Devibhagavatapurana 11.2: dvitīyo'dhyāyaḥ | śaucavidhivarṇanam
Devībhāgavatapurāṇa 11.2
- Language
- Sanskrit
Contents
- 11.2.42 — 1 part
dvitīyo'dhyāyaḥ | śaucavidhivarṇanam
11.2.1
śrīnārāyaṇa uvāca |
ācārahīnaṃ na punanti vedā yadapyadhītāḥ saha ṣaḍbhiraṅgaiḥ |
chandāṃsyenaṃ mṛtyukāle tyajanti nīḍaṃ śakuntā iva jātapakṣāḥ ||
11.2.2
brāhme muhūrtte cotthāya tatsarvaṃ samyagācaret |
rātrerantimayāme tu vedābhyāsaṃ cared budhaḥ ||
11.2.3
kiñcitkālaṃ tataḥ kuryādiṣṭadevānucintanam |
yogī tu pūrvamārgeṇa brahmadhyānaṃ samācaret ||
11.2.4
jīvabrahmaikyatā yena jāyate tu nirantaram |
jīvanmuktaśca bhavati tatkṣaṇādeva nārada ||
11.2.5
pañcapañca uṣaḥkālaḥ saptapañcāruṇodayaḥ |
aṣṭapañcabhavetprātaḥ śeṣaḥ sūryodayaḥ smṛtaḥ ||
11.2.6
prātarutthāya yaḥ kuryādviṇmūtraṃ dvijasattamaḥ |
nairṛtyāmiṣuvikṣepamatītyābhyadhikaṃ bhuvaḥ ||
11.2.7
viṇmūtre'pi ca karṇastha āśrame prathame dvijaḥ |
nivītaṃ pṛṣṭhataḥ kuryādvānaprasthagṛhasthayoḥ ||
11.2.8
kṛtvā yajñopavītaṃ tu pṛṣṭhataḥ kaṇṭhalambitam |
viṇmūtraṃ tu gṛhī kuryātkarṇasthaṃ prathamāśramī ||
11.2.9
antardhāya tṛṇairbhūmiṃ śiraḥ prāvṛtya vāsasā |
vācaṃ niyamya yatnena ṣṭhīvanaśvāsavarjitaḥ ||
11.2.10
na phālakṛṣṭe na jale na citāyāṃ na parvate |
jīrṇadevālaye kuryānna valmīke na śādvale ||
11.2.11
na sasattveṣu garteṣu na gacchanna pathi sthitaḥ |
sandhyayorubhayorjapye bhojane dantadhāvane ||
11.2.12
pitṛkārye ca daive ca tathā mūtrapurīṣayoḥ |
utsāhe maithune vāpi tathā vai gurusannidhau ||
11.2.13
yāge dāne brahmayajñe dvijo maunaṃ samācaret |
devatā ṛṣayaḥ sarve piśācoragarākṣasāḥ ||
11.2.14
ito gacchantu bhūtāni bahirbhūmiṃ karomyaham |
iti samprārthya paścāttu kuryācchaucaṃ yathāvidhi ||
11.2.15
vāyvagnī vipramādityamāpaḥ paśyaṃstathaiva gāḥ |
na kadācana kurvīta viṇmūtrasya visarjanam ||
11.2.16
udaṅmukho divā kuryādrātrau ceddakṣiṇāmukhaḥ |
tata ācchādya viṇmūtraṃ loṣṭhaparṇatṛṇādibhiḥ ||
11.2.17
gṛhītaliṅga utthāya sa gacchedvārisannidhau |
pātre jalaṃ gahītvā tu gacchedanyatra caiva hi ||
11.2.18
gṛhītvā mṛttikāṃ kūlācchvetāṃ brāhmaṇasattamaḥ |
raktāṃ pītāṃ tathā kṛṣṇāṃ gṛhṇīyuścānyavarṇakāḥ ||
11.2.19
athavā yā yatra deśe saiva grāhyā dvijottamaiḥ |
antarjalāddevagṛhādvalmīkānmūṣakotkarāt ||
11.2.20
kṛtaśaucāvaśiṣṭācca na grāhyāḥ pañcamṛttikāḥ |
mūtrāttu dviguṇaṃ śauce maithune triguṇaṃ smṛtam ||
11.2.21
ekā liṅge kare tisra ubhayormṛddvayaṃ smṛtam |
mūtraśaucaṃ samākhyātaṃ śauce tad dviguṇaṃ smṛtam ||
11.2.22
viṭśauce liṅgadeśe tu pradadyānmṛttikādvayam |
pañcāpāne daśaikasminnubhayoḥ sapta mṛttikāḥ ||
11.2.23
vāmapādaṃ puraskṛtya paścāddakṣiṇameva ca |
pratyekaṃ ca caturvāraṃ mṛttikāṃ lepayetsudhīḥ ||
11.2.24
evaṃ śaucaṃ gṛhasthasya dviguṇaṃ brahmacāriṇaḥ |
triguṇaṃ vānaprasthasya yatīnāṃ ca caturguṇam ||
11.2.25
ārdrāmalakamānā tu mṛttikā śaucakarmaṇi |
pratyekaṃ tu sadā grāhyā nāto nyūnā kadācana ||
11.2.26
etaddivā syādviṭśaucaṃ tadardhaṃ niśi kīrtitam |
āturasya tadardhaṃ tu mārgasthasya tadardhakam ||
11.2.27
strīśūdrāṇāmaśaktānāṃ bālānāṃ śaucakarmaṇi |
yathā gandhakṣayaḥ syāttu tathā kuryādasaṅkhyakam ||
11.2.28
gandhalepakṣayo yāvattāvacchaucaṃ vidhīyate |
sarveṣāmeva varṇānāmityāha bhagavānmanuḥ ||
11.2.29
vāmahastena śaucaṃ tu kuryādvai dakṣiṇena na |
nābheradho vāmahasto nābherūrdhvaṃ tu dakṣiṇaḥ ||
11.2.30
śaucakarmaṇi vijñeyo nānyathā dvijapuṅgavaiḥ |
jalapātraṃ na gṛhṇīyādviṇmūtrotsarjane budhaḥ ||
11.2.31
gṛhṇīyādyadi mohena prāyaścittaṃ carettataḥ |
mohādvāpyathavā''lasyānna kuryācchaucamātmanaḥ ||
11.2.32
jalāhārastrirātraḥ syāttato jāpācca śudhyati |
deśakāladravyaśaktisvopapattīśca sarvaśaḥ ||
11.2.33
jñātvā śaucaṃ prakartavyamālasyaṃ nātra dhārayet |
purīṣotsarjane kuryād gaṇḍūṣāndvādaśaiva tu ||
11.2.34
caturo mūtravikṣepe nāto nyūnānkadācana |
adhomukhaṃ naraḥ kṛtvā tyajettaṃ vāmataḥ śanaiḥ ||
11.2.35
ācamya ca tataḥ kuryāddantadhāvanamādarāt |
kaṇṭakikṣīravṛkṣotthaṃ dvādaśāṅgulamavraṇam ||
11.2.36
kaniṣṭhikāgravatsthūlaṃ pūrvārdhe kṛtakūrcakam |
karañjodumbarau cūtaḥ kadambo lodhracampakau |
badarīti drumāśceti proktā dantapradhāvane ||
11.2.37
annādyāya vyūhadhvaṃse somo rājāyamāgamat |
sa me mukhaṃ prakṣālya tejasā ca bhagena ca ||
11.2.38
āyurbalaṃ yaśo varcaḥ prajāḥ paśuvasūni ca |
brahmaprajñāṃ ca medhāṃ ca tvanno dehi vanaspate ||
11.2.39
abhāve dantakāṣṭhasya pratiṣiddhadineṣu ca |
apāṃ dvādaśagaṇḍūṣairvidadhyāddantadhāvanam ||
11.2.40
raverdine yaḥ kurute prāṇī dantasya dhāvanam |
savitā bhakṣitastena svakulaṃ tena ghātitam ||
11.2.41
pratipaddarśaṣaṣṭhīṣu navamyekādaśīravau |
dantānāṃ kāṣṭhasaṃyogāddahatyāsaptamaṃ kulam ||
11.2.42
kṛtvālaṃ pādaśaucaṃ hyamalamatha jalaṃ triḥpibed dvirvimṛjya tarjanyāṅguṣṭhavatyā sajalamabhimṛśe-nnāsikārandhrayugmam |
aṅguṣṭhānāmikābhyāṃ nayanayugayutaṃ karṇayugmaṃ kaniṣṭhā-ṅguṣṭhābhyāṃ nābhideśe hṛdayamatha tale-nāṅgulībhiḥ śirāṃsi ||
11.2.42.c1
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāṃ ekādaśaskandhe śaucavidhivarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||
Linked texts (10)
- Mahāsubhāṣitasaṃgraha — Sanskrit
- Narasiṃhapurāṇa — Sanskrit
- Smṛticandrikā — Devaṇṇabhaṭṭa, Sanskrit
- Śūdrācāraśiromaṇi — Kṛṣṇaśeṣa 1520, Sanskrit
- Ācārārka (Divākarabhaṭṭa) — Divākarabhaṭṭa 1686, Sanskrit
- Nityācārapradīpa — Narasiṃha Vājapeyin, Sanskrit
- Ācāraratna (Maṇirāma) — Maṇirāma 1630, Sanskrit
- Anūpavilāsa — Maṇirāma 1665, Sanskrit
- Āhnikaprakāśa — Mitramiśra, Sanskrit
- Madanapārijāta — Viśveśvarabhaṭṭa, Sanskrit