Vaishnavakhanda 100
Vaiṣṇavakhaṇḍa 100
- Language
- Sanskrit
Contents
- 100.71 — 1 part
100.1
cha || || arjuna uvāca
guptakṣetramidaṃ kasmātkasmādbhutaṃ ca nārada || yasya prabhāvaḥ sumahām̐straiva kasyāpi saṃstutaḥ
100.2
nārada uvāca || || purātanāmatra kathāṃ gupta
kṣetrasya kāraṇe || śṛṇu pāṃḍava śāpena guptamāsīdidaṃ yathā
100.3
purā nimitte kasmiṃścitsarvatīrthādhidevatāḥ || praṇāmāya brahmasado brahmāṇaṃ sahitā
yayuḥ
100.4
puṣkarasya prabhāsasya nimiṣasyārbudasya ca || kurukṣetrasya kṣetrasya dharmāraṇyasya devatāḥ
100.5
vaṛāpathasya śvetasya phalgutīrtha
sya cāpi yāḥ || kedārasya tathānyeṣāṃ kṣetrāṇāṃ koṭiśo'pi yāḥ
100.6
siṃdhusāgarayogasya mahīsāgarakasya ca || gaṃgāsāgarayogasya adhipāḥ
sūkarasya ca
100.7
gaṃgārevāmukhīnāṃ tu nadīnāmadhidevatāḥ || śoṇahradapurogāṇāṃ hradānāṃ cādhidevatāḥ
100.8
te sarve saṃghaśo bhūtvā śreṣṭhacajñā
nāya cātmanaḥ || samupājagmuramalā mahatīṃ brahmaṇaḥ sabhām
100.9
tatra tīrthāni sarvāṇi samāyātāni vīkṣya saḥ || uttasthau sahitaḥ sarvaiḥ
sabhāsadbhiḥ pitāmahaḥ
100.10
praṇamya sarvatīrthebhyaḥ prabaddhakarasaṃpuṭaḥ || tīrthāni bhagavānāha vismayotphullalocanaḥ
100.11
adya naḥ saṅga sakalaṃ
yuṣmābhiratipāvitam || vayaṃ ca pāvitā bhūyo yuṣmākaṃ darśanādapi
100.12
tīrthānāṃ darśanaṃ śreyaḥ sparśanaṃ snānameva ca || kīrtanaṃ smaraṇaṃ cāpi
na syātpuṇyaṃ vinā param
100.13
mahāpāpānvitā raudrāstvapi ye syuḥ suniṣṭhurāḥ || te'pi tīrthaiḥ prapūyaṃte kiṃ punardharmasaṃsthitāḥ
100.14
evamuktvā
pulastyaṃ sa putramabhyādideśa ha || śīghramarghaṃ tīrthahetoḥ samānaya yathārcaye
100.15
pulastya uvāca || || asaṃkhyānīha tīrthāni dṛśyaṃte
padmasaṃbhava || yathā diśasi māṃ tāta arghamekamupānaye
100.16
dharmapravacane śloko yata eṣa pragīyate
100.17
bhaveyuryadyasaṃkhyātā arghayogyāḥ
samarcane || tatasteṣāṃ variṣṭhāya dātavyo'rghaḥ kilekataḥ
100.18
brahmovāca || || sābhiprāyaṃ sādhu vatsa tvayā proktamidaṃ vacaḥ || evaṃ
kuruṣvekamarghamānaya tvaṃ suśīvrataḥ
100.19
nārada uvāca || || tataḥ pulastyo vegena samāninye'rghamuttamam || taṃ ca brahmā kare gṛhya tīrthānyāheti
bhāratīm
100.20
sarvairbhavadbhiḥ saṃhatya mukhyastvekaḥ prakīrtyatām || tasmai cārghaṃ prayacchāmi naivaṃ māmanayaḥ spṛśet
100.21
tīrthānyūcuḥ
na vayaṃ śreṣṭhatāṃ vidmaḥ kathaṃcana parasparam || asmāddhetośca saṃprāptā jñātvā dehi tvameva tat
100.22
brahmovāca || || nāhaṃ vedmi śreṣṭhatāṃ vaḥ
kathaṃcana namo'stu vaḥ || sarve cāpāramāhātmyaṃ svayaṃ me vaktumarhatha
100.23
yatra gaṃgā gayā kāśī puṣkaraṃ naimiṣaṃ tathā || kurukṣetraṃ tathā revā mahīsā
garasaṃgamaḥ
100.24
prabhāsādyāni śataśo yatra nastatra kā matiḥ
100.25
nārada uvāca || || evamukte padmabhuvā kopi novāca
kiṃcana || cireṇedaṃ tataḥ prāha mahīsāgarasaṃgamaḥ
100.26
mamainamarghaṃ tvaṃ yaccha caturānana śīghrataḥ || yataḥ koṭikalāyāṃ vā mama ko'pi
na pūryate
100.27
yataścendradyujharājñā tāpyamānā vasuṃdharā || sarvatīrthadravībhūtā mahīnāmābhavannadī
100.28
sā ca sarvāṇi tīrthāni saṃpru
ktāni mayā saha || sarvatīrthamayastasmādasmi khyāto jagattraye
100.29
guhena ca mahāliṃgaṃ kumāreśvaramīśvaram || saṃsthāpya tīrthamukhyatvaṃ
mama dattaṃ mahātmanā
100.30
nāradenāpi mattīre sthānaṃ saṃsthāpya śobhanam || sarvebhyaḥ puṇyakṣetrebhyo dattaṃ śreṣṭhacaṃ purā mama
100.31
evaṃ
tribhirhetuvarairmamaivārghaḥ pradīyatām || guṇaikadeśe'pi samaṃ mama tīrthaṃ na vai param
100.32
ityukte vacane pārtha tīrtharājena bhārata || sarve nocuḥ
kiṃcanāpi kiṃ brahmā vakṣyatīti yat
100.33
tato brahmasuto jyeṣṭhaḥ śvetamālyānulepanaḥ || dakṣiṇaṃ bāhumuddhṛtya dharmo vacanamabravīt
100.34
aho kaṣṭamidaṃ kūtaṃ tīrtharājena mohitaḥ || santo'pi na guṇā vācyāḥ svayaṃ sadbhiḥ svakā yataḥ
100.35
svīyānguṇānsvayaṃ yo hi sampatsu prakṣipanparān
bravīti rājasastveṣa hyahaṃkāro jugupsitaḥ
100.36
tasmādasmādahaṃkārātsatsvapyeṣu guṇeṣu ca || aprakhyātaṃ dhvastarūpamidaṃ tīrthaṃ bhaviṣyati
100.37
staṃbhatīrthamiti khyātaṃ stambho garvaḥ kṛto yataḥ || staṃbhasya hi phalaṃ sadyo brahmāpi prāpa kiṃ paraḥ
100.38
ityukte dharmadevena haheti rava utthitaḥ
tataḥ śīghraṃ samāyāto yogīśo'haṃ ca pāṃḍava
100.39
guhastato vacaḥ prāha dharmadevasamāgame || ayuktametacchāpo'yaṃ datto yaddharmaghāṣṭarcataḥ
100.40
bravītu ko'pi sarveṣāṃ tīrthānāṃ teṣu vartatām || yadyaiśvaryaṃ nārhatesau mahīsāgarasaṃgamaḥ
100.41
tiṣṭhatvātmaguṇo yacca tīrtharā jena varṇitaḥ || tatra ko viguṇo nāma mithyāvādo yato guṇaḥ
100.42
aho na yuktaṃ pālānāṃ yadi te'pyavimṛśya ca || evamarthānkariṣyanti kaṃ yāṃti śaraṇaṃ prajāḥ
100.43
evamukte guhenātha dharmo vacanamabravīt || satyametadyadaho'yaṃ mahīsāgarasaṃgamaḥ
100.44
mukhyatvaṃ sarvatīrthānāmarghaṃ cāpi pitāmahāt || kiṃtu nātmaguṇā vācyāḥ satāmetatsadā vratam || parokṣe'pi svapraśaṃsā brahmāṇamapi cālayet
100.45
svapraśaṃsāṃ prakurvāṇaḥ parākṣepasa manvitām || kiṃ divaḥ pṛthivīṃ pūrvaṃ yayātirna papāta ha || yāni pūrvaṃ pramāṇāni kṛtānīśena dhīmatā
100.46
tāni sampālanīyāni tāni ko'ti kramedbudhaḥ || tava pitrā samādiśya yadarthaṃ sthāpitā vayam
100.47
pālayāmāsa etacca tvaṃ pālayitumarhasi || īśvarāḥ svapramāṇena bhavaṃto yadi kurvate
100.48
tadasmābhiridaṃ yuktaṃ śāsanaṃ diśyatāṃ param || evamuktā svīyamudrāṃ moktukāmaṃ vṛṣaṃ tadā
100.49
ahaṃ prastāvamanvīkṣya vākyametadudairayam || namo dharmāya mahate viśvadhātre mahātmane
100.50
brahmaviṣṇuśivairnityaṃ pūjitāya aghanāśine || yadi mudrāṃ bhavāndharma parityakṣyati karhicit
100.51
tadasmākaṃ kuto bhāvo mā viśvaṃ nāśaya prabho || yogīśvaraṃ guhaṃ cāpi saṃmānayitumarhasi
100.52
śivavanmānanīyo hi yataḥ sākmācchivātmajaḥ || tvāṃ ca devo guhaḥ svāmī saṃmānayitumarhati
100.53
yuvayoraikyabhāvena sukhaṃ jīvedidaṃ jagat || tvayā pradattaḥ śāpo'yaṃ mā pratyākhyātilakṣaṇaḥ
100.54
anugrahaśca kriyatāṃ tīrtharājasya mānad
100.55
evamuccaramāṇaṃ māṃ praśasyāhāpi padmabhūḥ || sādhvetannāradenoktaṃ dharmaitadvacanaṃ kuru
100.56
sammānaya guhaṃ cāpi guhaḥ svāmī yato hi naḥ || evamukte brahmaṇā ca dharmo vacanamabravīt
100.67
namo guhāya siddhāya kiṃkarā yasya te vayam || madīyāṃ skanda vijñaptiṃ nāthe
nāmavadhāraya
100.68
staṃbhādetanmahātīrthamaprasiddhaṃ bhaviṣyati || staṃbhatīrthamiti khyātaṃ suprasiddhaṃ bhaviṣyati
100.59
stambhatīrthamiti khyātaṃ sarvatī
rthaphalapradam || yaścātra snānadānāni prakariṣyati mānavaḥ
100.60
yathoktaṃ ca phalaṃ tasya sphuṭaṃ sarvaṃ bhaviṣyati || śanivāre hyamāvāsyā bhave
ttasyāḥ phalaṃ ca yat
100.61
mahīsāgarayātrāyāṃ bhavettaccāvadhāraya || prabhāsadaśayātrābhiḥ saptabhiḥ puṣkarasya ca
100.62
aṣṭābhiśca prayāgasya
tatphalaṃ prabhaviṣyati || paṃcabhiḥ kurukṣetrasya nakulīśasya ca tribhiḥ
100.63
arbudasya ca yatṣaḍbhitatphalaṃ caiva bhaviṣyati || vāmrāpathasya tisṛbhi
gaṃgāyāḥ paṃcabhiśca yat
100.64
kūpodaryāścaturbhiśca tatphalaṃ prabhaviṣyati || kāśyāḥ ṣaḍbhitathā yatsyāddvodāvaryāśca paṃcabhiḥ
100.65
tatphalaṃ
staṃbhatīrthe vai śanidarśe bhaviṣyati || evaṃ datte vare skaṃdastadā prītamanā bhavat
100.66
brahmāpi staṃbhatīrthāya dadāvarghaṃ samāhitaḥ || dadau ca sarvatīrthā
nāṃ śreṣṭhatvamamitadyutiḥ
100.67-2
tīrthāni ca guhaṃ nāthaṃ sammānya visasarja saḥ || evametatpurā vṛttaṃ guptakṣetrasya kāraṇam
100.68-2
bhūyaścāpi prasi
ddhacarthaṃ preṣitāpsaraso'tra me || vimokṣitā grāharūpāttvayā tāśca kurūdvaha
100.69
yato dharmasya sarvasya nānārūpaiḥ pravartataḥ || paritrāṇāya bhavataḥ
kṛṣṇasya ca bhavo bhave
100.70
tadidaṃ varṇitaṃ tubhyaṃ sarvatīrthaphalaṃ mahat || śrutvaitadāditaḥ pūrvaṃ pumānpāpaiḥ pramucyate
100.71
sūta uvāca || || śrutveti
vijayo dhīmānpraśaśaṃsa suvismitaḥ || visṛṣṭo nāradādyaiśca dvārakāṃ prati jagmivān
100.71.p1
iti śrīskaṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe mahīsāgaramāhātmyavarṇane'rjunatīrthayātrāparisamāptivarṇanaṃnāmaṣṭapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit