Devibhagavatapurana 11.21: ekaviṃśo'dhyāyaḥ | gāyatrīpuraścaraṇavidhikathanam
Devībhāgavatapurāṇa 11.21
- Language
- Sanskrit
Contents
- 11.21.55 — 1 part
ekaviṃśo'dhyāyaḥ | gāyatrīpuraścaraṇavidhikathanam
11.21.1
śrīnārāyaṇa uvāca |
athātaḥ śrūyatāṃ brahman gāyatryā pāpanāśanam |
puraścaraṇakaṃ puṇyaṃ yathaiṣṭaphaladāyakam ||
11.21.2
parvatāgre nadītīre bilvamūle jalāśaye |
goṣṭhe devālaye'śvatthe udyāne tulasīvane ||
11.21.3
puṇyakṣetre guroḥ pārśve cittaikāgryasthale'pi ca |
puraścaraṇakṛnmantrī sidhyatyeva na saṃśayaḥ ||
11.21.4
yasya kasyāpi mantrasya puraścaraṇamārabhet |
vyāhṛtitrayasaṃyuktāṃ gāyatrīṃ cāyutaṃ japet ||
11.21.5
nṛsiṃhārkavarāhāṇāṃ tāntrikaṃ vaidikaṃ tathā |
vinā japtvā tu gāyatrīṃ tatsarvaṃ niṣkalaṃ bhavet ||
11.21.6
sarve śāktā dvijāḥ proktā na śaivā na ca vaiṣṇavāḥ |
ādiśaktimupāsante gāyatrīṃ vedamātaram ||
11.21.7
mantraṃ saṃśodhya yatnena puraścaraṇatatparaḥ |
mantraśodhanapūrvāṅgamātmaśodhanamuttamam ||
11.21.8
ātmatattvaśodhanāya trilakṣaṃ prajapedbudhaḥ |
athavā caikalakṣaṃ tu śrutiproktena vartmanā ||
11.21.9
ātmaśuddhiṃ vinā karturjapahomādikāḥ kriyāḥ |
niṣphalāstāstu vijñeyāḥ kāraṇaṃ śruticoditam ||
11.21.10
tapasā tāpayeddehaṃ pitṛdevāṃśca tarpayet |
tapasā svargamāpnoti tapasā vindate mahat ||
11.21.11
kṣatriyo bāhuvīryeṇa taredāpada ātmanaḥ |
dhanena vaiśyaḥ śūdrastu japahomairdvijottamaḥ ||
11.21.12
ataeva tu viprendra tapaḥ kuryātprayatnataḥ |
śarīraśoṣaṇaṃ prāhustāpasāstapa uttamam ||
11.21.13
śodhayedvidhimārgeṇa kṛcchracāndrāyaṇādibhiḥ |
athānnaśuddhikaraṇaṃ vakṣyāmi śṛṇu nārada ||
11.21.14
ayācitoñchaśuklākhyabhikṣāvṛtticatuṣṭayam |
tāntrikairvaidikaiścaivaṃ proktānnasya viśuddhatā ||
11.21.15
bhikṣānnaṃ śuddhamānīya kṛtvā bhāgacatuṣṭayam |
ekaṃ bhāgaṃ dvijebhyastu gogrāsastu dvitīyakaḥ ||
11.21.16
atithibhyastṛtīyastu tadūrdhvaṃ tu svabhāryayoḥ |
āśramasya yathā yasya kṛtvā grāsavidhiṃ kramāt ||
11.21.17
ādau kṣiptvā tu gomūtraṃ yathāśakti yathākramam |
tadūrdhvaṃ grāsasaṅkhyā syādvānaprasthagṛhasthayoḥ ||
11.21.18
kukkuṭāṇḍapramāṇaṃ tu grāsamānaṃ vidhīyate |
aṣṭau grāsā gṛhasthasya vanasthasya tadardhakam ||
11.21.19
brahmacārī yatheṣṭaṃ ca gomūtraṃ vidhipūrvakam |
prokṣaṇaṃ navavāraṃ ca ṣaḍvāraṃ ca trivārakam ||
11.21.20
niśchidraṃ ca karaṃ kṛtvā sāvitrīṃ ca tadityṛcam |
mantramuccārya manasā prokṣaṇe vidhirucyate ||
11.21.21
cauro vā yadi cāṇḍālo vaiśyaḥ kṣatrastathaiva ca |
annaṃ dadyāttu yaḥ kaścidadhamo vidhirucyate ||
11.21.22
śūdrānnaṃ śūdrasamparkaṃ śūdreṇa ca sahāśanam |
te yānti narakaṃ ghoraṃ yāvaccandradivākarau ||
11.21.23
gāyatrīcchando mantrasya yathāsaṅkhyākṣarāṇi ca |
tāvallakṣāṇi kartavyaṃ puraścaraṇakaṃ tathā ||
11.21.24
dvātriṃśallakṣamānaṃ tu viśvāmitramataṃ tathā |
jīvahīno yathā dehaḥ sarvakarmasu na kṣamaḥ ||
11.21.25
puraścaraṇahīnastu tathā mantraḥ prakīrtitaḥ |
jyeṣṭhāṣāḍhau bhādrapadaṃ pauṣaṃ tu malamāsakam ||
11.21.26
aṅgāraṃ śanivāraṃ ca vyatīpātaṃ ca vaidhṛtim |
aṣṭamīṃ navamīṃ ṣaṣṭhīṃ caturthīṃ ca trayodaśīm ||
11.21.27
caturdaśīmamāvāsyāṃ pradoṣaṃ ca tathā niśām |
yamāgnirudrasarpendravasuśravaṇajanmabham ||
11.21.28
meṣakarkatulākumbhānmakaraṃ caiva varjayet |
sarvāṇyetāni varjyāni puraścaraṇakarmaṇi ||
11.21.29
candratārānukūle ca śuklapakṣe viśeṣataḥ |
puraścaraṇakaṃ kuryānmantrasiddhiḥ prajāyate ||
11.21.30
svastivācanakaṃ kuryānnāndīśrāddhaṃ yathāvidhi |
viprānsantarpya yatnena bhojanācchādanādibhiḥ ||
11.21.31
ārabhettu tataḥ paścādanujñānapuraḥsaram |
pratyaṅmukhaḥ śivasthāne dvijaścānyatame japet ||
11.21.32
kāśīpurī ca kedāro mahākālo'tha nāsikam |
tryambakaṃ ca mahākṣetraṃ pañca dīpā ime bhuvi ||
11.21.33
sarvatraiva hi dīpastu kūrmāsanamiti smṛtam |
prārambhadinamārabhya samāptidivasāvadhi ||
11.21.34
na nyūnaṃ nātiriktaṃ ca japaṃ kuryāddine dine |
nairantaryeṇa kurvanti puraścaryāṃ munīśvarāḥ ||
11.21.35
prātarārabhya vidhivajjapenmadhyadināvadhi |
manaḥsaṃharaṇaṃ śaucaṃ dhyānaṃ mantrārthacintanam ||
11.21.36
gāyatrīcchando mantrasya yathāsaṅkhyākṣarāṇi ca |
tāvallakṣāṇi kartavyaṃ puraścaraṇakaṃ tathā ||
11.21.37
juhuyāttaddaśāṃśena saghṛtena payo'ndhasā |
tilaiḥ patraiḥ prasūnaiśca yavaiśca madhurānvitaiḥ ||
11.21.38
kuryāddaśāṃśato homaṃ tataḥ siddho bhavenmanuḥ |
gāyatrī caiva saṃsevyā dharmakāmārthamokṣadā ||
11.21.39
nitye naimittike kāmye tritaye tu parāyaṇaḥ |
gāyatryāstu paraṃ nāsti iha loke paratra ca ||
11.21.40
madhyāhnamitabhuṅ maunī triḥsnānārcanatatparaḥ |
jale lakṣatrayaṃ dhīmānananyamānasakriyaḥ ||
11.21.41
karmaṇā yo japetpaścātkarmabhiḥ svecchayāpi vā |
yāvatkāryaṃ na sidhyettu tāvatkuryājjapādikam ||
11.21.42
sāmānyakāmyakarmādau yathāvadvidhirucyate |
ādityasyodaye snātvā sahasraṃ pratyahaṃ japet ||
11.21.43
āyurārogyamaiśvaryaṃ dhanaṃ ca labhate dhruvam |
ṣaṇmāsaṃ vā trimāsaṃ vā varṣānte siddhimāpnuyāt ||
11.21.44
padmānāṃ lakṣahomena ghṛtāktānāṃ hutāśane |
prāpnoti nikhilaṃ mokṣaṃ sidhyatyeva na saṃśayaḥ ||
11.21.45
mantrasiddhiṃ vinā karturjapahomādikāḥ kriyāḥ |
kāmyaṃ vā yadi vā mokṣaḥ sarvaṃ taniṣphalaṃ bhavet ||
11.21.46
pañcaviṃśatilakṣeṇa dadhnā kṣīreṇa vā hutāt |
svadehe sidhyate janturmaharṣīṇāṃ mataṃ tathā ||
11.21.47
aṣṭāṅgayogasiddhyā ca naraḥ prāpnoti yatphalam |
tatphalaṃ siddhimāpnoti nātra kāryā vicāraṇā ||
11.21.48
śakto vāpi tvaśakto vā āhāraṃ niyataṃ caret |
ṣaṇmāsāttasya siddhiḥ syādgurubhaktirataḥ sadā ||
11.21.49
ekāhaṃ pañcagavyāśī caikāhaṃ mārutāśanaḥ |
ekāhaṃ brāhmaṇānnāśī gāyatrījapakṛdbhavet ||
11.21.50
snātvā gaṅgāditīrtheṣu śatamantarjale japet |
śatenāpastataḥ pītvā sarvapāpaiḥ pramucyate ||
11.21.51
cāndrāyaṇādikṛcchrasya phalaṃ prāpnoti niścitam |
rājā vā yadi vā viprastapaḥ kuryātsvake gṛhe ||
11.21.52
gṛhastho brahmacārī vā vānaprastho'thavāpi ca |
adhikāraparatvena phalaṃ yajñādipūrvakam ||
11.21.53
śrautasmārtādikaṃ karma kriyate mokṣakāṅkṣibhiḥ |
sāgnikaśca sadācāro vidvadbhiśca suśikṣitaḥ ||
11.21.54
tataḥ kuryātprayatnena phalamūlodakādibhiḥ |
bhikṣānnaṃ śuddhamaśnīyādaṣṭau grāsānsvayaṃ bhujet ||
11.21.55
evaṃ puraścaraṇakaṃ kṛtvā mantrasiddhimavāpnuyāt |
devarṣe yadanuṣṭhānāddāridryaṃ vilayaṃ vrajet |
yacchrutvāpi ca puṇyānāṃ mahatīṃ siddhimāpnuyāt ||
11.21.55.c1
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāmekādaśaskandhe gāyatrīpuraścaraṇavidhikathanaṃ nāmaiekaviṃśo'dhyāyaḥ ||
Linked texts (2)
- Merutantra — Gommaṭa, Sanskrit
- Ṛgvidhāna — Śaunaka, Sanskrit