Pramāṇa · Search · About · API

Ramashvamedha 40

Rāmāśvamedha 40

Language
Sanskrit

Contents

40.1

unatālīsavām̐ adhyāya
śeṣa uvāca
ninadatsu mṛdaṅgeṣu vīṇānādeṣu sarvataḥ| mukto vāhastato devapuraṃ devanirmitam

40.2

yatra sphāṭikakuḍyānāṃ racanābhirgṛhā nṛṇām
hasanti vindhyaṃ vimalaṃ parvataṃ nāgasevitam

40.3

rājatāni gṛhāṇyatra dṛśyante prakṛterapi| vicitramaṇisannaddhā nānāmāṇikyagopurāḥ

40.4

padminyo yatra lokānāṃ gehe gehe manoharāḥ| haranti cittāni nṛṇāṃ mukhapadmakalekṣitāḥ

40.5

yatra padmarāgaṇi gahe gehe subhūmiṣu | baddhaḥ saṃlakṣyate vipra ! tadoṣṭhaspardhayā nu kit

40.6

krīḍāśailāḥ pratyagāraṃ nīlaratnavinirmitāḥ| kurvanti śaṅkāṃ meghasya mayūrāṇāṃ kalāpinām

40.7

haṃsā yatra nṛṇāṃ gehe sphāṭike suniyantritāḥ
kurvanti meghātro bhītiṃ mānasaṃ na smaranti ca

40.8

nirantaraṃ śivasthāne dhvastaṃ candrikayā tamaḥ| śuklakṛṣṇāvibhedo na pakṣayostatra vai nṛṇām

40.9

tatra vīramaṇī rājā dhārmikeṣvagraṇīrmahān | rājyaṃ karoti vipulaṃ sarvabhogasamanvitam

40.10

tasya putro mahāśūro nāmnā rukmāṅgado balī
vanitābhirgato ramyadehābhiḥ krīḍituṃ vanam

40.11

tāsāṃ mañjīrasaṃrāvaḥ kaṅkaṇānāṃ ravastathā | manoharati kāmasya kimanyasya kathā'tra bhoḥ

40.12

vanaṃ jagāma sumahatsupuṣpanagarasaṃyutam | sadāśivakṛtasthānamṛtuṣaṭkairvirājim

40.13

campakā yatra bahuśaḥphullakorakaśobhitāḥ | kurvanti kāmināṃ tatra hṛcchayārttivilokitāḥ

40.14

cūtāḥ phalādibhirnamrā mañjarīkoṭisaṃyutāḥ | nāgāḥpunnāgavṛkṣāśca śālāstālāstamālakāḥ

40.15

kokilānāṃ samārāvā yatra ca śrutigocarāḥ| sadā madhupajhaṅkāragatanidrāḥ sumallikāḥ

40.16

dāḍimānāṃ samūhāśca karṇikāraiḥ samanvitāḥ| ketakī kānakī vanyavṛkṣarājivirājitāḥ

40.17

tasminvane pramadasaṃyutacittavṛttirgāyankalaṃ madhuravāgvijihīrṣayoccaiḥ
udyatkucābhirabhito vanitābhirāgācchobhānidhānavapurujjhitabhīrviveśa

40.18

kāścittaṃ nṛtyavidyābhistoṣayanti sma śobhanam
kāścid gānakalābhiśca kāścidvākcaturocitaiḥ

40.19

bhrūsaṃjñābhiḥ parāḥ kāścittoṣayāmāsurunmadāḥ| parirambhaṇacāturyaistaṃ hṛṣṭaṃ vidadhuḥ striyaḥ

40.20

tābhiḥ puṣpoñcayaṃ kṛtvā bhūṣayāmāsa tāḥ striyaḥ
vāṇyā komalayā śaṃsan reme kāmavapurdharaḥ

40.21

evaṃ pravṛtte samaye rājarājasya dhīmataḥ| prāyāttaddanadeśaṃ sa hayaḥ paraśobhanaḥ

40.22

taṃ svarṇapatraracitaikalalāṭadeśaṃ gaṅgāsamaṃ ghṛsṛṇakuṅkumapiñjarāṅgam
gatyā'samaṃ pavanavegatiraskariṇyā dṛṣṭvā striyaḥ paramakautukadhāmadeham

40.23

ūcuḥ patiṃ kamalamadhyapiśaṅgavarṇāstāmrādharapratibhayā hatavidrumābhāḥ
dantavrajapramitahāsyasuśobhivaktrāḥ kāmasya bāṇanayanādivimohanābhāḥ

40.24

striya ūcuḥ
kānta ! ko'yaṃ mahānarvā svarṇapatraikaśobhitaḥ
kasyaṃ vā bhāti śobhāḍhyo gṛhāṇa svabalādimam

40.25

śeṣa uvāca
taduktaṃ vaca ākarṇya līlāgalitalocanaḥ | jagrāha hayamekena karapadmena līlayā

40.26

vācayitvā svarṇapatraṃ spaṣṭavarṇasamanvitam| jahāma mahilāmadhye jagādavacanaṃ punaḥ

40.27

rukmāṅgada uvāca
pṛthivyāṃ nāsti me pitrā samaḥ śauryeṇa ca śriyaḥ
tasminkathaṃ vidhatte sa utsekaṃ ramabhūmipaḥ

40.28

yasya rakṣāṃ prakurute yadā rudraḥ pinākadhṛt | yaṃ devā dānavā yakṣā namanti maṇimaulibhiḥ

40.29

kurutādvājimedhaṃ vai janako me mahābalaḥ | yātveṣa vājiśālāyāṃ badhnantu mama vai bhaṭāḥ

40.30

iti vākyaṃ samākarṇya mahilāstā manoharāḥ
prahṛṣṭavadanā jātāḥ kāntaṃ tu parirebhire

40.31

gṛhītvā ca hayaṃ putro rājño vīramaṇermahān | puraṃ patnīsamāyukto mahotsāhamavīviśat

40.32

mṛdaṅgadhvaniṣu proccairāhateṣu samantataḥ| bandibhiḥ saṃstutaḥ prāgātsvapiturmandiraṃ mahat

40.33

tasmai sa kathayāmāsa hayaṃ nītaṃ raghoḥ pateḥ| vājimedhāya nirmuktaṃ svacchandagatimadbhutam

40.34

rakṣitaṃ śatrusūdena mahābalasametinā| tacchrutvā vacanaṃ tasya nṛpo vīramaṇirmahān

40.35

nātipraśaṃsayāmāsa tatkarma sumahāmatiḥ | nītvā punaḥ samāyātaṃ caurasyeva viceṣṭitam

40.36

kathayāmāsa jāmātre śivāyādbhutakarmaṇe | arddhāṅganātharāyāṅgabhūṣāya candradhāriṇe

40.37

tena saṃmantrayāmāsa nṛpo vīramaṇirmahān | putra ! sṛṣṭaṃ mahatkarma vinnidyaṃ mahatāṃ mataḥ

40.38

śiva uvāca
rājanputreṇa bhavataḥ kṛtaṃ karma mahādbhutam| yo jahāra mahāvāhaṃ rāmacandrasya dhīmataḥ

40.39

adya yuddhaṃ mahadbhāti surāsuravimohanam| śatrughnena mahībhartrā vīrakoṭyekarakṣiṇā

40.40

mayā yo dhriyate svānte jihvayā procyate hi yaḥ
tasya rāmasya yajñāṅgaṃ jahāra tava putrakaḥ

40.41

paramatra mahollābho bhaviṣyati raṇāṅgaṇe | yadrāmacaraṇāmbhojaṃ drakṣyāmaḥ svīyasevitam

40.42

atra yatno mahānkāryo hayasya parirakṣaṇe | nayiṣyanti balādvāhaṃ mayā rakṣitamapyamum

40.43

tasmādimaṃ mahārāja ! rājyena saha sannata: | vājine bhojanaṃ dattvā prekṣasvāṅghriyugaṃ tataḥ

40.44

iti vākyaṃ samākarṇya śivasya sa nṛpottamaḥ
uvāca taṃ surendrādivandyapādāmbujadvayam

40.45

vīramaṇiruvāca
kṣatriyāṇāmayaṃ dharmo yatpratāpasya rakṣaṇam | tadasau krāntumudyuktaḥ kratunā hayasaṃjñinā

40.46

tasmādrakṣyaḥ svapratāpo yena kenā'pi māninā
yāvacchakyaṃ karma kṛtvā śarīravyayakāriṇā

40.47

sarvaṃ kṛtaṃ sutenedaṃ gṛhīto'śvaḥ punaryataḥ | kopitaṃ rāmabhūpālaṃ samayārhaṃ kuru prabho !

40.48

kṣatriyāṇāāmidaṃ karma kartavyārhaṃ bhavennahi | yadakasmādripoḥ pādau praṇamedbhayavihvalaḥ

40.49

ripavo vihasantyenaṃ kātaro'yaṃ nṛpādhamaḥ | kṣudraḥ prākṛtavannīco natavānbhayavihvalaḥ

40.50

tasmānbhavānyathāyogyaṃ yoddhavye samupasthite | yadvidheyaṃ vicāryaiva kartavyaṃ bhaktarakṣaṇam

40.51

śeṣa uvāca
iti vākyaṃ samākarṇya candracūḍo'vadadvacaḥ | prahasanmeghagambhīravāṇyā saṃmohayanmanaḥ

40.52

yadi devāstrayastriṃśatkoṭyaḥ samupasthitaḥ | tathāpi tvattaḥ kenāśvo gṛhyate mama rakṣituḥ

40.53

yadi rāmaḥ samāgatya svātmānaṃ darśayiṣyati| tadā'haṃ caraṇau tasya praṇamāmi sukomalau

40.54

svāminā na hi yoddhavyaṃ mahānanaya ucyate | anye vīrāstṛṇaprāyāḥ kiñcitkartuṃ na vai kṣamāḥ

40.55

tasmādyuddhyasva rājendra ! rakṣake mayi susthite
ko gṛhṇāti balādvāhaṃ trilokī yadi saṅgatā

40.56

etadvacaḥ paraṃ śrutvā candracūḍasya bhūmipaḥ| jaharṣa mānase'tyantaṃ yuddhakarmaṇi kautukī

40.56.p1

iti śrīpadmamahāpurāṇe pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasaṃvāde rāmāśvamedhe vīramaṇiputreṇa hayagrahaṇaṃ nāmaikonacatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ ||39

Linked texts (2)