Pramāṇa · Search · About · API

Devibhagavatapurana 11.22: dvāviṃśo'dhyāyaḥ | vaiśvadevādividhinirūpaṇam

Devībhāgavatapurāṇa 11.22

Language
Sanskrit

Contents

dvāviṃśo'dhyāyaḥ | vaiśvadevādividhinirūpaṇam

11.22.1

śrīnārāyaṇa uvāca |
athātaḥ śrūyatāṃ brahman vaiśvadevavidhānakam |
puraścaryāprasaṅgena mamāpi smṛtimāgatam ||

11.22.2

devayajño brahmayajño bhūtayajñastathaiva ca |
pitṛyajño manuṣyasya yajñaścaiva tu pañcamaḥ ||

11.22.3

pañcasūnā gṛhasthasya cullī peṣaṇyupaskaraḥ |
kaṇḍaṇī codakumbhaśca teṣāṃ pāpasya śāntaye ||

11.22.4

na cullyāṃ nāyase pātre na bhūmau na ca kharpare |
vaiśvadevaṃ prakurvīta kuṇḍe vā sthaṇḍile'pi vā ||

11.22.5

na pāṇinā na śūrpeṇa na ca medhyājinādibhiḥ |
mukhenopadhamedagniṃ mukhādeva vyajāyata ||

11.22.6

paṭakena bhavedvyādhiḥ śūrpeṇa dhananāśanam |
pāṇinā mṛtyumāpnoti karmasiddhirmukhena tu ||

11.22.7

phalairdadhighṛtaiḥ kuryānmūlaśākodakādibhiḥ |
alābhe yena kenāpi kāṣṭhamūlatṛṇādibhiḥ ||

11.22.8

juhuyātsarpiṣābhyaktaṃ tailakṣāravivarjitam |
dadhyaktaṃ vā pāyasāktaṃ tadabhāve'mbhasāpi vā ||

11.22.9

śuṣkaiḥ paryuṣitaiḥ kuṣṭhī ucchiṣṭena dviṣāṃ vaśī |
rukṣairdraridratāṃ yāti kṣāraṃ hutvā vrajatyadhaḥ ||

11.22.10

aṅgārānbhasmamiśrāṃstu nirhṛtyottarato'nalāt |
juhuyādvaiśvadevaṃ tu na kṣārādivimiśritam ||

11.22.11

akṛtvā vaiśvadevaṃ tu yo bhuṅkte mūḍhadhīrdvijaḥ |
sa mūḍho narakaṃ yāti kālasūtramavākśirāḥ ||

11.22.12

śākaṃ vā yadi vā patraṃ mūlaṃ vā yadi vā phalam |
saṅkalpayedyadāhāraṃ tenāgnau juhuyādapi ||

11.22.13

akṛte vaiśvadeve tu bhikṣau bhikṣārthamāgate |
uddhṛtya vaiśvadevārthaṃ bhikṣāṃ dattvā visarjayet ||

11.22.14

vaiśvadevakṛtaṃ doṣaṃ śakto bhikṣurvyapohitum |
na tu bhikṣukṛtaṃ doṣaṃ vaiśvadevo vyapohati ||

11.22.15

yatiśca brahmacārī ca pakvānnasvāmināvubhau |
tayorannamadattvā tu bhuktvā cāndrāyaṇaṃ caret ||

11.22.16

vaiśvadevānantaraṃ ca gogrāsaṃ pratipādayet |
tadvidhānaṃ pravakṣyāmi śṛṇu devarṣipūjita ||

11.22.17

surabhirvaiṣṇavī mātā nityaṃ viṣṇupade sthitā |
gogrāsaṃ ca mayā dattaṃ surabhe pratigṛhyatām ||

11.22.18

gobhyaśca nama ityeva pūjāṃ kṛtvā gave'rpayet |
gogrāsena tu gomātā surabhiḥ samprasīdati ||

11.22.19

tato godohanaṃ kālaṃ tiṣṭheccaiva gṛhāṅgaṇe |
atithiryasya bhagnāśo gṛhātpratinivartate ||

11.22.20

sa tasmai duṣkṛtaṃ dattvā puṇyamādāya gacchati |
mātā pitā gururbhrātā prajā dāsaḥ samāśritaḥ ||

11.22.21

abhyāgato'tithiścāgnirete poṣyā udāhṛtāḥ |
evaṃ jñātvā tu yo mohānna karoti gṛhāśramam ||

11.22.22

tasya nāyaṃ tu na paro loko bhavati dharmataḥ |
yatphalaṃ somayāgena prāpnoti dhanavāndvijaḥ ||

11.22.23

samyak pañcamahāyajñairdaridrastena cāpnuyāt |
atha prāṇāgnihotraṃ tu vakṣyāmi munipuṅgava ||

11.22.24

yajjñātvā mucyate janturjanmamṛtyujarādibhiḥ |
parijñānena mucyante narāḥ pātakakilbiṣaiḥ ||

11.22.25

vidhinā bhujyate yena mucyeta sa ṛṇatrayāt |
kulānyuddharate vipro narakānekaviṃśatim ||

11.22.26

sarvayajñaphalaprāptiḥ sarvalokeṣu gacchati |
hṛtpuṇḍarīkamaraṇirmano mandhānasaṃjñakam ||

11.22.27

vāyurajjvā mathedagniṃ cakṣuradhvaryureva ca |
tarjanīmadhyamāṅguṣṭhaiḥ prāṇasyaivāhutiṃ kṣipet ||

11.22.28

madhyamānāmikāṅguṣṭhairapānasyāhutiṃ kṣipet |
kaniṣṭhānāmikāṅguṣṭhairvyānasya tadanantaram ||

11.22.29

kaniṣṭhātarjanyaṅguṣṭhairudānasyāhutiṃ kṣipet |
sarvāṅgulairgṛhītvānnaṃ samānasyāhutiṃ kṣipet ||

11.22.30

svāhāntānpraṇavādyāṃśca nāmamantrāṃśca vai paṭhet |
mukhe cāhavanīyastu hṛdaye gārhapatyakaḥ ||

11.22.31

nābhau ca dakṣiṇāgniḥ syādadhaḥ sabhyāvasathyakau |
vāgghotā prāṇa udgātā cakṣuradhvaryureva ca ||

11.22.32

mano brahmā bhavecchrotramāgnīdhrasthāna eva ca |
ahaṅkāraḥ paśuścātra praṇavaḥ paya īritam ||

11.22.33

buddhiśca patnī samproktā yadadhīno gṛhāśramī |
uro vedistu romāṇi darbhāḥ syuḥ sruksruvau karau ||

11.22.34

prāṇamantrasya ca ṛṣī rukmavarṇaḥ kṣudhāgnikaḥ |
devatāditya evātra gāyatrīcchanda ucyate ||

11.22.35

prāṇāya ca tathā svāhā mantrānte kīrtayedapi |
idamādityadevāya na mameti vadedapi ||

11.22.36

apānamantrasya tathā gokṣīradhavalākṛtiḥ |
śraddhāgniṛṣirevātra somo vai devatā smṛtā ||

11.22.37

uṣṇikchandastathāpānāya svāhetyapi kīrtayet |
somāyedaṃ ca na mametyatrohaḥ parikīrtitaḥ ||

11.22.38

vyānamantrasya cākhyāto'mbujavarṇahutāśanaḥ |
ṛṣirukto devatāgniranuṣṭup chanda īritam ||

11.22.39

vyānāya ca tathā svāhāgnayedaṃ na mametyapi |
udānamantrasya tathā śakragopasavarṇakaḥ ||

11.22.40

ṛṣiragniḥ samākhyāto vāyurvai devatā smṛtā |
bṛhatīcchanda ākhyātamudānāya ca pūrvavat ||

11.22.41

vāyave cedaṃ na mama evaṃ caivoccared dvijaḥ |
samānavāyumantrasya vidyudvarṇo virūpakaḥ ||

11.22.42

ṛṣiragniḥ samākhyātaḥ parjanyo devatā matā |
paṅktiśchandaḥ samākhyātaṃ samānāya ca pūrvavat ||

11.22.43

parjanyāyedamityuktvā ṣaṣṭhīṃ caivāhutiṃ kṣipet |
vaiśvānaro mahānagnirṛṣirvai parikīrtitaḥ ||

11.22.44

gāyatrīcchanda ākhyātaṃ devastvātmā bhavedapi |
svāhānto mantra ākhyātaḥ paramātmana uccaret ||

11.22.45

idaṃ na mama cetyevaṃ jātaṃ prāṇāgnihotrakam |
etajjñātvā vidhiṃ kṛtvā brahmabhūyāya kalpate |
prāṇāgnihotravidyeyaṃ saṅkṣepātkathitā hi te ||

11.22.45.c1

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāmekādaśaskandhe vaiśvadevādividhinirūpaṇaṃ nāma dvāviṃśo'dhyāyaḥ ||

Linked texts (8)