Ramashvamedha 55
Rāmāśvamedha 55
- Language
- Sanskrit
Contents
- 55.37 — 1 part
55.1
tirapanavām̐ adhyāya
śeṣa uvāca
sugrīvastacca kaṭakaṃ bhagnaṃ vīkṣya raṇāṅgaṇe| svāminaṃ mūrcchitaṃ vā'pi yayau yoddhuṃ nṛpaṃ prati
55.2
āgaccha bhūpa ! sarvānnro mūrcchayitvā kuto bhavān
gacchati kṣipraṃ me dehi yuddhaṃ raṇaviśārada !
55.3
evamuktvā nagaṃ kañcidviśālāṃ śākhayā yutam
utpāṭya prāharattasya mastake balasaṃyutaḥ
55.4
tena prahāreṇa mahābalo nṛpaḥ saṃvīkṣya sugrīvamatho svacāpe
bāṇānsamādhāya śitānsaroṣāñjaghāna vakṣasyatipauruṣo balī
55.5
tānbāṇānvyadhamatsarvānsugrīvaḥ sahasā hasan | tāḍayāmāsa hṛdaye surathaṃ sumahābalaḥ
55.6
parvataiḥ śikharaiścaiva nagairdviradavarṣibhiḥ | vegātsantāḍayāmāsa dārayansurathaṃ nakhaiḥ
55.7
tamapyāśu babandhāstrādrāmasaṃjñātsudāruṇāt | baddhaḥ kapivaro mene surathaṃ rāmasevakam
55.8
gajo yathā''yasamayīṃ śṛṅkhalāṃ pādalambitām
prāpya kiñcinna vai kartuṃ śaknoti sa tathā hyabhūt
55.9
jitaṃ tena mahārāja ! surathena supatriṇā | sarvānvīrānrathe sthāpya yayau svanagaraṃ prati
55.10
gatvā sabhāyāṃ sumahānbaddhaṃ mārutimabravīt | smara śrīraghunāthaṃ tvaṃ dayāluṃ bhaktapālakam
55.11
yathā tvāṃ bandhanātsadyo mocayiṣyati tuṣṭadhīḥ
nānyathā'yutavarṣeṇa mocayiṣyāmi bandhanāt
55.12
ityuktamākarṇya samīrajastadā subaddhamātmānamavekṣya vīrān
saṃmūrcchitāñchatruśarābhighātāpīr̤āyutānbandhanamuktaye'smarat
55.13
śrīrāmacandraṃ raghuvaṃśajātaṃ sītāpatiṃ paṅkajapatranetram
svamuktaye bandhanataḥ kṛpāluṃ sasmāra sarvaiḥ karaṇairviśokaiḥ
55.14
hanūmānuvāca
hānātha ! hānaravottama ! hādayālo ! sītāpate ! rucirakuntalaśobhivaktra !
bhaktartidāhaka ! manohararūpadhārinmāṃ bandhanātsapadi mocaya mā vilambam
55.15
saṃmocitāstu bhavatā gajapuṅgavādyā devāśca dānavakulāgnisu dahyamānāḥ
tatsundarīśirasi saṃsthitakeśabandhaḥ saṃmocitastu karuṇālaya ! māṃ smarasva
55.16
tvaṃ yāgakarmanirato'si munīśvaraindrairdharmaṃ vicārayasi bhūmipatīḍyapāda !
atrāhamadya surathena vigāḍhapāśabaddho'smi mocaya mahāpuruṣāśu deva !
55.17
no mocayasyatha yadi smaraṇātirekāttvaṃ sarvadevavarapūjitapādapadma !
loko bhavantamidamulalsito'hasiṣyattasmādvilambamiha mā''cara mocayāśu
55.18
iti śrutvā jagannātho raghuvīraḥ kṛpānidhiḥ| bhaktaṃ mocayituṃ prāgātpuṣkeṇāśu beginā
55.19
lakṣmaṇenānugenātha bharatena suśobhitam | munivṛndairvyāsimukhyaiḥ sametaṃ dadṛśe kapiḥ
55.20
tamāgataṃ nijaṃ nāthaṃ vīkṣya bhūpaṃ samabravīt | paśya rājannijaṃ moktumāyātaṃ kṛpayā harim
55.21
aneke mocitāḥ pūrvaṃ smaraṇātsevakā nijāḥ
tathā māṃ pāśato baddhaṃ saṃmocayitumāgataḥ
55.22
śrīrāmabhadramāyāntaṃ vīkṣyāsau surathaḥ kṣaṇāt
natīśca śataśaścakre bhaktipūrapariplutaḥ
55.23
śrīrāmastaṃ nijairdārbhiḥ parirebhe caturbhujaḥ | mūrdhni siñcannaśrujalairharṣādbhaktaṃ svakaṃ muhuḥ
55.24
uvāca dhanyadedo'si mahatkarma kṛtaṃ tvayā| kapīśvarastvayā baddho hanūmānsarvato balaḥ
55.25
śrīrāmaḥ kapivaryaṃ taṃ mocayāmāsa bandhanāt| mūrcchitāṃstānabhaṭānsarvānvīkṣya dṛṣṭyā svajīvayat
55.26
te mūrcchāṃ tatyajurdṛṣṭā rāmeṇāsuraghātinā | utthitā dadṛśuḥ śrīmadrāmacandraṃ manoharam
55.27
praṇatāste raghupatiṃ tena pṛṣṭā anāmayam| sukhībhūtā nṛpaṃ procuḥ sarvaṃ svakuśalaṃ nṛpāḥ
55.28
suratho vīkṣya rāmaṃ ca kṛpārthaṃ sevakātmanaḥ| āgataṃ sakalaṃ rājyaṃ sahayaṃ samudāsṛpayat
55.29
anekavarivasyābhiḥ śrīrāmaṃ samatoṣayat| kathayāmāsa me'nyāyyaṃ kṛtaṃ te kṣama rāghava!
śrīrāmastamuvācātha kṛtaṃ te vāharakṣaṇam
55.30
śrīrāma uvāca
kṣatriyāṇāṃmayaṃ dharmaḥ svāminā saha yuddhyate
tvayā sādhu kṛtaṃ karma raṇe vīrāḥ pratoṣitāḥ
55.31
ityuktavantaṃ nṛhariṃ pūjayansasuto'bhavat| śrīrāmastridinaṃ sthitvāyayau tamanumantrya ca
55.32
kāmagena vimānena munibhiḥ sahito mahān | taṃ dṛṣṭvā vismitāstasya kathāścakurmanoharāḥ
55.33
campakaṃ svapuresthāpya surathaḥ kṣatriyo balī| śatrughnena samaṃ yātuṃ manaścakre mahābalaḥ
55.34
śatrughnaḥ svahayaṃ prāpya bherīnādānakārayat| śaṅkhanādānbahuvidhānsarvatra samavādayat
55.35
surathena samaṃ vīro yajñavāhamamūmūcat | sa babhrāmāparāndeśānna ko'pi jagṛhe balī
55.36
yatra yatra gato vāhastatra kṣatra paribhraman | sainyena mahatā yātaḥ śatrughnaḥ surathena ca
55.37
kadācijjāhnavītīre vālmīkerāśramaṃ varam | gato munivarairjuṣṭaṃ prātardhūmena cihnitam
55.37.p1
iti śrīpadmamahāpurāṇe pañcame pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasamvāde rāmāśvamedhe raghunāthasamāgamo nāma tripañcāśattamo'dhyāyaḥ ||53
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Pātālakhaṇḍa — Sanskrit