Devimahatoriginal 4
Devīmāhātoriginal 4
- Language
- Sanskrit
Contents
- 4.104 — 1 part
4.1
iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe hariharabrahmaviracitaṃ
devīkavacaṃ samāptam
oṃ khaḍgaṃ cakragadeṣucāpaparidhān śūlaṃ bhuśuṇḍīṃ śiraḥ
śaṅkhaṃ sandadhatīṃ karaistrinayanāṃ sarvāṅgabhūṣāvṛtām
yāṃ hantuṃ madhukaiṭabhau jalajabhūstuṣṭāva supte harau
nīlāśmadyutimāsyapādadaśakāṃ seve mahākālikām
oṃ aiṃ mārkaṇḍeya uvāca
4.2
sāvarṇiḥ sūryatanayo yo manuḥ kathyate'ṣṭamaḥ
niśāmaya tadutpattiṃ vistarādgadato mama
4.3
mahāmāyānubhāvena yathā manvantarādhipaḥ
sa babhūva mahābhāgaḥ sāvarṇistanayo raveḥ
4.4
svārociṣe'ntare pūrve caitravaṃśasamudbhavaḥ
suratho nāma rājābhūtsamaste kṣitimaṇḍale
4.5
tasya pālayataḥ samyak prajāḥ putrānivaurasān
babhūvuḥ śatravo bhūpāḥ kolāvidhvaṃsinastadā
4.6
tasya tairabhavadyuddhamatiprabaladaṇḍinaḥ
nyūnairapi sa tairyuddhe kolāvidhvaṃsibhirjitaḥ
4.7
tataḥ svapuramāyāto nijadeśādhipo'bhavat
ākrāntaḥ sa mahābhāgastaistadā prabalāribhiḥ
4.8
amātyairbalibhirduṣṭairdurbalasya durātmabhiḥ
kośo balaṃ cāpahṛtaṃ tatrāpi svapure tataḥ
4.9
tato mṛgayāvyājena hṛtasvāmyaḥ sa bhūpatiḥ
ekākī hayamāruhya jagāma gahanaṃ vanam
4.10
sa tatrāśramamadrākṣīddvijavaryasya medhasaḥ
praśāntaśvāpadākīrṇaṃ muniśiṣyopaśobhitam
4.11
tasthau kañcitsa kālaṃ ca muninā tena satkṛtaḥ
itaścetaśca vicaraṃstasmin munivarāśrame
4.12
so'cintayattadā tatra mamatvākṛṣṭamānasaḥ
4.13
matpūrvaiḥ pālitaṃ pūrvaṃ mayā hīnaṃ puraṃ hi tat
madbhṛtyaistairasadvṛttairdharmataḥ pālyate na vā
4.14
na jāne sa pradhāno me śūro hastī sadāmadaḥ
mama vairivaśaṃ yātaḥ kān bhogānupalapsyate
4.15
ye mamānugatā nityaṃ prasāddhanabhojanaiḥ
anuvṛttiṃ dhruvaṃ te'dya kurvantyanyamahībhṛtām
4.16
asamyagvyayaśīlaistaiḥ kurvadbhiḥ satataṃ vyayam
sañcitaḥ so'tiduḥkhena kṣayaṃ kośo gamiṣyati
4.17
etaccānyacca satataṃ cintayāmāsa pārthivaḥ
tatra viprāśramābhyāśe vaiśyamekaṃ dadarśa saḥ
4.18
sa pṛṣṭastena kastvaṃ bho hetuścāgamane'tra kaḥ
saśoka iva kasmāttvaṃ durmanā iva lakṣyase
4.19
ityākarṇya vacastasya bhūpateḥ praṇayoditam
pratyuvāca sa taṃ vaiśyaḥ praśrayāvanato nṛpam
4.20
vaiśya uvāca
4.21
samādhināmi vaiśyo'hamutpanno dhanināṃ kule
putradārairnirastaśca dhanalobhātsādhubhiḥ
4.22
vihīnaśca dhanairdiḥ putrairādāya me dhanam
vanamabhyāgato duḥkhī nirastaścāsabandhubhiḥ
4.23
so'haṃ na vedmi putrāṇāṃ kuśalākuśalātmikām
pravṛttiṃ svajanānāṃ ca dārāṇāṃ cātra saṃsthitaḥ
4.24
kiṃ nu teṣāṃ gṛhe kṣemamakṣemaṃ kiṃ nu sāmpratam
4.25
kathaṃ te kiṃ nu sadvṛttā durvṛttāḥ kiṃ nu me sutāḥ
4.26
rājovāca
4.27
yairnirasto bhavām̐llubdhaiḥ putradārādibhirdhanaiḥ
4.28
teṣu kiṃ bhavataḥ snehamanuvadhnāti mānasam
4.29
vaiśya uvāca
4.30
evametadyathā prāha bhavānasmadgataṃ vacaḥ
kiṃ karomi na badhnāti mama niṣṭhuratāṃ manaḥ
4.31
yaiḥ saṃtyajya pitṛsnehaṃ dhanalubdhairnirākṛtaḥ
patiḥ svajanahārdaṃ ca hārdiṃ teṣveva me manaḥ
4.32
kimetannābhijānāmi jānannapi mahāmate
yatpremapravaṇaṃ cittaṃ viguṇeṣvapi bandhuṣu
4.33
teṣāṃ kṛte me niḥśvāso daurmanasyaṃ ca jāyate
4.34
karomi kiṃ yanna manasteṣvaprītiṣu niṣṭhuram
4.35
mārkaṇḍeya uvāca
4.36
tatastau sahitau vipra taṃ muniṃ samupasthitau
4.37
samādhirnāma vaiśyo'sau sa ca pārthivasattamaḥ
4.38
kṛtvā tu tau yathānyāyaṃ yathārhaṃ tena saṃvidam
upaviṣṭau kathāḥ kāściccakraturvaiśyapārthivau
4.39
rājovāca
4.40
bhagavaṃstvāmahaṃ praṣṭumicchāmyekaṃ vadsva tat
4.41
duḥkhāya yanme manasaḥ svacittāyattatā vinā
4.42
mamatvaṃ gatarājyasya rājyāṅgeṣvakhileṣvapi
jānato'pi yathājñasya kimetanmunisattama
4.43
ayaṃ ca nikṛtaḥ putrairdārairbhṛtyaistathojjhitaḥ
svajanena ca santyaktasteṣu hārdī tathāpyati
4.44
evameṣa tathāhaṃ ca dvāvapyatyantaduḥkhitau
dṛṣṭadoṣe'pi viṣaye mamatvākṛṣṭamānasau
4.45
tatkenaitanmahābhāga yanmoho jñānino'pi
mamāsya ca bhavatyeṣā vivekāndhasya mūḍhatā
4.46
ṛṣiruvāca
4.47
jñānamasti samastasya jantorviṣayagocare
viṣayāśca mahābhāga yānti caivaṃ pṛthakpṛthak
4.48
divāndhāḥ prāṇinaḥ kecidrātrāvandhāstathāpare
keciddivā tathā rātrau prāṇinastulyadṛṣṭayaḥ
4.49
jñānino manujāḥ satyaṃ kintu te na hi kevalam
yato hi jñāninaḥ sarve paśupakṣimṛgādayaḥ
4.50
jñānaṃ ca tanmanuṣyāṇāṃ yatteṣāṃ mṛgapakṣiṇām
manuṣyāṇāṃ ca yatteṣāṃ tulyamanyattathobhayoḥ
4.51
jñāne'pi sati paśyaitān patagāñchāvacañcuṣu
kaṇamokṣādatān mohātpīḍyamānānapi kṣudhā
4.52
mānuṣā manujavyāghra sābhilāṣāḥ sutān prati
lobhāt pratyupakārāya nanvetān kiṃ na paśyasi
4.53
tathāpi mamatāvarteṃ mohagarteṃ nipātitāḥ
mahāmāyāprabhāveṇa saṃsārasthitikāriṇā
4.54
tannātra vismayaḥ kāryo yoganidrā jagatpateḥ
mahāmāyā hareścaiṣā tayā sammohyate jagat
4.55
jñānināmapi cetāṃsi devī bhagavatī hi sā
balādākṛṣya mohāya mahāmāyā prayacchati
4.56
tayā visṛjyate viśvaṃ jagadetaccarācaram
saiṣā prasannā varadā nṛṇāṃ bhavati muktaye
4.57
sā vidyā paramā mukterhetubhūtā sanātanī
4.58
saṃsārabandhahetuśca saiva sarveśvareśvarī
4.59
rājovāca
4.60
bhagavan kā hi sā devī mahāmāyeti yāṃ bhavān
bravīti kathamutpannā sā karmāsyāśca kiṃ dvija
4.61
yatprabhāvā ca sā devī yatsvarūpā yadudbhavā
4.62
tatsarvaṃ śrotumicchāmi tvatto brahmavidāṃ vara
4.63
ṛṣiruvāca
4.64
nityaiva sā jaganmūrtistayā sarvamidaṃ tatam
4.65
tathāpi tatsamutpattirbahudhā śrūyatāṃ mama
4.66
devānāṃ kāryasiddhyarthamāvirbhavati sā yadā
utpanneti tadā loke sā nityāpyabhidhīyate
4.67
yoganidrāṃ yadā viṣṇurjagatyekārṇavīkṛte
āstīrya śeṣamabhajat kalpānte bhagavān prabhuḥ
4.68
tadā dvāvasurau ghorau vikhyātau madhukaiṭabhau
viṣṇukarṇamalodbhūtau hantuṃ brahmāṇamudyatau
4.69
sa nābhikamale viṣṇoḥ sthito brahmā prajāpatiḥ
dṛṣṭvā tāvasurau cograu prasuptaṃ ca janārdanam
4.70
tuṣṭāva yoganidrāṃ tāmekāgrahṛdayaḥ sthitaḥ
vibodhanārthāya harerharinetrakṛtālayām
4.69-2
viśveśvarīṃ jagaddhātrīṃ sthitisaṃhārakāriṇīm
nidrāṃ bhagavatīṃ viṣṇoratulāṃ tejasaḥ prabhuḥ
4.72
brahmovāca
4.73
tvaṃ svāhā tvaṃ svadhā tvaṃ hi vaṣaṭkāraḥ svarātmikā
sudhā tvamakṣare nitye tridhāmātrātmikā sthitā
4.74
ardhamātrā sthitā nityā yānuccāryaviśeṣataḥ
tvameva sā tvaṃ sāvitrī tvaṃ devajananī parā
4.75
tvayaitaddhāryate viśvaṃ tvayaitat sṛjyate jagat
tvayaitat pālyate devi tvamatsyante ca sarvadā
4.76
visṛṣṭau sṛṣṭirūpā tvaṃ sthitirūpā ca pālane
tathā saṃhṛtirūpānte jagato'sya jaganmaye
4.77
mahāvidyā mahāmāyā mahāmedhā mahāsmṛtiḥ
mahāmohā ca bhavatī mahādevī mahāsurī
4.78
prakṛtistvaṃ ca sarvasya guṇatrayavibhāvinī
kālarātrirmahārātrirmoharātriśca dāruṇā
4.79
tvaṃ śrīstvamīśvarī tvaṃ hrīstvaṃ buddhirbodhalakṣaṇā
lajjā puṣṭistathā tuṣṭistvaṃ śāntiḥ kṣāntireva ca
4.80
khaḍginī śūlinī ghorā gadinī cakriṇī tathā
śaṅkhinī cāpinī bāṇabhuśuṇḍīparighāyudhā
4.81
saumyā saumyatarāśeṣasaumyebhyastvatisundarī
parāparāṇāṃ paramā tvameva parameśvarī
4.82
yacca kiñcitkacidvastu sadasadvākhilātmike
tasya sarvasya yā śaktiḥ sā tvaṃ kiṃ stūyase mayā
4.83
yayā tvayā jagatsraṣṭā jagatpātyatti yo jagat
so'pi nidrāvaśaṃ nītaḥ kastvāṃ stotumiheśvaraḥ
4.84
viṣṇuḥ śarīragrahaṇamahamīśāna eva ca
kāritāste yato'tastvāṃ kaḥ stotuṃ śaktimān bhavet
4.85
sā tvamitthaṃ prabhāvaiḥ svairudārairdevi saṃstutā
mohayaitau durādharṣāvasurau madhukaiṭabhau
4.86
prabodhaṃ ca jagatsvāmī nīyatāmacyuto laghu
4.87
bodhaśca kriyatāmasya hantumetau mahāsurau
4.88
ṛṣiruvāca
4.89
evaṃ stutā tadā devī tāmasī tatra vedhasā
viṣṇoḥ prabodhanārthāya nihantuṃ madhukaiṭabhau
4.90
netrāsyanāsikābāhuhṛdayebhyastathorasaḥ
nirgamya darśane tasthau brahmaṇo'vyaktajanmanaḥ
4.91
uttasthau ca jagannāthastayā mukto janārdanaḥ
ekārṇave'hiśayanāttataḥ sa dṛṣṭaśca tau
4.92
madhukaiṭabhau durātmānāvativīryaparākramau
krodharaktekṣaṇāvattaṃ brahmāṇaṃ janitodyamau
4.93
samutthāya tatastābhyāṃ yuyudhe bhagavān hariḥ
pañcavarṣasahasrāṇi bāhupraharaṇo vibhuḥ
4.94
tāvapyaticalonmattau mahāmāyāvimohitau
4.95
uktavantau varo'smatto briyatāmiti keśavam
4.96
śrībhagavānuvāca
4.97
bhavetāmadya me tuṣṭau mama vadhyāvubhāvapi
4.98
kimanyena vareṇātra etāvaddhi vṛtaṃ mama
4.99
ṛṣiruvāca
4.100
vañcitābhyāmiti tadā sarvamāpomayaṃ jagat
vilokya tābhyāṃ gadito bhagavān kamalekṣaṇaḥ
4.101
āvāṃ jahi na yatrorvī salilena pariplutā
4.102
ṛṣiruvāca
4.103
tathetyuktvā bhagavatā śaṅkhacakragadābhṛtā
kṛtvā cakreṇa vai chinne jaghane śirasī tayoḥ
4.104
evameṣā samutpannā brahmaṇā saṃstutā svayam
prabhāvamasyā devyāstu bhūyaḥ śṛṇu vadāmi te
4.104.p1
iti śrīmārkaṇḍeyapurāṇe sāvarṇike manvantare devīmāhātmye madhukaiṭabhavadho nāma prathamo'dhyāyaḥ || 1
Linked texts (12)
- Mārkaṇḍeyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Devīmāhātmya — Sanskrit
- Durgārcanasṛti — Sanskrit
- Śrīcaṇḍī — Sanskrit
- Caṇḍīsaptasatī — Sanskrit
- Caṇḍīmāhātmya Devīmāhātmya — Sanskrit
- Saptaśatīmahāstotra — Sanskrit
- Durgāsaptaśatī Devīmāhātmya — Sanskrit
- Durgāpāṭha — Vyāsa, Sanskrit
- Durgārahasya — Sanskrit
- Durgāstotra or saptaśatī — Sanskrit
- Devīmāhātmya or Saptaśatīcaṇḍī — Sanskrit