Brahmottarakhanda 23
Brahmottarakhaṇḍa 23
- Language
- Sanskrit
Contents
- 23.99 — 1 part
23.1
sūtauvāca || evaṃmahāvrataṃtasyāścaraṃtyāgurusannidhau || saṃvatsarovyatīyāyaniyamāsaktacetasaḥ
23.2
saṃvatsarrāṃtesābālātatraivapitṛmaṃdire || cakārodyāpanaṃ samyagviprabhojanapūrvakam
23.3
dattvācadakṣiṇāṃtebhyobrāhmaṇebhyoyathārhataḥ || vi
sṛjyatānamaskṛtyapitṛbhyāmabhinaṃditā
23.4
upoṣitāsvayaṃtasmindineniyamamāśritā || jajāpaparamaṃmaṃtramupadiṣṭaṃmahātmanā
23.5
athapradoṣasamayeprāptesaṃpūjyaśaṃkaram|| tasmingṛhāṃtikamaṭhegurostasyacasannidhau
23.6
japārcanaratāsādhvīdhyāyatīparameśvaram || tasmi
ñjāgaraṇerātrauupaviṣṭāśivāṃtike
23.7
tasyāṃrātrautayāsādhaiṃsamunirjagadaṃbikām || japadhyānatapomiścatoṣayāmāsapārvatīm
23.8
tasyāścabhaktyāvratabhāvitāyāmunestapoyogasamādhināca || tuṣṭābhavānījagadekamātāprādurbabhūvākṛtasāṃdramūrtiḥ
23.9
prādurbhū
tātadāgaurī tayoragrejaganmayī || aṃdhopitatkṣaṇādevamuniḥprāpahaśordvayam
23.10
tāṃvīkṣyajagatāṃ dhātrīmāvirbhūtāṃpuraḥ sthi
tām || nipetatustatpadayoḥ samuniḥ sāca kanyakā
23.11
taubhaktibhāvocchvasitāmalāśāyāvānaṃdabāṣpokṣitasarvagātrau
utthāpyadevīkṛpayāpariplutā premṇābabhāṣemṛduvalgubhāṣiṇī
23.12
prītāsmitemuniśreṣṭhavatseprītāsmite'naghe || kiṃvādadāmyabhimataṃ
devānāmapidurlabham
23.13
muniruvāca || || eṣātuśāradā nāmakanyātugatabhartṛkā || mayāpratiśrutaṃcāsyai tuṣṭenagatacakṣuṣā
23.14
sahamartrāciraṃkālaṃvihṛtyasutamuttamam || labhasvetimayāproktaṃsatyaṃkurunamostute
23.15
devyuvāca || || eṣāpūrvabhavebālādrāviḍasyadvijanmanaḥ || āsīdvitīyādayitābhāminīnāmaviśrutā
23.16
sābhartuḥpreyasī nityaṃ rūpamā
dhuryapeśalā || bhartāraṃvaśamāninyerūpavaśyādikaitavaiḥ
23.17
asyāṃcāsaktahṛdayaḥ savipromohayaṃtritaḥ || kadācidapinaivāgājjyeṣṭhapatnīṃ
pativratām
23.18
anabhyāgamanādbhartuḥ sānārīputravarjitā || sadāśokena saṃtaptā kāle nanidhanaṃgatā
23.19
asyāgṛhasamīpasthoyaḥ
kaścidbrāhmaṇoyuvā || imāṃvīkṣyāthacārvāṃgīṃkāmārttaḥ karamagrahīt
23.20
anayaroṣatāmrākṣyāsaviprastu nivāritaḥ || imāṃsmarandivānaktaṃ
nidhanaṃpratyapadyata
23.21
eṣāsaṃmohyabhartāraṃjyeṣṭhapatnyaṃparāṅmukham || cakāratenapāpenabhavesminvidhavābhavat
23.22
yāḥkurvati
striyolokejāyāpatyoścavipriyam || tāsāṃkaumāravaidhavyamekaviṃśatijanmasu
23.23
yadetayāpūrvabhavematpūjāmahatīkṛtā || tenapuṇyenatatpāpaṃnaṣṭaṃsarvaṃtadaivahi
23.24
yoviprovirahārtaḥsanmṛtaḥkāmavimohitaḥ || sosyāḥ
pāṇigrahaṃkṛtvābhavesminnidhanaṃgataḥ
23.25
prāgjanmapatiretasyāḥpāṃḍyarāṣṭreṣu sodhunā || jātovipravaraḥśrīmānsadāraḥsapari
cchadaḥ
23.26
tenabhartrāpratiniśaṃsaiṣāpremṇābhisaṃgatā || svapneratisukhaṃyātiśreṣṭhaṃjāgaraṇādapi
23.27
ṣaṣṭyuttaratriśatayo
janadūrasaṃsthodeśāditodvijavaraḥsacakarmagatyā || enāṃvadhūṃpratiniśaṃmanasobhirāmāṃsvapneṣupaśyaticiraṃratimādadhānaḥ
23.28
saiṣāvaisvapna
saṃgatyāpatyuḥpratiniśaṃsatī || kālenalipsyateputraṃvedavedāṃgapāragam
23.29
etasyāṃtanayaṃjātamātmanaścirasaṃgamāt || sopivipro
niśaṃsvapnedrakṣyatipremabhāvitam
23.30
anayārādhitāpūrvebhavesāhaṃmahāmune || asyaicavaradānāyaprādurbhūtāsmisāṃpratam
23.31
sūtauvāca || || athovācamahādevī
tāṃbālāṃpratisādaram || ayivatsemahābhāge śṛṇumeparamaṃvacaḥ
23.32
yadākadāpibharttāraṃkāpideśepurātanam || drakṣyasisvapnadṛṣṭaṃprā
jñāsyasetvāṃvicakṣaṇā
23.33
tvāṃdrakṣyatisavipropimunayāṃsrapnalakṣaṇām || tadāparasparālāpoyuvayoḥsaṃbhaviṣyati
23.34
tadāsrvatanayaṃ bhadretasmai dehi bahuśrutam || phalamasyavratasyārddhaṃtasyahastesamarpaya
23.35
tataḥ prabhṛtitasyaivavaśetiṣṭhasumadhyame || yuvayo
rdehikaḥ saṃgomābhūtsvapnaratāhate
23.36
kālātpaṃcatvamāpannetasminbrāhmaṇasattame || agniṃpraviśyatenaivasahayāsyāsimatpadam
23.37
putrastebhavitāsubhrusarvalokamanoramaḥ || saṃpadaścabhaviṣyaṃtiprāpsyateparamaṃpadam
23.38
sūtauvāca || ityuktvātrijaganmātādattvā tasmaimanoratham|| tayoḥ saṃpaśyatorevakṣaṇenādarśanaṃgatā
23.39
sāpibālāvaraṃlabdhvāpārvatyāḥkaruṇā
nidheḥ || avāpaparamānaṃdaṃpūjayāmāsataṃgurum
23.40
tasyāṃrātryāṃvyatītāyāṃsamunirlabdhalocanaḥ || tasyāḥ pitroścatatsarvaṃsahasācaṣṭadharmavit
23.41
athasarvānanupāmaṃtryaśāradāṃcayaśasvinīm || vidhāyānugrahaṃ teṣāṃyayausvairagatirmuniḥ
23.42
evaṃdineṣvagacchatsusābālācapratikṣaṇam
bhartuḥsamāgaṃmalebhesvapnesukhavivardhanam
23.43
gauryāṃvrataprasādenaśāradāviśadavratā || dadhāragarbhasvapnepibhartuḥ saṃgānubhāvataḥ
23.44
tāṃśrutvā
bhartṛrahitāṃśāradāṃgarbhiṇīṃsatīm || sarvedhigitiprocustāṃjāriṇītijagurjanāḥ
23.45
saṃparetasyatadbharturyejātikulabāṃdhavāḥ || tāṃvārtāduḥ
sahāṃśrutvāyayustatpitṛmaṃdiram
23.46
athasarvesamāyātāgrāmavṛddhāścapaṃḍitāḥ || antarvatnīṃsamāhūya śāradāṃ vinatānanām
23.47
atarjayansusaṃkruddhāḥkecidāsanparāṅmukhāḥ || ayijāriṇidurbuddhekimetatteviceṣṭitam
23.48
asmatkulesuduṣkīrtikṛtavatyasibā
like || itisaṃtarjayaṃtastegrāmavṛddhāmanīṣiṇaḥ
23.49
sarvemaṃtrayāmāsuḥkiṃkurmaitibhāṣiṇaḥ || tatrocuḥkecavṛddhāstāṃbālaṃprativinirda
yāḥ
23.50
eṣāpāpamatirbālākuladvayavināśinī || kṛtvāsyāḥkeśavapanaṃchittvākarṇaucanāsikām
23.51
nivāryatāṃbahirgrāmātpari
tyajyasvagotrataḥ||itisarvaiṃsamālocyatāṃtathākartumudyatāḥ
23.52
athāṃtarikṣesambhūtāsuśruvevāggocarā || anayānakṛtaṃpāpaṃnaivakuladūṣa
ṇam
23.53
vratabhaṃgonacaitasyāssucaritreyamaṃganā || itaḥparamiyaṃnārījāriṇītivadaṃtiye
23.54
teṣāṃdoṣavimūḍhānāṃsadyojihvāvidīryate
ityaṃtārikṣejanitāṃvāṇīṃśrutvā'śarīriṇīm
23.55
sarveprajahṛṣustasyājananījanakādayaḥ || tataḥsasaṃbhramāḥsarvegrāmavṛddhāḥsabhājanāḥ
23.56
muhūrttaṃmaunamālaṃbyabhītāstasthuradhomukhāḥ || tatrakecidaviśvastāmithyāvāṇītyavādiyuḥ
23.57
teṣāṃjihvāddidhābhinnāvamaṃmuste
kṛmīnkṣaṇāt || tataḥsaṃpūjayāmāsustāṃbālāṃjñātibāṃdhavāḥ
23.58
bāṃdhavāścastriyovṛddhāḥ śaśaṃsuḥsādhusādhviti || mumucuḥkecidānaṃ
dabāṣpabiṃdūnkulottamāḥ
23.59
kulastriyaḥpramuditāstāmuddiśyasamāśrvasan || athatatrāpareprocurdevovadatinānṛtam
23.60
kathameṣādadhaugarbhaṃśīlānnacalitādhruvam || itisarvānsabhyajanānsaṃśayāviṣṭacetasaḥ
23.61
vilokyavṛddhastatraikosarvajñoloka
tattvavit || māyāmayamidaṃviśvaṃdṛśyateśrūyatecayat
23.62
kiṃvāvyaṃkimabhāvyaṃvāsaṃsāresminkṣaṇātmake || anirūpyamabhū
tārthaṃmāyayājāyatesphuṭam
23.63
īśvarasyavaśemāyā tasya kovedaceṣṭitam || yūpaketoścarājarṣeḥ śukraṃnipatitaṃjale
23.64
saśukaṃtajalaṃpītvāveśyāgarbhadadhaukila
munervibhāṃḍakasyāpiśukraṃ pītvāsahāṃbhasā
23.65
hariṇīgarbhiṇībhūtvāṛṣyaśrṛṃgamasūta || surāṣṭrasyatathārājñaḥ karaṃspṛṣṭāmṛgāṃ
ganā
23.66
tatkṣaṇādgarbhiṇībhūtvāsuniṃprāsūtatāpasam || tathāsatyavatīnārīsapharīgarbhasaṃbhavā
23.67
tathaivamahiṣīgarbho jā
taścamahiṣāsuraḥ || tathāsaṃtipurānāryaḥkāruṇyādgarbhasaṃbhavāḥ
23.68
tathā hivasudevenarohiṇyāstanayobhavat || devatānāṃmaharṣīṇāṃśāpenacavare
ṇaca
23.69
ayuktamapiyatkarmayujyatenātrasaṃśayaḥ || sāṃbasyajaṭharājjātaṃ musalaṃmuniśāpataḥ
23.70
yuvanāśvasyagarbhobhūnmunīnāṃmaṃtragauravāt
nūnameṣāpikalyāṇīmaharṣeḥ pādasevanāt
23.71
mahāvratānubhāvāñcadhatte garbhamaniṃditā || asminnartherahasyenāṃsatyaṃpṛcchaṃtuyoṣitaḥ
23.72
tatonivṛttasaṃdehobhaviṣyatimahājanaḥ || tatastadvacanāddevatāmapṛcchanstriyomithaḥ
23.73
tābhyaḥśaśaṃsatatsarvvamāsvavṛttaṃmahādbhutam
vijānaṃtastataḥsarvvemānayitvācatāṃsatīm || modamānāḥpraśaṃsaṃtaḥprayayuḥ svaṃsvamālayam
23.74
athakāleśubheprāpteśāradāvimalā
śayā || asūtatanayaṃbālābālārkasamatejasam
23.75
sukumāro mahodāralakṣaṇaḥkamalekṣaṇaḥ || avāpyamahatīṃvidyāṃbālyaevamahāmatiḥ
23.76
athopanītoguruṇākālelokamanoramaḥ || saśāradeyaevetilokekhyātimavāpaha
23.77
ṛgvedrāṣṭamevarṣenavameyajuṣāṃgaṇam
daśamesāmavedaṃcalīlayaivākarotsudhīḥ
23.78
athatrilokamahitesaṃprāpteśivaparvvaṇi || gokarṇaprayayuḥsarvvejanāḥsarvvanivāsinaḥ
23.79
śāradāpisvaputreṇagokarṇaprayayausatī
23.80
tatrāpaśyatsamāyātaṃsadāsatpreṣulakṣitam || pūrvajanmanibharttāraṃdvijabaṃdhujanāvṛtam
23.81
taṃdṛṣṭvāpremanirviṇṇāpulakāṃkitāvigrahā || niruddhabāṣpaprasarātasthautannyastalocanā
23.82
sacavipropitāṃdṛṣṭvālakṣaṇalakṣitām || svapne
sadābhujyamānāmātmanoratidāyinīm
23.83
taṃkumāramapisvapnedṛṣṭvātmaśarīrajam || vilokyavismayāviṣṭastadaṃtikamupāyayau
23.84
bhadretvāṃ praṣṭumicchāmiyatkiṃcinmanasisthitam || itiprathamamābhāṣyarahaḥsthānaṃnināyatām
23.85
kātvaṃkathayavāmorukasyabhāryāṃsisuvra
te || kodeśaḥkasyavāputrīkinnāmetyabravīccatām
23.86
ititenasamāpṛṣṭāsānārībāṣpalocanā || vyājahārātmanovṛttaṃbālyevaidhavyakāraṇam
23.87
punaḥ papracchatāṃbālāṃputraḥ kasyāyamuttamaḥ || kayādhṛtovājaṭharebālo'yaṃcaṃdrasannibhaḥ
23.88
śāradovāca || || eṣametanayaḥsvāminsarvavidyāviśāradaḥ || śāradeyaitiproktomamanāmaivakalpitaḥ
23.89
ititasyāvacaḥśrutvāvihasya
brāhmaṇottamaḥ || provācakaṣṭātkaṣṭaṃhiracitaṃtavabhāmini
23.90
pāṇigrahaṇamātraṃtekṛtvābharttāmṛtaḥ kila || kathaṃcāyaṃsutojātastasyakāra
ṇamucyatām
23.91
ititainoditāvāṇīmākarṇyātīvalajjitā || kṣaṇaṃcāśrumukhībhūtvādhairyāditthamabhāṣata
23.92
śāradovāca
tadalaṃ parihāsoktyātvaṃmāṃvittimahāmate || tvāmahaṃvedmicārthe'sminpramāṇaṃmanaāvayoḥ
23.93
ityuktvāsarvamāvedyadevyādattaṃvarādikam
vratasyārdhaṃkumāraṃtaṃdadautasmaivṛtavratam
23.94
sopipramuditovipraḥkumāraṃpratigṛhyatam || pitroranumatenaivatānaināyanihālayam
23.95
sāpisthitvābahūnanmāsāṃstasyaviprasyamaṃdire || tasminkālavaśaṃprāptepraviśyāgnitamanvagāt
23.96
tatastaudaṃpatībhūtvāvimānaṃdivyamāsthitau || divyabhogasamāyuktaujagmatuḥśivamandiram
23.97
ityetatpuṇyamākhyānaṃmayāsamanuvarṇitam
paṭhatāṃ śṛṇvatāṃsamyagbhuktimuktiphalapradam
23.98
āyurārogyasaṃpattidhanadhānyavivarddhanam || strīṇāṃmaṃgalasaubhāgyasaṃtānasukhasādha
nam
23.99
etanmahākhyānamaghaughanāśanaṃgaurīmaheśavratapuṇyakīrtanam || bhaktyāsakṛdyaḥ śṛṇuyāccakīrttayedbhuktvāsabhogānapadameti
śāśvatam
23.99.p1
itiśrīskaṃdapurāṇebrahmottarakhaṃḍeśāradākhyānaṃ nāmaikonaviṃśodhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Dharmāraṇyakhaṇḍa — Sanskrit