Pramāṇa · Search · About · API

Devibhagavatapurana 11.2: dvitīyo'dhyāyaḥ | śaucavidhivarṇanam

Devībhāgavatapurāṇa 11.2

Language
Sanskrit

Contents

dvitīyo'dhyāyaḥ | śaucavidhivarṇanam

11.2.1

śrīnārāyaṇa uvāca |
ācārahīnaṃ na punanti vedā yadapyadhītāḥ saha ṣaḍbhiraṅgaiḥ |
chandāṃsyenaṃ mṛtyukāle tyajanti nīḍaṃ śakuntā iva jātapakṣāḥ ||

11.2.2

brāhme muhūrtte cotthāya tatsarvaṃ samyagācaret |
rātrerantimayāme tu vedābhyāsaṃ cared budhaḥ ||

11.2.3

kiñcitkālaṃ tataḥ kuryādiṣṭadevānucintanam |
yogī tu pūrvamārgeṇa brahmadhyānaṃ samācaret ||

11.2.4

jīvabrahmaikyatā yena jāyate tu nirantaram |
jīvanmuktaśca bhavati tatkṣaṇādeva nārada ||

11.2.5

pañcapañca uṣaḥkālaḥ saptapañcāruṇodayaḥ |
aṣṭapañcabhavetprātaḥ śeṣaḥ sūryodayaḥ smṛtaḥ ||

11.2.6

prātarutthāya yaḥ kuryādviṇmūtraṃ dvijasattamaḥ |
nairṛtyāmiṣuvikṣepamatītyābhyadhikaṃ bhuvaḥ ||

11.2.7

viṇmūtre'pi ca karṇastha āśrame prathame dvijaḥ |
nivītaṃ pṛṣṭhataḥ kuryādvānaprasthagṛhasthayoḥ ||

11.2.8

kṛtvā yajñopavītaṃ tu pṛṣṭhataḥ kaṇṭhalambitam |
viṇmūtraṃ tu gṛhī kuryātkarṇasthaṃ prathamāśramī ||

11.2.9

antardhāya tṛṇairbhūmiṃ śiraḥ prāvṛtya vāsasā |
vācaṃ niyamya yatnena ṣṭhīvanaśvāsavarjitaḥ ||

11.2.10

na phālakṛṣṭe na jale na citāyāṃ na parvate |
jīrṇadevālaye kuryānna valmīke na śādvale ||

11.2.11

na sasattveṣu garteṣu na gacchanna pathi sthitaḥ |
sandhyayorubhayorjapye bhojane dantadhāvane ||

11.2.12

pitṛkārye ca daive ca tathā mūtrapurīṣayoḥ |
utsāhe maithune vāpi tathā vai gurusannidhau ||

11.2.13

yāge dāne brahmayajñe dvijo maunaṃ samācaret |
devatā ṛṣayaḥ sarve piśācoragarākṣasāḥ ||

11.2.14

ito gacchantu bhūtāni bahirbhūmiṃ karomyaham |
iti samprārthya paścāttu kuryācchaucaṃ yathāvidhi ||

11.2.15

vāyvagnī vipramādityamāpaḥ paśyaṃstathaiva gāḥ |
na kadācana kurvīta viṇmūtrasya visarjanam ||

11.2.16

udaṅmukho divā kuryādrātrau ceddakṣiṇāmukhaḥ |
tata ācchādya viṇmūtraṃ loṣṭhaparṇatṛṇādibhiḥ ||

11.2.17

gṛhītaliṅga utthāya sa gacchedvārisannidhau |
pātre jalaṃ gahītvā tu gacchedanyatra caiva hi ||

11.2.18

gṛhītvā mṛttikāṃ kūlācchvetāṃ brāhmaṇasattamaḥ |
raktāṃ pītāṃ tathā kṛṣṇāṃ gṛhṇīyuścānyavarṇakāḥ ||

11.2.19

athavā yā yatra deśe saiva grāhyā dvijottamaiḥ |
antarjalāddevagṛhādvalmīkānmūṣakotkarāt ||

11.2.20

kṛtaśaucāvaśiṣṭācca na grāhyāḥ pañcamṛttikāḥ |
mūtrāttu dviguṇaṃ śauce maithune triguṇaṃ smṛtam ||

11.2.21

ekā liṅge kare tisra ubhayormṛddvayaṃ smṛtam |
mūtraśaucaṃ samākhyātaṃ śauce tad dviguṇaṃ smṛtam ||

11.2.22

viṭśauce liṅgadeśe tu pradadyānmṛttikādvayam |
pañcāpāne daśaikasminnubhayoḥ sapta mṛttikāḥ ||

11.2.23

vāmapādaṃ puraskṛtya paścāddakṣiṇameva ca |
pratyekaṃ ca caturvāraṃ mṛttikāṃ lepayetsudhīḥ ||

11.2.24

evaṃ śaucaṃ gṛhasthasya dviguṇaṃ brahmacāriṇaḥ |
triguṇaṃ vānaprasthasya yatīnāṃ ca caturguṇam ||

11.2.25

ārdrāmalakamānā tu mṛttikā śaucakarmaṇi |
pratyekaṃ tu sadā grāhyā nāto nyūnā kadācana ||

11.2.26

etaddivā syādviṭśaucaṃ tadardhaṃ niśi kīrtitam |
āturasya tadardhaṃ tu mārgasthasya tadardhakam ||

11.2.27

strīśūdrāṇāmaśaktānāṃ bālānāṃ śaucakarmaṇi |
yathā gandhakṣayaḥ syāttu tathā kuryādasaṅkhyakam ||

11.2.28

gandhalepakṣayo yāvattāvacchaucaṃ vidhīyate |
sarveṣāmeva varṇānāmityāha bhagavānmanuḥ ||

11.2.29

vāmahastena śaucaṃ tu kuryādvai dakṣiṇena na |
nābheradho vāmahasto nābherūrdhvaṃ tu dakṣiṇaḥ ||

11.2.30

śaucakarmaṇi vijñeyo nānyathā dvijapuṅgavaiḥ |
jalapātraṃ na gṛhṇīyādviṇmūtrotsarjane budhaḥ ||

11.2.31

gṛhṇīyādyadi mohena prāyaścittaṃ carettataḥ |
mohādvāpyathavā''lasyānna kuryācchaucamātmanaḥ ||

11.2.32

jalāhārastrirātraḥ syāttato jāpācca śudhyati |
deśakāladravyaśaktisvopapattīśca sarvaśaḥ ||

11.2.33

jñātvā śaucaṃ prakartavyamālasyaṃ nātra dhārayet |
purīṣotsarjane kuryād gaṇḍūṣāndvādaśaiva tu ||

11.2.34

caturo mūtravikṣepe nāto nyūnānkadācana |
adhomukhaṃ naraḥ kṛtvā tyajettaṃ vāmataḥ śanaiḥ ||

11.2.35

ācamya ca tataḥ kuryāddantadhāvanamādarāt |
kaṇṭakikṣīravṛkṣotthaṃ dvādaśāṅgulamavraṇam ||

11.2.36

kaniṣṭhikāgravatsthūlaṃ pūrvārdhe kṛtakūrcakam |
karañjodumbarau cūtaḥ kadambo lodhracampakau |
badarīti drumāśceti proktā dantapradhāvane ||

11.2.37

annādyāya vyūhadhvaṃse somo rājāyamāgamat |
sa me mukhaṃ prakṣālya tejasā ca bhagena ca ||

11.2.38

āyurbalaṃ yaśo varcaḥ prajāḥ paśuvasūni ca |
brahmaprajñāṃ ca medhāṃ ca tvanno dehi vanaspate ||

11.2.39

abhāve dantakāṣṭhasya pratiṣiddhadineṣu ca |
apāṃ dvādaśagaṇḍūṣairvidadhyāddantadhāvanam ||

11.2.40

raverdine yaḥ kurute prāṇī dantasya dhāvanam |
savitā bhakṣitastena svakulaṃ tena ghātitam ||

11.2.41

pratipaddarśaṣaṣṭhīṣu navamyekādaśīravau |
dantānāṃ kāṣṭhasaṃyogāddahatyāsaptamaṃ kulam ||

11.2.42

kṛtvālaṃ pādaśaucaṃ hyamalamatha jalaṃ triḥpibed dvirvimṛjya tarjanyāṅguṣṭhavatyā sajalamabhimṛśe-nnāsikārandhrayugmam |
aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ nayanayugayutaṃ karṇayugmaṃ kaniṣṭhā-ṅguṣṭhābhyāṃ nābhideśe hṛdayamatha tale-nāṅgulībhiḥ śirāṃsi ||

11.2.42.c1

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ekādaśaskandhe śaucavidhivarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||

Linked texts (10)