<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Minor Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana.upa) › [Śākta Upapurāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta) › [Devibhagavatapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata) › 8.3

# Devibhagavatapurana 8.3: tṛtīyo'dhyāyaḥ | bhuvanakośavistāre svāyambhuvamanuvaṃśakīrtanam

Devībhāgavatapurāṇa 8.3

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [8.3.23](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.23) — 1 part
- [8.3.28](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.28) — 1 part

### tṛtīyo'dhyāyaḥ | bhuvanakośavistāre svāyambhuvamanuvaṃśakīrtanam

### [8.3.1](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.1)

śrīnārāyaṇa uvāca |  
mahīṃ devaḥ pratiṣṭhāpya yathāsthāne ca nārada |  
vaikuṇṭhalokamagamad brahmovāca svamātmajam ||

### [8.3.2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.2)

svāyambhūva mahābāho putra tejasvināṃvara |  
sthāne mahīmaye tiṣṭha prajāḥ sṛja yathocitam ||

### [8.3.3](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.3)

deśakālavibhāgena yajñeśaṃ puruṣaṃ yaja |  
uccāvacapadārthaiśca yajñasādhanakairvibho ||

### [8.3.4](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.4)

dharmamācara śāstroktaṃ varṇāśramanibandhanam |  
etena kramayogena prajāvṛddhirbhaviṣyati ||

### [8.3.5](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.5)

putrānutpādya guṇataḥ kīrtyā kāntyātmarūpiṇaḥ |  
vidyāvinayasampannān sadācāravatāṃ varān ||

### [8.3.6](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.6)

kanyāśca dattvā guṇavadyaśovadbhyaḥ samāhitaḥ |  
manaḥ samyak samādhāya pradhānapuruṣe pare ||

### [8.3.7](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.7)

bhaktisādhanayogena bhagavatparicaryayā |  
gatimiṣṭāṃ sadā vandyāṃ yogināṃ gamitā bhavān ||

### [8.3.8](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.8)

ityāśvāsya manuṃ putra padmayoniḥ prajāpatiḥ |  
prajāsarge niyamyāmuṃ svadhāma pratyapadyata ||

### [8.3.9](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.9)

prajāḥ sṛjata putreti piturājñāṃ samādadhat |  
svāyambhuvaḥ prajāsargamakarotpṛthivīpatiḥ ||

### [8.3.10](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.10)

priyavratottānapādau manuputrau mahaujasau |  
kanyāstisraḥ prasūtāśca tāsāṃ nāmāni me śṛṇu ||

### [8.3.11](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.11)

ākūtiḥ prathamā kanyā dvitīyā devahūtikā |  
tṛtīyā ca prasūtirhi vikhyātā lokapāvanī ||

### [8.3.12](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.12)

ākūtiṃ rucaye prādātkardamāya ca madhyamām |  
dakṣāyādātprasūtiṃ ca yāsāṃ loka imāḥ prajāḥ ||

### [8.3.13](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.13)

ruceḥ prajajñe bhagavān yajño nāmādipūruṣaḥ |  
ākūtyāṃ devahūtyāṃ ca kapilo'sau ca kardamāt ||

### [8.3.14](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.14)

sāṅkhyācāryaḥ sarvaloke vikhyātaḥ kapilo vibhuḥ |  
dakṣātprasūtyāṃ kanyāśca bahuśo jajñire prajāḥ ||

### [8.3.15](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.15)

yāsāṃ santānasambhūtā devatiryaṅnarādayaḥ |  
prasūtā lokavikhyātā sarve sargapravartakāḥ ||

### [8.3.16](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.16)

yajñaśca bhagavān svāyambhuvamanvantare vibhuḥ |  
manuṃ rarakṣa rakṣobhyo yāmairdevagaṇairvṛtaḥ ||

### [8.3.17](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.17)

kapilo'pi mahāyogī bhagavān svāśrame sthitaḥ |  
devahūtyai paraṃ jñānaṃ sarvāvidyānivartakam ||

### [8.3.18](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.18)

saviśeṣaṃ dhyānayogamadhyātmajñānaniścayam |  
kāpilaṃ śāstramākhyātaṃ sarvājñānavināśanam ||

### [8.3.19](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.19)

upadiśya mahāyogī sa yayau pulahāśramam |  
adyāpi vartate devaḥ sāṅkhyācāryo mahāśayaḥ ||

### [8.3.20](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.20)

yannāmasmaraṇenāpi sāṅkhyayogaśca siddhyati |  
taṃ vande kapilaṃ yogācāryaṃ sarvavarapradam ||

### [8.3.21](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.21)

evamuktaṃ manoḥ kanyāvaṃśavarṇanamuttamam |  
paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ cāpi sarvapāpavināśanam ||

### [8.3.22](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.22)

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi manuputrānvayaṃ śubham |  
yadākarṇanamātreṇa paraṃ padamavāpnuyāt ||

### [8.3.23](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.23)

dvīpavarṣasamudrādivyavasthā yatsutaiḥ kṛtā |  
vyavahāraprasiddhyarthaṃ sarvabhūtasukhāptaye ||

### [8.3.23.c1](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.23.c1)

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāmaṣṭamaskandhe bhuvanakośavistāre svāyambhuvamanuvaṃśakīrtanaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ ||

### [8.3.h1](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.h1)

catu'rtho'dhyāyaḥ | bhuvanakośaviṣaye priyavratavaṃśavarṇanam

### [8.3.1\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.1_2)

śrīnārāyaṇa uvāca |  
manoḥ svāyambhuvasyāsījjyeṣṭhaḥ putraḥ priyavrataḥ |  
pituḥ sevāparo nityaṃ satyadharmaparāyaṇaḥ ||

### [8.3.2\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.2_2)

prajāpaterduhitaraṃ surūpāṃ viśvakarmaṇaḥ |  
barhiṣmatīṃ copayeme samānāṃ śīlakarmabhiḥ ||

### [8.3.3\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.3_2)

tasyāṃ putrāndaśa guṇairanvitānbhāvitātmanaḥ |  
janayāmāsa kanyāṃ corjasvatīṃ ca yavīyasīm ||

### [8.3.4\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.4_2)

āgnīdhraścedhmajihvaśca yajñabāhustṛtīyakaḥ |  
mahāvīraścaturthastu pañcamo rukmaśukrakaḥ ||

### [8.3.5\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.5_2)

ghṛtapṛṣṭhaśca savano medhātithirathāṣṭamaḥ |  
vītihotraḥ kaviśceti daśaite vahnināmakāḥ ||

### [8.3.6\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.6_2)

eteṣāṃ daśaputrāṇāṃ trayo'pyāsanvirāgiṇaḥ |  
kaviśca savanaścaiva mahāvīra iti trayaḥ ||

### [8.3.7\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.7_2)

ātmavidyāpariṣṇātāḥ sarve te hyūrdhvaretasaḥ |  
āśrame parahaṃsākhye niḥspṛhā hyabhavanmudāḥ ||

### [8.3.8\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.8_2)

aparasyāṃ ca jāyāyāṃ trayaḥ putrāśca jajñire |  
uttamastāmasaścaiva raivataśceti viśrutāḥ ||

### [8.3.9\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.9_2)

manvantarādhipataya ete putrā mahaujasaḥ |  
priyavrataḥ sa rājendro bubhuje jagatīmimām ||

### [8.3.10\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.10_2)

ekādaśārbudābdānāmavyāhatabalendriyaḥ |  
yadā sūryaḥ pṛthivyāśca vibhāge prathame'tapat ||

### [8.3.11\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.11_2)

bhāge dvitīye tatrāsīdandhakārodayaḥ kila |  
evaṃ vyatikaraṃ rājā vilokya manasā ciram ||

### [8.3.12\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.12_2)

praśāsti mayi bhūmyāṃ ca tamaḥ prādurbhavetkatham |  
evaṃ nivārayiṣyāmi bhūmau yogabalena ca ||

### [8.3.13\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.13_2)

evaṃ vyavasito rājā putraḥ svāyambhuvasya saḥ |  
rathenādityavarṇena saptakṛtvaḥ prakāśayan ||

### [8.3.14\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.14_2)

tasyāpi gacchato rājño bhūmau yadrathanemayaḥ |  
patitāste samudrākhyāṃ bhejire lokahetave ||

### [8.3.15\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.15_2)

jātāḥ pradeśāste sapta dvīpā bhūmau vibhāgaśaḥ |  
rathanemisamutthāste parikhāḥ sapta sindhavaḥ ||

### [8.3.16\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.16_2)

yata āsaṃstataḥ sapta bhuvo dvīpā hi te smṛtāḥ |  
jambudvīpaḥ plakṣadvīpaḥ śālmalīdvīpasaṃjñakaḥ ||

### [8.3.17\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.17_2)

kuśadvīpaḥ krauñcadvīpaḥ śākadvīpaśca puṣkaraḥ |  
teṣāṃ ca parimāṇaṃ tu dviguṇaṃ cottarottaram ||

### [8.3.18\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.18_2)

samantataścopaklṛptaṃ bahirbhāgakrameṇa ca |  
kṣārodekṣurasodau ca surodaśca ghṛtodakaḥ ||

### [8.3.19\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.19_2)

kṣīrodo dadhimaṇḍodaḥ śuddhodaśceti te smṛtāḥ |  
saptaite prativikhyātāḥ pṛthivyāṃ sindhavastadā ||

### [8.3.20\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.20_2)

prathamo jambudvīpākhyo yaḥ kṣārodena veṣṭitaḥ |  
tatpatiṃ vidadhe rājā putramāgnīdhrasaṃjñakam ||

### [8.3.21\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.21_2)

plakṣadvīpe dvitīye'smindvīpekṣurasasamplute |  
jātastadadhipaḥ praiyavrata idhmādijihvakaḥ ||

### [8.3.22\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.22_2)

śālmalīdvīpa etasminsurodadhipariplute |  
yajñabāhuṃ tadadhipaṃ karoti sma priyavrataḥ ||

### [8.3.23\_2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.23_2)

kuśadvīpe'tiramye ca ghṛtodenopaveṣṭite |  
hiraṇyaretā rājābhūtpriyavratatanūjaniḥ ||

### [8.3.24](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.24)

krauñcadvīpe pañcame tu kṣīrodaparisamplute |  
praiyavrato ghṛtapṛṣṭhaḥ patirāsīnmahābalaḥ ||

### [8.3.25](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.25)

śākadvīpe cārutare dadhimaṇḍodasaṅkule |  
medhātithirabhūdrājā priyavratasuto varaḥ ||

### [8.3.26](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.26)

puṣkaradvīpake śuddhodakasindhusamākule |  
vītihotro babhūvāsau rājā janakasammataḥ ||

### [8.3.27](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.27)

kanyāmūrjasvatīnāmnīṃ dadāvuśanase vibhuḥ |  
āsīttasyāṃ devayānī kanyā kāvyasya viśrutā ||

### [8.3.28](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.28)

evaṃ vibhajya putrebhyaḥ saptadvīpān priyavrataḥ |  
vivekavaśago bhūtvā yogamārgāśrito'bhavat ||

### [8.3.28.c1](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3.28.c1)

iti śrīmaddevībhāgavate mahāpurāṇe'ṣṭādaśasāhasryāṃ saṃhitāyāmaṣṭamaskandhe bhuvanakośaviṣaye priyavratavaṃśavarṇanaṃ nāma caturthe'dhyāyaḥ ||

## Linked texts (3)

- [Revākhaṇḍa (Skandapurāṇa)](https://indike.org/pramana/in.purana.skanda.revakhanda.72.21) — Sanskrit
- [Bhagavatībhāgavatapurāṇa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.bhagavatibhagavatapurana.10.3) — Sanskrit
- [Die Kosmographie der Inder nach den Quellen dargestellt](https://indike.org/pramana/ins.geography.kirfel-1920.c7.s2.t2.1) — Willibald Kirfel, German

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.sakta.devibhagavata.8.3) · Pramāṇa
