Ramashvamedha 49
Rāmāśvamedha 49
- Language
- Sanskrit
Contents
- 49.76 — 1 part
49.1
ar̤atālisavām̐ adhyāya
śeṣa uvāca
iti proktaṃ tu muninā saṃśrutya paravīrahā| vismayaṃ mānayāmāsa hṛdi śaunakamabravīt
49.2
śatrughna uvāca
karmaṇo gahanā vārtā yayā sāttvikanāmadhṛt
divaṃ prāpto'pi mahatā karmaṇā rākṣasī kṛtaḥ
49.3
svāminvada maharṣe tvaṃ karmaṇā svagatiryathā| yena karmavipākena yādṛśaṃ narakaṃ bhavet
49.4
śaunaka uvāca
dhanyo'si rāghavaśreṣṭha ! yatte matiriyaṃ śubhā
jānannapi hitārthāya lokānāṃ tvaṃ bravīṣi bhoḥ
49.5
kathayāmi vicitrāṇāṃ karmaṇāṃ vividhā gatīḥ
tāḥ śṛṇuṣva mahārāja yacchrutvā mokṣamāpnuyāt
49.6
paravittaṃ parāpatyaṃ kalatraṃ pārakaṃ ca yaḥ| balātkāreṇa gṛhṇāti bhogabuddhyā ca durmatiḥ
49.7
kālapāśena sambaddho yamadūtairmahābalaiḥ| tāmisre pātyate tāvadyāvadvarṣasahastrakam
49.8
tatra tāḍanamūdbhūtāḥ kurvanti yamakiṅkarāḥ | pāpabhogenasantaptastato yoniṃ tu saukarīm
49.9
tatra bhuktvā mahāduḥkhaṃ mānuṣatvaṃ gamiṣyati | rogādicihnataṃ tatra duryaśo jñāpakaṃ svakam
49.10
bhūtadrohaṃ vidhāyaiva kevalaṃ svakuṭumbakam| puṣṇāti pāpanirataḥ so'ndhatāmisrake patet
49.11
ye narā iha jantūnāṃ vadhaṃ kurvanti vai mṛṣā| te raurave nipātyante bhidyante rurubhī ruṣā
49.12
yaḥ svodarārthe bhūtānāṃ vadhamācarati sphuṭam | mahārauravasaṃjñe tu pātyate sa yamājñayā
49.13
yo vai nijaṃ tu janakaṃ brāhmaṇaṃ dveṣṭi pāpakṛt
kālasūtre mahāduṣṭe yojanāyutavistṛte
49.14
yāvanti paśuromāṇi gavāṃ dveṣaṃ karoti saḥ
tāvadvarṣasahasrāṇi pacyate samakiṅkaraiḥ
49.15
yo bhūmau bhūpatirbhūtvā daṇḍāyogyaṃ tu daṇḍayet
karoti brāhmaṇasyāpi dehakhaṇḍaṃ ca lolupaḥ
49.16
sa sūkaramukhairduṣṭaiḥ pīḍyate yamakiṅkaraiḥ | paścādduṣṭāsu yonīṣu jāyate pāpamuktaye
49.17
brāhmaṇānāṃ gavāṃ ye tu dravyaṃ vṛttaṃ tathalpakam
vṛttiṃ vā gṛhṇate mohāllumpanti svabalānnarāḥ
49.18
te paratrāndhakūpe ca pātyante ca mahārditāḥ| yo'nnaṃ svayamupāhṛtya madhuraṃ cātti lolupaḥ
49.19
na devāya na suhṛde dadāti rasanāparaḥ | sa patatyeva narake kṛmibhojanasaṃjñite
49.20
anāpadi naro yastu hiraṇyādīnyapāharet| brahmasvaṃ vā mahāduṣṭe sandaṃśe narake patet
49.21
yaḥ svadehaṃ prapuṣṇāti nānyaṃ jānāti mūḍhadhīḥ
sa pātyate tailatapte kumbhīpāke'tidāruṇe
49.22
yo nā'gamyāṃ striyaṃ mohādyoṣidbhāvācca kāmayet
taṃ tayā kiṅkarāḥ sūrgyā parirambhaṃ ca kurvate
49.23
ye balādvedamaryādāṃ lumpanti svabaloddhatāḥ | te vaitaraṇyāṃ patitā māṃsaśoṇitabhakṣakāḥ
49.24
vṛṣalīṃ yaḥ striyaṃ kṛtvā tayā gārhasthyamācaret
pūyode nipatatyeva mahāduḥkhasamanvitaḥ
49.25
ye dambhamāśrayante vai dhūrtā lokasya vañcane | vaiśase narake mūḍhāḥ patanti yamatāḍitāḥ
49.26
ye savarṇāsu tu strīṣu svaṃ retaḥ pātayanti ca
retaḥkulyāsu te pāpā retaḥ pāneṣu tatparāḥ
49.27
ye caurā vahnidā duṣṭā garadā grāmaluṇṭhakāḥ
sārameyādane te vai pātyante pātakānvitāḥ
49.28
kūṭasākṣyaṃ vadatyaddhā puruṣaḥ pāpasambhṛtaḥ | parakīyaṃ tu dravyaṃ yo harati prasabhaṃ balī
49.29
so'vīcinarake pāpī avāgvaktraḥ patatyadhaḥ
tatraduḥkhaṃmahadbhuktvā pāpiṣṭhāṃ yonimāvrajet
49.30
yo naro rasanāsvādātsurāṃ pibati mūḍhadhīḥ | taṃ pāyayanti lohasya rasaṃ dharmasya kiṅkarāḥ
49.31
yo gurūnāvamanyeta svavidyācāradarpitaḥ| sa mṛtaḥ pātyate kṣāranarake'dhomukhaḥ pumān
49.32
viśvāsaghātaṃ kurvanti ye narā dharmaniṣkṛtāḥ | śūlaprote ca narake pātyante bahuyātane
49.33
piśuno yo narānsarvānudvejayati vākyataḥ | dandaśūke ca patito dandaśūkaiḥ sa daśyate
49.34
evaṃ rājannaneke vai narakāḥ pāpakāriṇām
pāpaṃ kṛtvā prayāntyete pīḍāṃ yānti sudāruṇām
49.35
yairna śrutā rāmakathā na paropakṛtiḥ kṛtā| teṣāṃ sarvāṇi duḥkhāni bhavanti narakāntare
49.36
atra yasya sukhaṃ svarge bhūyāttasya itīryate| ye duḥkhino rogayutā narakādāgatāśca te
49.37
śeṣa uvāca
etacchrutvā mahīpālaḥ kampamānaḥ kṣaṇe kṣaṇe
papraccha bhūyastaṃ vipraṃ sarvasaṃśayanuttaye
49.38
śatrughna uvāca
tattatpāpasya cihnāni kathayasva mahāmune !| kena pāpena kiṃ cihnaṃ bhūloka upajāyate
49.39
śeṣa uvāca
iti śrutvā tu tadvākyaṃ muniḥ provāca bhūpatim
49.40
śaunaka uvāca
śṛṇu rājanpravakṣyāmi cihnāni pāpakāriṇām
surāpaḥ śyāvadantaśca narakānte prajāyate
49.41
abhakṣyabhakṣakārī ca jāyate gulmakodaraḥ | udakyā vīkṣitaṃ bhuktvā jāyate kṛmilodaraḥ
49.42
śvamārjāradisaṃspṛṣṭaṃ bhuktvā durgandhavānbhavet | anivedya surādibhyo bhuñjāno jāyate naraḥ
49.43
udare rogavānduḥkhī mahārogaprapīḍitaḥ | parānnavighnakaraṇādajīrṇamabhijāyate
49.44
mandodarāgnirbhavati sati dravye kadannadaḥ | viṣadaśchardirogī syānmārgahā pādarogavān
49.45
piśuno narakasyānte jāyate śvāsakāsavān | dhūrto'pasmārarogī syācchūlī sa paratāpanaḥ
49.46
dāvāgnidāyakaścaiva raktātīsāravānbhavet | surālaye jale vāpi śakṛtkṣepaṃ karoti yaḥ
49.47
gudarogo bhavettasya pāparūpaḥ sudāruṇaḥ | garbhapātanajārogā yakṛtplīhajalodarāḥ
49.48
pratimābhaṅgakārī ca apratiṣṭhaśca jāyate | duṣṭavādī khaṇḍitaḥ syātkhalvāṭaḥ paranindakaḥ
49.49
sabhāyāṃ pakṣapātī ca jāyate pakṣaghātavān | paroktahāsyakṛtkāṇaḥ kunakhī viprahemahṛt
49.50
tundīvarī tāmracauraḥ kāṃsyahatpuṇḍarīkikaḥ | trapuhārī ca puruṣo jāyate piṅgamūrdhajaḥ
49.51
śīsahārī ca puruṣo jāyate śīrṣarogavān | ghṛtacaurastu puruṣo jāyate netrarogavān
49.52
lohahārī ca puruṣo barbarāṅgaḥ prajāyate | carmahārī ca puruṣo jāyate medasāvṛtaḥ
49.53
madhucaurastu puruṣo jāyate vastigandhavān | tailacauryeṇa bhavati naraḥ kaṇḍvātipīḍitaḥ
49.54
āmānnaharaṇāccaiva dantahīnaḥ prajāyate | pakvānnaharaṇāccaiva jihvārogayuto bhavet
49.55
mātṛgāmī ca puruṣo jāyate liṅgavarjitaḥ | gurujāyābhigamanānmūtrakṛcchraḥ prajāyate
49.56
bhāginīṃ caiva gamane pītakuṣṭhaḥ prajāyate | svasutāgamane caiva raktakuṣṭhaḥ prajāyate
49.57
bhrātṛbhāryābhigamane gulmakuṣṭhaḥ prajāyate | pitṛṣvasrabhigamane dakṣiṇāṅge vraṇī bhavet
49.58
viśvastabhāryāgamane gajacarmā prajāyate | pitṛṣvasrabhigamane dakṣiṇāṅge vraṇī bhavet
49.59
mātulanyāstu gamane vāmāṅge vraṇavānbhavet | pitṛvyapatnīgamane kaṭau kuṣṭhaḥ prajāyate
49.60
mitrabhāryābhigamane mṛtabhāryaḥ prajāyate | svagotrastrīprasaṅgena jāyate ca bhagandaraḥ
49.61
tapasvinīprasaṅgena prameho jāyate nare | śrotriyastrīprasaṅgena jāyate nāsikāvraṇī
49.62
dīkṣitastrīprasaṅgena jāyate duṣṭaraktasṛk | svajātijāyāgamane jāyate hṛdayavraṇī
49.63
jātyunnatastrīgamane jāyate mastakavraṇī| paśuyonau ca gamanānmūtraghātaḥ prajāyate
49.64
ete doṣā narāṇāṃ syurnarakānte na saṃśayaḥ | strīṇāmapi bhavantyete tattatpuruṣasaṅgamāt
49.65
evaṃ rājanhicihnāni kīrtitāni supāpinām| dānapuṇyaprasaṅgena tīrthādikriyayā tathā
49.66
rāmasya caritaṃ śrutvā tapasā vā'kṣayaṃ vrajet
sarveṣāmeva pāpānāṃ harikīrtidhunī nṛṇām
49.67
kṣālayetpāpināṃ paṅka nātra kāryā vicāraṇā| yaścāvamanyeta hariṃ taṃ gaṅgā na punāti hi
49.68
tīrthānyapi supuṇyāni pāvituṃ na kṣamāṇi tam
hasate kīrtyamānaṃ yaścāritraṃ jñānadurbalaḥ
49.69
na tasya narakānmuktiḥ kalpānte'pi bhaviṣyati
yāhi rājanvimokṣārthaṃ hayasyānucaraiḥ saha
śrāvaya śrīśacaritaṃ yato vāhagatirbhavet
49.70
śeṣa uvāca
iti śrutvā prahṛṣṭo'bhūcchatrughnaḥ paravīrahā | praṇamya taṃ parikramya yayau sevakasaṃyutaḥ
49.71
tatra gatvā sa hanumānhayavaryasya pārśvataḥ | uvāca rāmacaritaṃ mahādurgatināśakam
49.72
yāhi devavimānaṃ svaṃ rāmakīrtanapuṇyataḥ | svairaṃ carasva loke tvaṃ mukto bhava kuyonitaḥ
49.73
iti vākyaṃ samākarṇya śatrughno yāvadāsthitaḥ
tāvaddadarśa vimalaṃ devaṃ vaimānikaṃ varam
49.74
sa udāca vimukto'haṃ rāmakīrtanasaṃśruteḥ | yāmi svaṃ bhavanaṃ rājannājñāpaya mahāmate
49.75
ityuktvā prayayau devo vimāne sveparisthitaḥ
tadā vismayamāpuste śatrughnena sahānugāḥ
49.76
tato vāho vinirmukto gātrastambhācca bhūtalāt
yayau tadvipinaṃ sarvaṃ bhramanpakṣisamākulam
49.76.p1
iti śrīpadmamahāpurāṇe pañcame pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyana samvāde rāmāśvamedhe hayanirmuktirnāmāṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||48
Linked texts (3)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Smṛtīnāṃ Samuccayaḥ — Sanskrit
- Pātālakhaṇḍa — Sanskrit