Ramashvamedha 1
Rāmāśvamedha 1
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.42 — 1 part
1.1
namaḥ śriyai
om namo bhagavate vāsudevāya
bhagavate kṛṣṇadvaipāyanāya namaḥ
śrīpadmamahāpurāṇa
pām̐cavā pātāla khaṇḍa
pahalā adhyāya
nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃcaiva narottamam | devīṃ sarasvatīṃ vyāsaṃ tato jayamudīrayet
1.2
ṛṣaya ūcuḥ
śrutaṃ sarvaṃ mahābhāga ! svargakhaṇḍaṃ manoharam| tvatto'dhunā vadāyuṣmañchrīrāmacaritaṃ hi naḥ
1.3
sūta uvāca
athaikadā dharādhāraṃ pṛṣṭavānbhujageśvaram| vātsyāyano munivaraḥkathāmetāṃ sunirmalām
1.4
śrīvātsyāyana uvāca
śeṣa śrutāḥkathāstvatto jagatsargalayādikāḥ | bhūgolaśca khagolaśca jyotiṣcakravinirṇayaḥ
1.5
mahattattvādisṛṣṭīnāṃ pṛthaktvavinirṇayaḥ | nānā rājacaritrāṇi kathitāni tvayā'nagha
1.6
sūryavaṃśabhavānāṃ ca rājñāṃ caritrāmadbhutam | tatrānekamahāpāpaharā rāmakathāstutāḥ
1.7
tasya vīrasya rāmasya hayamedhakathā śrutā | saṃkṣepato mayā tvattastāmicchāmi savistarām
1.8
yā śrutā saṃsmṛtā coktā mahāpātakahāriṇī| cintisārthapradātrī ca bhaktavittapratoṣadā
1.9
śeṣa uvāca
dhanyo'si dvijavarya ! tvaṃ yasya te matirīdṛśī
raghuvīrapadadvandvamakarandaspṛhāvatī
1.10
vadanti munayaḥ sarve sādhūnāṃ saṅgamaṃ varam | yasmāttāpakṣayakarī raghunāthakathā bhavet
1.11
tvayā me'nugrahaḥ sṛṣṭo yadrāmaḥ smāritaḥ punaḥ | surāsurakirīṭaughamaṇinīrājitāṅghrikaḥ
1.12
rāvaṇārikathāvārddhau maśako mādṛśaḥ kiyān
yatra brahmādayo devā mohitā na vidantyapi
1.13
tathāpi bho mayā tubhyaṃ vaktavyaṃ svīyaśaktitaḥ
pakṣiṇaḥ svagatiṃ śritvā khe gacchanti suvistare
1.14
caritaṃ raghunāthasya śatakoṭipravistaram | yeṣāṃ vai yādṛśī buddhiste vadantyeva tādṛśam
1.15
raghunāthasatīkīrtirmadbuddhiṃnirmalīmasā m | kariṣyati svasamparkātkanakaṃ tkanakaṃ tvanalo yathā
1.16
sūta uvāca
ityuktvā taṃ munivaraṃ dhyānastimitalocanaḥ| jñānenālokayāñcake kathāṃ lokottarāṃ śubhām
1.17
gadgadasvarasaṃyukto mahāharṣāṅkitāṅgakaḥ | kathayāmāsa viśadāṃ kathāṃ dāśaratheḥ punaḥ
1.18
śeṣa uvāca
laṅkeśvare vinihate devadānavaduḥkhade | apsarogaṇavaktrābjacandramaḥkāntihartari
1.19
surāḥsarve sukhaṃ prāpurindraprabhṛtayastadā| sukhaṃ prāptāḥstutiṃ cakrurdāsavatpraṇatiṃ gatāḥ
1.20
laṅkāyāṃ ca pratiṣṭhāpya dharmayuktaṃ vibhīṣaṇam
sītayā sahito rāmaḥpuṣpakaṃ samupāśritaḥ
1.21
sugrīvahanumatsītālakṣmaṇaissaṃyutastadā | laṅkāmapaśyad bahudhā bhagnaprākāratoraṇām
1.22
dṛṣṭvā'śokavanaṃ tatra sītāsthānaṃ mumūrcchaha | śiṃśapāstatra vṛkṣāṃśca puṣpitānkorakairyutān
1.23
rākṣasībhiḥ samākīrṇā mṛtābhirhanumadbhayāt | itthaṃ sarvaṃ vilokyāśu rāmaḥ prāyātpurīṃ prati
1.24
vibhīṣaṇo'pi sacivairanvagādvirahotsukaḥ | brahmādidevaiḥsahitaḥ svīyasvīyavimānakaiḥ
1.25
devadundubhinirghoṣāñchṛṇvañchrotrasukhāvahān | yathaivāpsarasāṃ nṛtyaiḥpūjyamāno raghūttamaḥ
1.26
sītāyai darśayanmārge tīrthānyāśramavanti ca | munīṃśca muniputrāṃśca munipatnīḥpativratāḥ
1.27
yatra yatra kṛtāvāsāḥpūrvaṃ rāmeṇa dhīmatā| tānsarvāndarśayāmāsa lakṣmaṇena samanvitaḥ
1.28
ityevaṃ darśayaṃstasyai rāmo'drākṣītsvakāṃ purīm
tasyāḥpunaḥsamīpe tu nandigrāmaṃ dadarśa ha
1.29
yatra vai bharato rājā pālayandharmamāsthitaḥ | bhrāturviyogajanitaṃ duḥkhacihnaṃ vahanbahu
1.30
gartaśāyī brahmacārī jaṭāvalkalasaṃyutaḥ| kṛśāṅgayaṣṭituṃḥkhārtaḥkurvannāmakathāṃ muhuḥ
1.31
yavānnamapi no bhuṅkte jalaṃ pibati no muhuḥ| udyantaṃ savitāraṃ yo namaskṛtya bravīti ca
1.32
jagannetra ! surasvāminhara me duṣkṛtaṃ mahat | madarthaṃ rāmacandro'pi jagatpūjyo vanaṃ yayau
1.33
sītayā sukumārāṅgyā sevyamāno'ṭavīṃ gataḥ
yā sītā puṣpaparyaṅke vṛntamāsādya duḥkhitā
1.34
yā sītā ravisantāpaṃ kadāpi prāpa no satī
madarthaṃ jānakī sā ca pratyaraṇyaṃ bhramatyaho
1.35
yā sītā rājavṛndaiśca na dṛṣṭā nayanaiḥkadā | sā sītā dṛśyate nūnaṃ kirātaiḥkālarūpibhiḥ
1.36
yā sītā madhuraṃ tvannaṃ bhojitā na bubhukṣati| sā sītā'dya vanasthāni phalāni prārthayatyaho
1.37
ityevamanvahaṃ sūryamupasthāya vadatyadaḥ| prātaḥ prārtamahārājo bharato rāmavallabhaḥ
1.38
yaścocyamānaḥ sacivaiḥsamaduḥkhasukhairbudhaiḥ | nītijñaiḥśāstranipuṇairiti provāca tānnṛpaḥ
1.39
amātyā durbhagaṃ māṃ kiṃ prabrūta puruṣādhamam | yadarthamagrajo rāmo vanaṃ prāpyāvasīdati
1.40
durbhagasya mama prasvāḥ pāpamārjanamādarāt| karomi rāmacandrāṅghriṃ smāraṃ smāraṃ sumantriṇaḥ
1.41
dhanyā sumitrā sutarāṃ vīrasūsvapatipriyā | yasyāstanūjo rāmasya caraṇau sevate'nvaham
1.42
yatra grāme sthito nūnaṃ bharato bhrātṛvatsalaḥ | vilāpaṃ prakarotyuccaistaṃ grāmaṃ sa dadarśa ha
1.42.p1
iti śrīpadmamahāpurāṇe pañcame pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe raghunāthasya bharatāvāsanandigrāmadarśanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ ||1
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Pātālakhaṇḍa — Sanskrit