Pramāṇa · Search · About · API

Nandipurana 1.26

Nandipurāṇa 1.26

Language
Sanskrit

Contents

1.26.1

vahniruvāca
iti śrutvā mahānādaṃ vādyānāṃ samupasthitam
nāradaḥ sanmukhaḥ prāyāt jñātvā ca jananīṃ nijām

1.26.2

praṇipatya mudīnātmā bhūtvā yo'śrupariplutaḥ
prāha gadgadayā vācā kaṃṭhe vāṣpasamākule

1.26.3

ātmanaḥ śāparakṣārthaṃ tasyāḥ kopavivṛddhaye
kalipriyastadā vipro devastrīṇāṃ purasthitaḥ

1.26.4

meghagaṃbhīrayā vācā praskhalantyā padepade
mayā tvaṃ devi cāhūtā pulastyena tataḥparam

1.26.5

strīsvabhāvaṃ samāśritya dīkṣākāle'pi nāgatā
tato vidheḥ samādeśāt śakreṇānyā samāhṛtā

1.26.6

kācidgopasamudbhūtā kumārī devarūpiṇī
govaktreṇa praviśyātha guhyamārgeṇa tatkṣaṇāt

1.26.7

ākarṣitā mahābhāge samānītā ca tatkṣaṇāt
sā viṣṇunā vivāhārthaṃ tataścaivānumoditā

1.26.8

īśvareṇa kṛtaṃ nāma sāvitrīti tavānujam
brāhmaṇaiḥ sakalaiḥ proktaṃ brahmāṇī ca bhavatviyam

1.26.9

asmākaṃ vacanād brahman kuru parigrahaṃ vibho
devaiḥ sarvaiḥ susaṃproktaṃ tatastāṃ ca varānanām

1.26.10

tāṃ ca patnyuktadharmeṇa yojayāmāsa satvaram
kiṃvā te bahunoktena patnīśālāṃ samāgatā

1.26.11

rasanā yojitā tasyāstatra kaṭyāṃ sureśvari
taddṛṣṭvā garhitaṃ karma niṣkrānto yajñamaṃḍapāt

1.26.12

anarthavaśamāpanno na śakto vīkṣituṃ ca tām
etajjñātvā mahābhāge yatkṣamaṃ tatsamācara

1.26.13

gaccha vā tiṣṭha vā tatra maṃḍape dharmavarjite
tacchrutvā sā tadā devī sāvitrī dvijasattama

1.26.14

pramlānavadanā jātā padminīva himāgame
lateva chinnamūlā sā cakrīva priyavicyutā

1.26.15

śuciśukrodaye kāle sarasīva gatodakā
prakṣīṇacandralekheva mṛgīva mṛgavarjitā

1.26.16

seneva hatabhūpālā satīva gatabhartṛkā
saṃśuṣkapuṣpamāleva mṛtavatseva saurabhiḥ

1.26.17

vaimanasyaṃ paraṃ gatvā niścalatvamupasthitā
tāṃ dṛṣṭvā devapatnyastāḥ prajagurnāradaṃ tadā

1.26.18

dhig dhik kalipriyatvaṃ ca rāge vairāgyakārakaḥ
tvayā kṛtaṃ sarvametat vidhestasyā stathāṃtaram

1.26.19

gauryuvāca
ayaṃ kalipriyo brūte muniḥ satyānṛtaṃ vacaḥ
anena karmaṇā prāṇān bibhartyeṣa sadā muniḥ

1.26.20

atra tryakṣeṇa sāvitrī purā proktā muhurmuhuḥ
nāradasyamunervākyaṃ na śraddheyaṃ tvayā priye

1.26.21

yadi vāṃcchasi sauravyāni mama jātāni pārvati
tataḥ prabhṛti naivāhaṃ śraddadhe'sya vacaḥ kvacit

1.26.22

tasmādgacchema tatraiva yatra tiṣṭhati te patiḥ
svayaṃ dṛṣṭe ca vṛtāntaṃ kartavyaṃ yatkṣamaṃ tataḥ

1.26.23

nātrāsya vacanādadya sthātavyaṃ tatra gamyatām
sūta uvāca
gauryāstadvacanaṃ śrutvā sāvitrī harṣavarjitā

1.26.24

makhamaṃḍapamuddiśya praskhalantī pade pade
prajagāma dvijaśreṣṭhāḥ śūnyena manasā tadā

1.26.25

pratibhāvyaṃ tadā gītaṃ tasyā madhuramapyaho
karṇaśūlaṃ vyajāyeta hyasaktaṃ dvijasattamāḥ

1.26.26

vaṃdhyadādyaṃ yathā vādyaṃ mṛdaṃgānakapūrvakam
pretasaṃsparśanaṃ yadvatnṛtyagīte mahāsatī

1.26.27

vīkṣituṃ na ca śaknoti gacchetīsā mahāmakhe
śṛṃgāraṃ ca yathā bhāraṃ manyate sā tanusthitam

1.26.28

bāṣpapūrṇekṣaṇā dīnā prajagāma mahāsatī
tataḥ kṛcchātsamāsādya sevamānaṃ ca maṇḍape

1.26.29

kṛcchrātkārāgraha tadvat duṣprekṣyaṃ dṛkpathasthitam
atha dṛṣṭvā tu saṃprāptāṃ sāvitrīṃ yajñamaṃḍape

1.26.30

tatkṣaṇācca caturvaktraḥ saṃsthito himahāmakhe
tathā śaṃbhuśca śakraśca vāsudevastathaiva ca

1.26.31

yecānye vibudhāstatra saṃsthitā yajñamaṃḍape
te ca brāhmaṇaśārdūlā styaktvā vedadhvaniṃ tataḥ

1.26.32

mūkībhāvaṃ gatāḥ sarve bhayasaṃtrastamānasāḥ
atha saṃvīkṣya sāvitrī sapatnyā sahitaṃ prabhum

1.26.33

kopasaṃraktanayanā svapatiṃ vākyamabravīt
sāvitryuvāca
kimetadyujyate kartuṃ tava vṛddhasya ca prabho

1.26.34

ūḍhavānasi yatpatnīmetāṃ gopasamudbhavām
ubhayoḥ pakṣayoryāsyuḥ śuddhāstā hi striyaḥ satām

1.26.35

śaucācāraparityaktā dharmakṛtyaparāṅmukhāḥ
yasyānvaye janāḥ sarve paśudharmaratotsavāḥ

1.26.36

sadayaṃ bhaginīṃ tyaktvā jananīṃ ca tathā param
yasyāḥ kule prasevante sarvāṃ nārīṃ dvijottamāḥ

1.26.37

yathāhi paśavo'śnaṃti tṛṇāni jalapānagāḥ
viṇmūtraṃ kevalaṃ cakrurbhārodvāhanameva ca

1.26.38

tadvadasyāḥ kulaṃ sarvaṃ takramaśnāti kevalam
kṛtvā mūtrapurīṣaṃ ca janmabhogavivarjitam

1.26.39

nānyajjānāti kartavyaṃ dharmaḥ svodarapūraṇāt
antyajā api no karma ye kurvanti vigarhitam

1.26.40

ābhīrā stacca kurvanti tat kimetattvayā kṛtam
avaśyaṃ yadi te kāryaṃ bhāryayā parayā makhe

1.26.41

tattvayā brāhmaṇī kāpi hyanvīkṣyā bhuvanatraye
mahāvidhe vṛthā muṃḍe nṛnaṃ kartāsi me matiḥ
yattvayā śaucasaṃtyaktā kanyābhāyapradūṣakā

1.26.42

yābhuktā bahubhiḥ pūrvamiyaṃ gopakumārikā
eṣā prāptā supāpādyā veśyājanasamādhikā

1.26.43

aṃtyajātisamā kanyā kathamarhāṃ makhe śubhe
tathā gopakumārī ca kācittādṛk prajāyate

1.26.44

mātṛkaṃ paitṛkaṃ vaṃśaṃ śvaśuraṃ ca pratāpayet
tasmādetena kṛtyena garhitena dharātale

1.26.45

na tvaṃ prāpsyasi tāṃ pūjāṃ yathānye vibudhottamāḥ
anena karmaṇā caiva yadi me'sti hutaṃ kvacit

1.26.46

pūjāṃ ye ca kariṣyanti bhaviṣyanti ca nirdhanāḥ
kathaṃ na lajjito'sitvametatkarma vigarhitam

1.26.47

putrāṇāmatha pautrāṇāmanyeṣāṃ ca divaukasām
ayogyaṃ caiva viprāṇāṃ yadetat kṛtavānasi

1.26.48

athavā naiva doṣaste nakāmavaśagā narāḥ
lajjante ca vijānanti kṛtyākṛtyaṃ śubhāśubham

1.26.49

akṛtyaṃ manyate kṛtyaṃ mitraṃ śatruṃ ca manyate
śatruṃ ca manyate mitraṃ janaḥ kāmavaśaṃ yataḥ

1.26.50

dyutakāre yathā satyaṃ tathā caure ca sauhṛdam
yathā nṛpasya no mitraṃ tathā majjā na kāmilām

1.26.51

api syācchītalo vahniścaṃdramā dahanātmakaḥ
kṣaro'bdhiryadi miṣṭaḥ syānna kāmī sajjate dhruvam

1.26.52

na me'sya duḥkhametaddhi yatsāpatnyamupasthitam
sahasramapi nārīṇāṃ puruṣāṇāṃ yathā bhavet

1.26.53

kulīnānāṃ ca śuddhānāṃ khajātyānāṃ viśeṣataḥ
tvaṃ kuruṣvāparāṇāṃ ca yadi kāmavaśaṃgataḥ

1.26.54

etatpunarmahāduḥkhaṃ yadābhīrā vigarditā
vaṃśe vanacarāṇāṃ ca svavoḍā bahubhartṛkā

1.26.55

tasmādahaṃ prayāsyāmi yatra nāma na te vidhaṃ
śrūyate kāmalubdhasya hriyā parihṛtasya ca

1.26.56

ahaṃ viḍambitā yasmādatrānīva vayā vibho
purato devapatnīnāṃ devānāṃ ca dvijanmanām

1.26.57

tasmātpūjāṃ na te kaścitsāṃprataṃ prakariṣyati
adyaprabhuti yaḥ śūnāṃ maṃtrayūtāṃ kariṣyati

1.26.58

tava martyo dharāpṛṣṭhe ttathānye'pi divaukasaḥ
bhaviṣyati ca tadveśo daridro duḥkhasaṃyutaḥ

1.26.59

brāhmaṇaḥ kṣatriyo vāpi vaiśyaḥ śūdro'pi cālaye
eṣā bhīrasutāṃ yasmānmayasvāne ca yārcayet

1.26.60

sā bhaviṣyati duḥkhārtā vaṃdhyā daurbhāgyasaṃyutā
pāpiṣṭhā naṣṭacāritrā yathaiṣā paṃcabhartṛkā

1.26.61

vikhyātiṃ yāsyate loke yathā cāsau tathaiva sma
etasyā anvaye pāpā bhaviṣyanti na saṃśayaḥ

1.26.62

eva śaptvā vidhiṃ sādhvī gāyatrīṃ ca tataḥ param
bhaviṣyati na saṃtānaṃ mama vākyānna saṃśayaḥ

1.26.63

na pūjāṃ lapsyate loke yathānyā devayojitaḥ
pūjāṃ tava kariṣyanti yoṣito na satāṃ kvacit

1.26.64

bho bho nāndīmukhāḥ sarve śṛṇvantu vacanaṃ mama
yasmādiyaṃ tu yuṣmābhiḥ sthāpitā ca mahāmakhe

1.26.65

tapovidyāmadenaiva naiva jānanti māṃ sadā
tasmādvidyāvihīnātra tapohīnā bhavantu bhoḥ

1.26.66

kalau saṃmardhyamāne ca vāṇijyaniratāḥ sadaḥ
tato devagaṇān sarvāñśaśāya ca tatā satī

1.26.67

bho bhoḥ śukra tvayā nītā yadeṣāṃ paṃcabhartṛkā
tadāpnuhi phalaṃ samyak śubhaṃ kṛtvā muroridam

1.26.68

tvaṃ śatrubhirjito yuddhe baṃdhanaṃ samavāpsyasi
kārāgāraṃ ciraṃ kālaṃ vai gamiṣyasyaśaṃsayam

1.26.69

vāsudeva tvayā yasmādeṣā vai paṃcabhartṛkā
anumoditāvidheḥ pūrvaṃ tasmācchāpsyāmyasaṃśayam

1.26.70

tvaṃ dvāpare ca bhṛtyatvaṃ saṃprāpsyasi sudurmate
samīpastho'pi rudratvaṃ karmaitadyadupekṣase

1.26.71

niṣedhayati no mūḍha tasmācchṛṇu vaco mama
jīvamānasya kāntasya mayā te virahodbhavam

1.26.72

sasevitaṃ mṛtāyāṃ te dayitāyāṃ bhaviṣyati
atra yajñe pratiṣṭheyaṃ garhitā paṃcabhartṛkā

1.26.73

bhavānapi vidheyatvaṃ yastu mṛṅmāsi laulyataḥ
tathānyeṣu ca yajñeṣu samyakśa kāvivarjitaḥ

1.26.74

tasmādvahne durācāra sarvabhakṣyo bhaviṣyati
svadhayā svāhayā sārvaṃ sadā duḥkhasamanvitaḥ

1.26.75

nairāpsyasi paraṃ saurabhyaṃ sarvakālaṃ yathā purā
ete ca brāhmaṇāḥ sarve lobhopahatacetasaḥ

1.26.76

homaṃ prakurvate ya ca makhe cāpi vigarhite
vittalobhena mamraiṣā niviṣṭā paṃcabhartṛkā

1.26.77

tathā ca vacanaṃ proktaṃ brāhmaṇīyaṃ bhaviṣyati
daridro pahatāstasmādvṛṣalīpatayastathā

1.26.78

vedavikrayakartāro bhaviṣyanti na saṃśayaḥ
bho bho vittapate cittaṃ dadāsi makhaviplave

1.26.79

tasmāttavākhilaṃ vitta abhogyaṃ saṃbhaviṣyati
sadā devagaṇāḥ sarve sāhāyye ye samāgatāḥ

1.26.80

kṛtvā kurvanti doṣādvaye yajñe yatpaṃcabhartṛkā
hyaṃtātena parityaktāste bhaviṣyanti sāṃpratam

1.26.81

dānavaiśca padābhūtā duḥkhaṃ prāpsyaṃti te param
etasyāḥ pārśvataścānyāścatasro yā vyavasthitāḥ

1.26.82

bhābhīrīti sapatnīti proktavaṃtyaḥ harṣitāḥ
mama dvepaparā nityaṃ śivadūtīpuraḥsarāḥ

1.26.83

tāsāṃ parasparaṃ saṃgaḥ kadācinna bhaviṣyati
nāmyenāpi pareṇāpi dṛṣṭimātramapi kṣitau

1.26.84

parvatāgneṣu sarveṣu agamyeṣu ca dehinām
vāsaḥ saṃpatsvate nityaṃ sarvayogairvivarjitaḥ

1.26.85

sūta uvāca
evamuktvāpa sāvitrī kopopahatacetasā
visṛjya devapatnyastāḥ sarvā yāḥ pārśvarāḥ sthitāḥ

1.26.86

udaṅmukhī pratasthe tu vāryamāṇāpi sarvataḥ
sarvābhirdevapatnībhirlakṣmīpūrvābhireva ca

1.26.87

tatra yāsyāmi no yatra nāmāpi kila no yataḥ
śrūyate ca vidherasya tatra yāsyāmyahaṃ drutam

1.26.88

pādaḥ puṣpakutoyasya vāmaḥ parvatarodhasi
api pāpasamācāro yastāṃ saṃpūjayennaraḥ

1.26.89

sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ sa yāti paramaṃ padam
yaṃ yaṃ kāmamabhivyāyettaṃtamāpnoti mānavaḥ

1.26.90

avaśyaṃ bhāvamāpnoti yadyapi syātsudurlabham
vahniruvāca
evaṃ tatrasthitā devī sāvitrī parvatāśrayā

1.26.91

apabhāna mahatprāpya brahmaṇaḥ parameṣṭhinaḥ
yastāmarcayate samyak pūrṇamāsyāṃ viśeṣataḥ

1.26.92

sarvānkāmānavāpnoti sayāti paramaṃ padam
didheranubhayādeva devānāṃ ca viśeṣataḥ

1.26.93

sthitā tatra viśālākṣī hitvātadbrahmaṇoṃtikam
yā nārī kurute bhaktyā dīpadānaṃ ca tatkṛte

1.26.94

raktataṃtubhirājyena śrūyatāṃ tasya yatkalam
yāvaṃtastaṃtavastasya dahyante dīpasaṃbhavāḥ

1.26.95

muhūrtāni ca yāvanti ghṛtadīpaśca tiṣṭhati
tāvajjanmasahasrāṇi sā syātsaubhāgya bhāginī

1.26.96

putrapautrasamopetā dhaninī śī--maṃḍitā
na durbhagā na vaṃdhyā ca na kāṇā na virūpikā

1.26.97

yā nārī kurute nṛtyaṃ vidhavāpi tadagrataḥ
gītaṃ vā kurute tatra śṛṇu tasyāpi tatphalam

1.26.98

yathā ca nṛtyamagnāvai svaṃ gātraṃ vidhunoti ca
tathā tathā dhunotyeva yatpāpaṃ prākṛtaṃ bhavet

1.26.99

yāvanto jaṃtavo gītaṃ tasyāḥ śṛṇvanti tatra ca
tāvanti divi carṣāṇi sahasrāṇi vaseccasā

1.26.100

sāvitrīṃ yā samuddiśya phaladānaṃ karoti yā
phalasaṃkhyāpramāṇāni yugāni divi modate

1.26.101

miṣṭānnaṃ yacchate yā ca nārīṇāṃ ca viśeṣataḥ
tasyāḥ dākṣiṇyamūrtiśca strīṇāṃ madhye viśiṣyate

1.26.102

sasyakaṇapramāṇāni yugāṇi divi modate
yaḥ śrāddhaṃ kurute samyak tatra śraddhāsamanvitaḥ

1.26.103

rasenaikena sasyena tathā nekairdvijottamaiḥ
tasyāpi jāyate puṇyaṃ gayāśrāddhena yadbhavet

1.26.104

yaḥkaroti dvijastasyā uttarāṃ diśamāśritaḥ
saṃdhyopāsanamekaṃ tu svapatnyākṣipitairjalaiḥ

1.26.105

sāyaṃtane tu saṃprāpte kāle brāhmaṇasattamāḥ
tena syādveditā saṃdhyā samyak dvādaśa vārṣikī

1.26.106

yo japedbrāhmaṇastatra sāvitrīṃ ca trikālikīm
tasyayatsyātphalaṃ vipra śrūyatāṃtadvadāmi te

1.26.107

daśa janmakṛtaṃ yacca śatena ca purā kṛtam
triyugaṃ tu sahasreṇa sāvitrī hanti kilbiṣam

1.26.108

tasmātsarvaprayatnena sāvitrīṃ kuṃḍake japet
tatra tāṃ pūjayeddevīṃ stotavyāṃ ca viśeṣataḥ

1.26.109

sāvitryā idamākhyānaṃ yaḥ paṭhecchṛṇuyācca vā
sarvapāpavinirmuktaḥ sukhabhāgyatra jāyate

1.26.110

etadvaḥ sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭohaṃ dvijottamāḥ
sāvitryāḥ kṛtsnaṃ māhātmyaṃ kiṃ bhūyaḥ pravadāmi vaḥ

1.26.110.p1

iti śrīvahnipurāṇe nāṃdīmukhotpatto sāvitrīmāhātmyaṃ nāma ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (1)