Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 101

Vaiṣṇavakhaṇḍa 101

Language
Sanskrit

Contents

101.1

cha || || śaunaka
uvāca || || atyadbhutamidaṃ sūta guptakṣetrasya pāvanam || mahanmāhātmyamatulaṃ kīrtitaṃ harṣavardhanam

101.2

punaryatsiddhaliṃgasya pūrvaṃ māhātmyakīrtane
ityuktaṃ yatprasādena siddhamātustu setsyati

101.3

vijayonāma puṇyātmā sāhāyyāccaṃḍilasya ca || ko nvasau caṃḍilonāma vijayonāma kastathā

101.4

kathaṃ ca prātavānsiddhaṃ siddhamātuḥ prasādataḥ || etadācakṣva tattvena śrotuṃ kautūhalaṃ hi naḥ

101.5

satāṃ caritraśravaṇe kautukaṃ kasya no bhavet
ugraśravā uvāca || || sādhu pṛṣṭamidaṃ viprā dūrāṃtaritamapyuta

101.6

śrutāṃ dvaipāyanamukhātkathāṃ vakṣyāmi cātra vaḥ || purā drupadarājasya putrīmā
sādhya pāṃḍavāḥ

101.7

dhṛtarāṣṭramate paścādiṃdraprasthaṃ nyaveśayan || rakṣitā vāsudevena kadācittatra pāṃḍavāḥ

101.8

upaviṣṭāḥ sabhāmadhye kathāścakruḥ pṛthagviḥ
dhāḥ || devarṣipitṛbhūtānāṃ rājñāṃ cāpi prakīrtane

101.9

kriyamāṇe'tha tatrāgādbhīmaputro ghaṭotkacaḥ || taṃ dṛṣṭvā bhrātaraḥ paṃca vāsudevaśca vīryavān

101.10

utthāya sahasā pīṭhādāliṃgurmudā yutāḥ || sa ca tānpraṇataḥ prahvo vavaṃde bhīmanaṃdanaḥ

101.11

sāśiṣaṃ catato rājñā svotsaṃga upaveśitaḥ
āghāya snehato mūrdhni proktaśca janasaṃsadi

101.12

yudhiṣṭhira uvāca || || kuta āgamyate putra ka cāyaṃ vihatastvayā || kālaḥ
kacitsukhaṃ rājyaṃ kuruṣe mātulaṃ tava

101.13

kaścideveṣu vipreṣu goṣu sādhuṣu sarvadā || haiḍaṃbe nāpakuruṣe priyametadvareśca naḥ

101.14

heḍaṃ
basya vanaṃ sarvaṃ tasya ye sainyarākṣasāḥ || pālyamānāstvayā sādho vardhaṃte janakṣemakāḥ

101.15

kaccinnadati te mātā bhṛśaṃ naḥ priyakāriṇī
kanyaiva yā purā bhīmaṃ tyaktvā mānaṃ patiṃ śritā

101.16

iti pṛṣṭo dharmarājā smayanhaiḍaṃbirabravīt || hate tasmindurācāre mātule'smi
niyojitaḥ

101.17

tadrājyaṃ śāsane sthāpya duṣṭānigrahaṇeśvarāmyaham || mātā kuśalinī devī tapo divyamupāśritā

101.18

māmuvāca
sadā putra pitṝṇāṃ bhaktikudrava || so'haṃ māturvacaḥ śrutvā merupādātsamāgataḥ

101.19

praṇāmāyaiva bhavatāṃ bhaktiprahveṇa cetasā || ātmānaṃ
ca mahatyarthe kasmiṃścitu niyojitam || bhavadgirahamicchāmi phalaṃ yasmādidaṃ mahat

101.20

yadājñāpālanaṃ putraḥ pitṝṇāṃ sarvadā caret
athordhvalokānsa jayediha jāyeta kīrtimān

101.21

sūta uvāca || || ityuktavaṃtaṃ taṃ rājā parirabhya punaḥpunaḥ || uvāca
dharmarāṭ putramānaṃdāśruḥ sagadgadam

101.22

tvameva no bhaktikārī sahāyaścāpi vartase

101.23

etadarthaṃ ca haiḍaṃbe putrānicchaṃti sādhavaḥ || ihāmutra
tārayaṃte tāhaśāścāpi putrakāḥ

101.24

avaśyaṃ yāddaśī mātā tāddaśastanayo bhavet || mātā ca te bhaktimatī dṛḍhaṃ nastvaṃ ca tāddaśaḥ

101.29

aho suduṣkaraṃ devī kurute me priyā vadhūḥ || yā bhartuśriyamujjhya tapa eva samāśritā

101.26

nūnaṃ kāmena bhogairvā kṛtyaṃ vadhvā na me manāk
yā putrasukhamanvīkṣya paralokārthamāśritā

101.27

duṣkulīnāpi yā bhaktā sūte'patyaṃ ca bhaktimat || kulīnameva tanmanye mamedaṃ matamuttamam

101.28

evaṃ bahūni vākyāni tāni tāni vadannṛpaḥ || dharmarājaḥ samābhāṣya keśavaṃ vākyamabravīt

101.29-2

puṃḍarīkākṣa jānāsi yathā bhīmādbhūdayam
jātamātrastu yaścāsīdyauvanastho mahābalaḥ

101.30

adyānāṃ devayonīnāṃ yato janma ca yauvanam || sadya eva bhavettasmātsadyo'syāsīcca yauvanam

101.31

tadasyocitadārārthe sadā ciṃtāsti kṛṣṇa me || ucitaṃ bata haiḍaṃbeḥ ka kalatraṃ karomyaham

101.32

tadvavānkṛṣṇa sarvajña trilokīmapi vetsi ca || haiḍaṃberucitāṃ dārānvaktumarhasi yādava

101.33

sūta uvāca || || evamukto dharmarājñā kṣaṇaṃ dhyātvā janārdanaḥ || dharmarājamidaṃ vākyaṃ
padāṃtaritamabravīt

101.34

asti rājanpravakṣyāmi dārānasyocitāṃ śubhām || sāṃprataṃ saṃsthitā ramye prāgjyotiṣapure vare

101.35

sā ca putrī
muroḥ pārtha daityasyādbhutakarmaṇaḥ || yo'sau narakadaityasya prāṇatulyaḥ sakhā'bhavat

101.36

sa ca me nihato ghoraḥ pāśadurgasamanvitaḥ || narakaśca
durācārastvametadvetsi sarvaśaḥ

101.37

tato hate murau daitye mayā tasya sutātrajat || yoddhuṃ māmativīryatvādghorā kāmakaṭaṃkaṭā

101.38

tāṃ tato'haṃ
mahāyuddhe khaḍgakheṭakadhāriṇīm || ayodhayaṃ mahābāṇaiḥ suśārṅgadhanuṣaśyutaiḥ

101.39

khaḍgena ciccheda bāṇānmama sā ca muroḥ sutā || samāgamya ca
khaḍgena garuḍaṃ mūrdhnyatāḍayat

101.40

sa ca mohasamāviṣṭo garuḍo'bhūdacetanaḥ || tatastasyā vadhārthāya mayā cakraṃ samudyatam

101.41

cakraṃ samudyataṃ
hatvā mayā tasminraṇājire || kāmākhyāṃ nāma māṃ devī puraḥ sthitvā vaco'bravīt

101.42

naināṃ haṃtuṃ bhavānarho rakṣetāṃ puruṣottama || ajeyatvaṃ mayā
hyasyā dattaṃ khaḍgaṃ ca kheṭakam

101.43

buddhirapratimā cāpi śaktiśca paramā raṇe || tatastvayā trirātre'pi na jitāsīnmuroḥ sutā

101.44

evamukte
tadā devīṃ vacanaṃ cāhamabravam || ayameṣa nivṛtto'smi vārayaināṃ ca tvaṃ śubhe

101.45

tataścāliṃgya tāṃ bhaktāṃ kāmākhyā vākyamabravīt || bhadre raṇācci
vartasva nāyaṃ haṃtuṃ kathaṃcana

101.46

śakyaḥ kenāpi samare mādhavo raṇadurjayaḥ || nābhūdasti bhaviṣyo vā ya enaṃ saṃyuge jayet

101.47

api vā ṟyaṃbakaḥ
putri nainaṃ śaktaḥ kuto'nyakaḥ || tasmādenaṃ namaskṛtya bhāvinaṃ śvaśuraṃ śubhe

101.48

raṇādasmānnivartasva tavocitamidaṃ sphuṭam || asya
bhrāturhi bhīmasya supā tvaṃ ca bhaviṣyasi

101.49

tasmāttvaṃ śvaśuraṃ bhadre sammānaya janārdanam || na ca śokastvayā kāryaḥ pitaraṃ prati paṃḍite

101.50

jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca || bahavaścāsya vettāro vada kenāpi vāryate

101.51

ṛṣīṃśca devāṃśca mahā
surāṃśca traividyavidyānpuruṣānnṛpāṃśca || kānmṛtyureko na pateta kāle parāvarajño'tra na muhyate kaṃcit

101.52

ślāghya eva hi te
mṛtyuḥ piturasmājjanārdanāt || sarvapātakanirmukto gato'sau dhāma vaiṣṇavam

101.53

evaṃ kāmākhyayā proktā sā ca kāmakaṭaṃkaṭā
tyaktvā krodhaṃ ca saṃvṛtya gātrāṇi praṇatā ca mām

101.54

tāmahaṃ sāśiṣaṃ cāpi prāvocaṃ bharatarṣabha || asminneva pure tiṣṭha bhagadattamapūjitā

101.55

mayā devyā pṛthivyā ca bhagadattaḥ kṛto nṛpaḥ || sa te pūjāṃ bahuvidhāṃ kariṣyati svasuryathā

101.56

vasaṃtī cātra taṃ vīraṃ haiḍiṃbaṃ patimā
psyasi || evamāśvāsya tāṃ devīṃ maurvīṃ cāhaṃ vyasarjayam

101.67

sā sthitā ca pure tatra gato'haṃ śakrasadma ca || tato dvāravatīṃ prāpya tvayā saha
samāgataḥ

101.68

evameṣocitā dārā haiḍaṃbervidyate śubhā || kāmākhye ca raṇe ghorā yā vidyudiva bhāsate

101.69

na ca rūpaṃ varṇitaṃ me śvaśurasyo
citaṃ yataḥ || sādhorhi naitaducitaṃ sarvastrīṇāṃ pravarṇanam

101.60

punarekaśca samayaḥ kṛtastaṃ śṛṇu yastayā || yo māṃ niruttarāṃ praśne kūṭavaiśca vijayet
tvimān

101.61

yo me pratibalaścāpi sa me bhartā bhaviṣyati || evaṃ ca samayaṃ śrutvā bahavo daityarākṣasāḥ

101.62

tasyā jayārthamagamaṃste'pi
jitvā hatāstayā || yo ya enāṃ gataḥ pūrvaṃ na sa bhūyo nyavartata

101.63

vahneriva prabhāṃ dīptāṃ pataṃgānāṃ samuccayaḥ || evametāddaśīṃ maurvīṃ jetumutsahate
yadi

101.64

ghaṭotkaco mahāvīryo āryasya niyataṃ bhavet

101.65

yudhiṣṭhira uvāca || || alaṃ sarvaguṇaistasyā yasyāstveko guṇo
mahān || kriyate kiṃ hi kṣīreṇa yadi tadviṣamiśritam

101.66

prāṇādhikaṃ bhaimaseniṃ kathaṃ kevalasāhasāt || kṣipeyaṃ tava vākyānāṃ śuddhānāṃ cātha
kovidam

101.67-2

anyā api striyaḥ santi deśe deśe janārdana || bahvacastāsāṃ varāṃ kāṃcidyoṣitaṃ vaktumarhasi

101.68-2

bhīma uvāca || || samyaguktaṃ
keśavena vākyaṃ bahvarthamuttamam || rājñā punaḥ snehavaśādyaduktaṃ tatra bhāti me

101.69-2

kārye duḥsādhya eva syātkṣatriyasya parākramaḥ || karīndrasyeva
yūtheṣu gajānāṃ na mṛgeṣu ca

101.70

ātmā prakhyātimāneyaḥ sarvathā vīrapuṃgavaiḥ || sā ca khyātiḥ kathaṃ jāyedduḥsādhyakaraṇāhate

101.71

na
hyātmavaśagaṃ pārtha haiḍaṃberasya rakṣaṇam || yena dattastvayaṃ dhātrā sa enaṃ pālayiṣyati

101.72

sarvathoccapadārohe yatnaḥ kāryo vijānatā || tatra sidhyati
ceddaivānnāsau doṣo vijānataḥ

101.73

yathā devavratastveko jahre kāśisutāḥ purā || tathaika eva haiḍaṃbirmaurvīṃ prāpnotu mā ciram

101.74

arjuna uvāca || || kevalaṃ pauruṣaparaṃ bhīmenoktamidaṃ vacaḥ || abalaṃ daivahetutvātprabalaṃ pratibhāti me

101.75

na mṛṣā hi vaco brūte
kāmākhyā yā purā'bravīt || bhīmasenasutaḥ pārṇiṃ tava bhadre grahīṣyati

101.76

anena hetunā yātu śīghraṃ tatra ghaṭotkacaḥ || iti me rocate kṛṣṇa
tava kiṃ brūhi rocate

101.77

kṛṣṇa uvāca || || rocate me vacastubhyaṃ bhīmasya ca mahātmanaḥ || na hi tulyo bhaimasenerbuddhau vīrye ca kaścana

101.78

aṃtarātmā ca me vetti bhrāttāmeva suroḥ sutām || tacchīghraṃ yātu haiḍaṃbistvaṃ ca kiṃ putra manyase

101.79

ghaṭotkaca uvāca || || na
hi nyāyyāḥ svakā vaktuṃ pūjyānāmagrato guṇāḥ || pravṛttā eva bhāsaṃte sadguṇāśca raveḥ karāḥ

101.80

sarvathā tatkariṣyāmi pitaro yena me'malāḥ
lajjiṣyaṃti na saṃsatsu mayā putreṇa pāṃḍavāḥ

101.81

evamuktvā mahābāhurutthāya praṇanāma tān || jayāśīrbhiśca pitṛbhirvārddhito gaṃtumaicchata

101.82

taṃ gaṃtukāmamāhedamabhinaṃdya janārdanaḥ || kathākathanakāle māṃ smarethāstvaṃ jayāvaham

101.83

yathā buddhiṃ sudurbhedyāṃ vardhayāmi balaṃ ca te || ityuktvāliṃgya
taṃ kṛṣṇo vyasasarjata sāśiṣam

101.84

tato hiḍaṃbātanayo mahaujāḥ sūryākṣakālākṣamahodarānugaḥ || viyatpathaṃ prāpya jagāma tatpuraṃ prāgjyotiṣaṃ
nāma dinavyapāye

101.84.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe barbarikopā khyāne ghaṭotkacasya prāgjyotiṣapuraṃ prati gamanavarṇanaṃnāmaikonaṣaṣṭhitamo'dhyāyaḥ

Linked texts (2)