Devibhagavatapurana 8.16: ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | somādigativarṇanam
Devībhāgavatapurāṇa 8.16
- Language
- Sanskrit
Contents
- 8.16.37 — 1 part
ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | somādigativarṇanam
8.16.1
śrīnārāyaṇa uvāca |
athātaḥ śrūyatāṃ citraṃ somādīnāṃ gamādikam |
tadgatyanusṛtā nṝṇāṃ śubhāśubhanidarśanā ||
8.16.2
yathā kulālacakreṇa bhramatā bhramatāṃ saha |
tadāśrayāṇāṃ ca gatiranyā kīṭādināṃ bhavet ||
8.16.3
evaṃ hi rāśivṛndena kālacakreṇa tena ca |
meruṃ dhuraṃ ca saratāṃ prādakṣiṇyena sarvadā ||
8.16.4
grahāṇāṃ bhānumukhyānāṃ gatiranyaiva dṛśyate |
nakṣatrāntaragāmitvādbhāntare gamanaṃ tathā ||
8.16.5
gatidvayaṃ cāviruddhaṃ sarvatraiṣa vinirṇayaḥ |
sa eva bhagavānādipuruṣo lokabhāvanaḥ ||
8.16.6
nārāyaṇo'khilādhāro lokānāṃ svastaye bhraman |
karmaśuddhinimittaṃ tu ātmānaṃ vai trayīmayam ||
8.16.7
kavibhiścaiva vedena vijijñāsyo'rkadhābhavat |
ṣaṭsu krameṇa ṛtuṣu vasantādiṣu ca svayam ||
8.16.8
yathopajoṣamṛtujān guṇān vai vidadhāti ca |
tamenaṃ puruṣāḥ sarve trayyā ca vidyayā sadā ||
8.16.9
varṇāśramācārapathā tathāmnātaiśca karmabhiḥ |
uccāvacaiḥ śraddhayā ca yogānāṃ ca vitānakaiḥ ||
8.16.10
añjasā ca yajante ye śreyo vindanti te matam |
athaiṣa ātmā lokānāṃ dyāvābhūmyantareṇa ca ||
8.16.11
kālacakragato bhuṅkte māsāndvādaśarāśibhiḥ |
saṃvatsarasyāvayavānmāsaḥ pakṣadvayaṃ divā ||
8.16.12
naktaṃ ceti sa pādarkṣadvayamityupadiśyate |
yāvatā ṣaṣṭhamaṃśaṃ sa bhuñjīta ṛturucyate ||
8.16.13
saṃvatsarasyāvayavaḥ kavibhiścopavarṇitaḥ |
yāvatārdhena cākāśavīthyāṃ pracarate raviḥ ||
8.16.14
taṃ prāktanā varṇayanti ayanaṃ munipūjitāḥ |
atha yāvannabhomaṇḍalaṃ saha pratigacchati ||
8.16.15
kārtsnyena saha bhuñjīta kālaṃ taṃ vatsaraṃ viduḥ |
saṃvatsaraṃ parivatsaramiḍāvatsarameva ca ||
8.16.16
anuvatsaramidvatsaramiti pañcakamīritam |
bhānormāndyaśaighryasamagatibhiḥ kālavittamaiḥ ||
8.16.17
evaṃ bhānorgatiḥ proktā candrādīnāṃ nibodhata |
evaṃ candro'rkaraśmibhyo lakṣayojanamūrdhvataḥ ||
8.16.18
upalabhyamāno mitrasya saṃvatsarabhujiṃ ca saḥ |
pakṣābhyāṃ cauṣadhīnātho bhuṅkte māsabhujiṃ ca saḥ ||
8.16.19
sapādamābhyāṃ divasabhuktiṃ pakṣabhujiṃ caret |
evaṃ śīghragatiḥ somo bhuṅkte nūnaṃ bhacakrakam ||
8.16.20
pūryamāṇakalābhiścāmarāṇāṃ prītimāvahan |
kṣīyamāṇakalābhiśca pitṝṇāṃ cittarañjakaḥ ||
8.16.21
ahorātrāṇi tanvānaḥ pūrvāparasughasrakaiḥ |
sarvajīvanikāyasya prāṇo jīvaḥ sa eva hi ||
8.16.22
bhuṅkte caikaikanakṣatraṃ muhūrtatriṃśatā vibhuḥ |
sa eva ṣoḍaśakalaḥ puruṣo'nādisattamaḥ ||
8.16.23
manomayo'pyannamayo'mṛtadhāmā sudhākaraḥ |
devapitṛmanuṣyādisarīsṛpasavīrudhām ||
8.16.24
prāṇāpyāyanaśīlatvātsa sarvamaya ucyate |
tato bhacakraṃ bhramati yojanānāṃ trilakṣataḥ ||
8.16.25
merupradakṣiṇenaiva yojitaṃ ceśvareṇa tu |
aṣṭāviṃśatisaṅkhyāni gaṇitāni sahābhijit ||
8.16.26
tataḥ śukro dvilakṣeṇa yojanānāmathopari |
puraḥ paścātsahaivāsāvarkasya parivartate ||
8.16.27
śīghramandasamānābhirgatibhirvicaranvibhuḥ |
lokānāmanukūlo'yaṃ prāyaḥ proktaḥ śubhāvahaḥ ||
8.16.28
vṛṣṭiviṣṭambhaśamano bhārgavaḥ sarvadā mune |
śukrād budhaḥ samākhyāto yojanānāṃ dvilakṣataḥ ||
8.16.29
śīghramandasamānābhirgatibhiḥ śukravatsadā |
yadārkādvyatiricyeta saumyaḥ prāyeṇa tatra tu ||
8.16.30
ativātābhrapātānāṃ vṛṣṭyādibhayasūcakaḥ |
upariṣṭhāttato bhaumo yojanānāṃ dvilakṣataḥ ||
8.16.31
pakṣaistribhistribhiḥ so'yaṃ bhuṅkte rāśīnathaikaśaḥ |
dvādaśāpi ca devarṣe yadi vakro na jāyate ||
8.16.32
prāyeṇāśubhakṛtso'yaṃ grahaughānāṃ ca sūcakaḥ |
nato dvilakṣamānena yojanānāṃ ca gīṣpatiḥ ||
8.16.33
ekaikasminnatho rāśau bhuṅge saṃvatsaraṃ caran |
yadi vakro bhavennaivānukūlo brahmavādinām ||
8.16.34
tataḥ śanaiścaro ghoro lakṣadvayaparo mitaḥ |
yojanaiḥ sūryaputro'yaṃ triṃśanmāsaiḥ paribhraman ||
8.16.35
ekaikarāśau paryeti sarvān rāśīnmahāgrahaḥ |
sarveṣāmaśubho mandaḥ proktaḥ kālavidāṃ varaiḥ ||
8.16.36
tata uttarataḥ proktamekādaśasulakṣakaiḥ |
yojanaiḥ parisaṅkhyātaṃ saptarṣīṇāṃ ca maṇḍalam ||
8.16.37
lokānāṃ śaṃ bhāvayanto munayaḥ sapta te mune |
yattadviṣṇupadaṃ sthānaṃ dakṣiṇaṃ prakramanti te ||
8.16.37.c1
iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāmaṣṭamaskandhe somādigativarṇanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ ||
Linked texts (1)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit