Pramāṇa · Search · About · API

Devibhagavatapurana 11.9: navamo'dhyāyaḥ | saśirovrataṃ tripuṇḍadhāraṇavarṇanam

Devībhāgavatapurāṇa 11.9

Language
Sanskrit

Contents

navamo'dhyāyaḥ | saśirovrataṃ tripuṇḍadhāraṇavarṇanam

11.9.1

śrīnārāyaṇa uvāca |
idaṃ śirovrataṃ cīrṇaṃ vidhivadyairdvijātibhiḥ |
teṣāmeva parāṃ vidyāṃ vadedajñānabādhikām ||

11.9.2

vidhivacchraddhayā sārdhaṃ na cīrṇaṃ yaiḥ śirovratam |
śrautasmārtasamācārasteṣāmanupakārakaḥ ||

11.9.3

śirovratasamācārādeva brahmādidevatāḥ |
devatā abhavanvidvan khalu nānyena hetunā ||

11.9.4

śirovratasya māhātmyaṃ pūrvaiḥ pūrvataraṃ kṛtam |
brahmā viṣṇuśca rudraśca devatāḥ sakalā api ||

11.9.5

sarvapātakayukto'pi mucyate sarvapātakaiḥ |
śirovratamidaṃ yena caritaṃ vidhivadbudhaiḥ ||

11.9.6

śirovratamidaṃ nāma śirasyātharvaṇaśruteḥ |
yaduktaṃ taddhi naivānyattattu puṇyena labhyate ||

11.9.7

śākhābhedeṣu nāmāni vratasyāsya vibhedataḥ |
paṭhyante muniśārdūla śākhāsvekavrataṃ hi tat ||

11.9.8

sarvaśākhāsu vastvekaṃ śivākhyaṃ satyacidghanam |
tathā tadviṣayaṃ jñānaṃ tathaiva ca śirotavratam ||

11.9.9

śirovratavihīnastu sarvadharmavivarjitaḥ |
api sarvāsu vidyāsu so'dhikārī na saṃśayaḥ ||

11.9.10

śirovratamidaṃ kāryaṃ pāpakāntāradāhakam |
sādhanaṃ sarvavidyānāṃ yatastatsamyagācaret ||

11.9.11

śrutirātharvaṇī sūkṣmā sūkṣmārthasya prakāśinī |
yaduvāca vrataṃ prītyā tannityaṃ samyagācaret ||

11.9.12

agnirityādibhirmantraiḥ ṣaḍbhiḥ śuddhena bhasmanā |
sarvāṅgoddhūlanaṃ kuryācchirovratasamāhvayam ||

11.9.13

etacchirovrataṃ kuryātsandhyākāleṣu sādaram |
yāvadvidyodayastāvattasya vidyā khalūttamā ||

11.9.14

dvādaśābdamathābdaṃ vā tadardhaṃ ca tadardhakam |
prakuryāddvādaśāhaṃ vā saṅkalpena śirovratam ||

11.9.15

śirovratena yaḥ snātastaṃ tu nopadiśettu yaḥ |
tasya vidyā vinaṣṭā syānnirghṛṇaḥ sa guruḥ khalu ||

11.9.16

brahmavidyāguruḥ sākṣānmuniḥ kāruṇikaḥ khalu |
yathā sarveśvaraḥ śrīmānmṛduḥ kāruṇikaḥ khalu ||

11.9.17

janmāntarasahasreṣu narā ye dharmacāriṇaḥ |
teṣāmeva khalu śraddhā jāyate na kadācana ||

11.9.18

pratyutājñānabāhulyāddveṣa eva vijāyate |
ataḥ pradveṣayuktasya na bhavedātmavedanam ||

11.9.19

brahmavidyopadeśasya sākṣādevādhikāriṇaḥ |
ta eva netare vidvan ye tu snātāḥ śirovrataiḥ ||

11.9.20

vrataṃ pāśupataṃ cīrṇaṃ yairdvijairādareṇa tu |
teṣāmevopadeṣṭavyamiti vedānuśāsanam ||

11.9.21

yaḥ paśustatpaśutvaṃ ca vratenānena santyajet |
tānhatvā na sa pāpīyānbhavedvedāntaniścayaḥ ||

11.9.22

tripuṇḍradhāraṇaṃ proktaṃ jābālairādareṇa tu |
triyambakena mantreṇa satāreṇa śivena ca ||

11.9.23

tripuṇḍraṃ dhārayennityaṃ gahasthāśramamāśritaḥ |
oṅkāreṇa triruktena sahaṃsena tripuṇḍrakam ||

11.9.24

dhārayedbhikṣuko nityamiti jābālikī śrutiḥ |
triyambakena mantreṇa praṇavena śivena ca ||

11.9.25

gṛhasthaśca vānaprastho dhārayecca tripuṇḍrakam |
medhāvītyādinā vāpi brahmacārī dine dine ||

11.9.26

bhasmanā sajalenāpi dhārayecca tripuṇḍrakam |
brāhmaṇo vidhinotpannastripuṇḍrabhasmanaiva tu ||

11.9.27

lalāṭe dhārayennityaṃ tiryagbhasmāvaguṇṭhanam |
(mahādevasya sambandhāttaddharme'pyasti saṅgatiḥ |) samyak tripuṇḍradharmaṃ ca brāhmaṇo nityamācaret ||

11.9.28

ādibrāhmaṇabhūtena tripuṇḍraṃ bhasmanā dhṛtam |
yato'ta eva viprastu tripuṇḍraṃ dhārayetsadā ||

11.9.29

bhasmanā vedasiddhena tripuṇḍraṃ dehaguṇṭhanam |
rudraliṅgārcanaṃ vāpi mohato'pi ca na tyajet ||

11.9.30

triyambakena mantreṇa satāreṇa tathaiva ca |
pañcākṣareṇa mantreṇa praṇavena tathaiva ca ||

11.9.31

lalāṭe hṛdaye caiva dordvandve ca mahāmune |
tripuṇḍraṃ dhārayennityaṃ saṃnyāsāśramamāśritaḥ ||

11.9.32

triyāyuṣeṇa mantreṇa medhāvītyādināthavā |
gauṇena bhasmanā dhāryaṃ tripuṇḍraṃ brahmacāriṇā ||

11.9.33

namo'ntena śivenaiva śūdraḥ śuśrūṣaṇe rataḥ |
uddhūlanaṃ tripuṇḍraṃ ca nityaṃ bhaktyā samācaret ||

11.9.34

anyeṣāmapi sarveṣāṃ vinā mantreṇa suvrata |
uddhūlanaṃ tripuṇḍraṃ ca kartavyaṃ bhaktito mune ||

11.9.35

bhūtyaivoddhūlanaṃ tiryak tripuṇḍrasya ca dhāraṇam |
vareṇyaṃ sarvadharmebhyastasmānnityaṃ samācaret ||

11.9.36

bhasmāgnihotrajaṃ vātha virajāgnisamudbhavam |
ādareṇa samādāya śuddhe pātre nidhāya tat ||

11.9.37

prakṣālya pādau hastau ca dvirācamya samāhitaḥ |
gṛhītvā bhasma tatpañcabrahmamantraiḥ śanaiḥ śanaiḥ ||

11.9.38

prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā agnirityādimantritam |
taireva saptabhirmantraistrivāramabhimantrayet ||

11.9.39

omāpojyotirityuktvā dhyātvā mantrānudīrayet |
sitena bhasmanā pūrvaṃ samuddhūlya śarīrakam ||

11.9.40

vipāpo virajo martyo jāyate nātra saṃśayaḥ |
tato dhyātvā mahāviṣṇuṃ jagannāthaṃ jalādhipam ||

11.9.41

saṃyojya bhasmanā toyamagnirityādibhiḥ punaḥ |
vimṛjya sāmbaṃ dhyātvā ca samuddhūlyordhvamastakam ||

11.9.42

tena bhāvanayā brāhmabhūtena sitabhasmanā |
lalāṭavakṣaḥskandheṣu svāśramocitamantrataḥ ||

11.9.43

madhyamānāmikāṅguṣṭhairanulomavilomataḥ |
tripuṇḍraṃ dhārayennityaṃ trikāleṣvapi bhaktitaḥ ||

11.9.43.c1

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāmekādaśaskandhe saśirovrataṃ tripuṇḍadhāraṇavarṇanaṃ nāma navamo'dhyāyaḥ ||

Linked texts (5)