Ramashvamedha 19
Rāmāśvamedha 19
- Language
- Sanskrit
Contents
- 19.60 — 1 part
19.1
unnīsavām̐ adhyāya
brāhmaṇa uvāca
iti śrutvā tu tadvākyaṃ bhillānāṃ mahadadbhutam
atyāścaryamidaṃ matvā prahṛṣṭo'bhavamityuta
19.2
gaṅgāsāgarasaṃyoge snātvā puṇyakalevaraḥ| śṛṅgāruhe tatra maṇimāṇikyacitritam
19.3
tatrāpaśyaṃ mahārāja devaṃ devādinditam| namaskṛtya kṛtārtho'haṃ jāto'nnaprāśanena ca
19.4
caturbhujatvaṃ samprāptaḥ śaṅkhacakrādicihnitam | puruṣottamadarśanena na punargarbhamāviśam
19.5
rājaṃstvamapi tatrāśu gaccha nīlābhidhaṃ girim
kṛtārthaṃ kuru cātmānaṃ garbhaduḥkhavivarjitam
19.6
ityākarṇya vacastasya vāḍavāgryasya dhīmataḥ
papraccha hṛṣṭagātrastu tīrthayātrāvidhiṃ munim
19.7
rājovāca
sādhu viprāgrya ! he sādho ! tvayā proktaṃ mamānagha !
puruṣottamamāhātmyaṃ śṛṇvatāṃ pāpanāśanam
19.8
brūhi tattīrthayātrāyāṃ vidhiṃ śrutisamanvitam | vidhinā kena sampūrṇaphalaprāptirnṛṇāṃ bhavet
19.9
brāhmaṇa uvāca
śṛṇu rājanpravakṣyāmi tīrthayātrāvidhiṃ śubham | yena samprāpyate devaḥsurāsuranamaskṛtaḥ
19.10
valīpalitadeho vā yauvanenānvito'pi vā | jñātvā mṛtyumanistīryaṃ hariṃ śaraṇamāvrajet
19.11
tatkīrtane tacchravaṇe vandane tasya pūjane | matireva prakartavyā nānyatra vanitādiṣu
19.12
sarvaṃ naśvaramālokya kṣaṇasthāyi suduḥkhadam| janmamṛtyujarātītaṃ bhaktivallabhamacyutam
19.13
krodhātkāmādbhayāddveṣallobhāddambhānnaraḥpunaḥ | yathā kathañcidbhajanna sadduḥkhaṃ samaśnute
19.14
sa hariṅgāyate sādhusaṅgamātpāpavarjitāt | yeṣāṃ kṛpātaḥpuruṣā bhavantyasukhavarjitāḥ
19.15
te sādhavaḥ śāntarāgāḥ kāmalobhavivarjitāḥ
bruvanti yanmahārāja tatsaṃsāranivartakam
19.16
tīrtheṣu labhyate sādhū rāmacandraparāyaṇaḥ | yaddarśanaṃ nṛṇāṃ pāparāśidāhāśuśukṣaṇiḥ
19.17
tasmāttīrtheṣu gantavyaṃ naraiḥsaṃsārabhīrubhiḥ | puṇyodakeṣu satataṃ sādhuśreṇivirājiṣu
19.18
tāni tīrthāni vidhinā dṛṣṭāni praharantyagham | taṃ vidhiṃ nṛpaśārdūla ! kuruṣva śrutigocaram
19.19
virāgaṃ janayetpūrva kalatrādi kuṭumbake| asatyabhūtaṃ tajjñātvā hariṃ tu manasā smaret
19.20
krośamātraṃ tato gatvā rāmarāmeti ca bruvan | tatra tīrthādiṣu snātvā kṣauraṃ kuryādvidhānavit
19.21
manuṣyāṇāṃ ca pāpāni tīrthāni prati gacchatām
keśānāśritya tiṣṭhanti tasmādvapanamācaret
19.22
tato daṇḍaṃ tu nirgranthi kamaṇḍalumathājinam| bibhṛyāllobhanirmuktastīrthaveṣadharo naraḥ
19.23
vidhināgacchatāṃ nṛṇāṃ phalāvāptirviśeṣataḥ | tasmātsarvaprayatnena tīrthayātrāvidhiṃ caret
19.24
yasya hastau ca pādau ca manaścaiva susaṃhitam
vidyā tapaśca kīrttiśca sa tīrthaphalamaśnute
19.25
herakṛṣṇa harekṛṣṇa bhaktavatsala gopate | śaraṇya bhagavanviṣṇo māṃ pāhi bahusaṃsṛteḥ
19.26
iti bruvan rasanayā manasā ca hariṃ smaran | pādacārī gatiṃ kuryāttīrthamprati mahodayaḥ
19.27
yānena gacchannuruṣaḥ samabhāgaphalaṃ labhet | upānaddhvayāṃ caturthāṃśaṃ goyāne govadhādikam
19.28
vyavaharttā tṛtīyāṃśaṃ sevayā'ṣṭamabhāgabhāk | anicchayā vrajaṃstatra tīthamardhaphalaṃ labhet
19.29
yathāyathaṃ prakarttavyā tīrthanāmabhiyātrikā | pāpakṣayo bhavatyeva vidhidṛṣṭyā viśeṣataḥ
19.30
tatra sādhūnnamaskuryātpādavandanasevanaiḥ | taddvārā haribhaktirhi prāpyate puruṣottame
19.31
iti tīrthavidhiḥ proktaḥ samāsena na vistarāt
evaṃ vidhiṃ samāśritya gacchatvaṃ puruṣottamam
19.32
tubhyaṃ tuṣṭo mahārāja ! dāsyate bhaktimacyutaḥ
yathā saṃsāranirvāhaḥ kṣaṇādeva bhaviṣyati
19.33
tīrthayātrāvidhiṃ śrutvā sarvapātakanāśanam| mucyate sarvapāpebhyaḥ ugrebhyaḥpuruṣarṣabha
19.34
sumatiruvāca
itivākyaṃ samākarṇya vavande caraṇau mahān
tattīrthadarśanautsukyavihvalīkṛtamānasaḥ
19.35
ādideśa nijāmātyaṃ mantravittamanuttamam| tīrthayātrecchayā sarvānsaha netuṃ mano'dadhat
19.36
mantriṇyaurajanānsarvānādiśa tvaṃ mamājñayā| puruṣottama pādābjadarśanaprītihetave
19.37
ye madīye pure lokā ye ca madvakyakārakāḥ
sarve niryāntu matpuryā mayā saha narottamāḥ
19.38
ye tu madvakyamullaṅghya sthāsyanti puruṣā gṛhe
te daṇḍyā yamadaṇḍena pāpino'dharmahetavaḥ
19.39
kiṃ tena sutabṛndena bāndhavaiḥkiṃ sudurnayaiḥ | yairna dṛṣṭaḥsvacakṣurbhyāṃ puṇyadaḥpuruṣottamaḥ
19.40
sūkarīyūthavatteṣāṃ prasūtirviṭ prabhakṣikā| yeṣāṃ putrāśca pautrā vā hariṃ na śaraṇaṃ gatāḥ
19.41
yo devo nāmamātreṇa sarvānpāvayituṃ kṣamaḥ | taṃ namaskuruta kṣipraṃ madīyāḥprakṛtivrajāḥ
19.42
iti vākyaṃ manohari bhagavadguṇagumphitam | prajaharṣa mahāmātya uttamaḥ satyanāmadhṛt
19.43
hastinaṃ varamāropya paṭahena vyaghoṣayat | yadādiṣṭaṃ nṛpeṇeha tīrthayātrāṃ samicchatā
19.44
gacchantu tvaritā lokā rājñā saha mahāgirim
dṛśyatāṃ pāpasaṃhārī puruṣottamanāmadhṛt
19.45
kriyatāṃ sarvasaṃsārasāgaro goṣpadaṃ punaḥ| bhūṣyatāṃ śaṅkhacakrādi cihnaiḥsvasvatanurnaraiḥ
19.46
ityādi ghoṣayāmāsa rājñā''diṣṭaṃ yadadbhutam| sacivo raghunāthāṅghridhyānanirvāritaśramaḥ
19.47
tacchrutvā tāḥ prajāḥ sarvā ānandarasasamplutāḥ
mano dadhuḥ svanistāre puruṣottamadarśanāt
19.48
niryayurbrāhmaṇāstatra śiṣyaiḥsaha suveṣiṇaḥ| āśiṣaṃ varadānāḍhyāṃ dadato bhūmipaṃ prati
19.49
kṣatriyā dhanvino vīrā vaiśyā vastukrayānvitāḥ
śūdrāḥ saṃsāranistāraharṣitasvīyavigrahāḥ
19.50
rajakāśrmakāḥ kṣaudrā kiratā bhittikārakāḥ
sūcīvṛttyā ca jīvantastāmbūlakrayakārakāḥ
19.51
tālavādyadharā ye ca ye ca raṅgopajīvinaḥ| tailavikrayiṇaścaiva vastravikrayiṇastathā
19.52
sūtāvadantaḥpaurāṇīṃ vārtāṃ harṣasamanvitāḥ | māgadhā vandinastatra nirgatā bhūmipājñayā
19.53
bhiṣagvṛttyā ca jīvantastathā pāśakakovidāḥ
pākasvādurasābhijñā hāsyavākyānurañjakāḥ
19.54
aindrajālikavidyājñāstathā vārtāsu kovidāḥ
praśaṃsanto mahārājaṃ niryayuḥpuramadhyakṣataḥ
19.55
rājā'pi tatra nirvartya prātaḥ sandhyādikāḥ kriyāḥ
brāhmaṇaṃ tāpasaśreṣṭhamānināya sunirmalam
19.56
tadājñayā mahārājo nirjagāma purādbahiḥ| lokairanugato rājā babhau candra ivoḍubhiḥ
19.57
krośamātraṃ sa gatvā'tha kṣauraṃ kṛtvā vidhānataḥ
daṇḍaṃ kamaṇḍaluṃ bibhranmṛgacarma tathā śubham
19.58
śubhaveṣeṇa saṃyukto haridhyānaparāyaṇaḥ | kāmakrodhādi rahitaṃ mano bibhranmahāpraśāḥ
19.59
tadā dundubhayo bherya ānakāḥ paṇavāstathā | śaṅkhavīṇādikāścaivādhmātāsvādakairmuhuḥ
19.60
jaya deveśa ! duḥkhaghna ! puruṣottamasaṃjñita ! darśaya svatanūṃ mahyaṃ vadanto niryayurjanāḥ
19.60.p1
iti śrīpadma mahāpurāṇe pañcame pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe ratnagrīvasya tīrthaprayāṇaṃ nāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ ||19
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Pātālakhaṇḍa — Sanskrit