Ramashvamedha 2
Rāmāśvamedha 2
- Language
- Sanskrit
2.1
dūsarā adhyāya
śeṣa uvāca
atha taddarśanotkaṇṭhā vihvalīkṛtacetasā | punaḥpunaḥsmṛto bhrātā bharato dhārmikāgraṇīḥ
2.2
uvāca ca hanūmantaṃ balavantaṃ samīrajam | prasphuraddaśanavyājacandrakāntihatāndhakaḥ
2.3
śṛṇu vīra hanūmaṃstvaṃ madgiraṃ bhrātṛnoditām | cirantanaviyogena gadgadīkṛtavihvalām
2.4
gaccha taṃ bhrātaraṃ vīra samīraṇatanūdbhava ! | madviyogakṛśāṃ yaṣṭiṃ vapuṣo bibhrataṃ haṭhāt
2.5
yo valkalaṃ parīdhāte jaṭāṃ dhatte śiroruhe | phalānāṃ bhakṣaṇamapi na kuryādvirahāturaḥ
2.6
parastrī yasya māteva loṣṭavatkāñcanaṃ panuḥ | prajāḥ putrānivodrakṣeddhānyavo mama dharmavit
2.7
madviyogajaduḥkhāmrijvālādagdhakalevaram | madāgamanasandeśapayovṛṣṭyā'śusiñca tam
2.8
sītayā sahitaṃ rāmaṃ lakṣmaṇena samanvitam| sugrīvādi kapīndraiśca rakṣobhiḥsavibhīṣaṇaiḥ
2.9
prāptaṃ nivedaya sukhātpuṣpakāsanasaṃsthitam | yena me so'nujaḥ śīghraṃ sukhameti madāgamāt
2.10
iti śrutvā tato vākyaṃ raghuvīrasya dhīmataḥ| jagāma bharatāvāsaṃ nandigrāmaṃ nideśakṛt
2.11
gatvā sa nandigrāmaṃ tu mantrivṛddhaiḥsusaṃyutam | bharataṃ bhrātṛvirahaklinnaṃ dhīmāndadarśa ha
2.12
kathayantaṃ mantrivṛddhānāmbācandrakathānakam | tadīyapadapāthojamakarandasunirbharaḥ
2.13
namaścakāra bharataṃ dharmamūrtiyutaṃ kila | vidhātrā sakalāṃśena sattvenaiva vinirmitam
2.14
taṃ dṛṣṭvā bharataḥśīghraṃ pratyutthāya kṛtāñjaliḥ
svāgataṃ cetihovāca rāmasya kuśalaṃ vada
2.15
ityevaṃ vadatastasya bhujo dakṣiṇato'sphurat | hṛdayācca gataḥśoko harṣāsraiḥpūritānanaḥ
2.16
vilokya tādṛśaṃ bhūpaṃ pratyuvāca kapīśvaraḥ | nikaṭe hi puraḥprāptaṃ viddhi rāmaṃ salakṣmaṇam
2.17
rāmāgamanasandeśāmṛtasiktakalevaraḥ | prāpayaddharṣapūraṃ hi sahasrāsyo na vedmyaham
2.18
jagāda mama tannāsti yattubhyaṃ dīyate mayā | dāso'smi janmaparyantaṃ rāmasandeśahāraka !
2.19
vasiṣṭho'pi gṛhītvā'rghyaṃ mantrivṛddhāḥsaharṣitāḥ
jagmuste rāmacandraṃ ca hanumaddarśitā'dhvanā
2.20
dṛṣṭvā dūrātsamāyāntaṃ rāmacandraṃ manoramam | puṣpakāsanamadhyasthaṃ sasītaṃ sahalakṣmaṇam
2.21
rāmo'pi dṛṣṭvā bharataṃ pādacāreṇa saṅgatam | jaṭāvalkalakaupīnaparidhānasamanvitam
2.22
amātyānbhrātṛveṣeṇa samaveṣāñjaṭādharān | nityaṃ tapaḥkliṣṭatayā kṛśarūpāndadarśa ha
2.23
rāmo'pi cintayāmāsa dṛṣṭvā vai tādṛśaṃ nṛpam
aho daśarathasyāyaṃ rājarājasya dhīmataḥ
2.24
putraḥpadātirāyāti jaṭāvalkalaveṣabhṛt | na duḥkhaṃ tādṛśaṃ me'nyadvanamadhyagatasya hi
2.25
yādṛśaṃ maddviyogena caitasya parivartate| aho paśyata me bhrātā prāṇātpriyatamaḥsakhā
2.26
śrutvā māṃ nikaṭe prāptaṃ mantrivṛddhaiḥsaharṣitaḥ | draṣṭuṃ māṃ bharato'bhyeti vasiṣṭhena samanvitaḥ
2.27
iti bruvannarapatiḥpuṣpakānnabhaso'ṅgaṇot | vibhīṣaṇahanūmadbhyāṃ lakṣmaṇena kṛtādaraḥ
2.28
yānādavatatārāśu virahaklinnamānasaḥ | bhrātarbhrātaḥpunarbhrātarbhrātarbhrātarvadanmuhuḥ
2.29
dṛṣṭvā samuttīrṇamimaṃ rāmacandraṃ surairyutam | bharato bhrātṛvirahaklinnaṃ dhīmāndarśa ha
2.30
harṣāśrūṇi pramuñcaṃśca daṇḍavatpraṇanāma ha | raghunātho'pi taṃ dṛṣṭvā daṇḍavatpatitaṃ bhuvi
utthāpya jagṛhe dorbhyāṃ harṣālokasamanvitaḥ
2.31
utthāpito'pi hi bhṛśaṃ nodatiṣṭhadrudanmuhuḥ| rāmacandrapadābhyojagrahaṇāsaktabāhubhṛt
2.32
bharata uvāca
durācārasya duṣṭasya pāpino me kṛpāṃ kuru | rāmacandra ! mahābāho kāruṇyātkaruṇānidhe
2.33
yaste videhajāpāṇisparśaṃ krūramamanyata| sa eva caraṇo rāma vane babhrāma matkṛte
2.34
ityuktvā'śrumukho dīnaḥparirabhya punaḥpunaḥ | prāñjaliḥpuratastasthau harṣavihvalitānanaḥ
2.35
raghunāthastamanujaṃ pariṣvajya kṛpānidhiḥ | praṇamya ca mahāmantrimukhyānāpṛcchya sādaram
2.36
bharatena samaṃ bhrātrā puṣpakāsanamāsthitaḥ | sītāṃ dadarśa bharato bhrātṛpatnīmaninditām
2.37
anasūyāmivātreḥkiṃ lopāmudrāṃ ghaṭodbhavaḥ | pativratāṃ janakajāmamanyata nanāma ca
2.38
mātaḥkṣamasva yadaghaṃ mayā kṛtamabuddhinā | tvatsadṛśyaḥpatiparāḥsarveṣāṃ sādhukārikāḥ
2.39
jānakyapi mahābhāgā devaraṃ vīkṣya sādaram| āśīrbhirabhiyujyātha samapṛcchadanāmayam
2.40
vimānavaramārūḍhāste sarve nabhaso'ṅgaṇe | kṣaṇādālokayāñcakrurnikaṭe svapituḥpurīm
Linked texts (1)
- Pātālakhaṇḍa — Sanskrit