Pramāṇa · Search · About · API

Devibhagavatapurana 8.16: ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | somādigativarṇanam

Devībhāgavatapurāṇa 8.16

Language
Sanskrit

Contents

ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | somādigativarṇanam

8.16.1

śrīnārāyaṇa uvāca |
athātaḥ śrūyatāṃ citraṃ somādīnāṃ gamādikam |
tadgatyanusṛtā nṝṇāṃ śubhāśubhanidarśanā ||

8.16.2

yathā kulālacakreṇa bhramatā bhramatāṃ saha |
tadāśrayāṇāṃ ca gatiranyā kīṭādināṃ bhavet ||

8.16.3

evaṃ hi rāśivṛndena kālacakreṇa tena ca |
meruṃ dhuraṃ ca saratāṃ prādakṣiṇyena sarvadā ||

8.16.4

grahāṇāṃ bhānumukhyānāṃ gatiranyaiva dṛśyate |
nakṣatrāntaragāmitvādbhāntare gamanaṃ tathā ||

8.16.5

gatidvayaṃ cāviruddhaṃ sarvatraiṣa vinirṇayaḥ |
sa eva bhagavānādipuruṣo lokabhāvanaḥ ||

8.16.6

nārāyaṇo'khilādhāro lokānāṃ svastaye bhraman |
karmaśuddhinimittaṃ tu ātmānaṃ vai trayīmayam ||

8.16.7

kavibhiścaiva vedena vijijñāsyo'rkadhābhavat |
ṣaṭsu krameṇa ṛtuṣu vasantādiṣu ca svayam ||

8.16.8

yathopajoṣamṛtujān guṇān vai vidadhāti ca |
tamenaṃ puruṣāḥ sarve trayyā ca vidyayā sadā ||

8.16.9

varṇāśramācārapathā tathāmnātaiśca karmabhiḥ |
uccāvacaiḥ śraddhayā ca yogānāṃ ca vitānakaiḥ ||

8.16.10

añjasā ca yajante ye śreyo vindanti te matam |
athaiṣa ātmā lokānāṃ dyāvābhūmyantareṇa ca ||

8.16.11

kālacakragato bhuṅkte māsāndvādaśarāśibhiḥ |
saṃvatsarasyāvayavānmāsaḥ pakṣadvayaṃ divā ||

8.16.12

naktaṃ ceti sa pādarkṣadvayamityupadiśyate |
yāvatā ṣaṣṭhamaṃśaṃ sa bhuñjīta ṛturucyate ||

8.16.13

saṃvatsarasyāvayavaḥ kavibhiścopavarṇitaḥ |
yāvatārdhena cākāśavīthyāṃ pracarate raviḥ ||

8.16.14

taṃ prāktanā varṇayanti ayanaṃ munipūjitāḥ |
atha yāvannabhomaṇḍalaṃ saha pratigacchati ||

8.16.15

kārtsnyena saha bhuñjīta kālaṃ taṃ vatsaraṃ viduḥ |
saṃvatsaraṃ parivatsaramiḍāvatsarameva ca ||

8.16.16

anuvatsaramidvatsaramiti pañcakamīritam |
bhānormāndyaśaighryasamagatibhiḥ kālavittamaiḥ ||

8.16.17

evaṃ bhānorgatiḥ proktā candrādīnāṃ nibodhata |
evaṃ candro'rkaraśmibhyo lakṣayojanamūrdhvataḥ ||

8.16.18

upalabhyamāno mitrasya saṃvatsarabhujiṃ ca saḥ |
pakṣābhyāṃ cauṣadhīnātho bhuṅkte māsabhujiṃ ca saḥ ||

8.16.19

sapādamābhyāṃ divasabhuktiṃ pakṣabhujiṃ caret |
evaṃ śīghragatiḥ somo bhuṅkte nūnaṃ bhacakrakam ||

8.16.20

pūryamāṇakalābhiścāmarāṇāṃ prītimāvahan |
kṣīyamāṇakalābhiśca pitṝṇāṃ cittarañjakaḥ ||

8.16.21

ahorātrāṇi tanvānaḥ pūrvāparasughasrakaiḥ |
sarvajīvanikāyasya prāṇo jīvaḥ sa eva hi ||

8.16.22

bhuṅkte caikaikanakṣatraṃ muhūrtatriṃśatā vibhuḥ |
sa eva ṣoḍaśakalaḥ puruṣo'nādisattamaḥ ||

8.16.23

manomayo'pyannamayo'mṛtadhāmā sudhākaraḥ |
devapitṛmanuṣyādisarīsṛpasavīrudhām ||

8.16.24

prāṇāpyāyanaśīlatvātsa sarvamaya ucyate |
tato bhacakraṃ bhramati yojanānāṃ trilakṣataḥ ||

8.16.25

merupradakṣiṇenaiva yojitaṃ ceśvareṇa tu |
aṣṭāviṃśatisaṅkhyāni gaṇitāni sahābhijit ||

8.16.26

tataḥ śukro dvilakṣeṇa yojanānāmathopari |
puraḥ paścātsahaivāsāvarkasya parivartate ||

8.16.27

śīghramandasamānābhirgatibhirvicaranvibhuḥ |
lokānāmanukūlo'yaṃ prāyaḥ proktaḥ śubhāvahaḥ ||

8.16.28

vṛṣṭiviṣṭambhaśamano bhārgavaḥ sarvadā mune |
śukrād budhaḥ samākhyāto yojanānāṃ dvilakṣataḥ ||

8.16.29

śīghramandasamānābhirgatibhiḥ śukravatsadā |
yadārkādvyatiricyeta saumyaḥ prāyeṇa tatra tu ||

8.16.30

ativātābhrapātānāṃ vṛṣṭyādibhayasūcakaḥ |
upariṣṭhāttato bhaumo yojanānāṃ dvilakṣataḥ ||

8.16.31

pakṣaistribhistribhiḥ so'yaṃ bhuṅkte rāśīnathaikaśaḥ |
dvādaśāpi ca devarṣe yadi vakro na jāyate ||

8.16.32

prāyeṇāśubhakṛtso'yaṃ grahaughānāṃ ca sūcakaḥ |
nato dvilakṣamānena yojanānāṃ ca gīṣpatiḥ ||

8.16.33

ekaikasminnatho rāśau bhuṅge saṃvatsaraṃ caran |
yadi vakro bhavennaivānukūlo brahmavādinām ||

8.16.34

tataḥ śanaiścaro ghoro lakṣadvayaparo mitaḥ |
yojanaiḥ sūryaputro'yaṃ triṃśanmāsaiḥ paribhraman ||

8.16.35

ekaikarāśau paryeti sarvān rāśīnmahāgrahaḥ |
sarveṣāmaśubho mandaḥ proktaḥ kālavidāṃ varaiḥ ||

8.16.36

tata uttarataḥ proktamekādaśasulakṣakaiḥ |
yojanaiḥ parisaṅkhyātaṃ saptarṣīṇāṃ ca maṇḍalam ||

8.16.37

lokānāṃ śaṃ bhāvayanto munayaḥ sapta te mune |
yattadviṣṇupadaṃ sthānaṃ dakṣiṇaṃ prakramanti te ||

8.16.37.c1

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāmaṣṭamaskandhe somādigativarṇanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ ||

Linked texts (1)