Pramāṇa · Search · About · API

Ramashvamedha 48

Rāmāśvamedha 48

Language
Sanskrit

Contents

48.1

saiṃtālisavām̐ adhyāya
śeṣa uvāca
hayogato hemakūṭaṃ bhāradānte tato dvija ! | anekabhaṭasāhasrai rakṣito baddhacāmaraḥ

48.2

yo vai vistaratodairghyādyojanānāṃ samantataḥ | ayutena suśṛṅgaiśca rājataiḥ kāñcanādibhiḥ

48.3

tatrodyānaṃ mahacchreṣṭhaṃ pādapaiḥ pariśobhitam| śālaistālaistamālaiśca karṇikāraiḥ samantataḥ

48.4

hintālairnāgapunnāgaiḥ kovidāraiḥ sabilvakaiḥ| campakairbakulairmedhairmadanaiḥ kuṭajādibhiḥ

48.5

jātikābhiryūthikābhirnavamālikayā tathā| āmrairmādhavadrākṣābhirdāḍimaiḥ śobhitaṃ varam

48.6

anekapikṣasaṅghṛṣṭaṃ bhramaraissunināditam| mayūrakekāravitaṃ sarvartusukhadaṃ hayaḥ

48.7

praviveśa sa śatrughno manovegasamanvitaḥ| svarṇapatraṃ viśāle sve bhāle vibhranmanoharam

48.8

gacchatastasya vāhasya hayamedhakratostadā| akasmādabhavaccitraṃ tacchṛṇuṣva dvijottamaḥ

48.9

gātrastambho'bhavattasya na cacāla pathi sthitaḥ
hemakūṭa ivācālyo babhūva hayasattamaḥ

48.10

tadā tadrakṣakāḥ sarve kaśāghātānvitenire| tadā hato'pi na yayau stabdhagātro hayottamaḥ

48.11

śatrughnasavidhe gatvā cukruśurvāharakṣakāḥ | svāminvayaṃ na jānīmaḥ kimabhūddhayasattame

48.12

gacchato vāhavaryasya manovegasya bhūpate ! | ākasmiko'bhavattasya gātrastambho mahāmate

48.13

kaśābhistāḍito'smābhiḥ paraṃ tatra cacāla na
evaṃ vicārya yatkāryaṃ tatkuruṣva nṛpottama !

48.14

tadāvismayamāpanno bhūpatiḥ saha sainikaiḥ | jagāma sahitaḥ sarvairhayasya mahato'ntike

48.15

puṣkalo bāhunā dhṛtvā caraṇau tasya bhūtalāt
utpāṭayāmāsa tadā paranno celatustataḥ

48.16

balena balinā''krānto nākampata hayastadā
hanūmāṃstaṃ samuddhartuṃ matiṃ cakre mahāmanāḥ

48.17

lāṅgulena samāveṣṭya balena balināṃvaraḥ | ācakarṣa balādvāhaṃ na cacāla tathāpi saḥ

48.18

tadovāca kapiśreṣṭho hanūmānvismayānvitaḥ| śatrughnaṃ balināṃ śreṣṭhaṃ vīrāṇāṃ pariśṛṇvatām

48.19

mayādroṇo lāṅgūlena līlayotpāṭito'dhunā | paramatra mahāścaryaṃ kampate na hayo'lpakaḥ

48.20

dṛṣṭamatra nidānaṃ hi vīrairbalibhiruddhataiḥ | ākṛṣṭo'pi na ca sthānāccacāla tilamātrataḥ

48.21

kapibhāṣitamākarṇya śatrughno vismayānvitaḥ | sumatiṃ mantriṇāṃ śreṣṭhamuvāca vadatāṃvara

48.22

śatrughna uvāca
mantrinkimabhavadvāhestambhanaṃ vapuṣo'nagha | ko'tropāyo vidheyaḥ syādyena vāhagatirbhavet

48.23

sumatiruvāca
svāminkaścinmunirmṛgyo'khilajñānavicakṣaṇaḥ
deśodbhavamahaṃ jāne pratyakṣaṃ na parokṣajam

48.24

śeṣa uvāca
itivākyaṃ samākarṇya sumaterdharmakovidaḥ | anveṣayāmāsa muniṃ sevakaiḥ sahaśobhanam

48.25

te sarve sarvato gatvā muniṃ dharmavidaṃbhaṭāḥ | vyālokayantaḥsarvatra na cāpaśyanmunīśvaram

48.26

ekastvanucaro vipra ! gato yojanamātrataḥ | pūrvasyāṃ diśi codyuktaḥ paśyatismamahāśramam

48.27

yatra nirvairiṇaḥsarve paśavo janatāstathā | gaṅgāsnānahatāśeṣakilbiṣāḥ sumanoharāḥ

48.28

yatra kecittapaḥśreṣṭhaṃ kurvantisma hutāśanaiḥ | dhūmairadhomukhāḥ patrairvāyubhiḥsvodarambharāḥ

48.29

yatrāgnihotrajo dhūmaḥ pavitrayati sarvadā | anekamunisaṃghṛṣṭo muktapatralatottamaḥ

48.30

tamāśrayaṃ munerjñātvā śaunakasya manoharam | nyavedayannṛpāyaḥsau vismayāviṣṭacetase

48.31

tacchrutvā harṣito'tyantaṃ śatrughnaḥ sahasevakaiḥ | hanūmatpuṣkalādyaiśca saṃyuto'gāttadāśramam

48.32

tatra vīkṣya muniśreṣṭhaṃ samyagghutahutāśanam| praṇamaddaṇḍavattasya caraṇau pāpahāriṇau

48.33

tamāgataṃ nṛpaṃ jñātvā śatrughnaṃ balināṃvaram| arghyapādyādikaṃ cakre prītastaddarśanādabhūt

48.34

sukhopaviṣṭaṃ viśrāntaṃ nṛpaṃ prāha munīśvaraḥ| kimarthamaṭanaṃ deva ! mahatparyaṭanaṃ tava

48.35

tvādṛśāḥ pṛthivīṃ sarvāṃ nṛpā vai na bhramanti cet
tadā duṣṭajanāḥ sādhūnbādhante vigatajvarān

48.36

kathayasva mahīpāla śatrughna balināṃvara | sarvaṃ śubhāya no bhūyāttavaparyaṭanādikam

48.37

śeṣa uvāca
ityuktavantaṃ bhūdevaṃ pratyuvāca mahīśvaraḥ | gadgadasvarayā vāṇyā harṣitasvīyavigrahaḥ

48.38

śatrughna uvāca
akasmādabhavaccitraṃ rāmāśrvasya manohataḥ| nātidūre tvadāvāsāttacchṛṇuṣva vidāṃvara

48.39

udyāne tava śobhāḍhye yadṛcchāto hayo gataḥ
tatrānte tasya vāhasya gātrastambho bhavatkṣaṇāt

48.40

tadā me balino vīrāḥ puṣkalādyā madotkaṭāḥ
balādācakṛṣurvādvaṃ na cacāla tathāpyasau

48.41

asmānapāraduḥkhābdhau magnānprati tariḥ smṛtaḥ
daivāddṛṣṭaḥ subhāgyaistvaṃ kathayasva nidānakam

48.42

śeṣa uvāca
evaṃ pṛṣṭo munivaraḥ kṣaṇaṃ dadhyau mahāmatiḥ | hayasya caraṇastambhakāraṇaṃ tu vicārayan

48.43

kṣaṇāttu savijñāya vismayotphullalocanaḥ | jagāda sa mahīpālaṃ duḥkhitaṃ saṃśayānvitam

48.44

śaunaka uvāca
śṛṇu rājanpravakṣyāmi hayastambhasya kāraṇam
yacchrutvā mucyate duḥkhādaticitrakathānakam

48.45

gauḍadeśe mahāraṇye kāverītīrabhūṣite | vāḍavaḥ sāttviko nāmnā cacāra paramaṃ tapaḥ

48.46

ekāhaṃ payaśaḥ prāśī dinaikaṃ vāyubhakṣakaḥ | dinaikaṃ tu nirāhāra evaṃ tridinamunnayet

48.47

evaṃ vrate pravṛttasya kālaḥ sarvakṣayaṅkaraḥ | jagrāha svasya daṃṣṭrāyāṃ mṛtiṃ prāpa mahāvratī

48.48

vimāne sarvaśobhāḍhye sarvaratnavibhūṣite | apsarobhiḥ saha krīḍanyayau meroḥ śikhāsthitau

48.49

jambūnāma mahāvṛkṣastatra sevyarasobhavat | nadījāmbavatī saṃjñā svarṇadravasamanvitā

48.50

tasyāṃ tu munayassarve tapodhyānasamanvitāḥ | aneka tapasā puṇyāḥsarvasaukhyasamanvitāḥ

48.51

tatrāsau svecchayā krīḍannapsarobhirmudānvitaḥ | pratīpamācaratteṣāṃ svābhimānamadoddhataḥ

48.52

tataḥ śaptaḥ sa munibhī rākṣaso bhavadurmukhaḥ
tato'tiduḥkhitāṃ prāha munīnvidyātapodhanān

48.53

anugṛhṇantu māṃ sarve viprā yūyaṃ kṛpālavaḥ | tadātairanugṛhīto yadā rāma hayaṃ bhavān

48.54

stambhayiṣyati vegena tato rāmakathāśrutiḥ | paścānmuktirbhavitrī te śāpādasmātsudāruṇāt

48.55

sa prokto munibhirdevo rākṣasatvamitaḥ prabho !
stambhayāmāsa rāmāśvaṃ mocayānadyakīrtanaiḥ

48.55.p1

iti śrīpadmamahāpurāṇe pañcame pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasamvāde rāmāśvamedhe śāpakīrtanaṃ nāma saptacatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ ||47

Linked texts (3)