Nandipurana 2.12

2.12.1

brahmovāca
tadā nāṃdīmukhaṃ ramyaṃ brahmasthānaṃ dvijālayaṃ
tiṣṭhate ca dvijajñātirviṣṇunānirmitaṃ purā

And the mind is proclaimed here by thinkers as the eleventh;
here are five sense faculties of perception and five motor faculties of action.

2.12.2

vedadhvaniṃ samāsādya nitya dharmaparāyaṇaḥ
agniṣṭoma mahāyāgo lakṣahomādikā kriyā

2.12.3

naṃdavāṇa dvija patnī rūpayokta garvitā
karakaṃkaṇa saṃyuktā prabālakara vallarī

2.12.4

mṛgākṣī haṃsagāminyo raktapāṇī mupallavā
prabāloṣṭho'dharabiṃbā ṣoḍaśā bālasuṃdarī

2.12.5

tāsāṃmadhye ca saṃprātpo nārado munisattamaḥ
vitarkitastatastrībhirnārado ṛṣisattamaḥ

2.12.6

saṃtuṣṭo varado bhūyāt evaṃkāmāśca sarvaśaḥ
naṃdavāṇa puraṃ ramyaṃ etatsvargasya śāsanaṃ

2.12.7

iti śrutvā mahājñānī nāradobrahmanaṃdanaḥ
ṛṣipatnī tataḥśaptā matsutena munīśvara

2.12.8

bhavatāviduṣī sarvā jaraṭhī śaṭhavādīnī
tadā ca brāhmaṇāḥ sarve suśaptā munipuṃgavaḥ

2.12.9

nirvedā jaraṭhājātāḥ suśāstrārtha vivarjitāḥ
bhraṣṭācārā bhaviṣyanti hemādibhirvivarjitāḥ

2.12.10

bhraṣṭācārāśca etevai sarvayoga bahiṣkṛtāḥ
kṛtī karma ca vāṇijyaṃ phalauvaṇikavṛttayaḥ

2.12.11

daridra karmakurvāṇā ṛṣi patnī sa bhāminī
kucailināṃ kubhojyā ca cakrasūtra viveddhaṇī

2.12.12

ṛṣīpatnī samāhyaṣṭā śādhayitvā pṛthak vrajet
naṃdvāṇapurādravyā --sṛto munipuṃgavaḥ

2.12.13

jagato vāyuvegene nairṛtiṃdiśa māśritaḥ
parvate ca guhāvāpī indrāttatobaraṃ labhet

2.12.14

pūrvaṃ munivare śaptaṃ nārade brahmapuṃgave
sāraṇeśaṃ mahāliṃgaṃ umāyāḥ pārvatīpatiḥ

2.12.15

ādiḥ tīrthe mahāramyā bhidhānaṃ sāraṇeśvaraṃ
saṃprāptāśca dvijāḥ sarve naṃdavāṇa purogatāḥ

2.12.16

sapatnī ca mahārājñī munivarāva bodhitā
karayoḥ saṃpuṭaṃkṛtvā brāhmaṇaṃ vākyamabravīt

2.12.17

ajñānādvacmi tadvākyaṃ prasādaṃkuru meṛṣe
ekasya jaṭhare vākyāta etāsarvādi śāpitāḥ

2.12.18

brāhmaṇasyakṣaṇaṃ -- kṣatrīye -- tathā
--- -- mekaṃtu prāṇāṃru --- ca

2.12.19

śaptānugraha kṛtvā nārado munisattamaḥ
ghanātyā bhavaṃtāṃ sarve naṃdavāṇa nivāsinaḥ

2.12.20

kriyāvaṃto vikarṣaṇa abhraṣṭāścaiva nirdhanāḥ
brāhmaṇā ūcuḥ
paradaṣṭe samāyāte na devāṇeṣu lobhataḥ

2.12.21

kiṃkariṣyāmahe svāmin rakṣāhīnā surakṣitāḥ
nāradauvāca
bhavato yajamānaśca pūrvaṃ daityaśca vaṃśajaḥ

2.12.22

gaṃgātuśca kule jāto yamunātīra vāsinaḥ
rakṣaṃti vāḍavān sarve naṃdavāṇa pure śubhe

2.12.23

ṛṣivākyasya vegena āgatā ātmanaḥ padaṃ
gate munivara śreṣṭhe brāhmaṇā vimukhīkṛtā

2.12.24

tathā caru --re nātha asurairniṃditaṃ śubhaṃ
ityākarṇyaṃ tatodaitya gatosau brāhmaṇaṃ tadā

2.12.25

tenasainyaṃ samāhūtaṃ naṃdavāṇa puro pari
hemagadāśca gṛhyaṃtāṃ iti jalpaṃti mudgalāḥ

2.12.26

vicārya ca tato viprāḥ nāṃdīmukha sabhālaye
caṃdrādityasya gotreyaḥ karṇanātha stadā bravīt

2.12.27

gaṃgāyamunayo rmadhye karṇoje graṃtarālaye
daityavaṃśī mahārājā māṃdhātā ca vicakṣaṇaḥ

2.12.28

sahasrārjuna mahābāhuḥ atrigotra mahābalaḥ
kāmadhvajo mahārājā vaṃśa vikhyāta bhūpatiḥ

2.12.29

tasya vaṃśe mahārājā raṇamallo raṇagarjitaḥ
mahāsainyo mahābāhuḥ paṃca lakṣasya nāyakaḥ

2.12.30

tataḥ saṃprāpya teviprā naṃdavāṇa nivāsinaḥ
āgatāḥ svāgataṃ vācyā raṇamalle rājasattame

2.12.31

iṃdrādityasya gotreṇa karṇanātho mahāmuni
kathitaṃ pūrvavṛttāṃtaṃ tena sarvaṃ samāhvayat

2.12.32

brāhmaṇārthe samāyātaṃ āhave asuraiḥ saha
mahāvīro mahābāhuḥ ripuṃ vacanamabravīt

2.12.33

prahāraṃ kīdṛśaṃ kartuṃ lohakoṣṭi kimāyudham
caṃdaśekharamityāha gadayā pothayacchiraḥ

2.12.34

tato yuddhaṃ mahadbhūtaṃ muśalaiśca dharātale
kāmaṃcatāndṛtvā ca jayacaṃdra upekṣate

2.12.35

palāyitaṃ mahāsainyaṃ rākṣasānidhanaṃ gatāḥ
raṇamallo mahāvīro jitvāsainyaṃ gṛhevṛjat

2.12.36

jayacaṃdra kumārosau rūpavāṃśca mahābalaḥ
rakṣārthetu tataḥ sthāpyo naṃdavāṇa pure śubhe

2.12.37

hemaraupyaṃ ca tatraiva jayacaṃdra nṛpottame
kapilāyāḥ padesthāpyā niraṃciḥ kālabhairavī

2.12.38

caturviṃśati tatognāmān dadatonaṃdane dvijān
tato vyaharṣate viprā vyavahārādikā kriyā

2.12.39

paratracehalokārthaṃ dravyaṃ dāpayate dhruvaṃ
tasmāt dvijeṣu sarveṣu naṃdavāṇā dvijottamāḥ

2.12.40

yaloke likheddravyaṃ deyaṃṛṇavate yadā
lekhaprāptaṃ ca prādhānya naṃdavāṇa pure sthitaḥ

2.12.41

puṃjena prahitaṃ dravyaṃ durge naṃdino dvije
dravya prāptaṃ na gṛhṇāti kāryasiddhiritibravīt

2.12.42

sacavipro nagṛhṇāti śrutvārājā samāgataḥ
rājovāca
prasādaṃ kurumevipra tvayā dravya parigrahe

2.12.43

nāhaṃ bhokṣye cavaivipra yaditvayā nagṛhyate
dehitvaṃ durbalān viprān iti manasi rocate

2.12.44

itivāda vivādasya paṃcalokaiḥ prabodhitaḥ
taddravyaṃ sthāpayet puṇyaṃ kāsāre viṣṇupāduke

2.12.45

puṃjalāitināmeti kalo āvidyate janaiḥ
sarovaraṃ mahāramyaṃ merutaḥ uttare sthitaṃ

2.12.46

gaṃgāṃbha itivijñeyaṃ jhillāvāpītathāpunaḥ
brahmovāca
jayacaṃdra mahārājāṃ asaṃkhya sainya nāyakaḥ

2.12.47

daityaduṃdubhī rājāto lekhapreṣya ca mudgale
navismaraṃtite vairaṃ naṃdavāṇasya kāraṇāt

2.12.48

tvaṃ ca rāma mahābāho gaccha naiva nṛpottama
rājā taduditaṃ śrutvā vastrālaṃkāra pūjitaḥ

2.12.49

tenadūtā mahāprītāḥ vāhanaiśca alaṃkṛtāḥ
pūjayitvā prayatnena jayacaṃdra uvācaha

2.12.50

duṃdubhe tvaṃtatogrāhyaṃ daśalakṣaṃ dadāmite
tatodūtā stadākarṇya gatāvaitada saṃnidhau

2.12.51

yodhayāmi tato mlecche iti sainyaṃ samāhvaya
rūpavān nisṛtaṃ sainyaṃ mudgale duṃdunāmataḥ

2.12.52

sūtraṃkoṭaṃtatodatvā lekhaṃlekhya caturdaśaḥ
triśaṃku mudgalo nāma alīlaḥśatru---rdanaḥ

2.12.53

āgatā lakṣa catvārī saṃdhyā kāleṣu satvaraṃ
harṣakṣetrahitaṃ lekhyaṃ saśūlo vaṃśajātayaḥ

2.12.54

saptalakṣa mahāsainyaṃ vṛṣajonātha nāyakaṃ
ahitaṃ lekhyamallāra jātisuṃdaraḥ

2.12.55

kratusena mahārājā mudgalaśca mahābalaḥ
saptaduṃdu rājāno lakṣa dvādaśa nāyakaḥ

2.12.56

śaktyālaya mahārājā paṃcalakṣa niśācarāḥ
saṃprāptaśca mahābāhuḥ puṣpanāmeti mudgalaḥ

2.12.57

garjana puraṃprāptaṃ nisṛtasyaina satvaraṃ
āmrakoṭāt samāyāṃtaṃ teṣusainyaṃ mahābalaṃ

2.12.58

itibruvastadā daitya jayacaṃdro mahābalaḥ
gaṃgāyamunayo rmadhye taṭevīra samāgataḥ

2.12.59

nirjitā duṣṭa rājāno samudrāṃtaṃ mahīpate
saptasāhasra saṃkhyākaṃ vedapāṭhaparāyaṇāḥ

2.12.60

daśasāhāsra saṃkhyākaṃ tarkavādī nṛpālaye
aṣṭādaśa sahasrāṇi śaktipāṭhasya vācakāḥ

2.12.61

mudgalānāṃ mahāsainyaṃ rājñaścai tanmahābalaṃ
athāto naṃtaraṃ vatsa rajasenā vadāmyahaṃ

2.12.62

lakṣatrayaṃ mahāsurā khaḍgahastā mahābalāḥ
lakṣāṇi sapta aśvāśca durghaṭā ṭopapākharāḥ

2.12.63

caturdaśa sahasrāṇī unmatta daṃtināṃ tathā
koṭitrayaṃ hayānāṃ ca te sarve raṇagarjitāḥ

2.12.64

rathā sahasra paṃcāśad koṭi lakṣaṇa lakṣitāḥ
dvātriṃśat lakṣanirghoṣā niṣṣāṇistāra tryaṃbake

2.12.65

kraśakaṭākoṭisaptaite annapānāni saṃsthitā
dvādaśakoṣṭikā sarva sarvavastu samanvitā

2.12.66

chatraṃ ca vāruṇaṃ meghaṃśvetātapatra suṃdaraṃ
cāmaraiḥ kanaka daṃḍasya narasamudra bhūpatiḥ

2.12.67

jīvarakṣā mahāgardān durghaṭāṭopaṭaṃṭarān
śūlabhalla tathāvakrān kṣurikāśca kuṭhārikā

2.12.68

caṃdratārāmaṇīkhaḍgān paṃcacarmaṇi caṃdramāḥ
yathā kacchapibhāti tathāsāmitavāhanā

2.12.69

dvipakāya mahādaṃṣṭrī caṃdrabhāti padāmaṇī
chatradhārī mahārājā catuṣaṣṭhī sahasraśaḥ

2.12.70

jayacaṃdro mahāvīro māṃdhātṛvaṃśa maṃḍanaḥ
atīva suṃdaro rūpe raṇamalla sutobalī

2.12.71

evaṃsainya mahārājñaḥ mudgalo mānamardanaṃ
karṇālayataṭe ramye sūtra koṭa gṛhapaṭī

2.12.72

dvipaṃguṃ mudgalo rājā marīci śṛṇu tatparaḥ
tiṣṭha mleccha durātmāno anna bhakṣaṇakārakāḥ

2.12.73

samāyāṃtī mahāvīrā durghaṭāṭopa durjayāḥ
śārṅga vāṇamannādi dīptā karṇāsakuṃḍalāḥ

2.12.74

dīpyamānā mahāvīrā kuṃkumālopa durjayā
mudgalāśca mahāraudrā amlaśaraiśca dīpitāḥ

2.12.75

bhalla tomarakhaḍgaiśca kaṭīkara savāṃkulī
nīrājana aṭavīvāṭān pāṇīpīvara vādyakān

2.12.76

apūpa maṃḍapatyān bhrājītīraśca kṣālayan
bhogībhogavilāsinyo bājarī vyavasāyinī

2.12.77

svādyapeyādi saṃyuktā ṣaḍtriṃśacca sadāyudhāḥ
tato śūrā mahāvīrā mudgalā raṇagarjitāḥ

2.12.78

mahābala dharādhīrāḥ vāṇahastā dhanurdharāḥ
bāhudaṃḍāvalīrbaktā svayamāsana saṃsthitāḥ

2.12.79

āśīviśā samāyāṃti kṣatriyā asurāścate
laṃvamānā patākāśca śvetāta patrasuṃdarā

2.12.80

śvetachatraṃ mahādivyaṃ dhvajāvyaṃja vadhurave
udyaṃta kanaka kalaśaṃ cāmarai maraśaktibhiḥ

2.12.81

khaḍgānāṃ gadayā śakti padaitaṭala tomarā
śaktihastā karekoṣṭhā cetoddhāṭita graṃvarā

2.12.82

sudīptaṃ asuraiḥsainyaṃ urasi ratna moktike
dṛśyate duṃdu rājñovai mudgalo daitya vaṃśajaḥ

2.12.83

senānīnātha saṃdīptaḥ udyataṃ ratna suṃdaraṃ
hayagajarathānāṃ ca tena sainyāni vājibhiḥ

2.12.84

rājasainya samāsīnā paṃcakośe samāviśat
paṭakuṭi grahādivyā sthitā tatrasarovare

2.12.84.p1

iti śrīvahnipurāṇe caturāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ brahmamarīcisaṃvāde brahmakhaṃḍe nāṃdīmukhavarṇane naṃdavāṇā māhātmye sakalarāja śiromaṇī jayacaṃdra mudgala sainya yuddhavarṇana nāma dvādaśo'dhyāyaḥ