Pramāṇa · Search · About · API

Ramashvamedha 25

Rāmāśvamedha 25

Language
Sanskrit

Contents

25.5

tatrāpaśyatsa śatrughno gajāndīrṇakapolakān| parvatāniva raktode majjamānānamadoddhatān

25.6

hayāstatranijāroha kartṛbhiḥ sahitāḥ kṣatāḥ| mṛtā vīreṇa dadṛśe śatrughnena sukopinā

25.7

narānrathāngajānbhagnānvīkṣamāṇaḥ saśatruhā | atīva cukrudhe yadvatpralaye pralayārṇavaḥ

25.8

purato damanaṃ vīkṣya hayanetāramuddhaṭam | pratāpāgryasya jetāraṃ tṛṇīkṛtya nijaṃ balam

25.9

tadā rājā pratyuvāca yodhānkopākulekṣaṇaḥ| ko'sau damana jetā'tra sarvaśastrāstradhārakaḥ

25.10

yo vai rājasutaṃ vīraṃ raṇakarmaviśāradam | jeṣyatyastreṇa nirbhītaḥ sajjībhūto bhavatvayam

25.11

iti vākyaṃ samākarṇya puṣkalaḥ paravīrahā| damanaṃ jetumudyukto jagāda vacanaṃ tvidam

25.12

svāminkvā'yaṃ damanakaḥkvate'parimitaṃ balam
jeṣye'haṃ tvatpratāpena gacchāmyeṣa mahāmate

25.13

sevake mayi yuddhāya sthite kairnīyate hayaḥ | raghunāthapratāpo'yaṃ sarvaṃ kṛtyaṃ kariṣyati

25.14

svāmiñchṛṇu pratijñāṃ me tava modapradāyinīm| vijeṣye damanaṃ yuddhe raṇakarma vicakṣaṇam

25.15

rāmacandrapadāmbhojamadhvāsvādaviyoginām | yadaghaṃ tu bhavettanme damanaṃ na jaye yadi

25.16

putro yo mātṛpādānyattīrthaṃ matvā tayā saha | viruddhyettamo mahyaṃ na jaya damanaṃ yadi

25.17

adya madvāṇanirbhinnamahorasko nṛpāṅgajaḥ| alaṅkarotu pradhane bhūtalaṃ śayanena hi

25.18

śeṣa uvāca
iti pratijñāmākarṇya puṣkalasya raghūdvahaḥ| jaharṣa citte tejasvī nirdeśa raṇamprati

25.19

ājñapto'sau yayau sainyairbahubhiḥ parivāritaḥ | yatrāste damano rājaputraḥ śūrakulodbhavaḥ

25.20

damano'pi tamājñāya hyāgataṃ raṇamaṇḍale | pratyujjagāma vīrāgryaḥ svasainyaparivāritaḥ

25.21

anyonyaṃ tau saṃmilitau rathasthau rathaśobhinau
samare śakradaityau kiṃ yuddhārthaṃ raṇamāgatau

25.22

uvāca puṣkalastaṃ vai rājaputraṃ mahābalam | rājaputra ! damanaka ! māṃ jānīhi samāgatam

25.23

sapratijñaṃ tu yuddhāya bharatātmajamuddhatam | puṣkalena svanāmnā ca lakṣitaṃ viddhi sattama !

25.24

raghunāthapadāmbhojanityasevāmadhuvratam | tvāṃ jeṣye śastrasaṅghena sajjībhava mahāmate !

25.25

iti vākyaṃ samākarṇya damanaḥparavīrahā | pratyuvāca hasanvāgmī nirbhayo dṛṣṭavikramaḥ

25.26

subāhuputraṃ damanaṃ pitṛbhaktihatāghakam | viddhi māmaśvanetāraṃ śatrughnasya mahīpateḥ

25.27

jayo daivavisṛṣṭo'yaṃ yasya cā'laṅkariṣyati | sa prāpnoti nirīkṣasva balaṃ vai raṇamūrdhani

25.28

ityuktvā saśaraṃ cāpaṃ vidhāyākarṇapūritam | mumoca bāṇāṃstriśitānvairiprāṇāpahāriṇaḥ

25.29

te bāṇāstāvilībhūtāśchādayāmāsurambaram | sūryabhānuprabhā yatra bāṇacchāyā nivāritā

25.30

gajānāṃ kaṭabhittyaughe lagnā sāyakasantatiḥ | alaṅkaroti dhātūnāṃ rāgā iva vicitritāḥ

25.31

patitāstatra dṛśyante narā vāhā gajā rathāḥ | śaravrātena nṛpateḥsutena paritāḍitāḥ

25.32

tadvikrāntaṃ samālokyaṃ puṣkalaḥ paravīrahā| śarāṇāṃ chāyayāvyāptaṃ ramamaṇḍalamakṣya ca

25.33

śarāsane samādhatta bāṇaṃ vahnyabhimantritam | ācamya samyagvidhivanmocayāmāsa sāyakam

25.34

tato'gniḥ prādurabhavattatra saṅgrāma mūrdhani | jvālābhirvilihanvyoma pralayāgnirivotthitaḥ

25.35

tato'sya sainyaṃ nirdagdhaṃ trāsaṃ prāptaṃ raṇāṅgaṇe
palāyanaparaṃ jātaṃ vahnijvālābhipīḍitam

25.36

chatrāṇi tu pradagdhāni candrākārāṇi dhanvinām
dṛśyante jātarūpābhakāntidhārīṇi tatra ha

25.37

hayā dagdhāḥ palāyante kesareṣu ca vairiṇām| rathā api gatā dāhaṃ sukūbarasamanvitāḥ

25.38

maṇimāṇikyaratnāni vahantaḥ karabhāstataḥ| palāyante dahanabhūjvālāmālābhipīḍitāḥ

25.39

kutraciddantino naṣṭāḥ kutraciddhayasādinaḥ | kutracitpattayo naṣṭā vahnidagdhakalevarāḥ

25.40

śarāḥsarve nṛpasutapramuktāḥ pralayaṃ gatāḥ| āśuśukṣaṇikīlābharbhasmībhūtāḥ samantataḥ

25.41

tadā svasainye dagdhe ca damano roṣapūritaḥ| sarvāstravittacchāntyarthaṃ vāruṇāstramathādade

25.42

vāruṇaṃ vahniśāntyarthamuktaṃ tena mahībhṛtā | āplāvayadvalaṃ tasya rathavājisamākulam

25.43

rathā viplāvitāstoyairdṛśyante paripanthinām| gajāścāpi paripluṣṭāḥ svīyāḥ śāntimupāgatāḥ

25.44

vahniśca śāntimagamadagnyastraparimocitaḥ | śāntimāpa balaṃ svīyaṃ vahnijvālābhipīḍitam

25.45

kampitāḥ śītatoyena sītkurvanti ca vairiṇaḥ
karakā vṛṣṭibhiḥ kṣiptā vāyunā ca prapīḍitāḥ

25.46

tadā svabalamālokya toyapūreṇa pīḍitam| kampitaṃ kṣubhitaṃ naṣṭaṃ vāruṇena vinirhṛtam

25.47

tadā'tikopatāmrākṣaḥpuṣkalo bharatātmajaḥ | vāyavyāstraṃ samādhatta dhanuṣyekaṃ mahāśaram

25.48

tato vāyurmahānāsīdvāyavyāstrapracoditaḥ | nāśayāmāsa vegena dhanānīkamupasthitam

25.49

vāyunā sphālitā nāgāḥparaspara samāhatāḥ | aśvāśca saṃhatānyonyaṃ sasvārohasamanvitāḥ

25.50

narāḥprabhañjanoddhūtā muktakeśā nirojasaḥ | patanto'tra samīkṣyante vetālā iva bhūtagāḥ

25.51

vāyunā svabalaṃ sarvaṃ paribhūtaṃ vilokya saḥ
rājaputraḥparvatāstraṃ dhanuṣyevaṃ samādadhe

25.52

tadā tu parvatāḥ peturmastakopari yudhyatām | vāyuḥ sañchāditastaistu na pracakrāma kutrāṃcit

25.53

puṣkalo vajrasaṃjñaṃ tu samādhattaṃ śarāsanam | vajreṇa kṛttāste sarve jātāśca tilaśaḥkṣaṇāt

25.54

vajraṃ nāgābrajaḥśeṣānkṛtvā bāṇābhimantritam| rājaputrorasi proccaiḥ papāta svanavad bhṛśam

25.55

sasvākulitacetasko hṛdi viddhaḥ kṣato bhṛśam
vivyathe balavānvīraḥkaśmalaṃ paramāpa saḥ

25.56

taṃ vai kaśmalitaṃ dṛṣṭvā sārathirnayakovidaḥ
apovāharaṇāttasmātkrośamātraṃ narendrajam

25.57

tato yodhā rājasūnoḥ pranaṣṭāḥprapalāyitāḥ | gatvā purīṃ samācakhyuḥ kaśmalasthaṃnṛpātmajam

25.58

puṣkalo jayamāpyaivaṃ raṇamūrdhani dharmavit | na prahartuṃ punaḥ śakto raghunāthavacaḥ smaran

25.59

tato dundubhi nirghoṣo jayaśabdo mahānabhūt | sādhusādhviti vācaśca prāvartanta manoharāḥ

25.60

harṣaṃ prāpa sa śatrughno jayinaṃ vīkṣya puṣkalam
praśaṃsaṃsa sumatyaudimantribhiḥparivāritaḥ

25.60.p1

iti śrīpadmamahāpurāṇe pañcame pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasamvāde rāmāśvamedhe puṣkalavijayo nāma caturviṃśatitamo'dhyāyaḥ ||24

Linked texts (2)