Pramāṇa · Search · About · API

Ramashvamedha 55

Rāmāśvamedha 55

Language
Sanskrit

Contents

55.1

tirapanavām̐ adhyāya
śeṣa uvāca
sugrīvastacca kaṭakaṃ bhagnaṃ vīkṣya raṇāṅgaṇe| svāminaṃ mūrcchitaṃ vā'pi yayau yoddhuṃ nṛpaṃ prati

55.2

āgaccha bhūpa ! sarvānnro mūrcchayitvā kuto bhavān
gacchati kṣipraṃ me dehi yuddhaṃ raṇaviśārada !

55.3

evamuktvā nagaṃ kañcidviśālāṃ śākhayā yutam
utpāṭya prāharattasya mastake balasaṃyutaḥ

55.4

tena prahāreṇa mahābalo nṛpaḥ saṃvīkṣya sugrīvamatho svacāpe
bāṇānsamādhāya śitānsaroṣāñjaghāna vakṣasyatipauruṣo balī

55.5

tānbāṇānvyadhamatsarvānsugrīvaḥ sahasā hasan | tāḍayāmāsa hṛdaye surathaṃ sumahābalaḥ

55.6

parvataiḥ śikharaiścaiva nagairdviradavarṣibhiḥ | vegātsantāḍayāmāsa dārayansurathaṃ nakhaiḥ

55.7

tamapyāśu babandhāstrādrāmasaṃjñātsudāruṇāt | baddhaḥ kapivaro mene surathaṃ rāmasevakam

55.8

gajo yathā''yasamayīṃ śṛṅkhalāṃ pādalambitām
prāpya kiñcinna vai kartuṃ śaknoti sa tathā hyabhūt

55.9

jitaṃ tena mahārāja ! surathena supatriṇā | sarvānvīrānrathe sthāpya yayau svanagaraṃ prati

55.10

gatvā sabhāyāṃ sumahānbaddhaṃ mārutimabravīt | smara śrīraghunāthaṃ tvaṃ dayāluṃ bhaktapālakam

55.11

yathā tvāṃ bandhanātsadyo mocayiṣyati tuṣṭadhīḥ
nānyathā'yutavarṣeṇa mocayiṣyāmi bandhanāt

55.12

ityuktamākarṇya samīrajastadā subaddhamātmānamavekṣya vīrān
saṃmūrcchitāñchatruśarābhighātāpīr̤āyutānbandhanamuktaye'smarat

55.13

śrīrāmacandraṃ raghuvaṃśajātaṃ sītāpatiṃ paṅkajapatranetram
svamuktaye bandhanataḥ kṛpāluṃ sasmāra sarvaiḥ karaṇairviśokaiḥ

55.14

hanūmānuvāca
hānātha ! hānaravottama ! hādayālo ! sītāpate ! rucirakuntalaśobhivaktra !
bhaktartidāhaka ! manohararūpadhārinmāṃ bandhanātsapadi mocaya mā vilambam

55.15

saṃmocitāstu bhavatā gajapuṅgavādyā devāśca dānavakulāgnisu dahyamānāḥ
tatsundarīśirasi saṃsthitakeśabandhaḥ saṃmocitastu karuṇālaya ! māṃ smarasva

55.16

tvaṃ yāgakarmanirato'si munīśvaraindrairdharmaṃ vicārayasi bhūmipatīḍyapāda !
atrāhamadya surathena vigāḍhapāśabaddho'smi mocaya mahāpuruṣāśu deva !

55.17

no mocayasyatha yadi smaraṇātirekāttvaṃ sarvadevavarapūjitapādapadma !
loko bhavantamidamulalsito'hasiṣyattasmādvilambamiha mā''cara mocayāśu

55.18

iti śrutvā jagannātho raghuvīraḥ kṛpānidhiḥ| bhaktaṃ mocayituṃ prāgātpuṣkeṇāśu beginā

55.19

lakṣmaṇenānugenātha bharatena suśobhitam | munivṛndairvyāsimukhyaiḥ sametaṃ dadṛśe kapiḥ

55.20

tamāgataṃ nijaṃ nāthaṃ vīkṣya bhūpaṃ samabravīt | paśya rājannijaṃ moktumāyātaṃ kṛpayā harim

55.21

aneke mocitāḥ pūrvaṃ smaraṇātsevakā nijāḥ
tathā māṃ pāśato baddhaṃ saṃmocayitumāgataḥ

55.22

śrīrāmabhadramāyāntaṃ vīkṣyāsau surathaḥ kṣaṇāt
natīśca śataśaścakre bhaktipūrapariplutaḥ

55.23

śrīrāmastaṃ nijairdārbhiḥ parirebhe caturbhujaḥ | mūrdhni siñcannaśrujalairharṣādbhaktaṃ svakaṃ muhuḥ

55.24

uvāca dhanyadedo'si mahatkarma kṛtaṃ tvayā| kapīśvarastvayā baddho hanūmānsarvato balaḥ

55.25

śrīrāmaḥ kapivaryaṃ taṃ mocayāmāsa bandhanāt| mūrcchitāṃstānabhaṭānsarvānvīkṣya dṛṣṭyā svajīvayat

55.26

te mūrcchāṃ tatyajurdṛṣṭā rāmeṇāsuraghātinā | utthitā dadṛśuḥ śrīmadrāmacandraṃ manoharam

55.27

praṇatāste raghupatiṃ tena pṛṣṭā anāmayam| sukhībhūtā nṛpaṃ procuḥ sarvaṃ svakuśalaṃ nṛpāḥ

55.28

suratho vīkṣya rāmaṃ ca kṛpārthaṃ sevakātmanaḥ| āgataṃ sakalaṃ rājyaṃ sahayaṃ samudāsṛpayat

55.29

anekavarivasyābhiḥ śrīrāmaṃ samatoṣayat| kathayāmāsa me'nyāyyaṃ kṛtaṃ te kṣama rāghava!
śrīrāmastamuvācātha kṛtaṃ te vāharakṣaṇam

55.30

śrīrāma uvāca
kṣatriyāṇāṃmayaṃ dharmaḥ svāminā saha yuddhyate
tvayā sādhu kṛtaṃ karma raṇe vīrāḥ pratoṣitāḥ

55.31

ityuktavantaṃ nṛhariṃ pūjayansasuto'bhavat| śrīrāmastridinaṃ sthitvāyayau tamanumantrya ca

55.32

kāmagena vimānena munibhiḥ sahito mahān | taṃ dṛṣṭvā vismitāstasya kathāścakurmanoharāḥ

55.33

campakaṃ svapuresthāpya surathaḥ kṣatriyo balī| śatrughnena samaṃ yātuṃ manaścakre mahābalaḥ

55.34

śatrughnaḥ svahayaṃ prāpya bherīnādānakārayat| śaṅkhanādānbahuvidhānsarvatra samavādayat

55.35

surathena samaṃ vīro yajñavāhamamūmūcat | sa babhrāmāparāndeśānna ko'pi jagṛhe balī

55.36

yatra yatra gato vāhastatra kṣatra paribhraman | sainyena mahatā yātaḥ śatrughnaḥ surathena ca

55.37

kadācijjāhnavītīre vālmīkerāśramaṃ varam | gato munivarairjuṣṭaṃ prātardhūmena cihnitam

55.37.p1

iti śrīpadmamahāpurāṇe pañcame pātālakhaṇḍe śeṣavātsyāyanasamvāde rāmāśvamedhe raghunāthasamāgamo nāma tripañcāśattamo'dhyāyaḥ ||53

Linked texts (2)