Pramāṇa · Search · About · API

Ramashvamedha 30

Rāmāśvamedha 30

Language
Sanskrit

Contents

30.1

unatīsavām̐ adhyāya
śeṣa uvāca
te tu tātavacaḥśrutvā harṣitāḥsamprahāriṇaḥ | tathetyūcurmahārājaṃ rāmadarśanalālasam

30.2

putrā ūcuḥ
rājanbhavatpadāmbhojanānyaṃ jānīmahe vayam | yattava svāntato jātaṃ tadbhavatvadya vegataḥ

30.3

aśvo'yaṃ nīyatāṃ tatra sitacāramarabhūṣitaḥ | ratnamālātiśobhāḍhyaścandanādikacarcitaḥ

30.4

rājyamājñāphalaṃ svāminkośā bahusamṛddhayaḥ | vāsāṃsi sumahārhāṇi sūkṣmāṇi suguṇāni ca

30.5

candanaṃ candrakaṃ caiva vājinaḥ sumanoharāḥ | hastinastu madodbhūtā rathāḥkāñcanakūbarāḥ

30.6

vicitrataravarṇādi nānābhūṣaṇabhūṣitāḥ | dāsyaḥśatasahasraṃ ca dāsāśca sumanoramāḥ

30.7

maṇayaḥsūryasaṅkāśā ratnāni vividhāni ca | muktāphalāni śubhrāṇi gajakumbhabhavāni ca

30.8

vidrumāḥ śatasāhastrā yadyadvastu mahodayam| tatsarvaṃ rāmacandrāya dehi rājanmahāmate !

30.9

sutānasmānkiṅkarāṃśca sarvānarpaya bhūpate| kathaṃ na kuruṣe rājaṃstadadhīnaṃ nṛpāsanam

30.10

śeṣa uvāca
iti putravacaḥśrutvā harṣito'bhūnmahīpatiḥ| uvāca ca sutānvīrānsvavākyakaraṇodyatān

30.11

rājovāca
ānayantu hayaṃ sarve sannaddhāḥ śastrapāṇayaḥ| nānārathaparīvārāstato yāsye nṛpaṃ prati

30.12

śeṣa uvāca
iti rājñovacaḥ śrutvā vicitro damanastathā| suketuḥsamare śūrā jagmustasyājñayodyatāḥ

30.13

te gatvā'tha purīṃ śūrā vājinaṃ sumanoramam| sitacāmarasaṃyuktaṃ svarṇapatrādyalaṅkṛtam

30.14

ratnamālāvibhūṣāḍhyaṃ citrapatreṇa śobhitam| vicitramaṇibhūṣāḍhyaṃ muktājālasvalaṅkṛtam

30.15

rajjvādhṛtaṃ mahāvīraiḥpūrvataḥpṛṣṭhato bhaṭaiḥ| mahāśastrāstrasaṃyuktaiḥ sarvaśobhāsamanvitaiḥ

30.16

sitātapatramasyoccairbhāti mūrdhani vājinaḥ| sucāmaradvayaṃ yasya dhriyate purato muhuḥ

30.17

kṛṣṇāgarvādvi dhūpaiśca dhūpitaṃ vāyuveginam| rājñaḥ puro nināyāśvaṃ hayamedhasya satkṛtoḥ

30.18

tamānītaṃ hayaṃ dṛṣṭvā ratnamālāvibhūṣitam| manojavaṃ kāmarūpaṃ jaharṣa matimānnṛpaḥ

30.19

jagāma padbhyāṃ śatrughnaṃ rājacihnādyalaṅkṛtaḥ| svaputrapautraiḥsaṃyukto rājā paramadhārmikaḥ

30.20

yayau kartuṃ dhanānāṃ sa sadvyayaṃ calagāminām
etadvinaśvaraṃ matvā duḥkhadaṃ saktacetasām

30.21

śatrughnaṃ sa dadarśātha sitacchatreṇa śobhitam| cāmarairvījyamānañca sevakaiḥ purataḥ sthitaiḥ

30.22

sumatiṃ paripṛcchantaṃ rāmacandrakathānakam| bhayavārtāvinirmuktaṃ vīraśobhāsvalaṅkṛtam

30.23

vīraiḥ koṭibhirākīrṇaṃ netrapātābhikāṅkṣibhiḥ
vānarāṇāṃ sahasraiśca samantātparivāritam

30.24

dṛṣṭvā śatrughnacaraṇau praṇanāma saputrakaḥ | dhanyo'hamiti saṃhṛṣṭo vadan rāmaikamanasaḥ

30.25

śatrughnastaṃ praṇayinaṃ dṛṣṭvā rājānamudbhaṭam | utthāyāsanāt sarvai bhaṭairdorbhyāṃ sa sasvaje

30.26

dṛḍhaṃ sampūjya rājā taṃ śatrughnaṃ paravīrahā | uvāca harṣamāpanno gadgadasvarayā girā

30.27

subāhuruvāca
adya dhanyo'smi sasutaḥ sakudumbaḥ savāhanaḥ | yadyuṣmaccaraṇau drakṣye nṛpakoṭibhirīḍitau

30.28

ajñāninā sutenāyaṃ gṛhīto vājināṃvaraḥ | damanenānayaṃtvasya kṣamasva karuṇānidhe !

30.29

na jānāti raghūttaṃsaṃ sarvadevādhidaivatam | līlayā viśvasraṣṭāraṃ hantāramapi pālakam

30.30

idaṃ rājyaṃ samṛddhāṅga samṛddhabalavāhanam| ime kośā dhanaiḥ pūrṇā ime putrā ime vayam

30.31

sarve vayaṃ rāmanāthāstvadājñā pratipālakāḥ| gṛhāṇa sarvaṃ saphalaṃ na me'sti kvacidunmatam

30.32

kvāsau hanūmānrāmasya caraṇāmbhojaṣaṭpadaḥ| yatprasādādahaṃ prāpsye rājarājyasyadarśanam

30.33

sādhūnāṃ saṅgame kiṃ kiṃ prāpyate na mahītale
yatprasādādahaṃ mūḍho brahmaśāpamatītaram

30.34

dṛṣṭvā tvadya mahārājaṃ padmapatranibhekṣaṇam | prāpsyāmi janmanaḥsarvaphalaṃ durlabhamatra ca

30.35

mama tāvadgataṃ cāyurbahu rāmaviyoginaḥ| svalpamurvaritaṃ tatra kathaṃ drakṣye raghūttamam

30.36

mahyaṃ darśayataṃ rāmaṃ yajñakarmavicakṣaṇam| yadaṅghrirajasā pūtā śilābhūtā munipriyā

30.37

kākaḥ paraṃ padaṃ prāpto yadbāṇasparśanātkhagaḥ
aneke yasya vaktrābjaṃ vīkṣya saṅkhye padaṃ gatāḥ

30.38

ye tvasya raghunāthasya nāma gṛhṇanti sādarāḥ| te yānti paramaṃ sthānaṃ yogibhiryadvicintyate

30.39

dhanyo'yodhyābhavo loko yo rāmamukhapaṅkajam
svalocanapuṭaiḥ pītvā sukhaṃ yāti mahodayam

30.40

iti sambhāṣya nṛpatiṃ vāhaṃ rājyaṃ dhanāni ca
sarvaṃ samarpya cāvocatkiṅkaro'smi mahīpate

30.41

iti vākyaṃ samākarṇya rājñaḥparapurañjayaḥ | pratyuvāceti taṃ bhūpaṃ vāgmī vākyaviśāradaḥ

30.42

śatrughna uvāca
kathaṃ rājannidaṃ brūṣe tvaṃ vṛddho mama pūjitaḥ | sarvaṃ tvadīyaṃ tvadrājyaṃ damano vidadhātvayam

30.43

kṣatriyāṇāmidaṃ kṛtyaṃ saṅgrāmakaraṇaṃ tu yat
sarvaṃ rājyaṃ dhanaṃ cedaṃ pratiyātu mamājñayā

30.44

yathā ye raghunāthastu pūjyo vāṅmanasā sadā
tathā tvamapi matpūjyo bhaviṣyasi mahīpate !

30.45

bhavānsajjo bhavatvadya hayasyānugamaṃ prati| sannaddhaḥkavacī khaḍgī gajāśvarathasaṃyutaḥ

30.46

iti vākyaṃ samākarṇya śatrughnasya mahīpatiḥ
putraṃ rājye'bhiṣecyaiva śatrughnena supūjitaḥ

30.47

mahārathaiḥ parivṛto nijaṃ putraṃ raṇāṅgaṇe | puṣkalena hataṃ bhūpaḥ saṃskṛtya vidhipūrvakam

30.48

kṣaṇaṃ śuśoca tattvajño lokadṛṣṭyā mahārathaḥ| jñānenānāśayacchokaṃ raghunāthamanusmaran

30.49

sajjībhūto rathe tiṣṭhanmahāsainyasamāvṛtaḥ | ājagāma saśatrughnaṃ mahārathipuraskṛtaḥ

30.50

rājā tamāgataṃ dṛṣṭvā sarvasainyasamanvitam | gantuṃ cakāra dhiṣaṇāṃ hayavaryasya pālane

30.51

so'śvo vimocitastena bhāle patreṇa cihnitaḥ
vāmāvartaṃ bhramanprāyātpaurvāñjanapadānbahūn

30.52

tatra tatratyabhūpālairmahāśūrābhipūjitaḥ | praṇatiḥkriyate tasya na ko'pi tamagṛhṇata

30.53

kecidvāsāṃsi citrāṇi kecidrājyaṃ svakaṃ mahat
keciddhanaṃ janaṃ kecidānīya praṇamanti tam

30.53.p1

iti śrīpadmamahāpurāṇe pañcame pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe śatrughnasya subāhunā saha niryāṇaṃ nāmaikonatriṃśattamo'dhyāyaḥ ||29

Linked texts (2)