Devibhagavatapurana 11.9: navamo'dhyāyaḥ | saśirovrataṃ tripuṇḍadhāraṇavarṇanam
Devībhāgavatapurāṇa 11.9
- Language
- Sanskrit
Contents
- 11.9.43 — 1 part
navamo'dhyāyaḥ | saśirovrataṃ tripuṇḍadhāraṇavarṇanam
11.9.1
śrīnārāyaṇa uvāca |
idaṃ śirovrataṃ cīrṇaṃ vidhivadyairdvijātibhiḥ |
teṣāmeva parāṃ vidyāṃ vadedajñānabādhikām ||
11.9.2
vidhivacchraddhayā sārdhaṃ na cīrṇaṃ yaiḥ śirovratam |
śrautasmārtasamācārasteṣāmanupakārakaḥ ||
11.9.3
śirovratasamācārādeva brahmādidevatāḥ |
devatā abhavanvidvan khalu nānyena hetunā ||
11.9.4
śirovratasya māhātmyaṃ pūrvaiḥ pūrvataraṃ kṛtam |
brahmā viṣṇuśca rudraśca devatāḥ sakalā api ||
11.9.5
sarvapātakayukto'pi mucyate sarvapātakaiḥ |
śirovratamidaṃ yena caritaṃ vidhivadbudhaiḥ ||
11.9.6
śirovratamidaṃ nāma śirasyātharvaṇaśruteḥ |
yaduktaṃ taddhi naivānyattattu puṇyena labhyate ||
11.9.7
śākhābhedeṣu nāmāni vratasyāsya vibhedataḥ |
paṭhyante muniśārdūla śākhāsvekavrataṃ hi tat ||
11.9.8
sarvaśākhāsu vastvekaṃ śivākhyaṃ satyacidghanam |
tathā tadviṣayaṃ jñānaṃ tathaiva ca śirotavratam ||
11.9.9
śirovratavihīnastu sarvadharmavivarjitaḥ |
api sarvāsu vidyāsu so'dhikārī na saṃśayaḥ ||
11.9.10
śirovratamidaṃ kāryaṃ pāpakāntāradāhakam |
sādhanaṃ sarvavidyānāṃ yatastatsamyagācaret ||
11.9.11
śrutirātharvaṇī sūkṣmā sūkṣmārthasya prakāśinī |
yaduvāca vrataṃ prītyā tannityaṃ samyagācaret ||
11.9.12
agnirityādibhirmantraiḥ ṣaḍbhiḥ śuddhena bhasmanā |
sarvāṅgoddhūlanaṃ kuryācchirovratasamāhvayam ||
11.9.13
etacchirovrataṃ kuryātsandhyākāleṣu sādaram |
yāvadvidyodayastāvattasya vidyā khalūttamā ||
11.9.14
dvādaśābdamathābdaṃ vā tadardhaṃ ca tadardhakam |
prakuryāddvādaśāhaṃ vā saṅkalpena śirovratam ||
11.9.15
śirovratena yaḥ snātastaṃ tu nopadiśettu yaḥ |
tasya vidyā vinaṣṭā syānnirghṛṇaḥ sa guruḥ khalu ||
11.9.16
brahmavidyāguruḥ sākṣānmuniḥ kāruṇikaḥ khalu |
yathā sarveśvaraḥ śrīmānmṛduḥ kāruṇikaḥ khalu ||
11.9.17
janmāntarasahasreṣu narā ye dharmacāriṇaḥ |
teṣāmeva khalu śraddhā jāyate na kadācana ||
11.9.18
pratyutājñānabāhulyāddveṣa eva vijāyate |
ataḥ pradveṣayuktasya na bhavedātmavedanam ||
11.9.19
brahmavidyopadeśasya sākṣādevādhikāriṇaḥ |
ta eva netare vidvan ye tu snātāḥ śirovrataiḥ ||
11.9.20
vrataṃ pāśupataṃ cīrṇaṃ yairdvijairādareṇa tu |
teṣāmevopadeṣṭavyamiti vedānuśāsanam ||
11.9.21
yaḥ paśustatpaśutvaṃ ca vratenānena santyajet |
tānhatvā na sa pāpīyānbhavedvedāntaniścayaḥ ||
11.9.22
tripuṇḍradhāraṇaṃ proktaṃ jābālairādareṇa tu |
triyambakena mantreṇa satāreṇa śivena ca ||
11.9.23
tripuṇḍraṃ dhārayennityaṃ gahasthāśramamāśritaḥ |
oṅkāreṇa triruktena sahaṃsena tripuṇḍrakam ||
11.9.24
dhārayedbhikṣuko nityamiti jābālikī śrutiḥ |
triyambakena mantreṇa praṇavena śivena ca ||
11.9.25
gṛhasthaśca vānaprastho dhārayecca tripuṇḍrakam |
medhāvītyādinā vāpi brahmacārī dine dine ||
11.9.26
bhasmanā sajalenāpi dhārayecca tripuṇḍrakam |
brāhmaṇo vidhinotpannastripuṇḍrabhasmanaiva tu ||
11.9.27
lalāṭe dhārayennityaṃ tiryagbhasmāvaguṇṭhanam |
(mahādevasya sambandhāttaddharme'pyasti saṅgatiḥ |) samyak tripuṇḍradharmaṃ ca brāhmaṇo nityamācaret ||
11.9.28
ādibrāhmaṇabhūtena tripuṇḍraṃ bhasmanā dhṛtam |
yato'ta eva viprastu tripuṇḍraṃ dhārayetsadā ||
11.9.29
bhasmanā vedasiddhena tripuṇḍraṃ dehaguṇṭhanam |
rudraliṅgārcanaṃ vāpi mohato'pi ca na tyajet ||
11.9.30
triyambakena mantreṇa satāreṇa tathaiva ca |
pañcākṣareṇa mantreṇa praṇavena tathaiva ca ||
11.9.31
lalāṭe hṛdaye caiva dordvandve ca mahāmune |
tripuṇḍraṃ dhārayennityaṃ saṃnyāsāśramamāśritaḥ ||
11.9.32
triyāyuṣeṇa mantreṇa medhāvītyādināthavā |
gauṇena bhasmanā dhāryaṃ tripuṇḍraṃ brahmacāriṇā ||
11.9.33
namo'ntena śivenaiva śūdraḥ śuśrūṣaṇe rataḥ |
uddhūlanaṃ tripuṇḍraṃ ca nityaṃ bhaktyā samācaret ||
11.9.34
anyeṣāmapi sarveṣāṃ vinā mantreṇa suvrata |
uddhūlanaṃ tripuṇḍraṃ ca kartavyaṃ bhaktito mune ||
11.9.35
bhūtyaivoddhūlanaṃ tiryak tripuṇḍrasya ca dhāraṇam |
vareṇyaṃ sarvadharmebhyastasmānnityaṃ samācaret ||
11.9.36
bhasmāgnihotrajaṃ vātha virajāgnisamudbhavam |
ādareṇa samādāya śuddhe pātre nidhāya tat ||
11.9.37
prakṣālya pādau hastau ca dvirācamya samāhitaḥ |
gṛhītvā bhasma tatpañcabrahmamantraiḥ śanaiḥ śanaiḥ ||
11.9.38
prāṇāyāmatrayaṃ kṛtvā agnirityādimantritam |
taireva saptabhirmantraistrivāramabhimantrayet ||
11.9.39
omāpojyotirityuktvā dhyātvā mantrānudīrayet |
sitena bhasmanā pūrvaṃ samuddhūlya śarīrakam ||
11.9.40
vipāpo virajo martyo jāyate nātra saṃśayaḥ |
tato dhyātvā mahāviṣṇuṃ jagannāthaṃ jalādhipam ||
11.9.41
saṃyojya bhasmanā toyamagnirityādibhiḥ punaḥ |
vimṛjya sāmbaṃ dhyātvā ca samuddhūlyordhvamastakam ||
11.9.42
tena bhāvanayā brāhmabhūtena sitabhasmanā |
lalāṭavakṣaḥskandheṣu svāśramocitamantrataḥ ||
11.9.43
madhyamānāmikāṅguṣṭhairanulomavilomataḥ |
tripuṇḍraṃ dhārayennityaṃ trikāleṣvapi bhaktitaḥ ||
11.9.43.c1
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāmekādaśaskandhe saśirovrataṃ tripuṇḍadhāraṇavarṇanaṃ nāma navamo'dhyāyaḥ ||
Linked texts (5)
- Śrītattvanidhi — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- Tattvanidhi — Kṛṣṇadevarāya, Sanskrit
- Vādāvalī — Puruṣottama Pītāmbara 1668, Sanskrit