Ramashvamedha 48
Rāmāśvamedha 48
- Language
- Sanskrit
Contents
- 48.55 — 1 part
48.1
saiṃtālisavām̐ adhyāya
śeṣa uvāca
hayogato hemakūṭaṃ bhāradānte tato dvija ! | anekabhaṭasāhasrai rakṣito baddhacāmaraḥ
48.2
yo vai vistaratodairghyādyojanānāṃ samantataḥ | ayutena suśṛṅgaiśca rājataiḥ kāñcanādibhiḥ
48.3
tatrodyānaṃ mahacchreṣṭhaṃ pādapaiḥ pariśobhitam| śālaistālaistamālaiśca karṇikāraiḥ samantataḥ
48.4
hintālairnāgapunnāgaiḥ kovidāraiḥ sabilvakaiḥ| campakairbakulairmedhairmadanaiḥ kuṭajādibhiḥ
48.5
jātikābhiryūthikābhirnavamālikayā tathā| āmrairmādhavadrākṣābhirdāḍimaiḥ śobhitaṃ varam
48.6
anekapikṣasaṅghṛṣṭaṃ bhramaraissunināditam| mayūrakekāravitaṃ sarvartusukhadaṃ hayaḥ
48.7
praviveśa sa śatrughno manovegasamanvitaḥ| svarṇapatraṃ viśāle sve bhāle vibhranmanoharam
48.8
gacchatastasya vāhasya hayamedhakratostadā| akasmādabhavaccitraṃ tacchṛṇuṣva dvijottamaḥ
48.9
gātrastambho'bhavattasya na cacāla pathi sthitaḥ
hemakūṭa ivācālyo babhūva hayasattamaḥ
48.10
tadā tadrakṣakāḥ sarve kaśāghātānvitenire| tadā hato'pi na yayau stabdhagātro hayottamaḥ
48.11
śatrughnasavidhe gatvā cukruśurvāharakṣakāḥ | svāminvayaṃ na jānīmaḥ kimabhūddhayasattame
48.12
gacchato vāhavaryasya manovegasya bhūpate ! | ākasmiko'bhavattasya gātrastambho mahāmate
48.13
kaśābhistāḍito'smābhiḥ paraṃ tatra cacāla na
evaṃ vicārya yatkāryaṃ tatkuruṣva nṛpottama !
48.14
tadāvismayamāpanno bhūpatiḥ saha sainikaiḥ | jagāma sahitaḥ sarvairhayasya mahato'ntike
48.15
puṣkalo bāhunā dhṛtvā caraṇau tasya bhūtalāt
utpāṭayāmāsa tadā paranno celatustataḥ
48.16
balena balinā''krānto nākampata hayastadā
hanūmāṃstaṃ samuddhartuṃ matiṃ cakre mahāmanāḥ
48.17
lāṅgulena samāveṣṭya balena balināṃvaraḥ | ācakarṣa balādvāhaṃ na cacāla tathāpi saḥ
48.18
tadovāca kapiśreṣṭho hanūmānvismayānvitaḥ| śatrughnaṃ balināṃ śreṣṭhaṃ vīrāṇāṃ pariśṛṇvatām
48.19
mayādroṇo lāṅgūlena līlayotpāṭito'dhunā | paramatra mahāścaryaṃ kampate na hayo'lpakaḥ
48.20
dṛṣṭamatra nidānaṃ hi vīrairbalibhiruddhataiḥ | ākṛṣṭo'pi na ca sthānāccacāla tilamātrataḥ
48.21
kapibhāṣitamākarṇya śatrughno vismayānvitaḥ | sumatiṃ mantriṇāṃ śreṣṭhamuvāca vadatāṃvara
48.22
śatrughna uvāca
mantrinkimabhavadvāhestambhanaṃ vapuṣo'nagha | ko'tropāyo vidheyaḥ syādyena vāhagatirbhavet
48.23
sumatiruvāca
svāminkaścinmunirmṛgyo'khilajñānavicakṣaṇaḥ
deśodbhavamahaṃ jāne pratyakṣaṃ na parokṣajam
48.24
śeṣa uvāca
itivākyaṃ samākarṇya sumaterdharmakovidaḥ | anveṣayāmāsa muniṃ sevakaiḥ sahaśobhanam
48.25
te sarve sarvato gatvā muniṃ dharmavidaṃbhaṭāḥ | vyālokayantaḥsarvatra na cāpaśyanmunīśvaram
48.26
ekastvanucaro vipra ! gato yojanamātrataḥ | pūrvasyāṃ diśi codyuktaḥ paśyatismamahāśramam
48.27
yatra nirvairiṇaḥsarve paśavo janatāstathā | gaṅgāsnānahatāśeṣakilbiṣāḥ sumanoharāḥ
48.28
yatra kecittapaḥśreṣṭhaṃ kurvantisma hutāśanaiḥ | dhūmairadhomukhāḥ patrairvāyubhiḥsvodarambharāḥ
48.29
yatrāgnihotrajo dhūmaḥ pavitrayati sarvadā | anekamunisaṃghṛṣṭo muktapatralatottamaḥ
48.30
tamāśrayaṃ munerjñātvā śaunakasya manoharam | nyavedayannṛpāyaḥsau vismayāviṣṭacetase
48.31
tacchrutvā harṣito'tyantaṃ śatrughnaḥ sahasevakaiḥ | hanūmatpuṣkalādyaiśca saṃyuto'gāttadāśramam
48.32
tatra vīkṣya muniśreṣṭhaṃ samyagghutahutāśanam| praṇamaddaṇḍavattasya caraṇau pāpahāriṇau
48.33
tamāgataṃ nṛpaṃ jñātvā śatrughnaṃ balināṃvaram| arghyapādyādikaṃ cakre prītastaddarśanādabhūt
48.34
sukhopaviṣṭaṃ viśrāntaṃ nṛpaṃ prāha munīśvaraḥ| kimarthamaṭanaṃ deva ! mahatparyaṭanaṃ tava
48.35
tvādṛśāḥ pṛthivīṃ sarvāṃ nṛpā vai na bhramanti cet
tadā duṣṭajanāḥ sādhūnbādhante vigatajvarān
48.36
kathayasva mahīpāla śatrughna balināṃvara | sarvaṃ śubhāya no bhūyāttavaparyaṭanādikam
48.37
śeṣa uvāca
ityuktavantaṃ bhūdevaṃ pratyuvāca mahīśvaraḥ | gadgadasvarayā vāṇyā harṣitasvīyavigrahaḥ
48.38
śatrughna uvāca
akasmādabhavaccitraṃ rāmāśrvasya manohataḥ| nātidūre tvadāvāsāttacchṛṇuṣva vidāṃvara
48.39
udyāne tava śobhāḍhye yadṛcchāto hayo gataḥ
tatrānte tasya vāhasya gātrastambho bhavatkṣaṇāt
48.40
tadā me balino vīrāḥ puṣkalādyā madotkaṭāḥ
balādācakṛṣurvādvaṃ na cacāla tathāpyasau
48.41
asmānapāraduḥkhābdhau magnānprati tariḥ smṛtaḥ
daivāddṛṣṭaḥ subhāgyaistvaṃ kathayasva nidānakam
48.42
śeṣa uvāca
evaṃ pṛṣṭo munivaraḥ kṣaṇaṃ dadhyau mahāmatiḥ | hayasya caraṇastambhakāraṇaṃ tu vicārayan
48.43
kṣaṇāttu savijñāya vismayotphullalocanaḥ | jagāda sa mahīpālaṃ duḥkhitaṃ saṃśayānvitam
48.44
śaunaka uvāca
śṛṇu rājanpravakṣyāmi hayastambhasya kāraṇam
yacchrutvā mucyate duḥkhādaticitrakathānakam
48.45
gauḍadeśe mahāraṇye kāverītīrabhūṣite | vāḍavaḥ sāttviko nāmnā cacāra paramaṃ tapaḥ
48.46
ekāhaṃ payaśaḥ prāśī dinaikaṃ vāyubhakṣakaḥ | dinaikaṃ tu nirāhāra evaṃ tridinamunnayet
48.47
evaṃ vrate pravṛttasya kālaḥ sarvakṣayaṅkaraḥ | jagrāha svasya daṃṣṭrāyāṃ mṛtiṃ prāpa mahāvratī
48.48
vimāne sarvaśobhāḍhye sarvaratnavibhūṣite | apsarobhiḥ saha krīḍanyayau meroḥ śikhāsthitau
48.49
jambūnāma mahāvṛkṣastatra sevyarasobhavat | nadījāmbavatī saṃjñā svarṇadravasamanvitā
48.50
tasyāṃ tu munayassarve tapodhyānasamanvitāḥ | aneka tapasā puṇyāḥsarvasaukhyasamanvitāḥ
48.51
tatrāsau svecchayā krīḍannapsarobhirmudānvitaḥ | pratīpamācaratteṣāṃ svābhimānamadoddhataḥ
48.52
tataḥ śaptaḥ sa munibhī rākṣaso bhavadurmukhaḥ
tato'tiduḥkhitāṃ prāha munīnvidyātapodhanān
48.53
anugṛhṇantu māṃ sarve viprā yūyaṃ kṛpālavaḥ | tadātairanugṛhīto yadā rāma hayaṃ bhavān
48.54
stambhayiṣyati vegena tato rāmakathāśrutiḥ | paścānmuktirbhavitrī te śāpādasmātsudāruṇāt
48.55
sa prokto munibhirdevo rākṣasatvamitaḥ prabho !
stambhayāmāsa rāmāśvaṃ mocayānadyakīrtanaiḥ
48.55.p1
iti śrīpadmamahāpurāṇe pañcame pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasamvāde rāmāśvamedhe śāpakīrtanaṃ nāma saptacatvāriṃśattamo'dhyāyaḥ ||47
Linked texts (3)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Pātālakhaṇḍa — Sanskrit
- Vṛndāvanakhaṇḍe Gargasahhitā — Sanskrit