Pramāṇa · Search · About · API

Nandipurana 1.15-2

Nandipurāṇa 1.15-2

Language
Sanskrit

Contents

1.15-2.1

brahmovāca
etasminnaṃtare tatraviprairnāṃdīmukhodbhavaiḥ

1.15-2.2

madhyagaḥpreṣitaścātra gartā tīrthasamudbhavaḥ
re re madhyaga gatvā taṃ brūhitvaṃ prapitāmaham

1.15-2.3

vipravṛttiprahartāraṃ nītimārgavivarjitam
etatkṣetraṃ pradattaṃ naḥ pūrveṣāṃ ca dvijanmanām

1.15-2.4

māyeśvareṇa tuṣṭena pūrite vanaje'khile
tasya dattasya cādyaiva pitāmahaśataṃ gatam

1.15-2.5

paṃcottaramasaṃdigdhaṃ yāvattvaṃ tu pitāmahaḥ
na kenāpi kṛto'smākaṃ tiraskārastvayā yathāḥ

1.15-2.6

tvaṃ brūhi pāpakarmāṇaṃ nyāyamārgavivarjitam
viprairnāṃdīmukhairvāhyaṃ yotra yajñaṃ samācaret

1.15-2.7

śrāddhaṃ vā sa hi vadhyaḥ syātsarveṣāṃ ca dvijanmanām
na tasya jāyate śreyo'bhyudayaśca kathaṃcana

1.15-2.8

etatproktaṃ tathā tena yathā svasthānado hinaḥ
tasmādyatkuruṣe yajñaṃ viprairnāṃdīmukhaiḥ kuru

1.15-2.9

nānyathā lapsyase kartuṃ jīvannāṃdīmukhairvinā
evamuktastato gatvā madhyago yatra padmajaḥ

1.15-2.10

yajñamaṃḍapamadhyastho brāhmaṇaiḥ parivāritaḥ
proktaṃ nāṃdīmukhairyattu saviśeṣaṃ tadāha saḥ

1.15-2.11

taṃcchrutvā padmajaḥ prāha dhairyapūrvamidaṃ vacaḥ
mānuṣaṃ bhāvaprāpanna ṛtvigbhiḥ parivāritaḥ

1.15-2.12

tvayā satyamidaṃ proktaṃ sarvaṃ madhyagasattama
kiṃ karomi vṛtāḥ sarvemayā te yajñakarmaṇi

1.15-2.13

ṛtvijo'dhvaryupūrvā ye pramādena na kāmyayā
tasmādānaya tānsarvānatra sthāne dvijottamān

1.15-2.14

anujñātastutairyena gacchāmi makhamaṃḍape
madhyaga uvāca
tvaṃ devatvaṃ parityajya mānuṣaṃ bhāvamāśritaḥ

1.15-2.15

tatkathaṃ te dvijaśreṣṭhāḥ samāgacchanti teṃ'tikam
śreṣṭhāgāvaḥ paśūnāṃ ca yathā padmasamudbhava

1.15-2.16

viprāṇāmihasarveṣāṃ tathā nāṃdīmukhāḥ varāḥ
tasmāccedvāṃcchasi prāptiṃ tvametāṃ yajñasaṃbhavām

1.15-2.17

bhaktyā nāṃdīmukhānsarvānprasādaya pitāmaha
vahniruvāca
tacśrutvā padmajobhīta ṛtvigbhiḥ parivāritaḥ

1.15-2.18

jagāma tatra yatrasthāḥ kruddhā nāṃdīmukhā dvijāḥ
praṇipatya tataḥ sarvān vinayena samanvitaḥ

1.15-2.19

provāca vacanaṃ śrutvā kṛtāṃjalipuraḥsthitaḥ
jānāmyahaṃ dvijaśreṣṭhāḥ sthāne kāpālikodbhave

1.15-2.20

yuṣmadbāhyaṃ vṛthā śrāddhaṃ yajñakarma tathaiva ca
kalibhītyā mayānītaṃ sthāne ca puṣkaraṃ nijam

1.15-2.21

tīrthaṃ ca yuṣmadīyaṃ ca nikṣepoyaṃ samarpitaḥ
ṛtvijo māṃ samānītā guruṇā yajñasiddhaye

1.15-2.22

ajānatā dvijaśreṣṭhāḥ sthānaṃ nāṃdīmukhātmakam
tasmācca kṣamyatāṃ mahyaṃ yatastadvaraṇaṃ kṛtam

1.15-2.23

eteṣāmeva viprāṇāṃ magniṣṭomakṛte mayā
etacca māmakaṃ tīrthaṃ yuṣmākaṃ pāpanāśanam

1.15-2.24

bhaviṣyati na saṃdehaḥ kalikāle'pi saṃsthite
brāhmaṇā ūcuḥ
asmābhiryadi bāhyaṃ ca yajñaṃ cātrakariṣyasi

1.15-2.25

avamanya dvijānsarvān kṣipraṃ gacchāsmadaṃtikāt
brahmovāca
adyaprabhṛti yaḥkaścidyajñamatra kariṣyati

1.15-2.26

śrāddhaṃ nāṃdīmukhairbāhyaṃ vṛthā tatsaṃbhaviṣyati
nāṃdīmukho'pi yo'nyatra kaścidyajñaṃ kariṣyati

1.15-2.27

etatkṣetraṃ parityajya vṛthā tatsaṃbhaviṣyati
maryādeyaṃ kṛtā viprā yuṣmākaṃ ca mayādhunā

1.15-2.28

kṛtvā prasādamasmākaṃ yajñārthaṃ dātumarhasi
evamuktvā tu tān viprānavṛṇocca pitāmahaḥ

1.15-2.29

vahniruvāca
tatastairbrāhmaṇaistuṣṭairanujñātaḥ pitāmahaḥ
cakāra vidhivadyajñaṃ vṛtā ye brāhmaṇāstu taiḥ

1.15-2.30

viśvakarmā samāgatya tato mastakamuṇḍanam
cakāra brāhmaṇaśreṣṭha nāṃdīmukhamate sthitaḥ

1.15-2.31

brahmāpi paramaṃ toṣaṃ gatvā nāradamabravīt
sāvitrīmānaya kṣipraṃ yena gacchāmi maṃḍape

1.15-2.32

vādyamāneṣu vādyeṣu siddhacāraṇaguhyakaiḥ

1.15-2.33

araṇīṃ samupādāya pulastyo vākyamabravīt
yatrapatnīti viprendrāḥ proccaistatra vyavasthitāḥ

1.15-2.34

etasminnaṃtare brahmā nāradaṃ munisattamam
saṃjñayā preṣayāmāsa patnīmānīyatāmiti

1.15-2.35

sopimaṃdaṃ samāgatya sāvitrīṃ prāha līlayā
yuddhapriyo'taraṃ vāṃchan sāvitryāḥ sadṛśaṃ punaḥ

1.15-2.36

ahaṃ saṃpreṣitaḥ pitrātava pārśvaṃ maheśvari
āgaccha prasthitaḥ snātaḥ sāṃprataṃ yajñamaṃḍape

1.15-2.37

paramekākinī tatra gacchantī tvaṃ sureśvari
kīdṛkrūpā sadā yāsi dṛśyase tvamanāthavat

1.15-2.38

tasmādānayatāt sarvā yāḥ kāściddevayopitaḥ
yābhiḥ parivṛtā devi yāsyasi tvaṃ mahāmakhe

1.15-2.39

evamuktvā muniśreṣṭha nārado munisattama
abravītpitaraṃ gatvā tātāṃbākāritā mayā

1.15-2.40

paraṃ tasyāḥ sthirobhāvaḥ kiṃcitsaṃlakṣito mayā
tasya tadvacanaṃ śrutvā tato manyusamanvitaḥ

1.15-2.41

pulastyaṃ preṣayāmāsa sāvitryāḥ saṃnidhau tataḥ
gacchavatsa samānīya sthānaṃ tāṃ śithilātmikāṃ

1.15-2.42

somabhārapariśrāntaṃ paśya tvaṃ mama mastakam
eṣakālātyayo bhāvī yajñakarmaṇi sāṃpratam

1.15-2.43

yajñayānamuhūrtoyaṃ saviśeṣo vyavasthitaḥ
tasya tadvacanaṃ śrutvā pulastyaḥ satvaraṃ yayau

1.15-2.44

sāvitrī tiṣṭhate yatra gītanṛtyasamākulā
tataḥ provāca kiṃ devi tvaṃ tiṣṭhasi nirākulā

1.15-2.45

yajñayānocitaḥ kāla so'yaṃ śeṣastu tiṣṭhati
tasmādāgaccha gacchāmo dhātā kṛcchreṇa tiṣṭhati

1.15-2.46

somabhārārditaḥ sopi tasmāttvaṃ kuru satvaram
sāvitryuvāca
sarvadevavṛto vatsa tava tāto vyavasthitaḥ

1.15-2.47

ekākinī kathaṃ tatra gacchāmyaha manāthavat
tadbrūhi pitaraṃ gatvā muhūrtaṃ paripālaya

1.15-2.48

yāvadabhyeti śakrāṇī gaurī lakṣmīstathāparāḥ
devakanyāsamājo'yaṃ tābhireṣyāmyahaṃ drutam

1.15-2.49

sarvāsāṃ preṣito vāyurnimantraṇakṛte mayā
āgamiṣyanti tāḥ śīghramevaṃ vācyastvayā pitā

1.15-2.50

vahniruvāca
sopi gatvā drutaṃ prāha somabhārārditaṃ vidhim
naiṣābhyeti jagannātha prasaktā gṛhakarmaṇi

1.15-2.51

sā māṃ prāha ca devānāṃ patnībhiḥ sahitā makhe
ahaṃ yāsyāmi tāsāṃ ca naikādyāpi pradṛśyate

1.15-2.52

evaṃ jñātvā suraśreṣṭha kuru yatte surocate
atikrāmati kālo'yaṃ yajñayānasamudbhavaḥ

1.15-2.53

tiṣṭhate ca gṛhavyagrā sāvitrī śithilātmikā
tacchrutvā vacanaṃ tasya pulastyasya pitāmahaḥ

1.15-2.54

samīpasthaṃ tadā śakraṃ provāca vacanaṃ dvijāḥ
brahmovāca
śakra nāyāti sāvitrī sāpi strī śithilātmikā

1.15-2.55

anyayā bhāryayā sākaṃ yajño'yaṃ kriyatāṃ grayā
pitāmahavacaḥ śrutvā tadarthaṃ kanyakā dvijāḥ

1.15-2.56

śakreṇāsāditā śīghraṃ bhramamāṇā samīpataḥ
atha tatra ghaṭavyagramastakā tena vīkṣitā

1.15-2.57

kanyakā gopajā tanvī caṃdrāsyā padmalocanā
kumārī vā sanāthā vā sutā kasyabravīhinaḥ

1.15-2.58

kanyovāca
gopakanyāsmi bhadraṃ te takraṃ vikretumāgatā
parigṛhṇāsi centakraṃ mūlyaṃ medehi māciram

1.15-2.59

tacchrutvā tridivendropi natvā tāṃ gopakanyakām
jagṛhe tvarayā yuktastakraṃcotsṛjya bhūtale

1.15-2.60

nāṃdīmukhaiśca vipraiśca samādiṣṭastadā hisaḥ
atha tāṃ rudatīṃ śakraḥ samādāya tvarānvitaḥ
govaktreṇa praveśyā'tha guhyenākarṣayattataḥ

1.15-2.61

evaṃ medhyatamāṃ kṛtvā saṃsnāpya salilaiḥ śubhaiḥ
jyeṣṭhakuṃḍasya viprendrāḥ paridhāya suvāsasī

1.15-2.62

tataśca harṣasaṃyuktaḥ provāca caturānanam
drutaṃ gatvā puro dhṛtvā sarvadevasamāgame

1.15-2.63

kanyeyaṃ ca suraśreṣṭha samānītā mayā śubhā
tavārthāya surūpāṅgī sarvalakṣaṇalakṣitā

1.15-2.64

gopakanyāṃ viditvemāṃ govaktreṇa praviśya ca
ākarṣitā ca guhyena pāvanārthaṃ caturmukha

1.15-2.65

vāsudeva uvāca
gavāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca kulamekaṃ dvidhā kṛtam
ekatra maṃtrāstiṣṭhanti havirekatra tiṣṭhati

1.15-2.66

dhenūdarādviniṣkrāntā tajjāteyaṃ dvijanmanām
asyāḥ pāṇigrahaṃ deva tvaṃ kuruṣva yathāvidhi

1.15-2.67

yāvanna calate kālo yajñayānasamudbhavaḥ
rudra uvāca
pratiṣṭhā gomukhe yasmādapānena vinirgatā

1.15-2.68

gāyatrī nāma te patnī tasmādeṣā bhaviṣyati
brahmovāca
vadantu brāhmaṇāḥ sarve gopakanyāpyasau yadi

1.15-2.69

saṃbhūya brāhmaṇī śreṣṭhā yathā patnī bhavenmama
nāndīmukhā ūcuḥ
eṣā syādbrāhmaṇī śreṣṭhā gopajāti vivarjitā

1.15-2.70

asmādvākyāccaturvaktra kuru pāṇigrahaṃ drutam
vahniruvāca
tataḥ pāṇigrahaṃ cakre tasyā devaḥ pitāmahaḥ

1.15-2.71

kṛtvā somaṃ tato mūrdhni gṛhyoktavidhinā dvijāḥ
tatrasthā ca mahādevī saṃtiṣṭhati supāvanī

1.15-2.72

adyāpi loke vikhyātā dhanasaubhāgyadāyinī
yastasyāṃ kurute martyaḥ kanyādānaṃ samāhitaḥ

1.15-2.73

samastaphalamāpnoti rājasūyāśvamedhayoḥ

1.15-2.74

kanyā hastagrahaṃ tatra prāpnoti patinā saha
sā syātputravatī sādhvī saubhāgyasukhasaṃyutā

1.15-2.75

piṃḍadānaṃ narastatra yaḥ karoti dvijottama
pitarastasya saṃtuṣṭāstarpitāḥ pitṛtīrthataḥ

1.15-2.75.p1

iti śrīvahnipurāṇe nāṃdīmukhotpattau gāyatrīvivāho nāma paṃcadaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (1)