Pramāṇa · Search · About · API

Nandipurana 1.2

Nandipurāṇa 1.2

Language
Sanskrit

Contents

1.2.1

vasiṣṭha uvāca
sargādi kāraṇaṃ brūhi kasmātsṛṣṭiḥ prajāyate
sṛṣṭeḥ pālaḥ pitā kaśca hartā cāravyātu marhasi

and the precise measure of fire-pits, pavilions, and goddesses as heard [in tradition],
initiation, sacrificial rites and the like, and the exposition of architectural science,

English (machine translation) (machine translation)

1.2.2

agniruvāca
nārāyaṇādidaṃ sarvaṃ samutpannaṃ carācara

1.2.3

yathāhi devaḥ sṛjati tathā vakṣyāmi tacchṛṇu
āsṛṣṭeḥ pralayaṃ yāvadeko nityaḥ sanātanaḥ
aṃtarlīno mahābhūtaḥ sṛṣṭiṃ kartumupakramet

1.2.4

sātviko rājasaścaiva tāmasaśca tathā'nagha
trividho'yamahaṃkāro mahattatvādajāyata

1.2.5

tadā vṛtto hi bhagavānmahābhūtānsasarjaha
śabdatanmātrikām̐ścaiva tanmātrā kāśameva ca

1.2.6

śābdalakṣaṇikaścaiva bhūtādīṃstu samāvṛṇot
balavāna bhavadvāyustasya sparśaguṇo mataḥ

1.2.7

ākāśaṃ śabda tanmātraṃ sparśamātraṃ tathā'vṛṇot
tato vāyurvikurvāṇo rūpamātraṃ sasarja ha

1.2.8

jyotīrūpādyato vāyostadrūpo guṇaucyate
sparśamātrastu vai vāyūrūpamātraṃ samāvṛṇot

1.2.9

tasmājjātā mahīcedaṃ sarvabhūtaguṇādhikā
saṃdhāto jāyate tasmāttasya gandhaguṇo mataḥ

1.2.10

tasmiṃstasmiṃstu tanmātrāstena tanmātṛkāḥ smṛtāḥ
tanmātrāṇyavaśeṣāṇi viśeṣāḥ kramaśo'parāḥ

1.2.11

bhūtatanmātrasargo'yamahaṃkārāttu tāmasāt
taijasānīndriyāṇyāhurdevā vaikārikā daśa

1.2.12

ekādaśaṃ manaścātra kīrtitaṃ tatra ciṃtakaiḥ
buddhīndriyāṇi paṃcātra paṃca karmendriyāṇi ca

1.2.13

tāni vakṣyāmi teṣāṃ ca karmāṇi kulapāvana
śravaṇaṃ tvagdṛśau jihvā nāsikā caiva paṃcamī

1.2.14

śabdādijñānasidvayarthaṃ buddhiyuktāni paṃca va
pāyūpasthau hastapādau vāṅmayaṃ cāpi paṃcamam

1.2.15

ākāśavāyutejāṃsi salilaṃ pṛthivī tathā
śabdāditrirguṇairvipra saṃyuktāstatpurottare

1.2.16

nānāvīryāḥ pṛthagbhūtāstataste saṃhatiṃ vinā
nāśaknuvan prajāḥ sṛṣṭuṃ samāgamya tu kṛtsnaśaḥ

1.2.17

puruṣeṇa samāsādya parasparamathāśrayāt
puruṣādhiṣṭhitatvācca prakṛtyānugraheṇa ca

1.2.18

mahadādyā viśeṣāye tvaṃṇḍamutpādayantite
tatkrameṇa vivṛddhaṃ tu jalabudbudvatsthitam

1.2.19

bhūtebhyo'ṇḍe mahābuddhe bṛhatta udakeśayam
prākṛtaṃ brahmarūpasya viṣṇoḥ sthānamanuttamam

1.2.20

tatrāvyaktasvarūpo'sau viṣṇurviśveśvaraḥ prabhuḥ
brahmaṇo rūpamāsthāya svayameva vyavasthitaḥ

1.2.21

tasminnaḍe'bhavatsarvaṃ sadevāsuramānuṣam
rajoguṇayuto devaḥ svayameva hariḥ paraḥ

1.2.22

brahmarūpaṃ samāsthāya jagatsṛṣṭau pravartate
agniruvāca
brahmabhūtvā jagatsṛṣṭau bhagavānapyavartata

1.2.23

nārāyaṇākhyo bhagavān sarvaloka pitāmahaḥ
utpannaḥ procyate vidvannityaḥ sa hyupacārataḥ

1.2.24

nijena tasya mānena hyāyurvarṣaśataṃ smṛtam
kālaścāpi smṛtastena tasyāyuḥparikīrtitam

1.2.25

anyeṣāṃ caiva bhūtānāṃ carāṇāmacarātmanām
bhūbhṛtsusāgarādīnāmaśeṣāṇāṃ ca sattama

1.2.26

saṃkhyājñānaṃ pravakṣyāmi manuṣyāṇāṃ nibodha me
aṣṭādaśa nimeṣāṇāṃ kāṣṭhakā parikīrtitā

1.2.27

kāṣṭhātriṃśatkalājñeyā kalātriṃśanmuhūrtakam
triṃśatsaṃkhyaihorātraṃ muhūrtairmānuṣaṃ smṛtam

1.2.28

ahorātrāṇi tāvanti māsaḥ pakṣadvayātmakaḥ
tai ṣaḍbhirayanaṃ māsairdve'yane dakṣiṇottare

1.2.29

ayanaṃ dakṣiṇaṃ rātrirdevānāmuttaraṃ dinam
ayanaṃ dvitīyaṃ varṣaṃ martyānāmiha kīrtitam

1.2.30

nṛṇāṃ māsaḥ pitṝṇāṃ tu hyahorātramudāhṛtam
vasvādīnāmahorātraṃ mānuṣovatsaraḥ smṛtaḥ

1.2.31

divyairvarṣasahasraistu kṛtatretādisaṃsmṛtam
caturyuga dvādaśabhistadvibhāgaṃ nibodha me

1.2.32

catvāri trīṇi dvecaikaṃ kṛtādiṣu yathākramam
divyābdānāṃ sahasraistu yugairāhuḥ purāvidaḥ

1.2.33

tat āmāṇaiḥ śataṃ sandhyā pūrvā tatra vidhīyate
saṃdhyāṃśakaśca tattubhyo yugaḥ syāttatra bho dvija

1.2.34

saṃdhyāsaṃ dhyāṃśayormadhye yaḥ kālo vartate khalu
yugākhyaḥ sa tu vijñeyaḥ kṛtatretādisaṃjñakaḥ

1.2.35

kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliśceti caturyugam
procyate tatsahasraṃ tu brahmaṇo divasohyayam

1.2.36

brahmaṇo divase brahman manavaśca caturdaśa
bhavanti parimāṇaṃ hi teṣāṃ kālakṛtaṃ śṛṇu

1.2.37

saptarṣayastu śakrādi manustatsūnavo'pi ca
ekakāle'pi sṛjyante saṃhrīyante'pi pūrvavat

1.2.38

caturyugānāṃ saṃkhyā ca sādhikā hyekasaptatiḥ
manvaṃtaraṃ manoḥkālaḥ śakrādīnāmapi dvija

1.2.39

aṣṭau śatasahasrāṇi divyayā saṃkhyayā smṛtaḥ
dvāpaṃcāśattathānyāni sapta cānyāni vai mune

1.2.40

viṃśatiśca sahasrāṇi kālo'yaṃ sādhikaḥ smṛtaḥ
brāhmamekamaharjñeyametadevānukīrtanam

1.2.41

evaṃ kālaḥ samākhyātastava vedavidāṃvara
kālarūpaḥ sa bhagavān sṛṣṭicakre pravartate

1.2.41.p1

iti śrī vahnipurāṇe nāṃdīmukhotpattau sargādhyāye kālavarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ

Translations (1)

Linked texts (7)