<!-- Pramāṇa, a library of Indian primary sources · https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6 -->

[Pramāṇa](https://indike.org/pramana/) › [Indian literature](https://indike.org/pramana/in) › [Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana) › [Minor Purāṇas](https://indike.org/pramana/in.purana.upa) › [Of Sūrya and Gaṇeśa](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya) › [Mudgalapurana](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala) › 4.6

# Mudgalapurana 4.6: candradarśanadoṣaharaṇacaritavarṇanaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

Mudgalapurāṇa 4.6

- **Language:** Sanskrit

## Contents

- [4.6.52](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.52) — 1 part
- [4.6.129](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.129) — 1 part
- [4.6.234](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.234) — 1 part

### candradarśanadoṣaharaṇacaritavarṇanaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

### [4.6.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.p1)

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

> Homage to the glorious Gaṇeśa.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.1](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.1)

daśaratha uvāca |  
aṅgārakayutā svāmin kathaṃ śreṣṭhā babhūva sā |  
tanme brūhi viśeṣeṇa saṃśayo'tra mahāṃśca me ||

> Daśaratha said: / O lord, how did that \[fourth\] joined with Tuesday become superior? / Explain that to me in detail; I have a great doubt about this.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.2](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.2)

vasiṣṭha uvāca |  
bharadvājāt samutpannaḥ pṛthvyāṃ bhaumo mahāmatiḥ |  
gaṇānāṃ tvetimantreṇa pūjayāmāsa vighnapam ||

> Vasiṣṭha said: / Born from Bharadvāja upon the earth, the highly intelligent Bhauma (Mars) / worshipped the lord of obstacles with the mantra beginning with 'gaṇānāṃ tvā'.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.3](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.3)

tatāpa sa tapo ramyaṃ dhyātvā devaṃ gajānanam |  
pārinerācca nagarāt paścime vanasaṃsthitaḥ ||

> Residing in the forest to the west of the city of Pārinerā, / he performed beautiful austerity, meditating on the divine Gajānana.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.4](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.4)

śatavarṣairgaṇādhyakṣaḥ prasannastaṃ yayau nṛpa |  
varaṃ brūhi mahābhāga bhūmiputreti so'bravīt ||

> After a hundred years, Gaṇādhyakṣa, pleased, went to him, O king; / he said, 'Choose a boon, O fortunate son of the Earth!'  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.5](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.5)

tato bhaumo gaṇādhīśaṃ pūjayan bhaktibhāvataḥ |  
stutvā taṃ sa jagādeti varaṃ sarvasukhapradam ||

> Then Bhauma, worshipping Gaṇādhīśa with devotional feeling / and praising him, spoke this request for a boon that bestows all happiness:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.6](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.6)

naradehena yukto'haṃ tathāpi gaṇanāyaka |  
icchāmi cāmṛtaṃ pātuṃ grahaṃ māṃ kuru mānada ||

> 'Though endowed with a human body, O leader of the gaṇas, / I wish to drink nectar; make me a planetary deity, O honour-giver!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.7](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.7)

tava bhaktyekanilayaṃ nāmnā maṅgalasaṃjñakam |  
ṛṇahartāramevaṃ māṃ prabho kuru dhanapradam ||

> A sole abode of devotion to you, named Maṅgala, / a remover of debt, and a bestower of wealth—make me thus, O Lord!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.8](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.8)

māghakṛṣṇacaturthyāṃ yaddarśanaṃ te mayā kṛtam |  
mayā yuktā tato devī mahāpuṇyapradā'stu sā ||

> Since your vision was obtained by me on the fourth of the dark fortnight in Māgha, / let that divine \[tithi\], when joined with me, grant great merit!'  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.9](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.9)

tatheti gaṇanāthena kṛtaṃ sarvaṃ narādhipa |  
atoṃ'gārayutā puṇyā caturthī mukhyatāṃ gatā ||

> Saying 'So be it', everything was granted by the lord of the gaṇas, O king; / therefore, the meritorious fourth joined with Tuesday has attained pre-eminence.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.10](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.10)

adhunā cetihāsaṃ te kathayāmi viśeṣataḥ |  
bhādraśuklacaturthyāṃ vai na draṣṭavyo niśākaraḥ ||

> Now I will relate an ancient narrative to you in detail: / on the fourth of the bright fortnight in Bhādrapada, the moon must not be looked upon.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.11](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.11)

tatra te kāraṇaṃ sarvaṃ kathayāmi savistaram |  
yena doṣavihīnastvaṃ gaṇeśaṃ bhajase nṛpa ||

> I will tell you the entire reason for that at length, / so that, freed from fault, you may worship Gaṇeśa, O king.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.12](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.12)

ekadā devasaṃyuktairmunibhiścaiva niścitam |  
gaṇeśāṃśasamudbhūtāḥ pañca devā na saṃśayaḥ ||

> Once, it was concluded by sages along with the gods: / 'The five deities are born from portions of Gaṇeśa, without a doubt.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.13](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.13)

te gaṇeśasvarūpādvai kadā bhinnā bhavanti na |  
teṣāṃ smaraṇamātreṇa santuṣṭo gaṇanāyakaḥ ||

> They are never separate from the true nature of Gaṇeśa; / merely by remembering them, the leader of the gaṇas will be pleased.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.14](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.14)

bhaviṣyati na sandehastasmādādau munīśvarāḥ |  
śivādīn pūjayata ca tena siddhimavāpsyatha ||

> There is no doubt \[of this\]; therefore, O chief sages, worship Śiva and the others first, / and through that you will attain perfection.'  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.15](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.15)

evaṃ jñānabalenājñaiḥ kṛtaṃ devaiḥ saharṣibhiḥ |  
pañcabhirviṣṇumukhyaistattatheti pratipāditam ||

> Thus, relying on their \[own\] intellect, it was done by the undiscerning gods along with the sages; / it was established as 'so be it' by the five, with Viṣṇu as the chief.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.16](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.16)

tataḥ sarve munigaṇāścakruste tādṛśīṃ kriyām |  
tayā siddhivihīnāste bhrāntāḥ sarve babhūvire ||

> Then all the groups of sages performed such rites; / devoid of perfection through that, they all became bewildered.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.17](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.17)

samāgatā devagaṇaiḥ brahmāṇaṃ tuṣṭuvurnṛpa |  
vṛttāntaṃ kathayāmāsuḥ so'pi cintāturo'bhavat ||

> Assembling together with the hosts of gods, they praised Brahmā, O king; / they recounted the matter, and he too became afflicted with anxiety.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.18](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.18)

sasmāra śivamukhyāṃśca brahmāṇaṃ te samāyayuḥ |  
viṣṇuḥ śivo'ryamā śaktiste'pi śrutvā suvismitāḥ ||

> He remembered \[the deities\] headed by Śiva, and they came to Brahmā; / Viṣṇu, Śiva, the Sun (Aryaman), and Śakti—they too, having heard, were greatly astonished.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.19](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.19)

etasminnantare tatra śabdaḥ sarvabhayaṅkaraḥ |  
babhūva tīvraghoṣeṇa yuktaḥ pralayasūcakaḥ ||

> In the meantime, a sound that struck terror into all / arose there, accompanied by a piercing roar, signalling universal dissolution.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.20](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.20)

śabdaṃ śrutvā bhayodvignā babhūvuḥ śambhumukhyakāḥ |  
tato'kasmān mahābhīmaḥ puruṣaḥ prakaṭo'bhavat ||

> Hearing the sound, \[the gods\] headed by Śambhu became agitated with fear; / thereupon, all of a sudden, an immensely terrifying man appeared.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.21](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.21)

vikarālaṃ ca taṃ dṛṣṭvā mumūrcchuḥ śaṅkarādayaḥ |  
munayo devatāḥ ke'pi palāyanta ca mūrcchitāḥ ||

> Seeing him so dreadful, Śaṅkara and the others fainted; / some sages and gods also fainted and fled.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.22](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.22)

muhūrtamātrakāle vai gate brahmādayaḥ surāḥ |  
sāvadhānā babhūvustaṃ dadṛśuḥ purataḥ sthitam ||

> Indeed, when just a muhūrta had passed, the gods headed by Brahmā / regained consciousness and saw him standing before them.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.23](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.23)

tato'tibhayasaṃyuktāstuṣṭuvurgaṇanāyakam |  
dhyātvā hṛdi mahadrūpaṃ gajavaktrādicihnitam ||

> Then, filled with utmost fear, they praised the leader of the gaṇas, / meditating in their hearts on his great form marked by an elephant face and other features.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.24](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.24)

brahmādyā ūcuḥ |  
namaste gaṇanāthāya vighnānāṃ pataye namaḥ |  
anāthānāṃ sunāthāya namo vighnanivāraṇa ||

> Brahmā and the others said: / “Salutations to you, leader of the gaṇas, salutations to the lord of obstacles! / Salutations to the noble protector of the helpless, O remover of obstacles!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.25](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.25)

bhaktebhyaḥ sarvadātre te nirākārāya sākṣiṇe |  
ameyāyāpratarkyāya herambāya namo namaḥ ||

> Salutations, salutations to Heramba, the giver of everything to his devotees, / the formless one, the witness, immeasurable, incomprehensible!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.26](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.26)

gajānanāya devāya śūrpakarṇāya te namaḥ |  
mahodarāya sarveṣāmādipūjyāya vai namaḥ ||

> Salutations to you, Gajānana, the deity with winnowing-basket ears! / Salutations indeed to Mahodara, the one worshipped first by all!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.27](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.27)

khaṃ. 4 a. 6 pāna 12) sarvādaye mahādātre sarvapūjyāya vai namaḥ |  
sarvabhāvasthitāyaiva ḍhuṇḍhirājāya te namaḥ ||

> Section 4, Chapter 6, page 12) Salutations indeed to the origin of all, the great giver, the one worshipped by all! / Salutations to you, Ḍhuṇḍhirāja, who abide in all states of being!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.28](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.28)

svānandavāsine tubhyaṃ yogaśāntimayāya ca |  
yogibhyo yogadātre vai yogānāṃ pataye namaḥ ||

> Salutations to you who dwell in Svānanda, who consist of yoga and peace, / who bestow yoga upon yogins, the lord of yogas!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.29](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.29)

sṛṣṭikartre ca pātre te sṛṣṭihartre namo namaḥ |  
gaṇeśāya guṇānāṃ vai cālakāya namo namaḥ ||

> Salutations, salutations to you, creator of the cosmos, its protector and its destroyer! / Salutations, salutations to Gaṇeśa, the impeller of the qualities!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.30](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.30)

ātmane'nātmane caiva kāraṇānāṃ prakāśine |  
brahmeśāya sadānātha devapālakarūpiṇe ||

> To the self and the non-self, the illuminator of causes, / to the lord of Brahman, the eternal protector, whose form is the guardian of the gods!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.31](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.31)

nivāraya mahāvighnaṃ sahasā samupasthitam |  
grasiṣyati na cedaṇḍamasmān vai nātra saṃśayaḥ ||

> Warding off this great obstacle that has suddenly presented itself; / otherwise it will devour the egg \[of the universe\] and us; of this there is no doubt.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.32](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.32)

tvadīyapādapadmasya vayaṃ dāsā gajānana |  
mariṣyāmo yadā nātha yaśastava gataṃ tadā ||

> We are the servants of your lotus feet, O Gajānana; / when we die, O Lord, your fame will be lost.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.33](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.33)

adhunā rakṣa deveśa na vayaṃ draṣṭumugrakam |  
kṣamā gacchanti naḥ prāṇā rakṣa vighneśa rakṣa bhoḥ ||

> Protect us now, O Lord of the gods! We are not able / to behold this fierce one; our life-breaths are departing. Protect us, O Vighneśa, protect us!”  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.34](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.34)

evaṃ saṃstuvatāṃ teṣāṃ puraḥ so'pi mahāpumān |  
gaṇeśākārarūpeṇa babhūva nṛpasattama ||

> As they were thus offering praise, that great person before them / assumed the form and shape of Gaṇeśa, O best of kings.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.35](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.35)

tataste taṃ praṇemuśca pūjayāmāsurādarāt |  
mānasīṃ svasutāṃ tasmai daduḥ sarve śivādayaḥ ||

> Then they bowed down to him and worshipped him with reverence; / Śiva and all the others presented him their mind-born daughters.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.36](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.36)

sarasvatīṃ dadau brahmā viṣṇuḥ puṣṭiṃ ca mānasīm |  
yoginīṃ śaṅkaraścaiva mohinīṃ jagadambikā ||

> Brahmā gave Sarasvatī, Viṣṇu his mind-born Puṣṭi, / Śaṅkara Yoginī, and the Mother of the Universe Mohinī.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.37](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.37)

sañjīvanīṃ dadau tasmai bhānuḥ sarvapriyaṅkaraḥ |  
evaṃ sampūjya vighneśaṃ praṇatāste mahīpate ||

> The Sun, who brings joy to all, gave him Sañjīvanī; / having thus worshipped Vighneśa, O king, they bowed down.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.38](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.38)

uvāca tān sa utthāpya vighneśo bhaktibhāvataḥ |  
viṣṇumukhyāna maheśāṃśca meghagambhīraniḥsvanaḥ ||

> Raising them up, Vighneśa, whose voice was deep like a thundercloud, / spoke out of loving devotion to them—to Maheśa and those headed by Viṣṇu.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.39](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.39)

śrīgaṇeśa uvāca |  
śambhumukhyāḥ śṛṇuta ca devendrā munimukhyakāḥ |  
madīyāṃśā bhavanto'pi garvaṃ mā kuruta priyāḥ ||

> Glorious Gaṇeśa said: / “Listen, O \[gods\] headed by Śambhu, O Indra of gods, O foremost sages! / Even though you are portions of me, do not be proud, dear ones.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.40](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.40)

carācaraṃ madīyāṃśaṃ madrahitaṃ na kiñcana |  
tebhyaḥ siddhipradānārthaṃ dehadhārī bhavāmyaham ||

> The moving and the unmoving are parts of me; nothing is devoid of me. / For the purpose of granting perfection to them, I assume an embodied form.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.41](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.41)

yadi jñānena māṃ tyaktvā pūjayet tṛṇarūpakam |  
tenā'haṃ kiṃ mahādevāḥ pūjito vadata priyāḥ ||

> If someone, through knowledge, neglects me and worships what has the form of a blade of grass, / have I been worshipped by that, O great gods? Tell me, dear ones.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.42](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.42)

tatrāṃśo vartate kiñcin madīyastat samā ca me |  
tṛptirjātā na sandehaḥ pūrṇastṛpto bhavāmi na ||

> A small portion of mine is present there, and a satisfaction equal to that / arises for me, no doubt; but I do not become fully satisfied.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.43](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.43)

bhavanto'pi tathā vipraiḥ kalāṃśāḥ pūjitā yadi |  
kalāṃśarūpā me tṛptistena jātā guṇātmikā ||

> Likewise, when you, who are fractional portions, are worshipped by Brahmins, / the satisfaction that arises for me from that is of a fractional, quality-bound nature.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.44](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.44)

brahmāṇḍe pūjite pūrṇe na tṛpto'haṃ bhavāmi ca |  
anantāni madīyeṣu brahmāṇḍāni svalomasu ||

> Even when the whole cosmic egg is worshipped, I am not fully satisfied; / infinite cosmic eggs reside in the hairs of my body.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.45](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.45)

gajavaktrādicihnena cihnito'haṃ maheśvaraḥ |  
jagadbrahmamayastatra tiṣṭhāmi yogaśāntidaḥ ||

> Marked by an elephant-face and other features, I, the Great Lord, / consisting of the world and Brahman, abide there, bestowing yoga and peace.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.46](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.46)

tasya pūjanamātreṇa jagadbrahma supūjitam |  
ahaṃ tayośca yoge vai pūrṇaḥ sampūjito mataḥ ||

> Merely by worshipping it, the world and Brahman are well worshipped; / and in the union of those two, I am considered to be fully worshipped.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.47](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.47)

māṃ tyaktvā jñānamohena mohitā munidevatāḥ |  
bhavatāṃ pūjanaṃ cakruḥ sarvādau vighnasaṃyutāḥ ||

> Abandoning me, deluded by the delusion of knowledge, the sages and gods / worshipped you first of all, and so they met with obstacles.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.48](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.48)

tatrāpi madasaṃyuktā bhavantastādṛśātmakāḥ |  
siddhihīnāstato jātāḥ punarmā kuruta tvidam ||

> Even then, possessed of arrogance, you were of such a nature / and consequently became bereft of perfection; do not do this again.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.49](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.49)

pūrvasmiṃśca bhavadbhirvai sevito bhaktisaṃyutaiḥ |  
ataḥsahāmi deveśā dattaṃ vo darśanaṃ mayā ||

> In the past you served me with devotion; / therefore I tolerate it, O lords of gods, and have granted you my vision.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.50](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.50)

kalāṃśamātreṇa yadi santuṣṭo'haṃ bhavāmi cet |  
tadā dehadharaḥ kasmāt sthāsyāmi vadata priyāḥ ||

> If I am satisfied merely by a fractional portion, / then why should I remain embodied? Tell me, dear ones.”  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.51](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.51)

evamuktvā gaṇādhīśo virarāma mahīpate |  
te'pi praṇamya vighneśaṃ svadoṣaṃ prakṣamāpayan ||

> Having spoken thus, the Gaṇādhīśa fell silent, O king; / bowing down to Vighneśa, they also begged forgiveness for their fault.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.52](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.52)

etasminnantare tatra candraḥ śaṅkarabhālagaḥ |  
jahāsa vivṛtairdantairgaṇeśaṃ rūpagarvitaḥ ||

> In the meantime, the moon on Śaṅkara’s forehead, / arrogant of his beauty, laughed with bared teeth at Gaṇeśa.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.52.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.52.p1)

uvāca mohito'tyantaṃ praṇamya gaṇanāyakam |  
(

> Utterly deluded, bowing to the leader of the gaṇas, he said: / (  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.53](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.53)

khaṃ. 4 a. 6 pāna 13) gajavaktrayutaṃ rūpaṃ kiṃ dhṛtaṃ vikaṭaṃ prabho ||

> Section 4, Chapter 6, page 13) “Why have you assumed a monstrous form endowed with an elephant's face, O Lord?”  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.54](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.54)

punaḥ punaruvācedaṃ vākyaṃ hāsyaparāyaṇaḥ |  
tatastaṃ kupito devaḥ śaśāpa śaśalāñchanam ||

> Intent on mockery, he said this again and again; / then the enraged god cursed the hare-marked \[moon\]:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.55](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.55)

ye tvāṃ vilokayante vai candra te pāpinaḥ sadā |  
bhavantu vighnasaṃyuktā madvākyānnātra saṃśayaḥ ||

> “O Moon, those who look upon you will always be sinners / beset with obstacles by my word; of this there is no doubt.”  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.56](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.56)

evamuktvāntardadhe'sau gaṇeśo brahmanāyakaḥ |  
bhāryābhiḥ sahito bhūpa candraśca malino'bhavat ||

> Having spoken thus, Gaṇeśa, the leader of Brahman, disappeared / along with his wives, O king, and the moon became tarnished.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.57](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.57)

ahaṅkāravihīnāste jātāḥ śambhvādayaḥ surāḥ |  
tadārabhya mahābhāga gāṇapatyā viśeṣataḥ ||

> The gods headed by Śambhu became free from egoism; / from that time on, O fortunate one, they became especially Gāṇapatyas.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.58](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.58)

vedajñā'haṅkṛtiḥ pūrṇā brahmaṇo hṛdi saṃsthitā |  
tayā madayuto brahmā bhavatyevaṃ punaḥ punaḥ ||

> The complete egoism of Vedic knowledge resided in Brahmā’s heart; / through it Brahmā would become filled with arrogance again and again.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.59](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.59)

sarasvatī sā dattā vai gaṇeśāya mahātmane |  
tayā yuktaḥ sadā reme brahmaṇo hṛdi vighnapaḥ ||

> That Sarasvatī was given indeed to the great-souled Gaṇeśa; / united with her, the lord of obstacles took delight forever in Brahmā’s heart.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.60](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.60)

hṛdi sthite gaṇeśe sa kathaṃ mohayuto bhavet |  
sadā taṃ bhajate bhaktyā gāṇapatyasvabhāvataḥ ||

> When Gaṇeśa was established in his heart, how could he be subject to delusion? / He always worshipped him with devotion according to the nature of a Gāṇapatya.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.61](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.61)

sarvapoṣaṇatā tadvadviṣṇorhṛdi samāsthitā |  
tat sāmarthyavimohena garvaṃ gacchati keśavaḥ ||

> Likewise, the quality of nourishing everything resided in Viṣṇu’s heart; / through delusion caused by that power, Keśava used to fall into pride.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.62](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.62)

tāṃ dadau vighnarājāya puṣṭiṃ viśvasya poṣiṇīm |  
tayā yukto gaṇeśāno reme viṣṇoḥ sadā hṛdi ||

> He gave that Puṣṭi, who nourishes the universe, to the king of obstacles; / united with her, the lord Gaṇeśa always took delight in Viṣṇu’s heart.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.63](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.63)

so'pi taṃ bhajate nityaṃ gāṇapatyavicāravit |  
hṛdisthe sa kathaṃ mohaṃ prāpnoti nṛpa vighnape ||

> He too worshipped him constantly, understanding the Gāṇapatya doctrine; / when the lord of obstacles was in his heart, how could he attain delusion, O king?  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.64](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.64)

yogena mohahīnatvaṃ sadā śambhorhṛdi prabho |  
tenāhaṅkārabhāvena manyate kiṃ na śaṅkaraḥ ||

> Freedom from delusion through yoga was always in Śambhu’s heart, O Lord; / because of that sense of ego, did Śaṅkara not think highly of himself?  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.65](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.65)

tāmeva yoginīṃ devīṃ hṛdisthāṃ pradadau śivaḥ |  
gaṇeśastu tayā yukto reme śambhorhṛdi sthitaḥ ||

> Śiva gave away that very goddess Yoginī dwelling in his heart; / and Gaṇeśa, united with her, took delight, dwelling in Śambhu’s heart.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.66](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.66)

gaṇeśe hṛdi saṃsthe sa mohaṃ naiva prapadyate |  
sadā gāṇeśako bhūtvā bhajate gaṇanāyakam ||

> When Gaᅆeŕa was established in his heart, he did not fall into delusion at all; / constantly becoming devoted to Gaᅆeŕa, he worshiped the leader of the gaᅆas.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.67](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.67)

vṛṣṭyā dānapradāne vai karoti sa divākaraḥ |  
sarveṣāṃ jīvanaṃ tena dhṛtaṃ karmamayaṃ nṛpa ||

> Indeed, the Sun makes the bestowing of gifts by rain; / by him the life of all, which consists of action, is upheld, O king.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.68](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.68)

tadeva hṛdaye tasya vartate'haṃsvabhāvataḥ |  
tāṃ sañjīvanikāṃ sūryo dadau vighneśvarāya ca ||

> That very thing exists in his heart through his own egoistic nature; / and the Sun gave that revivifying power to Vighneŕvara.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.69](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.69)

tayā yukto gaṇādhīśaḥ sadā hṛdi sa khelati |  
bhānostena ravistaṃ sa bhajate'nanyacetasā ||

> Joined with her, the lord of the gaᅆas plays constantly in the heart / of the Sun; therefore the Sun worships him with an undivided mind.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.70](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.70)

śaktirhṛdayagāṃ devīṃ mohinīṃ sarvamohinīm |  
dadau vighneśvarāyaiva śaktibhāvasamanvitām ||

> œakti gave the goddess residing in her heart, the enchantress who enchants all, / joined with the nature of power, to Vighneŕvara himself.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.71](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.71)

tayā yukto gaṇeśānastasyā hṛdi viśeṣataḥ |  
tena khelati sā devī bhajate gaṇanāyakam ||

> Joined with her, the lord Gaᅆeŕa plays especially in her heart; / therefore that goddess worships the leader of the gaᅆas.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.72](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.72)

ityahaṅkāranirmuktā devendrāste babhūvire |  
gāṇapatyapriyā jātā bhajante vighnanāyakam ||

> Thus those chiefs of gods became freed from egoism; / becoming fond of Gāᅆapatya \[tradition\], they worship the leader of obstacles.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.73](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.73)

citte cintāmaṇiḥ sthitvā prakṛtyā khelati prabhuḥ |  
mithyāhaṅkārabhāvena bandhanaṃ pratipadyate ||

> Having established himself in the heart as the Cintāmaᅆi gem, the Lord plays with primordial nature; / through the false notion of egoism, one incurs bondage.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.74](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.74)

kartā kārayitā devo gaṇeśo nātra saṃśayaḥ |  
hṛdisthaṃ taṃ samarpyaiva svātmānaṃ sukhino'bhavan ||

> Gaᅆeŕa is the doer and the cause of doing—there is no doubt about this; / having offered themselves to him dwelling in the heart, they became happy.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.75](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.75)

mudgala uvāca |  
śrutvā daśaratho rājā jagāda munisattamam |  
candrasya kā gatirjātā tāṃ me vada mahāmune ||

> Mudgala said: / Having heard, King Daŕaratha spoke to the best of sages: / 'What became the fate of the Moon? Tell me that, O great sage.'  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.76](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.76)

vasiṣṭha uvāca |  
gaṇeśaśāpasaṃyuktaścandraḥ sa svagṛhe gataḥ |  
ekānte duḥkhasaṃyukto vicāramakaroddhṛdi ||

> Vasiᥳᥖha said: / Afflicted by Gaᅆeŕa's curse, the Moon went to his own home; / filled with grief in solitude, he pondered in his heart:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.77](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.77)

samprajñātasvarūpaśca deho gaṇapateḥ smṛtaḥ |  
asamprajñātarūpaṃ vai śirastasya mahātmanaḥ ||

> 'The body of Gaᅆapati is declared to be of the nature of the cognitive \[trance\], / while the head of that great soul is indeed of the nature of the ultra-cognitive \[trance\].  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.78](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.78)

tayoryoge gaṇeśo'yaṃ bhaktānugrahakāraṇāt |  
dehadhārī svayaṃ sākṣādbabhūvātra na saṃśayaḥ ||

> In the union of the two, this Gaᅆeŕa, for the sake of granting grace to devotees, / became embodied in visible form Himself—there is no doubt about this.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.79](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.79)

khaṃ. 4 a. 6 pāna 14) vedeṣu kathitaṃ te yadrūpaṃ paramayogadam |  
tanna jñātaṃ mayā deva mohenaiva gajānana ||

> \[Khaᅆᥖa 4, Adhyāya 6, Folio 14\] That form of yours which is declared in the Vedas to bestow supreme yoga, / that was not understood by me, O god, only through delusion, O Gajānana.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.80](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.80)

aparādhaṃ dayāsindho kṣama tvaṃ cittagaṃ prabho |  
evaṃ kṣamāpya vighneśaṃ dhyātvā līno babhūva ha ||

> O ocean of compassion, O Lord, forgive the fault that entered my mind!' / Having thus begged Vighneŕa for forgiveness, having meditated on him, he became absorbed \[in him\].  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.81](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.81)

gaṅgātīre samāgamya tatāpa tapa uttamam |  
aṣṭādaśākṣareṇaiva toṣayāmāsa vighnapam ||

> Arriving at the bank of the Gaᑅgā, he performed excellent austerities; / he pleased the lord of obstacles with the eighteen-syllabled \[mantra\].  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.82](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.82)

candre līne jagat sarvaṃ duḥkhayuktaṃ babhūva ha |  
sūryasya tejasā dagdhaṃ rasahīnaṃ carācaram ||

> When the Moon had vanished into absorption, the entire world became filled with sorrow; / scorched by the blazing heat of the Sun, the moving and unmoving was devoid of sap.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.83](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.83)

tato devagaṇaiḥ sarvairbhayabhītaiḥ samantataḥ |  
śambhuviṣṇumukhāstatra tapastepuḥ saheśvarāḥ ||

> Then all the hosts of gods, terrified on every side, / headed by œambhu and Viᥳᅆu, along with the lords, performed austerities there.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.84](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.84)

ṣaḍakṣaravidhānena dhyātvā hṛdi gajānanam |  
bhaktiyuktā nṛpaśreṣṭha toṣayāmāsurādarāt ||

> Having meditated on Gajānana in the heart according to the ritual of the six-syllabled \[mantra\], / full of devotion, O best of kings, they pleased him with reverence.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.85](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.85)

varṣāṇāṃ śatake tatra gate candraṃ gaṇādhipaḥ |  
āyayau varadānārthaṃ tapo baddho nṛpottama ||

> When a century of years had passed there, the lord of the gaᅆas / came to the Moon to grant a boon, bound by his austerity, O best of kings.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.86](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.86)

varṣeṇaikena deveśān yayau vighnādhipo vibhuḥ |  
samakāle ca deveśāścandrastaṃ tuṣṭuvurvibhum ||

> In one year the all-pervading lord of obstacles went to the chiefs of the gods; / and at the same time the chiefs of the gods and the Moon praised that all-pervading Lord.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.87](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.87)

atharvaśirasā ḍhuṇḍhiṃ toṣayāmāsurādarāt |  
santuṣṭastānuvācedaṃ gaṇeśo brahmanāyakaḥ ||

> They pleased ᥁huᅆᥖhi with reverence by the Atharvaŕiras \[Upaniᥳad\]; / pleased, Gaᅆeŕa, the leader of Brahman, said this to them.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.88](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.88)

śrīgaṇeśa uvāca |  
varaṃ vṛṇuta deveśāḥ santuṣṭo'haṃ dadāmi tam |  
yaṃ yamicchatha taṃ taṃ vai saphalaṃ vaḥ karomyaham ||

> Gaᅆeŕa said: / 'Choose a boon, O chiefs of the gods! Being pleased, I grant it; / whatever you desire, all that I shall make fruitful for you.'  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.89](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.89)

gaṇeśavacanaṃ śrutvā devāstaṃ praṇipatya te |  
kṛtvā karapuṭaṃ sarve jaguḥ paramaharṣitāḥ ||

> Having heard Gaᅆeŕa's words, those gods bowed down to him, / made folded hands, and, exceedingly rejoiced, sang praises.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.90](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.90)

devā ūcuḥ |  
yadi prasannabhāvena varado'si gajānana |  
tadā candraṃ sunirdoṣaṃ kuru nātha namo'stu te ||

> The gods said: / 'If you are a grantor of boons with a gracious disposition, O Gajānana, / then make the Moon entirely faultless, O Lord! Homage to you!'  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.91](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.91)

sa tānuvāca sarvātmā bhaktyā santoṣitaḥ prabhuḥ |  
bhādraśuklacaturthyāṃ vai na draṣṭavyaḥ sudhākaraḥ ||

> The Lord, the self of all, delighted by their devotion, said to them: / 'On the fourth day of the bright half of Bhādrapada, the maker of nectar must not be seen.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.92](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.92)

hāsyaṃ kṛtaṃ madīyaṃ vai tad dine tena devapāḥ |  
doṣayukto vidhustasmānnānyathā me vaco bhavet ||

> Mockery of me was indeed made by him on that day, O guardians of the gods; / therefore the Moon shall be possessed of fault; my word cannot be otherwise.'  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.93](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.93)

tato'tiharṣitā devāstatheti pratipādya te |  
yayuścandraṃ tu sandraṣṭuṃ gaṇeśeṃ'tarhite nṛpa ||

> Then the gods, exceedingly rejoiced, agreed, saying, 'So be it,' / and went to see the Moon when Gaᅆeŕa had disappeared, O king.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.94](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.94)

candro gaṇapatiṃ dṛṣṭvā nanāma daṇḍavat kṣitau |  
pūjayāmāsa taṃ devaṃ tuṣṭāva sa kṛtāñjaliḥ ||

> Having seen Gaᅆapati, the Moon bowed like a stick upon the earth; / he worshiped that god and praised him with folded hands.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.95](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.95)

candra uvāca |  
namaste vighnapālāya gaṇeśāya parātmane |  
brahmeśāya svabhaktebhyo brahmabhūyapradāya te ||

> The Moon said: / 'Homage to you, the protector against obstacles, to Gaᅆeŕa, the supreme self, / to the lord of Brahman, the bestower of the state of Brahman on your devotees!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.96](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.96)

anāmayāya sarvādipūjyāya tu namo namaḥ |  
śivātmajāya devāya viṣṇuputrāya te namaḥ ||

> Homage, homage to the flawless one, worshiped before all; / to the divine son of œiva, to the son of Viᥳᅆu, homage to you!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.97](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.97)

brahmaputrāya sūryasya putra te vighnahāriṇe |  
śaktiputrāya śeṣasya putrāya ca namo namaḥ ||

> To the son of Brahmā, to the son of the Sun, the remover of obstacles, / to the son of œakti, and to the son of œeᥳa, homage, homage!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.98](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.98)

sarvaputrāya sarveṣāṃ mātre pitre namo namaḥ |  
sarveśāya pareśāya parātparatarāya te ||

> To the son of all, to the mother and father of all, homage, homage! / To the lord of all, the supreme lord, who is higher than the highest!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.99](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.99)

siddhibuddhipate tubhyaṃ siddhibuddhipracālaka |  
herambāya maheśānāṃ maheśāya namo namaḥ ||

> O lord of Siddhi and Buddhi, O impeller of Siddhi and Buddhi, / to Heramba, to the great lord of great lords, homage, homage!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.100](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.100)

sraṣṭe pātre ca saṃhartre paramātmasvarūpiṇe |  
sarvebhyo varadātre te'nādisiddhāya bho namaḥ ||

> To the creator, the preserver, and the destroyer, whose form is the Supreme Self, / to you who bestow boons upon all, who are eternally accomplished, hail, homage!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.101](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.101)

kṣamāparādhaṃ deveśa tvanmāyāmohadhāriṇaḥ |  
śaraṇaṃ te prasannasya rakṣa māṃ mahato bhayāt ||

> Forgive the offense, O lord of gods, of one who bears the delusion of your māyā; / I have taken refuge in you who are gracious; protect me from great danger!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.102](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.102)

māṃ dṛṣṭvā harṣasampannā abhavan devatādayaḥ |  
adhunā māṃ nirīkṣyaiva doṣayuktā bhayāturāḥ ||

> Seeing me, the deities and others used to be filled with joy; / now, merely looking upon me, they are afflicted with fault and distressed by fear.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.103](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.103)

ato māṃ naiva paśyanti pāpināṃ pāparūpiṇam |  
nirdoṣaṃ kuru vighneśa karuṇālaya te namaḥ ||

> Therefore, they do not look at me, who have the form of sin for sinners; / make me faultless, O Vighneŕa! O abode of compassion, homage to you!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.104](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.104)

sarvadā darśanaṃ te vai mamāstāṃ vighnavāraṇa |  
tenā'haṃ kṛtakṛtyaśca bhaveyaṃ yogisammataḥ ||

> May your sight be mine at all times, O averter of obstacles! / By that I would have accomplished my purpose and be approved by the yogins.'  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.105](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.105)

tato'tibhaktisaṃyuktaṃ nṛtyantaṃ devasannidhau |  
romāñcāśrusamāyuktaṃ dṛṣṭvā ḍhuṇḍhirjagāda tam ||

> Then, seeing him full of intense devotion, dancing in the presence of the god, / his hair standing on end and filled with tears, ᥁huᅆᥖhi spoke to him.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.106](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.106)

śrīgaṇeśa uvāca |  
tvayā kṛtamidaṃ stotraṃ mama prītivivardhanam |  
aparādhānanantāṃśca sahe te'nena niścitam ||

> Gaᅆeŕa said: / 'This hymn of praise composed by you increases my pleasure; / by this I will certainly endure your endless offenses.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.107](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.107)

sarvasiddhipradaṃ pūrṇaṃ bhaviṣyati viśeṣataḥ |  
paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva nānāsukhakārakaṃ bhavet ||

> It will especially be full of the bestowing of all perfections; / for those who recite it and listen to it, it will produce various joys.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.108](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.108)

yathāpūrvaṃ sthitaścandra tādṛśo bhava nityadā |  
yasmin dine kṛtaṃ hāsyaṃ tatra doṣayuto bhaveḥ ||

> O Moon, remain always as you were before; / on the day on which mockery was made, on that \[day\] you will be accompanied by fault.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.109](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.109)

lalāṭe bhūṣaṇaṃ me tvaṃ bhava sevāparāyaṇaḥ |  
caturthyāṃ kṛṣṇapakṣasya vrate te pūjanaṃ bhavet ||

> Become an ornament on my forehead, devoted to my service; / on the fourth day of the dark fortnight, there shall be worship of you in the vow.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.110](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.110)

māṃ pūjayitvā tāreśa arghyaṃ yaste pradāsyati |  
tasya siddhirbhavet pūrṇā vratajā nānyathā kvacit ||

> Having worshiped me, O lord of stars, whoever offers an oblation of water to you, / his perfection arising from the vow will be complete, never otherwise.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.111](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.111)

dvitīyāyāṃ ca sāyāhne tvayā prāpto'hamādarāt |  
ataḥ śukladvitīyāyāṃ namasyo mānavairbhava ||

> And on the second day in the evening, I was attained by you with reverence; / therefore, on the second day of the bright fortnight, you are to be honored by mortals.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.112](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.112)

dvitīyāyāṃ prayatnena tvāṃ namasyanti mānavāḥ |  
māsagaṃ duḥkhamutsṛjya kvacit tiṣṭhati nānyathā ||

> Mortals who diligently bow to you on the second day / cast off the grief occurring in that month, \[and joy\] abides somewhere \[in them\]; it is not otherwise.'  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.113](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.113)

evamuktvāṃ'tardadhe'sau gaṇeśaścandrapūjitaḥ |  
tasmin kāle ca deveśā devāstatra samāyayuḥ ||

> Having spoken thus, Gaṇeśa, who was worshipped by the Moon, disappeared. / And at that time, the gods, lords of the deities, arrived there.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.114](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.114)

mānayāmāsa sampūjya candrastāṃstaiḥ samanvitaḥ |  
gaṇeśaṃ brāhmaṇaiḥ sārdhaṃ saṃsthāpyāpūjayat prabhum ||

> Having honoured them after worshipping them, the Moon, accompanied by them, / having installed the Lord Gaṇeśa together with the Brahmins, worshipped him.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.115](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.115)

gaṇeśabhālasaṃsthānaṃ prāptaṃ candreṇa yatra vai |  
bhālacandraṃ gaṇeśānaṃ vadanti tatra saṃsthitam ||

> Where indeed the forehead of Gaṇeśa was attained by the Moon as his resting place, / there they call Gaṇeśa who resides there 'Bhālacandra' (Crescent-browed).  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.116](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.116)

devaiḥ sampūjitastatra brāhmaṇairgaṇanāyakaḥ |  
pragṛhya candraṃ nirdoṣaṃ tataḥ svargaṃ yayuḥ surāḥ ||

> There the leader of the gaṇas was worshipped by the gods and by the Brahmins. / Then the gods, taking the sinless Moon, went to heaven.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.117](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.117)

candraḥ svāṃśasvarūpeṇa svarge tiṣṭhati bhūmipa |  
pūrṇarūpeṇa vighneśaṃ sevate nityamādarāt ||

> The Moon remains in heaven in the form of his portion, O king; / in his full form, he constantly serves Vighneśa with reverence.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.118](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.118)

gaṅgātīre nivāsaṃ sa cakārātrisamudbhavaḥ |  
vidhuśca bhālacandraṃ taṃ sevate bhaktitatparaḥ ||

> He, who was born of Atri, made his abode on the bank of the Gaṅgā; / and that moon, devoted to bhakti, serves Bhālacandra.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.119](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.119)

atha kasmiṃśca samaye devaiḥ samprārthito hariḥ |  
yādaveṣu samutpanno vāsudevo babhūva ha ||

> Then, at a certain time, Hari, requested by the gods, / was born among the Yādavas and became Vāsudeva.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.120](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.120)

ajñānena vidhostena darśanaṃ prakṛtaṃ nṛpa |  
bhādraśuklacaturthyāṃ tu sadoṣaḥ sa babhūva ha ||

> Through ignorance, O king, he looked upon the Moon / on the fourth day of the bright half of Bhādrapada, and he incurred fault.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.121](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.121)

antarjñānaṃ gataṃ tasya naratulyo babhūva saḥ |  
tathāpi vighnasaṃyukto haristacchṛṇu bhūmipa ||

> His inner knowledge departed, and he became like an ordinary mortal. / Even so, Hari became beset with obstacles; hear about that, O king.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.122](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.122)

satrājinnāma rājarṣiryādaveṣu babhūva vai |  
tena sūryatapastaptaṃ dāruṇaṃ śatavatsaram ||

> Among the Yādavas, there was indeed a royal sage named Satrājit. / By him, fierce austerity directed to Sūrya was performed for a hundred years.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.123](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.123)

sūryeṇa svagale saṃstho maṇirdattaḥ syamantakaḥ |  
satrājite sa tadratnaṃ gale bhaktyā babandha ha ||

> The jewel Syamantaka, which was on his neck, was given by Sūrya / to Satrājit; and he devoutly tied that jewel onto his neck.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.124](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.124)

nityaṃ suvarṇabhārāṇāmaṣṭau sravati sanmaṇiḥ |  
sūryatejaḥsamānaścā'śobhayadyadunandanam ||

> That excellent jewel constantly yields eight loads of gold; / having a splendour equal to the sun, it adorned that delight of the Yadus.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.125](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.125)

dvārakāyāṃ sthitaṃ taṃ sa sūryabhaktiparāyaṇam |  
śucibhāvena ratnaṃ so'pūjayattānnarantaram ||

> To him, who was devoted to the worship of Sūrya and stayed in Dvārakā, / he continually worshipped that jewel with pure intention.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.126](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.126)

tato bahugate kāle kṛṣṇo doṣayuto'bhavat |  
tasya buddhiḥ samutpannā maṇeḥ saṅgrahaṇe nṛpa ||

> Then, after a long time had passed, Kṛṣṇa became afflicted with the fault. / The desire arose in his mind, O king, to obtain the jewel.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.127](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.127)

sabhāyāṃ saṃsthitaḥ kṛṣṇaḥ sa satrājitamāhvayat |  
āgataṃ tamuvācā'sau vinayena samanvitaḥ ||

> Kṛṣṇa, seated in the assembly, summoned that Satrājit. / Filled with courtesy, he spoke to him when he had arrived:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.128](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.128)

śrīkṛṣṇa uvāca |  
ugrasenaśca sarveṣāṃ yādavānāṃ mahāmate |  
rājā'smābhiḥ kṛtastaṃ te yādavāḥ pūjayanti bhoḥ ||

> Śrī Kṛṣṇa said: / "O wise one, Ugrasena was made the king of all the Yādavas / by us; those Yādavas honour him, sir.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.129](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.129)

asmābhirdigjaye prāptamugrasenāya yādava |  
dattaṃ śreṣṭhaṃ tathā tvaṃ taṃ maṇiṃ dehi syamantakam ||

> O Yādava, the best \[wealth\] obtained by us in world-conquest was given / to Ugrasena; likewise, give that Syamantaka jewel.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.129.p1](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.129.p1)

suvarṇaṃ maṇisambhūtaṃ gṛhāṇa tvaṃ tu nityadā |  
(

> You, however, take constantly the gold produced from the jewel; / (  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.130](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.130)

khaṃ. 4 a. 6 pāna 16) śobhārthaṃ kaṇṭhagaṃ tāta maṇiṃ kuru nṛpasya tam ||

> Vol. 4, Ch. 6, p. 16) O dear friend, place that jewel on the king's neck for ornamentation."  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.131](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.131)

evamuktaḥ sa satrājittamuvāca samanyunā |  
prasenāya mayā dattaḥ sa me naiva dadāti tam ||

> Addressed thus, that Satrājit spoke to him with anger: / "It has been given by me to Prasena; he will certainly not give it to me."  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.132](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.132)

evamuktvā gṛhaṃ gatvā svānujāya dadau maṇim |  
prasenāya svavṛttāntaṃ kathayāmāsa vistarāt ||

> Having spoken thus, he went to his house and gave the jewel to his younger brother; / he recounted the event at length to Prasena.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.133](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.133)

tataḥ kadācit kṛṣṇena sahitā yadunandanāḥ |  
mṛgayārthaṃ vane rājan jagmurharṣasamanvitāḥ ||

> Then, at one time, O king, the descendants of Yadu, accompanied by Kṛṣṇa, / went with joy to the forest for the purpose of hunting.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.134](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.134)

tatrāśucisvabhāvena prasenastaṃ maṇiṃ param |  
babandha svagale so'pi taiḥ saha prayayau vanam ||

> There, Prasena, being of an impure state, tied that supreme jewel / around his neck, and he too went to the forest with them.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.135](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.135)

aśucitvasya doṣeṇa siṃhakastaṃ prasenakam |  
sāśvaṃ hatvā''gṛhya maṇiṃ yayau sthānaṃ svakaṃ mahān ||

> Due to the fault of impurity, a great lion killed that Prasena / along with his horse, took the jewel, and went to his own place.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.136](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.136)

tatastaṃ jāmbavān hatvā gṛhya siṃhaṃ maṇiṃ yayau |  
sthānaṃ putryā maṇiṃ haste taṃ dadau sa mahābalaḥ ||

> Then, having killed the lion, the mighty Jāmbavān took the jewel / and went to his dwelling; he placed that jewel into the hand of his daughter, \[saying\]:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.137](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.137)

tava bhartā sute yo vai bhaviṣyati maṇiṃ param |  
tasmai dāsyāmi bhāvena tvadīyo'yaṃ maṇiḥ smṛtaḥ ||

> "O daughter, whoever will become your husband, / to him I shall give this excellent jewel with affection; this jewel is deemed yours."  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.138](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.138)

sāyāhne yādavāḥ sarve āgatāḥ svasvamandire |  
prasenena vihīnāste satrājit krodhamādadhe ||

> In the evening, all the Yādavas returned each to his own house. / Deprived of Prasena, Satrājit was consumed with anger:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.139](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.139)

aho kṛṣṇena me bhrātā saṃhato nātra saṃśayaḥ |  
maṇilobhavaśenā'pi pāpinā pāpacetasā ||

> "Ah, my brother has been killed by Kṛṣṇa, there is no doubt about this, / overpowered by greed for the jewel, by that sinner of sinful mind!"  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.140](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.140)

tato lokāḥ pure saṃsthāḥ satyamāmānayaṃstu te |  
ugrasenādayaḥ sarve kṛṣṇaṃ nyabhartsayannṛpa ||

> Then the people residing in the city believed it to be true; / and all of them, led by Ugrasena, reproached Kṛṣṇa, O king.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.141](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.141)

tataḥ kṛṣṇaśca duḥkhārtaḥ sa dhyānenāvalokayan |  
naravanna bubodhā'pi sa doṣo vasudevajaḥ ||

> Then Kṛṣṇa, afflicted with grief, looking through meditation, / did not know, just like a mortal, the son of Vasudeva having that fault.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.142](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.142)

tato'tiduḥkhito bhūtvā vicāraṃ devakīsutaḥ |  
cakārāntarajaṃ jñānaṃ kva gataṃ mama sāmpratam ||

> Then, having become exceedingly sorrowful, the son of Devakī / reflected: "Where has my inner knowledge gone now?  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.143](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.143)

naratulyaḥ kathaṃ jātaḥ kāraṇaṃ nātra vedmi vai |  
dehatyāgaṃ kariṣyāmi vṛthā lāñchanakāraṇāt ||

> How have I become equal to a mortal? I do not know the reason for this indeed. / I will abandon my body because of this false accusation."  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.144](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.144)

tataḥ sabhāṃ samāgamyā''gṛhya yādavamukhyakān |  
vanaṃ yayau prasenasya niścayārthaṃ mahādyutiḥ ||

> Then, coming to the assembly and taking the foremost of the Yādavas, / he of great splendour went to the forest to ascertain Prasena's fate.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.145](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.145)

pādamārgaṃ prasenasya te saṅgṛhya mahāvane |  
gatāstatra mṛtaṃ sāśvaṃ prasenaṃ dadṛśurnarāḥ ||

> Tracking the footprints of Prasena in the great forest, / the men went there and saw Prasena dead along with his horse.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.146](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.146)

siṃhena saṃhataṃ dṛṣṭvā maṇihīnaṃ tu yādavāḥ |  
purataste yayuḥ sarve siṃhamārgapradhāriṇaḥ ||

> Seeing him killed by a lion and bereft of the jewel, all the Yādavas, / following the tracks of the lion, went onward.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.147](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.147)

tato mahāvane siṃhamṛkṣeṇa prahataṃ punaḥ |  
dadṛśurna maṇiṃ tatra lebhire bhayasaṅkulāḥ ||

> Then, in the great forest, they saw the lion struck down in turn by a bear; / not finding the jewel there, they were filled with fear.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.148](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.148)

ṛkṣapādaṃ tathā''gṛhya yayuryādavamukhyakāḥ |  
mahāvane bile ghore gatamṛkṣamalokayan ||

> Taking up the trail of the bear's footprints, the foremost Yādavas went along; / they saw that the bear had gone into a terrifying cave in the great forest.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.149](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.149)

tatastāṃstatra saṃsthāpya kṛṣṇaḥ parapurañjayaḥ |  
bile sampraviveśā'tha lāñchanasyāpanodanāt ||

> Then, stationing them there, Kṛṣṇa, conqueror of enemies' cities, / entered the cave in order to remove the false accusation.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.150](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.150)

bile yojanamātraṃ sa gatvā tatra dadarśa ha |  
prakāśayuktaṃ saṃsthānaṃ śobhamānaṃ suvistaram ||

> Having gone about one yojana into the cave, he saw there / a luminous dwelling, radiant and very vast.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.151](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.151)

dolāyāṃ saṃsthitaṃ vīkṣya maṇiṃ kṛṣṇo jaharṣa ca |  
tatra suptaṃ śiśuṃ dṛṣṭvā śanairāgāt sa yādavaḥ ||

> Seeing the jewel placed in a cradle, Kṛṣṇa rejoiced; / seeing a child sleeping there, that Yādava approached softly.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.152](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.152)

tato'kasmājjāmbavato bahiḥ putrī samāyayau |  
apūrvaṃ puruṣaṃ dṛṣṭvā cukrośa bhayasaṅkulā ||

> Then suddenly the daughter of Jāmbavān came out; / seeing an unfamiliar man, she screamed, filled with terror.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.153](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.153)

tato jāmbavatā rājan śrutaṃ putryāḥ prarodanam |  
āyayau ca sa taṃ dṛṣṭvā yuyudhe viṣṇunā svayam ||

> Then, O king, hearing the loud weeping of his daughter, / Jāmbavān came, and seeing him, he personally fought with Viṣṇu.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.154](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.154)

gatāstayorekaviṃśatighasrāstu prayudhyatoḥ |  
yādavā jagmire sarve bahiḥsthā aṣṭame dine ||

> Twenty-one days passed while the two of them were fighting. / All the Yādavas standing outside departed on the eighth day.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.155](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.155)

dvārakāyāṃ svavṛttāntaṃ kathayanti sma vihvalāḥ |  
divasāḥ sapta tatraiva kilāsmākaṃ gatā bahiḥ ||

> Distressed, they recounted their story in Dvārakā: / "Seven days indeed passed for us while we were outside there.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.156](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.156)

khaṃ. 4 a. 6 pāna 17) tathāpi vivarāt kṛṣṇo na bahiśca samāgataḥ |  
mṛto vā jīvito vā sa jñāyate kiṃ na yādavaḥ ||

> Vol. 4, Ch. 6, p. 17) Even so, Kṛṣṇa did not come out from the cave. / Is that Yādava dead or alive? Nothing is known.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.157](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.157)

vasudevādayaḥ śrutvā sastrīkā nṛpa duḥkhitāḥ |  
ugrasenādayaḥ sarve rurudurduḥkhakarśitāḥ ||

> Hearing this, Vasudeva and the others, together with their wives, were grief-stricken, O king; / all of them, led by Ugrasena, wept, emaciated by sorrow:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.158](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.158)

pare'smākaṃ viśeṣeṇa śatravaḥ saṃsthitā aho |  
jarāsandhādayaścānye kiṃ bhaviṣyati yādavāḥ ||

> "Alas, our enemies in particular, Jarāsandha and others, are at hand; / O Yādavas, what will happen?  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.159](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.159)

hīnāḥ kṛṣṇena sañjātā adhunā nātra saṃśayaḥ |  
dviṣadbhiḥ saṃhatāḥ sarve mariṣyāmaḥ sapakṣakāḥ ||

> We have now been deprived of Kṛṣṇa, there is no doubt about this; / struck down by our enemies, all of us together with our kin will perish."  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.160](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.160)

tato rāmeṇa te sarve sāntvitā bahuloktibhiḥ |  
niḥśvasya saṃsthitā bhūpa duḥkhayuktā bhayā''turāḥ ||

> Then, having been consoled by Rāma with many words, / they all remained sighing, O king, filled with grief and overcome by fear.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.161](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.161)

satrājitaṃ nininduste vyarthalāñchanadaṃ tadā |  
so'pi duḥkhasamāyukto babhūva bhayasaṅkulaḥ ||

> They then censured Satrājit, who had cast groundless blame; / he too became filled with sorrow and overwhelmed by fear.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.162](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.162)

atha taṃ jāmbavān kṛṣṇamuvāca ghananiḥsvanaḥ |  
kastvaṃ vīra mahātejā yodhayannasi māṃ vada ||

> Then Jāmbavat, with a voice deep as thunder, said to Kṛṣṇa: / "Who are you, heroic one of great splendor, who are fighting me? Tell me!"  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.163](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.163)

tatastaṃ pratyuvācedaṃ kṛṣṇo vacanamuttamam |  
yaduvaṃśabhavaṃ kṛṣṇaṃ māṃ jānīhi mahāmate ||

> Then Kṛṣṇa replied to him with this excellent speech: / "Know me to be Kṛṣṇa, born in the lineage of Yadu, O wise one!"  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.164](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.164)

śrutvā khedasamāyukto jāmbavāṃstaṃ nanāma vai |  
rāmeṇoktaṃ vaco ramyaṃ sa tvaṃ viṣṇuḥ samāgataḥ ||

> Hearing this, Jāmbavat was filled with remorse and bowed down to him: / "The pleasing word spoken by Rāma \[has come true\]; that very Viṣṇu, you have arrived!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.165](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.165)

ahaṃ dāsastvadīyo vai kṣamasva karuṇānidhe |  
ajñānācchaktigarveṇāparādhaṃ yuddhajaṃ ca me ||

> I am indeed your servant; forgive me, O ocean of compassion, / for my offense arising from battle, committed through ignorance out of pride in my strength!"  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.166](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.166)

stutaḥ sampūjitastena kṛṣṇo vṛttāntamādarāt |  
agadattaṃ tataḥ śrutvā kanyāyuktaṃ maṇiṃ dadau ||

> Praised and worshipped by him, Kṛṣṇa respectfully related the whole account; / having heard it, \[Jāmbavat\] gave him the jewel together with his maiden daughter.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.167](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.167)

gṛhītvā sastriyaṃ kṛṣṇo dvārakāyāṃ samāgataḥ |  
āgataṃ kṛṣṇamālokya harṣayuktā babhūvire ||

> Taking her as his wife, Kṛṣṇa returned to Dvārakā; / beholding Kṛṣṇa arrived, they became filled with joy.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.168](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.168)

yādavaiśca tataḥ kṛṣṇaḥ samānāyya mahāmaṇim |  
satrājite dadau tatra sarveṣāṃ paśyatāṃ nṛpa ||

> And then, having brought the great jewel, Kṛṣṇa, in the presence of the Yādavas, / gave it to Satrājit there before the eyes of all, O king.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.169](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.169)

satrājin manasā'tyantaṃ nindayāmāsa tāṃ tanum |  
bhayabhītaḥ sa kṛṣṇasya virodhena mahāyaśāḥ ||

> Satrājit greatly reproached his own body in his mind; / terrified by his hostility toward Kṛṣṇa, that highly renowned man  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.170](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.170)

satyabhāmāṃ dadau tasmai maṇiyuktāṃ mahātmane |  
kṛṣṇāya sa uvācedaṃ śvaśuro vinayānvitaḥ ||

> gave Satyabhāmā to that great-souled one, accompanied by the jewel; / that father-in-law, endowed with humility, said this to Kṛṣṇa:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.171](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.171)

sūryabhaktiyutastvaṃ vai maṇiṃ rakṣa mahāmate |  
dauhitrāste bhaviṣyanti grahīṣyanti maṇiṃ ca te ||

> "You are devoted to the Sun; do protect the jewel, O wise one! / When grandsons are born to you, they will take the jewel."  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.172](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.172)

tatheti yādavenaiva kṛtaṃ satrājitā nṛpa |  
etasminnantare tatra vṛttānto yādavaiḥ śrutaḥ ||

> "So be it," was agreed to by Satrājit, the Yādava, O king. / In the meantime, news was heard by the Yādavas there:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.173](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.173)

lākṣāgṛheṣu sandagdhāḥ kuntyā yuktāśca pāṇḍavāḥ |  
purocanena taj jñātvā ruruduryādavā bahu ||

> "The Pāṇḍavas together with Kuntī have been burned in the house of lac / by Purocana." Having learned that, the Yādavas wept copiously.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.174](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.174)

rāmeṇa hastināpuryāṃ kṛṣṇaḥ sadyo jagāma ha |  
dhṛtarāṣṭrādibhiḥ so'pi ruroda śokasaṅkulaḥ ||

> Accompanied by Rāma, Kṛṣṇa went at once to Hastināpura; / overcome with sorrow, he too wept alongside Dhṛtarāṣṭra and the others.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.175](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.175)

śatadhanvā tato'krūraḥ kṛtavarmā ca yādavaḥ |  
militāḥ krodhasaṃyuktā vicāraṃ cakrurādarāt ||

> Then Śatadhanvan, Akrūra, and the Yādava Kṛtavarman / met together, and, filled with anger, earnestly deliberated:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.176](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.176)

satrājitā vayaṃ sarve kanyārthaṃ saṃvṛtāḥ purā |  
asmān santyajya kṛṣṇāya dadau kanyāṃ surūpiṇīm ||

> "Formerly, we were all chosen by Satrājit for the sake of his daughter; / forsaking us, he gave the beautiful maiden to Kṛṣṇa.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.177](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.177)

kṛṣṇaḥ pāṇḍavaśokārto'bhavat tatraiva saṃsthitaḥ |  
sa rāmo niśyataḥ kāryaṃ kartavyaṃ tat tribhiḥ kila ||

> Kṛṣṇa, afflicted with grief over the Pāṇḍavas, has remained there; / and so has Rāma. Therefore, the deed must surely be accomplished by the three of us.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.178](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.178)

hatvā satrājitaṃ suptaṃ maṇirgrāhyo na saṃśayaḥ |  
evaṃ niścitya rātrau taṃ śatadhanvā jagāma ha ||

> Having slain Satrājit while he is asleep, the jewel must be seized, without doubt." / Having thus resolved, Śatadhanvan went to him at night.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.179](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.179)

satrājitaṃ sa hatvā vai maṇiṃ jagrāha dāruṇaḥ |  
saṃsthāpya tailadroṇyāṃ taṃ kṛṣṇaṃ satyāyayo tataḥ ||

> Having killed Satrājit, the cruel man seized the jewel; / having placed him in a trough of oil, Satyā then went to Kṛṣṇa.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.180](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.180)

śvaśuraṃ sa hataṃ śrutvā rāmeṇa sahasā gatam |  
kṛṣṇaṃ jñātvā roṣitaṃ śatadhanvā'krūramāyayau ||

> Hearing that her father was killed, \[Kṛṣṇa\] quickly went with Rāma; / knowing Kṛṣṇa to be enraged, Śatadhanvan went to Akrūra.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.181](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.181)

khaṃ. 4 a. 6 pāna 18) akrūreṇa samātyaktaḥ kṛtavarmāṇamāyayau |  
tenāpi na dhṛtaḥ pakṣaḥ punaḥ so'krūramāyayau ||

> Forsaken by Akrūra, he went to Kṛtavarman; / he too did not take his side, and he went back again to Akrūra.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.182](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.182)

maṇiṃ tatraiva nikṣipya papāla bhayasaṅkulaḥ |  
śatayojanagā'śvinyāṃ samāruhya nṛpātmaja ||

> Having deposited the jewel right there, he fled, overwhelmed by fear, / having mounted a mare capable of traveling a hundred yojanas, O prince.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.183](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.183)

palāyamānaṃ vijñāya kṛṣṇaḥ saṅkarṣaṇānvitaḥ |  
rathamāruhya vegena tamanu prayayau tadā ||

> Knowing him to be fleeing, Kṛṣṇa, accompanied by Saṅkarṣaṇa, / swiftly mounted a chariot and then pursued him.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.184](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.184)

yojanānāṃ śataṃ gatvā mamāra ha puro'śvinī |  
śatadhanvā bhayairyuktaḥ palāyata padā tataḥ ||

> Having gone a hundred yojanas, the mare died ahead; / filled with fear, Śatadhanvan then fled on foot.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.185](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.185)

padātinaṃ ca taṃ jñātvā kṛṣṇo'dhāvat susatvaraḥ |  
padātirbalabhadre sa rathaṃ tyaktvā mahādyutiḥ ||

> Seeing that he was on foot, Kṛṣṇa ran very swiftly; / leaving the chariot to Balabhadra, that one of great splendor \[went\] on foot.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.186](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.186)

tataścakreṇa kṛṣṇena hatastatra papāta ha |  
śatadhanvā tena tasmin na dṛṣṭo maṇiruttamaḥ ||

> Then, slain by Kṛṣṇa with his discus, he fell down there; / by him the excellent jewel was not seen on Śatadhanvan.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.187](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.187)

tataḥ śokasamāyukto balabhadramuvāca ha |  
śatadhanvā hato hīno maṇinā tatra mānada ||

> Then, filled with sorrow, he said to Balabhadra: / "Śatadhanvan is killed, but he was without the jewel there, O honor-giver."  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.188](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.188)

uvāca kopayuktastaṃ sa tato rohiṇīsutaḥ |  
maṇistvayā susaṅgupto mithyā vāk tvaṃ mahākhala ||

> Then that son of Rohiṇī, filled with rage, said to him: / "The jewel has been thoroughly hidden by you! You are a speaker of falsehood, a great rogue!  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.189](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.189)

agrajāya pradātavyastadarthaṃ maṇirādarāt |  
kṛtaṃ tvayā mahālobhin karma sādhu jugupsitam ||

> It should have been given to your elder brother; for that reason the jewel was respectfully \[sought\]! / O greatly greedy one, a despicable deed has been done by you!"  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.190](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.190)

tatastaṃ vinayenaiva sāntvayāmāsa keśavaḥ |  
dvijadevagavāṃ te me śapatho na kṛtaṃ mayā ||

> Then Keśava conciliated him with utmost humility: / "By the twice-born, the gods, and the cows, I swear to you, it was not done by me!"  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.191](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.191)

taṃ tiraskṛtya vegena tyaktvā rāmo jagāma ha |  
vidarbha rājanītijñaṃ svamitraṃ nṛpatiṃ tadā ||

> Scorning him and leaving him behind, Rāma quickly departed / to his friend, the king of Vidarbha, who was skilled in statecraft.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.192](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.192)

tato'tiduḥkhasaṃyuktaḥ kṛṣṇaḥ paramadāruṇam |  
ruroda balabhadraṃ sa smṛtvā smṛtvā viśeṣataḥ ||

> Then Kṛṣṇa, filled with immense sorrow, wept / most bitterly, remembering Balabhadra again and again especially.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.193](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.193)

jñānadṛṣṭyā sa kṛṣṇena maṇirnāpto mahīpate |  
tato'tiduḥkhito bhūtvā ruroda ca punaḥ punaḥ ||

> Even with his eye of wisdom, the jewel was not found by Kṛṣṇa, O ruler of the earth; / therefore, becoming exceedingly distressed, he wept again and again:  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.194](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.194)

aho jñānaṃ madīyaṃ yadgataṃ kutra viśeṣataḥ |  
naratulyaḥ kṛtaḥ kena dhiṅ me jīvitakaṃ kila ||

> "Alas, where has my wisdom gone, in particular? / By whom have I been reduced to the level of an ordinary mortal? Fie upon my life, indeed!"  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.195](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.195)

rathasaṃsthaḥ samāyāto dvārakāyāṃ mahāyaśāḥ |  
lokavṛttāntamugraṃ sa kathayāmāsa vistarāt ||

> Seated in his chariot, that highly renowned one returned to Dvārakā; / he related the dreadful account of worldly events in detail.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.196](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.196)

tato yādavamukhyaiḥ sa bhartsito'tiviśeṣataḥ |  
kṛṣṇaḥ satrājitaḥ karma cakārottarakaṃ nṛpa ||

> Then he was severely reproached, especially by the foremost Yādavas; / Kṛṣṇa performed the funeral rites for Satrājit, O king.  
> — English (machine translation) (machine translation)

### [4.6.197](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6.197)

deśe deśe nṛpādyāśca janāḥ kṛṣṇaṃ viśeṣataḥ |  
nininduḥ karma kṛṣṇena kiṃ kṛtaṃ duṣṭabuddhinā ||

> In every land, kings and common people especially / condemned Kṛṣṇa: "What a deed has been done by Kṛṣṇa, whose intellect is wicked!  
> — English (machine translation) (machine translation)

_First 200 of 239 passages. [Read on](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6)_

## Translations (1)

- [English (machine translation)](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala~en-mt.4.6.p1) — English, machine translation

---
Source: [https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6](https://indike.org/pramana/in.purana.upa.surya.mudgala.4.6) · Pramāṇa
