Ramashvamedha 30
Rāmāśvamedha 30
- Language
- Sanskrit
Contents
- 30.53 — 1 part
30.1
unatīsavām̐ adhyāya
śeṣa uvāca
te tu tātavacaḥśrutvā harṣitāḥsamprahāriṇaḥ | tathetyūcurmahārājaṃ rāmadarśanalālasam
30.2
putrā ūcuḥ
rājanbhavatpadāmbhojanānyaṃ jānīmahe vayam | yattava svāntato jātaṃ tadbhavatvadya vegataḥ
30.3
aśvo'yaṃ nīyatāṃ tatra sitacāramarabhūṣitaḥ | ratnamālātiśobhāḍhyaścandanādikacarcitaḥ
30.4
rājyamājñāphalaṃ svāminkośā bahusamṛddhayaḥ | vāsāṃsi sumahārhāṇi sūkṣmāṇi suguṇāni ca
30.5
candanaṃ candrakaṃ caiva vājinaḥ sumanoharāḥ | hastinastu madodbhūtā rathāḥkāñcanakūbarāḥ
30.6
vicitrataravarṇādi nānābhūṣaṇabhūṣitāḥ | dāsyaḥśatasahasraṃ ca dāsāśca sumanoramāḥ
30.7
maṇayaḥsūryasaṅkāśā ratnāni vividhāni ca | muktāphalāni śubhrāṇi gajakumbhabhavāni ca
30.8
vidrumāḥ śatasāhastrā yadyadvastu mahodayam| tatsarvaṃ rāmacandrāya dehi rājanmahāmate !
30.9
sutānasmānkiṅkarāṃśca sarvānarpaya bhūpate| kathaṃ na kuruṣe rājaṃstadadhīnaṃ nṛpāsanam
30.10
śeṣa uvāca
iti putravacaḥśrutvā harṣito'bhūnmahīpatiḥ| uvāca ca sutānvīrānsvavākyakaraṇodyatān
30.11
rājovāca
ānayantu hayaṃ sarve sannaddhāḥ śastrapāṇayaḥ| nānārathaparīvārāstato yāsye nṛpaṃ prati
30.12
śeṣa uvāca
iti rājñovacaḥ śrutvā vicitro damanastathā| suketuḥsamare śūrā jagmustasyājñayodyatāḥ
30.13
te gatvā'tha purīṃ śūrā vājinaṃ sumanoramam| sitacāmarasaṃyuktaṃ svarṇapatrādyalaṅkṛtam
30.14
ratnamālāvibhūṣāḍhyaṃ citrapatreṇa śobhitam| vicitramaṇibhūṣāḍhyaṃ muktājālasvalaṅkṛtam
30.15
rajjvādhṛtaṃ mahāvīraiḥpūrvataḥpṛṣṭhato bhaṭaiḥ| mahāśastrāstrasaṃyuktaiḥ sarvaśobhāsamanvitaiḥ
30.16
sitātapatramasyoccairbhāti mūrdhani vājinaḥ| sucāmaradvayaṃ yasya dhriyate purato muhuḥ
30.17
kṛṣṇāgarvādvi dhūpaiśca dhūpitaṃ vāyuveginam| rājñaḥ puro nināyāśvaṃ hayamedhasya satkṛtoḥ
30.18
tamānītaṃ hayaṃ dṛṣṭvā ratnamālāvibhūṣitam| manojavaṃ kāmarūpaṃ jaharṣa matimānnṛpaḥ
30.19
jagāma padbhyāṃ śatrughnaṃ rājacihnādyalaṅkṛtaḥ| svaputrapautraiḥsaṃyukto rājā paramadhārmikaḥ
30.20
yayau kartuṃ dhanānāṃ sa sadvyayaṃ calagāminām
etadvinaśvaraṃ matvā duḥkhadaṃ saktacetasām
30.21
śatrughnaṃ sa dadarśātha sitacchatreṇa śobhitam| cāmarairvījyamānañca sevakaiḥ purataḥ sthitaiḥ
30.22
sumatiṃ paripṛcchantaṃ rāmacandrakathānakam| bhayavārtāvinirmuktaṃ vīraśobhāsvalaṅkṛtam
30.23
vīraiḥ koṭibhirākīrṇaṃ netrapātābhikāṅkṣibhiḥ
vānarāṇāṃ sahasraiśca samantātparivāritam
30.24
dṛṣṭvā śatrughnacaraṇau praṇanāma saputrakaḥ | dhanyo'hamiti saṃhṛṣṭo vadan rāmaikamanasaḥ
30.25
śatrughnastaṃ praṇayinaṃ dṛṣṭvā rājānamudbhaṭam | utthāyāsanāt sarvai bhaṭairdorbhyāṃ sa sasvaje
30.26
dṛḍhaṃ sampūjya rājā taṃ śatrughnaṃ paravīrahā | uvāca harṣamāpanno gadgadasvarayā girā
30.27
subāhuruvāca
adya dhanyo'smi sasutaḥ sakudumbaḥ savāhanaḥ | yadyuṣmaccaraṇau drakṣye nṛpakoṭibhirīḍitau
30.28
ajñāninā sutenāyaṃ gṛhīto vājināṃvaraḥ | damanenānayaṃtvasya kṣamasva karuṇānidhe !
30.29
na jānāti raghūttaṃsaṃ sarvadevādhidaivatam | līlayā viśvasraṣṭāraṃ hantāramapi pālakam
30.30
idaṃ rājyaṃ samṛddhāṅga samṛddhabalavāhanam| ime kośā dhanaiḥ pūrṇā ime putrā ime vayam
30.31
sarve vayaṃ rāmanāthāstvadājñā pratipālakāḥ| gṛhāṇa sarvaṃ saphalaṃ na me'sti kvacidunmatam
30.32
kvāsau hanūmānrāmasya caraṇāmbhojaṣaṭpadaḥ| yatprasādādahaṃ prāpsye rājarājyasyadarśanam
30.33
sādhūnāṃ saṅgame kiṃ kiṃ prāpyate na mahītale
yatprasādādahaṃ mūḍho brahmaśāpamatītaram
30.34
dṛṣṭvā tvadya mahārājaṃ padmapatranibhekṣaṇam | prāpsyāmi janmanaḥsarvaphalaṃ durlabhamatra ca
30.35
mama tāvadgataṃ cāyurbahu rāmaviyoginaḥ| svalpamurvaritaṃ tatra kathaṃ drakṣye raghūttamam
30.36
mahyaṃ darśayataṃ rāmaṃ yajñakarmavicakṣaṇam| yadaṅghrirajasā pūtā śilābhūtā munipriyā
30.37
kākaḥ paraṃ padaṃ prāpto yadbāṇasparśanātkhagaḥ
aneke yasya vaktrābjaṃ vīkṣya saṅkhye padaṃ gatāḥ
30.38
ye tvasya raghunāthasya nāma gṛhṇanti sādarāḥ| te yānti paramaṃ sthānaṃ yogibhiryadvicintyate
30.39
dhanyo'yodhyābhavo loko yo rāmamukhapaṅkajam
svalocanapuṭaiḥ pītvā sukhaṃ yāti mahodayam
30.40
iti sambhāṣya nṛpatiṃ vāhaṃ rājyaṃ dhanāni ca
sarvaṃ samarpya cāvocatkiṅkaro'smi mahīpate
30.41
iti vākyaṃ samākarṇya rājñaḥparapurañjayaḥ | pratyuvāceti taṃ bhūpaṃ vāgmī vākyaviśāradaḥ
30.42
śatrughna uvāca
kathaṃ rājannidaṃ brūṣe tvaṃ vṛddho mama pūjitaḥ | sarvaṃ tvadīyaṃ tvadrājyaṃ damano vidadhātvayam
30.43
kṣatriyāṇāmidaṃ kṛtyaṃ saṅgrāmakaraṇaṃ tu yat
sarvaṃ rājyaṃ dhanaṃ cedaṃ pratiyātu mamājñayā
30.44
yathā ye raghunāthastu pūjyo vāṅmanasā sadā
tathā tvamapi matpūjyo bhaviṣyasi mahīpate !
30.45
bhavānsajjo bhavatvadya hayasyānugamaṃ prati| sannaddhaḥkavacī khaḍgī gajāśvarathasaṃyutaḥ
30.46
iti vākyaṃ samākarṇya śatrughnasya mahīpatiḥ
putraṃ rājye'bhiṣecyaiva śatrughnena supūjitaḥ
30.47
mahārathaiḥ parivṛto nijaṃ putraṃ raṇāṅgaṇe | puṣkalena hataṃ bhūpaḥ saṃskṛtya vidhipūrvakam
30.48
kṣaṇaṃ śuśoca tattvajño lokadṛṣṭyā mahārathaḥ| jñānenānāśayacchokaṃ raghunāthamanusmaran
30.49
sajjībhūto rathe tiṣṭhanmahāsainyasamāvṛtaḥ | ājagāma saśatrughnaṃ mahārathipuraskṛtaḥ
30.50
rājā tamāgataṃ dṛṣṭvā sarvasainyasamanvitam | gantuṃ cakāra dhiṣaṇāṃ hayavaryasya pālane
30.51
so'śvo vimocitastena bhāle patreṇa cihnitaḥ
vāmāvartaṃ bhramanprāyātpaurvāñjanapadānbahūn
30.52
tatra tatratyabhūpālairmahāśūrābhipūjitaḥ | praṇatiḥkriyate tasya na ko'pi tamagṛhṇata
30.53
kecidvāsāṃsi citrāṇi kecidrājyaṃ svakaṃ mahat
keciddhanaṃ janaṃ kecidānīya praṇamanti tam
30.53.p1
iti śrīpadmamahāpurāṇe pañcame pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe śatrughnasya subāhunā saha niryāṇaṃ nāmaikonatriṃśattamo'dhyāyaḥ ||29
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Pātālakhaṇḍa — Sanskrit