Nandipurana 1.7

1.7.1

vasiṣṭha uvāca
kathamudvāhitā lakṣmīḥ kiṃkṛtaṃhi dvijottamaiḥ
śrāddhaṃ ca lokaśikṣārthaṃ kathaṃ hi kṛtavān vibhuḥ

and for the rest of beings suffering in saṃsāra,
the Lord, creator of all beings, lies down in the ocean of waters.

1.7.2

etanme sarvamācakṣva paraṃ kautūhalaṃ hi me
agniruvāca
etadeva purāpṛṣṭaṃ vedhase ca marīcinā

1.7.3

tadahaṃ saṃpravakṣyāmi śuṇuṣvaikāgramānasaḥ
brahmovāca
caturviṃśatijātīyāḥ samāyātā maharṣayaḥ

1.7.4

tato hṛṣṭamanā viṣṇurarhaṇāṃ kṛtavān vibhuḥ
pādyamarghyaṃ tathārcāṃ ca bahupuṣpopahārakaiḥ

1.7.5

śrāddhe nāṃdīmukhān viprānavṛṇodbhagavānhariḥ
vṛddhiśrāddhaṃ ca kṛtavān lokānāṃ hitamedhayā

1.7.6

brahmāṇaṃ ca purodhāya pitṝṇāṃ tuṣṭikāmyayā
tato gītaṃ jaguḥ sarvā mātaraḥ subhagāḥ śubhāḥ

1.7.7

bherīduṃndubhayo nedurvādyaṃvādyaparāyaṇāḥ
nanṛturuddhatāḥ sarvā stathā cāpsarasomudā

1.7.8

gaṃdharvāḥ sakalaṃ sarve jagurutphullalocanāḥ
suvedaṃ vividurviprā nāṃdīmukhapuraḥsarāḥ

1.7.9

sarve devāḥ sthitāstatra puṣpavarṣāṇi bhejire
atha tairbrāhmaṇaiḥ sārdhamājagāma svayaṃ hariḥ

1.7.10

lakṣmyā saha tadā sarvairmāṅgalyairvividhaistathā
lakṣmyāḥ karagrahaṃcakre bhagavān harirīśvaraḥ

1.7.11

samakṣamindrarudrāṇāṃ brahmāgnivaruṇātmanāṃ
haviḥ pallavalājānāṃ puṣyodhūmaḥ samucchritaḥ

1.7.12

caṃcale ca tayornetre hyavekṣete parasparam
vedyāṃ gato mahāviṣṇuḥ sarvadevaiḥ prapūjitaḥ

1.7.13

māgadhairvadibhiścāpi stutaḥ sarvajanapriyaḥ
māṅgalyānyathāvartaṃta catvāri viduṣāṃ vara

1.7.14

vedānāṃ dhvanibhiḥ sārdhaṃ nāṃdīmukhamukheritaiḥ
devānāṃ mātaraścāpi māṅgalyārthaṃ pracakrire

1.7.15

vardhāpanaṃ tataścāpi lakṣmīlakṣmīśayostathā
āśīrbhirvedataṃ troktairviprā nāṃdīmukhāstathā

1.7.16

vardhāpayāmāsuratho vedavedāṃgapāragāḥ
brahmaṇyāścasuśīlāśca sadācāraparāyaṇāḥ

1.7.17

taponiṣṭhā yajñaniṣṭhāḥ pūjitāstusurairiha
śāpānugrahaṇe dakṣāḥ pūjyā pūjyatamāstathā

1.7.18

abhiṣekaṃ tataścakru sarvatīrthodakaiḥ śubhaiḥ
upayeme vidhānena lakṣmīṃ kanyāṃ haristadā

1.7.19

vedoktena suśīlāṃ vā iedīvarasamekṣaṇām
prasphuraccandravadanāṃ harṣeṇollasitekṣaṇām

1.7.20

evamudvāhya vidhivaddevān sarvān sakinnarān
saṃmānya bhojyavastrādyairnā nālaṃkārabhūṣaṇaiḥ

1.7.21

prasthāpya vidhivat vipra cakre pūjāṃ savistarām
nāṃdīmukhebhyo viprebhyo dadyādviṣṇuratho'cyutaḥ

1.7.22

ekaikasya rāthā dattaṃ gayāmaṣṭottaraṃ śatam
suvarṇāmuktāracitaṃ ratnamāṇikyaśobhitam
sarvopahārasaṃyuktaṃ savatsaṃ ca suśobhitam

1.7.23

tathā paṃcaśataṃ dattaṃ bhārasyacasuvarṇakam
sarvebhyo bhūsurebhyaśca dattābhūmiriyaṃ tadā

1.7.24

tebhyastathā dvijobhyo'tha rathāścamahiṣīgaṇaḥ
asaṃkhyātastathā muktā vāsolaṃkārabhūṣaṇam

1.7.25

tathākhāniḥsuvarṇānāṃ śubhā bhūruhasaṃsthitā
evaṃ dattaṃ tadā dānaṃ kathyate kiṃ dvijottama

1.7.26

marīciruvāca
ke viprāste mahātmānaḥ kutaste ca samāgatāḥ
teṣām ca śubhanāmāni tannovada suvistarāt

1.7.27

yeṣāṃ prabhāvo bhagavan kathyate ca tvayāvibho
suyogyāyehi vikhyātā prasiddhāḥ pṛthivītale

1.7.28

brahmovāca
śṛṇuṣvāvahito bhūtvā kathayāmi dvijottama
teṣāmāgamanaṃ caiva vivāhe meśayo stathā

1.7.29

sthānaṃ cāpi tathā brahmannabhidhānaṃ suśobhanam
mahimāpi tathā cāśu procyate dvijasattama

1.7.30

godātīre samāsīno vedavedāṃgapāragaḥ
kauḍinyaiti vikhyātaḥ samānītastadā dvija

1.7.31

tataḥ paścimadigbhāge vedabhūṣaṇabhūṣitaḥ
bhāradvājaḥ sadācāro mukhyo brāhmaṇasattama

1.7.32

gaṃgātīre samāsīnaḥ śrutismṛtipurāṇagaḥ
uśanā doṣarahitaḥ sadenduriva rājate

1.7.33

gomatthādakṣiṇe bhāge tapaścārī dvijottamaḥ
candrādityābhidho vidaṣvedrādityaivāparaḥ

1.7.34

revātīre śubhesthāne gautamo munisattamaḥ
ahutaḥso'pi manujo viṣṇunā śubhavartmanā

1.7.35

prayāgātsusamāyātaḥ kauśilaḥ śubhavartmakaḥ
kapilaśca samāyātastathā vai dvijasattama

1.7.36

araṇye jaṃvukākhye ca sarvatīrthamayeśubhe
ātreyaḥ sarvadharmajñaḥ sadācāraparāyaṇaḥ

1.7.37

guhyāraṇye samāsīno nāmnopamanyuko dvijaḥ
so'pitatra samānītaḥ sadā kalmaṣanāśanaḥ

1.7.38

vatsiso vasate bhūmau brahmāraṇye dvijottama
tataḥ so'pi samāyāto viṣṇunāhūta eva ca

1.7.39

ilāvartasya varṣasya paścimāṃ diśamāsthitaḥ
agirāśca samāyāta udvāhemeśayostadā

1.7.40

tataścottaradigbhāge barhadonāma viśrutaḥ
tathā gārgyaiti khyātaḥ samāyātastadaidahi

1.7.41

jātūkarṇyothavaināma vetravatyāṃ sadā sthitaḥ
uttaraṃtīramāsthāya tadā yātaḥ suśobhanaḥ

1.7.42

mudgalākhyaḥ sadācāraḥ suśīlo vedapāragaḥ
kṛṣṇāhūtaḥ samāyātaḥ śrāddhe nāṃdīmukhe dvijaḥ

1.7.43

kṛṣṇāsirvedavedāṃgaḥ sarvaśāstrārthavittamaḥ
śrāddhecābhyudaye yogyaḥ kṛṣṇenānīta eva hi

1.7.44

viṃdhyācalottare śṛṅge kauśiko munisattamaḥ
lokakiśca samāyātaḥ saṃbhāvayitumīśvaram

1.7.45

kaśyapaḥ sarvavedajñastasya dakṣiṇataḥsthitaḥ
ājagāma tadāhūtaḥ śrāddhakarmaṇi mukhyagaḥ

1.7.46

śāṃḍilyaḥ sarvapāpaghno darśanenāśu vai dvija
tadānītaḥ surendraiśca viṣṇubhaktiparāyaṇaḥ

1.7.47

sarvatīrthasamau śāntau sadāpūjyojaneṣvatha
agniveśyaḥ samāyātaḥ bhārgavaśca tathaivahi

1.7.48

pūṣkare sumahattīrthe sthitimantau tapodhanau
vatsaso'tha jagāmāśu vaśiṣṭho'pi tathaiva hi

1.7.49

uttarasyāṃ diśisthau yau gaṃgātīre samāśritau
ete maharṣayaḥ siddhāḥ samāyātāstapodhanāḥ

1.7.50

yataḥ pravartitā nūnaṃ viprā nāṃdīmukhā abhī
caturviṃśatisaṃkhyātā vedavedāṅgavedinaḥ

1.7.51

dharmaniṣṭhāstaponiṣṭhāḥ sarvadūṣaṇavarjitāḥ
niṣkalaṃkāḥ bhuvapuṣaḥ sadācāraparāyaṇāḥ

1.7.52

dṛṣṭvātāṃśca samāyātān vedavedāṅgavedinaḥ
mudaṃ prāpa parāṃ brahman sarvalokapitāmahaḥ

1.7.53

sarveśaḥ śaraṇaṃ devo brahmaṇyaḥ sadbhiranvitaḥ
paramātmasvarūpo'sau yogināṃ paramoguruḥ

1.7.54

vareṇyo varado viṣṇurbrahmeśānasvarūpadhṛk
jitendriyo jitāmitro jitakrodho jitāsuraḥ

1.7.55

brahmeśobrahmavid brahmā brahmaṇyo brāhmaṇapriyaḥ
sarvādhāro nirādhāro nirīho janatāpriyaḥ

1.7.56

marīciruvāca
śrutvāvaivāhikaṃ karma tvattaḥ śrīparamātmanoḥ
na tṛptimadhigacchāmi tathā nāṃdīmukhīṃ kathām

1.7.57

kathayasva prasādena tairvipraiḥ kimakāri yat
parāśara uvāca
viprā nāṃdīmukhāḥ sarve lakṣmīnārāyaṇau tadā

1.7.58

udvāhya vidhivadvipra parāṃ mudamupāgatāḥ
tadā tadātmikāḥ sarve stutvāca jagadaṃbikām

1.7.59

viṣṇorutsaṅgagāṃ kāntāṃ prasādya ca punaḥ punaḥ
vedoktena stavanātha purāṇoktena vai punaḥ

1.7.60

ityevaṃ yācamānāstu bhavānīṃ kamelekṣaṇām
lasadiduṃvaraprakhyamukha kāṃtivirājitām

1.7.61

kiṃcitsmitā sthavilasa hantapaṅktivirājitām
tayādattavarāstuṣṭā stapaḥkṣāmā jitendriyāḥ

1.7.62

asmadvaṃśe ca ye jātā viprā nāṃdūmukhāḥ śubhe
te tvayā na parityājyā yāvadāhūtasaṃplavam

1.7.63

tadā tebhyo hi viprebhyo yadāhajagadaṃbikā
tattehaṃkathayāmyāśu vedhaso me mukhācchrutam

1.7.64

śrīruvāca
bhobho nāṃdīmukhā viprā yuṣmākaṃ ye stravaṃśajāḥ
nirdhanā durbhagāḥkrūrā bhaviṣyanti na te śubhāḥ

1.7.65

kadāpi māmakā viprā nirdhanā na bhavanti hi
iti śrutvā tadā sarve jātāḥ pṛṣṭā stato dvija

1.7.66

tadaiva vibhunāpyāśudattā vai bhaktiruttamā
yācitā taistu viprendraiḥstotraiḥ stutvā'tha taṃ harim

1.7.67

marīciruvāca
jñātametanmayāttvatto yathā sarvamidaṃjagat
viṣṇurviṣṇorviṣṇutaśca nāparaṃ vidyate tataḥ

1.7.68

etatte śrotumicchāmi tyaktabhedo mahātmanā
vedavyāsasvarūpeṇa yathāste ca yuge yuge

1.7.69

yasmin yasminyuge vyāso so'yamāsīmahāmune
taṃtamācakṣva bhagavan śākhābhedāṃstathaiva ca

1.7.70

parāśara uvāca
vedadrumasya maitreya śākhābhedasahasrakam
na śakyaṃ vistarādvaktuṃ saṃkṣepeṇa bhṛṇuṣvatat

1.7.71

dvāpare dvāpare viṣṇurvyāsakhyo mahāmune
vedameka subahudhā kurute jagato hitaṃ

1.7.72

vīryaṃ tejobhalaṃbālyaṃ manuṣyāṇāmavekṣṇacai
hitāya sarvabhūtānāṃ vedaṃ vedān karoti saḥ

1.7.73

yayā sa kurute tanvā vedabhekaṃ pṛthakprabhuḥ
vedavyāsābhidhānāttu sā mūrtirmadhuvidviṣaḥ

1.7.74

asminmanvaṃtare yeye vyāsāstāṃstānnibodhamaṃ
aṣṭāviṃśati saṃkhyāko vedo vyasto maharṣibhiḥ

1.7.75

vaivasvateṃ'tare tasmin dvāpareṣu punaḥpunaḥ
vedavyāsā vyatītā ye aṣṭāviṃśatiruttamāḥ

1.7.76

caturddhā yaistato vedo dvāpareṣu punaḥpunaḥ
dvāpare prathame vyastāḥ svayaṃ vedāḥ svayaṃbhuvā

1.7.77

dvitīye dvāpare caiva vedavyāsaḥ prajāpatiḥ
tṛtīye cośanābhyāsaścaturthe ca bṛhaspatiḥ

1.7.78

savitā paṃcame vyāso yamaḥ ṣaṣṭhe vyavasthitaḥ
saptame ca tathaivendro vaśiṣṭhaścāṣṭamaḥ smṛtaḥ

1.7.79

sārasvataśca navame tridhāmā daśame sthitaḥ
ekādaśe svatribhṛgu bharadvājastataḥparam

1.7.80

trayodaśe cāṃtarīkṣaḥ pippalādaścaturdaśe
trayyāruṇaḥ paṃcadaśe ṣoḍaśetu dhanaṃjayaḥ

1.7.81

kṛtaṃjayaḥ saptadaśe kṛṣṇajyāṣṭādaśe smṛtaḥ
tato vyāso bharadvājo bharadvājāttu gautamaḥ

1.7.82

gotamāduttamovyāso haryātmā yo vidhīyate
athaharyātmano venaḥ smṛto vācaśravāstataḥ
somapuṣpāyaṇastasmāttṛṇabinduriti smṛtaḥ

1.7.83

yajñabhṛdbhārgavastasmādvālmīkiryo vidhīyate

1.7.84

tasmāddhi bhārgavaścābhūttataḥ pārāśaraḥ smṛtaḥ
jātūkarṇyo'bhavattasmāt kṛṣṇadvaipāyanastataḥ

1.7.85

aṣṭāviṃśatirityete vedavyāsāḥ purātanāḥ
eko vedadmaturddhātaiḥ kṛto vai dvāparādiṣu

1.7.86

bhaviṣyaddvāpare caiva droṇirvyāso bhaviṣyati
vyatīte ca tathā tasmin kṛṣṇadvaipāyane mune

1.7.87

dhruvamekākṣaraṃ brahmannomityevaṃ vyavasthitam
bṛhatvādvṛṃhaṇatvācca tadbrahmetyabhidhīyate

1.7.88

praṇavādhiṣṭhitaṃ nityaṃ bhūrbhuvaḥsvaritīryate
ṛgyajuḥsāmātharvaṇāṃ yattasmai brahmaṇe nayaḥ

1.7.89

jagataḥ pralayotpattau yattu kāraṇasaṃjñitam
mahataḥ paramaṃ guhyaṃ tasmai subrahmaṇenamaḥ

1.7.90

agāmaparamakṣayyaṃ jagatsaṃmohanālayam
saṃprakāśanavṛttibhyāṃ puruṣārthaprayojanam

1.7.91

sāṃkhyaṣṭānavatāṃ niṣṭhāgataṃ saṃmadṛgātmanām
yattadavyaktamamṛtaṃ pravṛttibrahmaśāśvatam

1.7.92

pradhānamātmayoniśca guhāstvaṃ ca śāśvatam
avibhāgastathāśukramakṣaraṃ bahulātmakam

1.7.93

paramabrahmaṇe tasmai sarvātmane namo namaḥ
yadrūpaṃ vāsudevasya paramātmasvarūpiṇaḥ

1.7.94

etadbṛhma tridhāgedayamedamapi sa prabhuḥ
sarvabhūteṣvabhedo'sau bhithatemiśrabuddhibhiḥ

1.7.95

sa ṛṅmayaḥ sāmamayaḥ sarvātmā sayajurmayaḥ
ṛgyajuḥsāmātharvātmā sa evātmā śarīriṇām

1.7.96

sa vidyate vedamayaḥ sa vedaṃ karoti tredairbahubhiḥ saśākham
śākāpraṇetā sa samastaśākhā jñānasvarūpo bhagavānanaṃtaḥ

1.7.96.p1

iti śrīvahnipurāṇe nāṃdīmukhotpattau lakṣmīvivāhonāma saptamo'dhyāyaḥ