Devibhagavatapurana 8.12: dvādaśo'dhyāyaḥ | bhuvanakośavarṇane plakṣadvīpakuśadvīpavarṇanam
Devībhāgavatapurāṇa 8.12
- Language
- Sanskrit
Contents
- 8.12.37 — 1 part
dvādaśo'dhyāyaḥ | bhuvanakośavarṇane plakṣadvīpakuśadvīpavarṇanam
8.12.1
śrīnārāyaṇa uvāca |
jambudvīpo yathā cāyaṃ yatpramāṇena kīrtitaḥ |
tāvatā sarvataḥ kṣārodadhinā pariveṣṭitaḥ ||
8.12.2
jambvākhyena yathā merustathā kṣārodakena ca |
kṣārodadhistu dviguṇaḥ plakṣākhyenopaveṣṭitaḥ ||
8.12.3
yathaiva parikhā bāhyopavanena hi veṣṭyate |
plakṣākhyaśca svayaṃ jambupramāṇo dvīparūpadhṛk ||
8.12.4
hiraṇmayo'gnistatraiva tiṣṭhatīti viniścayaḥ |
priyavratātmajastatra saptajihva iti smṛtaḥ ||
8.12.5
agnistadadhipastvidhmajihvaḥ svaṃ dvīpameva ca |
vibhajya saptavarṣāṇi svaputrebhyo dadau vibhuḥ ||
8.12.6
svayamātmavidāṃ mānyāṃ yogacaryāṃ samāśritaḥ |
tenaiva cātmayogena bhagavantamupāgataḥ ||
8.12.7
śivaṃ ca yavasaṃ bhadraṃ śāntaṃ kṣemāmṛte tathā |
abhayaṃ ceti saptaiva tadvarṣāṇi sadekṣatām ||
8.12.8
teṣu proktā nadīḥ sapta girayaḥ sapta caiva hi |
aruṇā nṛmṇāṅgirasī sāvitrī suprabhātikā ||
8.12.9
ṛtambharā satyambharā iti nadyaḥ prakīrtitāḥ |
maṇikūṭo vajrakūṭa indrasenastathaiva ca ||
8.12.10
jyotiṣmānvai suparṇaśca hiraṇyaṣṭhīva eva ca |
meghamāla iti khyātāḥ plakṣadvīpasya parvatāḥ ||
8.12.11
nadīnāṃ jalamātreṇa darśanasparśanādibhiḥ |
nirdhūtāśeṣarajaso nistamaskāḥ prajāstathā ||
8.12.12
haṃsaścaiva pataṅgaśca ūrdhvāyana itīva ca |
satyāṅgasaṃjñāścatvāro varṇāḥ plakṣasya dvīpake ||
8.12.13
sahasrāyupramāṇāśca vividhopamadarśanāḥ |
svargadvāraṃ trayīvidyāvidhinārkaṃ yajanti te ||
8.12.14
pratnasya viṣṇo rūpaṃ ca satyartasya ca brahmaṇaḥ |
amṛtasya ca mṛtyośca sūryamātmānamīmahi ||
8.12.15
plakṣādiṣu ca sarveṣu pañcadvīpeṣu nārada |
āyurindriyamojaśca balaṃ buddhiḥ saho'pi ca ||
8.12.16
vikramaḥ sarvalokānāṃ siddhirautpattikī sadā |
plakṣadvīpātparaṃ cekṣurasodaḥ saritāmpatiḥ ||
8.12.17
plakṣadvīpaṃ samagraṃ ca parivāryāvatiṣṭhate |
śālmalākhyastato dvīpaścāsmād dviguṇavistaraḥ ||
8.12.18
samānena surodena sindhunā pariveṣṭitaḥ |
yatra vai śālmalīvṛkṣaḥ plakṣāyāmaḥ prakīrtitaḥ ||
8.12.19
sthānaṃ tatpakṣirājasya garuḍasya mahātmanaḥ |
tasya dvīpasya nātho hi yajñabāhuḥ priyavratāt ||
8.12.20
jātaḥ sa eva saptabhyaḥ svaputrebhyo dadau dharām |
tadvarṣāṇāṃ ca nāmāni kathitāni nibodhata ||
8.12.21
surocanaṃ saumanasyaṃ ramaṇaṃ devavarṣakam |
pāribhadraṃ tathā cāpyāyanaṃ vijñātanāmakam ||
8.12.22
teṣu varṣādrayaḥ sapta saptaiva saritaḥ smṛtāḥ |
sarasaḥ śataśṛṅgaśca vāmadevaśca kandakaḥ ||
8.12.23
kumudaḥ puṣpavarṣaśca sahasraśrutireva ca |
ete ca parvatāḥ sapta nadīnāmāni cocyate ||
8.12.24
anumatiḥ sinīvālī sarasvatī kuhūstathā |
rajanī caiva nandā ca rāketi parikīrtitāḥ ||
8.12.25
tadvarṣapuruṣāḥ sarve cāturvarṇyasamāhvayāḥ |
śrutadharo vīryadharo vasundhara iṣundharaḥ ||
8.12.26
bhagavantaṃ vedamayaṃ yajante somamīśvaram |
svagobhiḥ pitṛdevebhyo vibhajankṛṣṇaśuklayoḥ ||
8.12.27
sarvāsāṃ ca prajānāṃ ca rājā somaḥ prasīdatu |
evaṃ surodād dviguṇaḥ svamānena prakīrtitaḥ ||
8.12.28
ghṛtodenāvṛtaḥ so'yaṃ kuśadvīpaḥ prakāśate |
yasminnāste kuśastambo dvīpākhyākāraṇo jvalan ||
8.12.29
svaśaṣparociṣā kāṣṭhā bhāsayanparitiṣṭhate |
hiraṇyaretāstaddvīpapatiḥ praiyavrata svarāṭ ||
8.12.30
svaputrebhyaśca saptabhyastaddvīpaṃ saptadhābhajat |
vasuśca vasudānaśca tathā dṛḍharuciḥ paraḥ ||
8.12.31
nābhiguptastutyavratau viviktanāmadevakau |
teṣāṃ varṣeṣu saptaiva sīmāgirivarāḥ smṛtāḥ ||
8.12.32
nadyaḥ saptaiva santīha tannāmāni nibodhata |
cakrastathā catuḥśṛṅgaḥ kapilaścitrakūṭakaḥ ||
8.12.33
devānīkaścordhvaromā draviṇaḥ sapta parvatāḥ |
rasakulyā madhukulyā mitravindā tathaiva ca ||
8.12.34
śrutavindā devagarbhā ghṛtacyunmandamālike |
yatpayobhiḥ kuśadvīpavāsinaḥ sarva eva te ||
8.12.35
kuśalaḥ kovidaścaivāpyabhiyuktastathaiva ca |
kulakaśceti saṃjñābhiścaturvarṇāḥ prakīrtitāḥ ||
8.12.36
jātavedasarūpaṃ taṃ devaṃ karmajakauśalaiḥ |
yajante devavaryābhāḥ sarve sarvavido janāḥ ||
8.12.37
parasyabrahmaṇaḥ sākṣājjātavedo'si havyavāṭ |
devānāṃ puruṣāṅgānāṃ yajñena puruṣaṃ yaja |
evaṃ yajante jvalanaṃ sarve dvīpādhivāsinaḥ ||
8.12.37.c1
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāmaṣṭamaskandhe bhuvanakośavarṇane plakṣadvīpakuśadvīpavarṇanaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ ||
Linked texts (2)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Viṣṇupurāṇa (critical edition) — Sanskrit