Pramāṇa · Search · About · API

Ramashvamedha 37

Rāmāśvamedha 37

Language
Sanskrit

Contents

37.1

chattīsavām̐ adhyāya
śeṣa uvāca
etacchrutvā tu viprendro lomaśātparamaṃ mahat | punaḥprapaccha tamṛṣiṃ sarvajñaṃ yogināṃ varam

37.2

āraṇyaka uvāca
muniśreṣṭha ! vadaitanme pṛcchāmi tvāṃ mahāmate | guravaḥkṛpayā yuktā bhāṣante sevake'khilam

37.3

ko'sau rāmo mahābhāga ! yo nityaṃ dhyāyate tvayā
tasya kāni caritrāṇi vadasva tvaṃ dvijarṣabha !

37.4

kimarthamavatīrṇo'sau kasmānmānuṣatāṃ gataḥ | tatsarvaṃ kathayāśu tvaṃ mama saṃśayanuttaye

37.5

śeṣa uvāca
itivākyaṃ samākarṇya muneḥparamaśobhanam | lomaśaḥ kathayāmāsa rāmacāritramadbhutam

37.6

lokānnirayasaṃmagnāñjñātvā yogeśvareśvaraḥ| kīrtiṃ prathayituṃ loke yayā ghoraṃ tariṣyati

37.7

evaṃ jñātvā dayāvārdhiḥparameśo manoharaḥ | avatāraṃ cakārāta caturdhā saśriyānvitaḥ

37.8

purā tretāyuge prāpte pūrṇāṃśo raghunandanaḥ | sūryavaṃśe samutpanno rāmo rājīvalocanaḥ

37.9

sarāmo lakṣmaṇasakhaḥkākapakṣadharo yuvā | tātasya vacanāttau tu viśvāmitramanuvratau

37.10

yajñasaṃrakṣaṇārthāya rājñā dattau kumārakau | dāntau dhanurdharau vīrau viśvāmitramanuvratau

37.11

pathi pravrajatostatra tāṭakā nāma rākṣasī | saṅgatā ca vane ghore tayorve vighnakāraṇāt

37.12

ṛṣeranujñayā rāmastāṭakāṃ yamayātanām | prāveśayaddhanurvedavidyābhyāsena rāghavaḥ

37.13

yasya pādatalasparśācchilā vāsavayogajā | ahalyā gautamavadhū punarjātā svarūpiṇī

37.14

viśvāmitrasya yajñe tu supravṛtte raghūttamaḥ | mārīcaṃ ca subāhuṃ ca jaghāna parameṣubhiḥ

37.15

īśvarasya dhanurbhagnaṃ janakasya gṛhesthitam | rāmaḥpañcadaśe varṣe ṣaḍvarṣāmatha maithilīm

37.16

upayeme vivāhena ramyāṃ sītāmayaunijām | kṛtakṛtyastadā jātaḥsītāṃ samprāpya rāghavaḥ

37.17

tato dvādaśavarṣāṇi reme rāmastayā saha| saptaviṃśatimevarṣe yauvarājyamakalpayat

37.18

rājānamatha kaikeyī varadvayamayācata | tayorekena rāmastu sasītaḥsaha lakṣmaṇaḥ

37.19

jaṭādharaḥpravajaturvarṣāṇīha caturdaśa | bharatastu dvitīyena yauvarājyādhipo'stu me

37.20

jānakī lakṣmaṇasakhaṃ rāmaṃ prāvrājayannṛpaḥ | trirātramudakāhāraścaturthe'hni phalāśanaḥ

37.21

pañcame citrakūṭa tu rāmaḥsthānamakalpayat | atha trayodaśevarṣe pañcavaṭyāṃ mahāmune

37.22

rāmo virūpayāmāsa śūrpaṇakhāṃ niśācarīm | vane vicaratastasya jānakyāsahitasya ca

37.23

āgato rākṣassastāṃ tu hartuṃ pāpavipākataḥ | tato māghāsitāṣṭamyāṃ muhūrte vṛndasaṃjñite

37.24

rāghavābhyāṃ vinā sītāṃ jahāra daśakandharaḥ | tenaivaṃ hriyamāṇā sā cakranda kurarī yathā

37.25

rāmarāmeti māṃ rakṣa rakṣa māṃ rakṣasā hatām | yathā śyenaḥ kṣudhākrāntaḥ krandatīṃ vartikāṃ nayet

37.26

tathā kāmavaśaṃ prāpto rāvaṇo janakātmajām
nayatyevaṃ janakajāṃ jaṭāyuḥpakṣirāṭ tadā

37.27

yuyudhe rākṣasendreṇa sa rāvaṇahato'patat | mārgaśuklanavamyāṃ tu vasantīṃ rāvaṇālaye

37.28

sampātirdaśamemāsa ācakhyau vānareṣu tām | ekādaśyāṃ mahendrādreḥ pupluve śatayojanam

37.29

hanūmānniśi tasyāṃ tu laṅkāyāṃ paryakālayat| tadrātriśeṣe sītāyā darśanaṃ hi hanūmataḥ

37.30

dvādaśyāṃ śiṃśapāvṛkṣe hanūmānyarvavasthitaḥ
tasyāṃ niśāyāṃ jānakyāṃ viśvāsālāpasaṃkathā

37.31

akṣādibhiścatrayodaśyāṃ tato yuddhamavartata | brahmāstreṇa caturdaśyāṃ baddhaḥśakrajitā kapiḥ

37.32

vahninā pucchayuktena laṅkāyā dahanaṃ kṛtam | pūrṇimāyāṃ mahendrādrau punarāgamanaṃ kapeḥ !

37.33

mārgāsitapratipadaḥpañcabhiḥ pathivāsaraiḥ | punarāgatya ṣaṣṭhehni dhvastaṃ madhuvanaṃ kila

37.34

saptamyāṃ pratyabhijñānadānaṃ sarvanivedanam| aṣṭamyuttaraphalgunyāṃ muhūrte vijayābhidhe

37.35

madhyaṃ prāpte sahastrāṃśau prasthānaṃ rāghavasya ca
rāmaḥ kṛtvā pratijñāṃ tu prayāto dakṣiṇāṃ diśam

37.36

tīrtvā'haṃ sāgaramapi haniṣye rākṣaseśvaram | dakṣiṇāśāṃ prayātasya sugrīvo'pyabhavatsakhā

37.37

vāsaraiḥ saptabhiḥ sindhoḥ skandhāvāraniveśanam
pauṣaśuklapratipadastṛtīyā yāvadambudheḥ

37.38

upasthānaṃ sasainyasya rāghavasya babhūva ha | vibhīṣaṇaścaturthyāṃ tu rāmeṇa saha saṅgataḥ

37.39

samudrataraṇārthāya pañcamyāṃ mantra udyataḥ | prāyopaveśanaṃ cakre rāmo dinacatuṣṭayam

37.40

samudravaralābhaśca sahopāyapradarśanam | tato daśamayāmārambhastrayodaśyāṃ samāpanam

37.41

caturdaśyāṃ suvelādrau rāmaḥ sainyaṃ nyaveśayat| paurṇamāsyā dvitīyāntaṃ tridinaiḥ sainyatāraṇam

37.42

tīrtvā toyanidhiṃ rāmo vānareśvarasainyavān | rurodha ca purīṃ laṅkāṃ sītārthaṃ sahalakṣmaṇaḥ

37.43

tṛtīyādi daśamyantaṃ niveśaśca dināṣṭakam | śukasāraṇayostatra prāptirekādaśe dine

37.44

pauṣāsitākhyadvādaśyāṃ sainyasaṅkhyānameva ca
śārdūlena kapīndrāṇāṃ sahasā sainyavarṇanam

37.45

trayodaśyāṃ amāvāsyāṃ laṅkāyāṃ divasaistribhiḥ
rāvaṇaḥ sainyasaṅkhyānaṃ raṇotsāhaṃ tadākarot

37.46

prayayāvaṅgado dautyaṃ māghaśuklādyavāsare | sītāyāśca tatobharturmāyāmūrddhādidarśanam

37.47

māghadvitīyādi dinaiḥ saptabhiryāvadaṣṭamī | rakṣasāṃ vānarāṇāṃ ca yuddhamāsīcca saṅkulam

37.48

māghaśuklanavamyāṃ tu rātrāvindrajitā raṇe | rāmalakṣmaṇayornāgapāśabandhaḥ kṛtaḥ kila

37.49

ākuleṣu kapīśeṣu nirutsāheṣu sarvaśaḥ | nāgapāśavimokṣārthaṃ daśamyāṃ pavano'japat

37.50

karṇe svarūpaṃ rāmasya garuḍāgamanaṃ tataḥ | ekādaśyāṃ ca dvādaśyāṃ dhūmrākṣasya vadhaḥ kṛtaḥ

37.51

trayodaśyāṃ tu tenaiva nihataḥ kampano raṇe | māghaśuklacaturdaśyāṃ yāvatkṛṣṇādivāsaram

37.52

tridinena prahastasya nīlena vihito vadhaḥ| māghakṛṣṇādvitīyāyāścaturthyantaṃ tribhirdinaiḥ

37.53

rāmeṇa tumule yuddhe rāvaṇo drāvito raṇāt | pañcamyā aṣṭamīyāvadrāvaṇena prabodhitaḥ

37.54

kumbhakarṇastadā cakre'bhyavahāraṃ caturdinam | kumbhakarṇo dinaiḥ ṣaḍbhirnavamyāstu caturdaśīm

37.55

rāmeṇa nihato yuddhe bahuvānarabhakṣakaḥ| amāvāsyādine śokādavahāro babhūvaha

37.56

phālgunādi pratipadaśraturthyantaṃ caturdinaiḥ| bisatantuprabhṛtayo nihatāḥ pañca rākṣasāḥ

37.57

pañcamyāḥ saptamīṃyāvadatikāyavadhastathā| aṣṭamyā dvādaśīṃyāvannihatau dinapañcakāt

37.58

nikumbhakumbhāvūrdhvaṃ tu makarākṣastribhirdinaiḥ| phālgunāsitadvitīyāyāṃ dine śakrajitājitam

37.59

tṛtīyādisaptamyantaṃ dinapañcakameva ca| oṣadhyānayanavyagrādavahāro babhūva ha

37.60

tatastrayodaśīṃyāvaddinaiḥ pañcabhirindrajit| lakṣmaṇena hato yuddhe vikhyātabalapauruṣaḥ

37.61

caturdaśyāṃ daśagrīvo dīkṣāṃ prāpāvahārataḥ| amāvāsyādine prāyādyuddhāya daśakandharaḥ

37.62

caitraśuklapratipadaḥ pañcamīdinapañcakaiḥ| rāvaṇe yuddhyamāne tu pracurorakṣasāṃ vadhaḥ

37.63

caitraṣaṣṭhyāṣṭamī yāvanmahāpārśvādimāraṇam| caitraśuklanavamyāṃ tu saumitreḥ śaktibhedanam

37.64

kopāviṣṭena rāmeṇa drāvitodaśakandharaḥ| droṇādrirājneyena lakṣmaṇārthamupāhṛtaḥ

37.65

daśamyāmavahāro'bhūdrātrau yuddhe tu rakṣasām| ekādaśyāṃ tu rāmāya rathaṃ mātalisārathiḥ

37.66

prerito vāsavenājārpayamāsa bhaktitaḥ| kopavānatha dvādaśyā yāvatkṛṣṇacaturdaśīm

37.67

aṣṭādaśadinai rāmo rāvaṇaṃ dvairathe'vadhīt| saṅgrāmetumule jāte rāmo jayamavāptavān

37.68

māghaśukladvitīyāyāścaitrakṛṣṇacaturdaśīm| saptāśītidineṣveva madhyaṃ pañcadaśāhakam

37.69

yuddhāvahāraḥ saṅgrāmo dvāsapatatidinānyabhūt| saṃskāro rāvaṇādīnāmamāvasyādine'bhavat

37.70

vaiśākhāditithau rāma uvāsa raṇabhūmiṣu| abhiṣikto dvitīyāyāṃ laṅkārājye vibhīṣaṇaḥ

37.71

sītāśuddhistṛtīyāyāṃ devebhyo varalambhanam| hatvā'cireṇa laṅkeśaṃ lakṣmaṇāgraja eva saḥ

37.72

gṛhītvā jānakīṃ puṇyāṃ duḥkhitāṃ rākṣasena tu
ādāya parayā prītyā jānakīṃ sanyavartata

37.73

vaiśākhasya caturthyāṃ tu rāmaḥ puṣpakamāśritaḥ
vihāyasā nivṛttastu bhūyo'yodhyāṃ purīṃ prati

37.74

pūrṇe caturdaśe varṣe pañcamyāṃ mādhavasyatu | bharadvājāśrame rāmaḥ sagaṇaḥ samupāviśat

37.75

nandigrāme tu ṣaṣṭhyāṃ sa bharatena samāgataḥ| saptamyāmabhiṣikto'sāvayodhyāyāṃ raghūdvahaḥ

37.76

daśaikādhikamāsāṃstu caturdaśāhānimaithilī | uvāsa rāmarahitā rāvaṇasya niveśane

37.77

dvicatvāriṃśake varṣe rāmo rājyamakārayat | sītāyāśca trayastriṃśadvatsarāśca tadā'bhavan

37.78

sa caturdaśavarṣānte praviśya ca purīṃ prabhuḥ | ayodhyāṃ mudito rāmo hatvā rāvaṇamāhave

37.79

bhrātṛbhiḥ sahitastatra rāmo rājyamathākarot
rājyaṃ prakurvatastasya purodhā vadatāṃvaraḥ

37.80

agastyaḥ kumbhasambhūtistamāgantā raghoḥpatim
tadvākyādraghunātho'sau kariṣyati hayakratum

37.81

tasyāgamiṣyati hayo hyāśrame tava suvrata !
tasya yodhāḥ pramuditā āyāsyanti tavāśramam

37.82

teṣāmagre rāmakathāḥ kariṣyasi manoharāḥ| taiḥ sākaṃ tvamayodhyāyāṃ gantāsi vai dvijarṣabha !

37.83

dṛṣṭvā rāmamayodhyāyāṃ padmapatranibhekṣaṇam| tatkṣaṇādeva saṃsāravārdhinistāravānbhava

37.84

ityuktvā māṃ munivaro lomaśaḥ sarvabuddhimān
uvāca te kiṃ praṣṭavyaṃ tadāhamavadaṃ hitam

37.85

jñātaṃ tvatkṛpayā sarvaṃ rāmacāritramadbhutam | tavaprasādādavāpsye'haṃ rāmasya cararaṇāmbujam

37.86

mayā namaskṛtaḥ paścājjagāma sa munīśvaraḥ | tatprasādānmayā'vāptaṃ rāmasya caraṇārcanam

37.87

so'haṃ smarāmi rāmasya caraṇāvanvahaṃ muhuḥ | gāyāmi tasya caritaṃ muhurmuhuratandritaḥ

37.88

pāvayāmi janāngānānena svāntahāriṇā | hṛṣyāmi tanmunervākyaṃ smāraṃ smāraṃ tadīkṣayā

37.89

dhanyo'haṃ kṛtakṛtyo'haṃ sabhāgyo'haṃ mahītale
rāmacandrapadāmbhojadidṛkṣā me bhaviṣyati

37.90

tasmātsarvātmanā rāmo bhajanīyo manoharaḥ | vandanīyo hi sarveṣāṃ saṃsārābdhititīrṣayā

37.91

tasmādyūryaṃ kimarthaṃ vai prāptāḥ ko vā narādhipaḥ
yāgaṃ karoti dharmātmā hayamedhaṃ mahākratum

37.92

tatsarvaṃ kathayantvatra yāntu vāhasya pālane | smarantu raghunāthāṅghriṃ smṛtvā smṛtvā punaḥ punaḥ

37.93

iti vākyaṃ samākarṇya munervismayamāgatāḥ | raghunāthaṃ smarantaste procurāraṇyakaṃ munim

37.93.p1

iti śrīpadmamahāpurāṇe pañcame pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasamvāde rāmāśvamedhe lomaśāraṇyakasaṃvāde rāmacaritrakathanaṃ nāma ṣaṭtriṃśattamo'dhyāyaḥ ||36

Linked texts (6)