Nandipurana 1.3

1.3.1

vasiṣṭha uvāca
bhagavan brūhi deveśaḥ sasarja ca yathā purā
pitṛdevarṣimanujān gaṃdharvāpsaraso nagān

the incarnations of the Lord numbering twenty-four,
the rules for initiation into mantras, and the purificatory rites consisting of eight,

1.3.2

agniruvāca
yathā sasarja devo'sau tathā saṃkṣepataḥ śṛṇu
ciṃtayāmāsa kalpādau dhātā nārāyaṇātmakaḥ

1.3.3

jagatyekārṇavībhūte nābhipadme vyavasthitaḥ
vyaciṃtayattadā brahmā dṛṣṭvā sarvaṃ jalātmakam

1.3.4

tadāca madhukaiṭākhyāvasurau dvauvabhūvatuḥ
nārāyaṇaśṛtimalājjātau dṛṣṭvā jagatprabhuḥ

1.3.5

trastastadā sa bhagavānasmaravjagatāṃ prabhum
yogamāyāyutaṃ taṃ ca jñātvā tuṣṭāva tāṃ tadā

1.3.6

tayāmuktaḥ sa bhagavān dadarśa madhukaiṭabhau
utpannau yauvanabalātbrahmāṃḍakṣaya kāmukau

1.3.7

yuyudhe saha tābhyāṃ ca bhagavān bhūtabhāvanaḥ
bāhupraharaṇenaiva parasparamatāḍayan

1.3.8

mātaṃgāviva saṃkruddhauhaṃtukāmau mithastadā
peṣayaṃtaucabāhubhyāṃ dhṛtvādhastāt kalevaram

1.3.9

daṃṣṭrāgreṇa ca daṃśaṃtau kruddhau saṃraktalocanau
paṃcavarṣasahasraṃ tu jātamevaṃ tadā dvija

1.3.10

bhagavān tau balau jñātvā provāca parameśvaram
tuṣṭohaṃ dānavādhyakṣau paraṃ varayatāṃ tadā

1.3.11

madhukaiṭabhāvūcatuḥ
krodhāviṣṭau tadā tau tu procatuḥ parameśvaram
varaṃ varaya deveśa dāsyāvaste yathepsitam

1.3.12

dāsyatho yadi me daityau varaṃ vadhyau tathā mama
bhavataṃ cocatuścāyaṃ vyākulībhūtacetasau

1.3.13

tatra nau vadhyatāṃ nātha yatra niḥsalilā mahī
tathetyuktvā sa bhagavānaśoṣayajjalaṃ tadā

1.3.14

cakreṇa śirasī chinnai tena tatra tayostadā
atha provāca dhātāraṃ sṛṣṭikartā bhaveti tam

1.3.15

ityuktvāṃtardadhe vipra bhagavān puruṣottamaḥ
brahmādi ciṃtayāmāsa kathaṃ sṛṣṭiḥ prajāyate

1.3.16

brahmaṇo'pi mahān roṣaḥ samutpadyata cāgraja
roṣasaṃbhavakaścaiva tasyāṃke bālakojani

1.3.17

ardhanārīnaravapuḥ pracaṃḍo'tiśarīravān
tejasā bhāsayan sarvā diśaśca vidiśastathā

1.3.18

taṃ dṛṣṭvā tejasā dīptaṃ pratyuvāca prajāpatiḥ
vibhajātmānamadyatvaṃ mama vākyānmahāmate

1.3.19

ityukto brahmaṇā tena vipra rudraḥ pratāpavān
strībhāvaṃ puruṣatvaṃ ca pṛthakpṛthak tathā'karot

1.3.20

vibheda puruṣatvaṃca daśadhā caikadhāca saḥ
teṣāṃ nāmāni vakṣyāmi śṛṇu me dvijaruttama

1.3.21

ajaikapādahirbudhnyaḥ kapālī rudra eva ca
haraśca bahurūpaśca tryaṃbakaścāparājitaḥ

1.3.22

vṛṣākapiśca śaṃbhuśca kapardīraivatastathā
ekādaśaite kathitā rudrāstribhuvaneśvarāḥ

1.3.23

strītvaṃ caiva tathā rudro bibheda daśadhaikadhā
umeva bahurūpeṇa patnī caiva vyavasthitā

1.3.24

tapaḥ kṛtā jale ghoramuttīrṇaḥ sa yadā purā
tadā sa sṛṣṭavān devo rudrastatra pratāpavān

1.3.25

tapobalena viprendra bhūtāni vividhāni ca
piśācavadanāṃścaiva siṃhoṣṭramakarānanān

1.3.26

vetālapramukhānbhūtānanyāṃścaiva sahasraśaḥ
vināyakānāmugrāṇāṃ triṃśatkoṭyardhameva ca

1.3.27

anyatkāryaṃ samuddiśya sṛṣṭavānskaṃdameva ca
evaṃ prakāro rudro'sau mayātekīrtitaḥ prabhuḥ

1.3.24-2

anumārgaṃ marīcyādeḥ kathayāmi nibodha me
devādyāḥ sthāvarāṃtāśca prajāḥ sṛṣṭāḥ svayaṃbhuvā

1.3.29

yadāsya ca prajāḥ sarvā na vyavardhanta dhīmataḥ
sa tadā mānasān putrān sadṛśānātmajo'sṛjat

1.3.30

marīcimatryaṃgirasaṃ pulastyaṃ pulahaṃ kratum
pracetasaṃ vaśiṣṭhaṃ ca bhṛguṃ caiva mahāmatiḥ

1.3.31

naha brahmaṇa ityete putratve niścayaṃ gatāḥ
agniśca pitaraścaiva brahmaputrau ca mānasau

1.3.32

sṛṣṭikāle mahābhāgau brahmansvayaṃbhuvodgatau
śatarūpāṃ ca saṃsṛṣṭvā kanyāṃ sa manave dadau

1.3.33

tasmācca puruṣāddevī śatarūpāvyajāyata
priyavratottānapādau prasūtiṃ caiva kanyakām

1.3.34

dadau pramūrti dakṣāya manuḥ svāyaṃbhuvaḥ svayam
caturāśīti lakṣāṇi jīvāṃścāpi tathā dvijān

1.3.35

kṣatriyāṃśca tathā vaiśyān vibho hi śūdrajām̐stathā
aṃḍajānsvedajāṃścaiva udbhijām̐śca jarāyujān

1.3.36

gaṃdharvāpsarasaścaiva ṛṣidevagaṇāṃstathā
manūm̐ścaiva mahendraṃ ca sasarjabhagavānsvayam

1.3.37

vasiṣṭha uvāca
bhagavaṃstvatprasādena śrotumicchāmyahaṃ punaḥ
lakṣmyā jaladhijātāyā brūhimekāraṇaṃ vibho

1.3.38

agniruvāca
etatpṛṣṭaṃ purā vidvan maitreyeṇa parāśarāt
tadahaṃ kathayiṣyāmi guhyādguhyataraṃ param

1.3.39

maitreya uvāca
kṣīrābdhau śrīḥ samutpannā śrūyate'mṛtamaṃthane
bhṛgoḥ khyātyāṃ samutpannetyetadāha kathaṃ bhavān

1.3.40

parāśara uvācaḥ
nityaivaiṣā jaganmātā viṣṇoḥ śrī ranapāyinī
yathāsarvagato viṣṇustathaivaivaṃ dvijottama

1.3.41

artho viṣṇuriyaṃ vāṇī nītireṣā nayo hariḥ
bodho viṣṇuriyaṃ buddhirdharmo'sau satkriyā tviyam

1.3.42

sṛṣṭā viṣṇuriyaṃ sṛṣṭiḥ śrīrbhūmirbhūdharo hariḥ
saṃtoṣo bhagavān lakṣmīstuṣṭirmaitreya sā satām

1.3.43

palīśālā mune lakṣmīḥ prāravaṃśo madhusūdanaḥ
citirlakṣmīrhariryūpa idhmā śrībhagavān kuśaḥ

1.3.44

sāmasvarūpī bhagavānudgītiḥ kamalālayā
svāhā lakṣmīrjagannātho devadevo hutāśanaḥ

1.3.45

śaṃkaro bhagavān saurirbhūtirgaurī dvijottama
maitreya keśavaḥ sūryastatprabhā kamalālayā

1.3.46

viṣṇuḥ pitṛgaṇaḥ padmā svadhā śāśvatapuṣṭidā
dyauḥ śrīḥ sarvātmakoviṣṇuravakāśo'tivistaraḥ

1.3.47

śaśāṃkaḥ śrīdharaḥ kīrtiḥ śrīstathaivānapāyinī
dhṛtirlakṣmīrjagacceṣṭā vāyuḥ sarvatrago hariḥ

1.3.48

jaladhirdvija goviṃdasāvelā śrīrmahāmate
lakṣmīśca svayamiṃdrāṇī devendro madhusūdanaḥ

1.3.49

yamaścakradharaḥ sākṣātdhūmrāṇī kamalālayā
ṛddhiḥ śrīḥ śrīdharo devaḥ svayameva dhaneśvaraḥ

1.3.50

gaurī lakṣmīrmahābhāgā keśavo varuṇaḥ svayam
śrīrdevasenapṛtanā devasenāpatirhariḥ

1.3.51

avaṣṭaṃbho gadāpāṇiḥ śaktirlakṣmīrdvijottama
kāṣṭhālakṣmīrnimeṣo'sau muhūrto'sau kalānu sā

1.3.52

jyotsnā lakṣmīḥ pradīpo'sau sarvasarveśvaro hariḥ
latābhūtā jaganmātā śrīrviṣṇudrumasaṃsthitaḥ

1.3.52-2

vibhāvarī tu śrīrdevī divasaśca gadādharaḥ
varaprado varo viṣṇurvadhūḥ padmavanālayā

1.3.53

nadasvarūpī bhagavān śrīrnadīrūpasaṃsthitiḥ
dhvajaśca puṃḍarīkākṣaḥ patākā kamalālayā

1.3.54

tṛṣṇā lakṣmīrjagatsvāmī lobho nārāyaṇaḥ paraḥ
ratirau ca dharmajña lakṣmīgoviṃda eva ca

1.3.55

kiṃcātibahunoktena saṃkṣepeṇedamucyate
devatīryaṅmanuṣyeṣu puṃnnāmni bhagavānsvayam

1.3.56

strīnāmni śrīśca maitreya na bhedo vidyate param

1.3.56.p1

iti śrī vahnipurāṇe nāṃdīmukhotpattau maitreya parāśara saṃvāde lakṣmyāḥ prādurbhāvo nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ