Vaishnavakhanda 102
Vaiṣṇavakhaṇḍa 102
- Language
- Sanskrit
Contents
- 102.68 — 1 part
102.1
sūta uvāca || || so'tha prāgjyotiṣā
dvāre mahopavanasaṃsthitam || sahasrabhūmikaṃ gehamapaśyata hiraṇmayam
102.2
veṇuvīṇāmṛdaṃgānāṃ niḥsvanaiḥ pāripūritam || daśasāhasrasaṃkhyābhiśceṭībhiḥ
pāripūritam
102.3
āyādbhiḥ pratiyādbhiśca bhagadattasya kiṃkaraiḥ || kimicchantīti bhaginī pṛcchaṃrabhipūritam
102.4
tadāsādya sa haiḍiṃbimeroḥ
śikharavadgṛham || dvāri sthitāṃ saṃdadarśa karṇaprāvaraṇāṃ sakhīm
102.5
tāmāha lalitaṃ vīro bhadre sā ka muroḥ sutā || kāmuko draṣṭumicchāmi dūradeśā
gato'tithiḥ
102.6
karṇaprāvaraṇovāca || || kiṃ tavāsti mahābāho tayā maurvyā prayojanam || koṭiśo nihatāḥ pūrvaṃ tayā kāmuka
kāmukāḥ
102.7
tava rūpamahaṃ dṛṣṭvā ghaṭahāsaṃ sadotkacam || praṇamya pādayorvīra sthitā te vacanaṃkarī
102.8
tanmayā saha modasva bhuṃkṣva bhogām̐śca
kāmuka || dāsyāmyanucarāṇāṃ te trayāṇāṃ ca priyātrayam
102.9
ghaṭotkaca uvāca || || kalyāṇi kiṃvadaṃtī te prasuktā svocitā śubhe
punarnaitadvacastubhyaṃ viśate mama cetasi
102.10
vāmaḥ kāmo yato bhadre yasminnupanibadhyate || sa cātra naiva badhnāti tadvayaṃ kiṃ prakurmahe
102.11
adya
te svāminī dṛṣṭā jitā vā krīḍate mayā || tayā vā vijito yāsye pūrveṣāṃ kāmināṃ gatim
102.12
karṇaprāvaraṇe tasmācchīghrameva nivedyatām
yathā darśanamātreṇa pūjayaṃtyatithiṃ khalu
102.13
iti bhaimervacaḥ śrutvā praskhalaṃtī niśācarī || prāsādaśikharasthāṃ tāṃ maurvīmevaṃ vacovadat
102.14
devi ko'pi yuvā śrīmāṃstrailokyeṣvamitaprabhaḥ || kāmātithistava dvāri vartate diśa tatparam
102.15
kāmakaṭaṃkaṭovāca || || sucyatāṃ śīghra
mevāsau kimarthaṃ vā vilaṃbase || kadācidaivasaṃgatyā samayo me'bhipūryate
102.16
ityuktavacanāñceṭī prāpyāvocadghaṭotkacam || vraja śīghraṃ kāmuka tvaṃ
tasyā mṛtyośca sannidhau
102.17
ityuktaḥ sa prahasyaiva tatrotsṛjya svakānugān || praviveśa gṛhaṃ bhaimiḥ siṃho meruguhāmiva
102.18
sa paśyañchukasaṃghātānpārāvatagaṇāṃstathā || sārikāśca madonmattāśceṭīstāṃ cāpyapaśyata
102.19
rūpeṇa vayasā caiva raterapi ratiṃka
rīm || āṃdolakasukhāsīnāṃ sarvābharaṇabhūṣitām
102.20
tāṃ vidyutamivonddhāṃ dṛṣṭvā bhaimiracintayat || aho kṛṣṇena pitrā me nirdi
ṣṭaṃyaṃ samocitā
102.21
nyāyyametatkṛte pūrvaṃ naṣṭā yatkāmināṃ gaṇāḥ || śarīrarakṣamparyātaṃ kṣīyate yadi kāminām
102.22
kāminīnāṃ kṛte yeṣāṃ kṣīyate gaṇanātra kā || evaṃ bahuvidhaṃ kāmī cintayannāha bhīmabhūḥ
102.23
niṣṭhure vajrahṛdaye prāto'hamatithistava
ucitāṃ tatsatāṃ pūjāṃ kuru yā te hṛdi sthitā
102.24
iti haiḍaṃbivacanaṃ śrutvā kāmakaṭaṃkaṭā || vismitābhūttasya rūpātsvaṃ niniṃda ca
bāliśam
102.25
dhiggahaṃ yanmayā pūrvaṃ samayaḥ sa kṛto'bhavat || na kṛto'bhyadi purā abhaviṣyadasau patiḥ
102.26
iti saṃcintayantī sā bhaimiṃ
vacanamabravīt || vṛthā tvamāgato bhadra jīvanyāhi punaḥ sukhī
102.27
atha kāmayase māṃ tvaṃ tatkathāṃ śīghramucara || kathāmābhāṣya yadi māṃ sandehe
pātayiṣyasi || tato'haṃ vaśagā jātā hato vā svapsyase mayā
102.28
sūta uvāca || || ityuktvavacanāmetāṃ netropāṃtena vīkṣya saḥ
102.29
smṛtvā carācaraguruṃ kṛṣṇamārūḍhavānkathām || kasyāṃcidabhavatpatnyāṃ yuvā ko'pyajiteṃdriyaḥ
102.30
tasya caikā sutā jajñe bhāryā tasya sṛtā'bhavat
tato bālakikāṃ putrīṃ rakṣa ca pupoṣa ca
102.31
sā yadābhūdyauvanagā vyaṃjitāvayavā śubhā || prollasatkucamadhyāṃgī prollasanmukhapaṃkajā
102.32
tadāsya kāmalulitamālānaṃ prajahau manaḥ || provāca tāṃ ca tanayāṃ samāliṃgya durāśayaḥ
102.33
prātiveśmakaputrī tvaṃ mayānīyātra poṣitā
bhāryārthaṃ suciraṃ kālaṃ tatkāryaṃ sādhaya priye
102.34
ityuktā sā ca mene ca tattathaiva vacastadā || patitvena ca bheje taṃ bhāryātvena sa tā tathā
102.35
tatastasyāṃ sutā jajñe tasmānmadanarāsabhāt || vad sā tasya bhavati kiṃ dauhitrī sutāthavā || enaṃ praśnaṃ mama brūhi śīghraṃ cecchaktirasti te
102.36
sūta uvāca || || iti praśnaṃ sā ca śrutvāciṃtayadbahudhā hṛdi
102.37
na ca paśyati nirddhāraṃ praśnasyāsya kathaṃcana || tataḥ praśnena vijitā svāṃ
śaktiṃ samupādade
102.38
atāḍayadbhukmarajjuṃ karābhyāṃ dolakasya ca || tato rakṣāṃsi niṣpetuḥ koṭiśo bhīṣaṇānyati
102.39
siṃhavyāghravarāhāśca
mahiṣāścitrakā mṛgāḥ || samīkṣya tānasaṃkhyeyānkhādituṃ dhāvato ruṣā
102.40
avādayannakhau bhaimiḥ kaniṣṭhāṃguṣṭhajau hasan || tato viniḥsṛtāstatra
dviguṇā rākṣasādayaḥ
102.41
tairmaurvīnirmitāḥ sarve kṣaṇādeva sma bhakṣitāḥ || vijitāyāṃ svaśaktau ca balaśaktimathādadhe
102.42
utthāya sahasā
dolātkhaḍgamādātumaicchata || uttiṣṭhaṃtīṃ ca tāṃ bhaimiranusṛtya javādiva
102.43
keśeṣvādāya savyena pāṇinā'pātayadbhuvi || tataḥ kaṃṭhe savyapādaṃ
dattvādāya ca kartikām
102.44
dakṣiṇena kareṇāsyāśchettumaicchata nāsikām || visphuraṃtī tato maurvī maṃdamāha ghaṭotkacam
102.45
praśnena śaktyā ca
balena nātha tridhā tvayāhaṃ vijitā namaste || tanmuṃca māṃ karmakarī tavāsmi samādiśa tvaṃ prakaromi tacca
102.46
ghaṭotkaca uvāca || || yadyevaṃ
tarhi muktāsi bhūyo darśaya yadbalam || evamuktvā mumocaināṃ muktā cāha praṇamya sā
102.47
jānāmi tvāṃ mahābāho vīraṃ śaktimatāṃ varam || sarvarākṣa
sabhartāraṃ trailokye'mitavikramam
102.48
guhyakādhipatistvaṃ hi kālanābha iti smṛtaḥ || ṣaṣṭikoṭipatirjāto yakṣarakṣākṛte bhuvi
102.49
iti māṃ
prāha kāmākhyā sarvaṃ tatsaṃsmarāmyaham || idaṃ gehaṃ sānugaṃ me dattaṃ mayātmanā tava
102.50
samādiśa prāṇanātha kamādeśaṃ karomi te || || ghaṭotkaca
uvāca || || pracchannastasya ghaṭate na vivāhaḥ kathaṃcana
102.51
maurvi yasya hi vartate pitarau bāṃdhavāstathā || tanmāṃ śīghraṃ vaha śubhe śakraprasthāya
saṃprati
102.52
ayaṃ kulakramo'smākaṃ yaddhāryā patimudvahet || tatrānujñāṃ samāsādya pariṇeṣyāmi tvāmaham
102.53
bhagadattamatho nāthaṃ tato maurvī
nyavedayat || samādāya bahudravyaṃ visasarjātha bhrātaram
102.54
tataḥ pṛṣṭhiṃ samāropya ghaṭotkacamaniṃditā || nānādravyaparīvārā śakraprasthaṃ samā
vrajat
102.55
tato'sau vāsudevena pāṃḍavaiścābhinaṃditaḥ || śubhe lagne pāṇimasyā jagrāhe bhīmanaṃdanaḥ
102.56
kurūṇāṃ rākṣasānāṃ ca gokṣottamavi
dhānataḥ || udvāhya tāṃ tadvaneśca tarpayāmāsa pāṃḍavān
102.57
kuṃtī ca draupadī cobhe mumudāte nitāṃtataḥ || maṃgalānyasya cakrāte maurghyāśca dhana
tārpite
102.58
tato vivāhe nirvṛtte pratipūjya ghaṭotkacam || bhāryayā sahitaṃ rājā svarājyāya samādiśat
102.59
maurghyā''jñāṃ śirasā gṛhya
haiḍaṃbirbhāryayānvitaḥ || śubhaṃ hiḍimbasya vane svarājyaṃ samupāvrajat
102.60
tato rākṣasayopābhirvīrakāṃsyaiḥ pravardhitaḥ || mahotsavena mahatā svarājye pramumoda
saḥ
102.61
tato vaneṣu citreṣu nimnagāpulineṣu ca || reme saha tayā bhaimirmadordaryeva rāvaṇaḥ
102.62
evaṃ vikrīḍatastasya garbho jajñe mahādyuteḥ || heḍaṃbo rākṣa
savyāghrādvālasūryasamaprabhaḥ
102.63
sa jātamātro vavṛdhe kṣaṇādyauvanago'bhavat || nīlameghacayaprakhyo ghaṭāsyo dīrghalocanaḥ
102.64
ūrdhvakeśaśmaśro
ūrdhvaromā pitarau praṇato'bravīt || praṇamāmi yuvāṃ cobhau jātasya pitarau gurū
102.65
bhavatorhi priyaṃ kṛtvā anṛṇaḥ syāṃ sadā hyaham || bhavadbhyāṃ
dattamicchāmi abhidhānaṃ yathātmanaḥ
102.66
ataḥ paraṃ tu yacchreyaḥ kartavyaṃ pronnatipradam || tato bhaimistamāliṃgya putraṃ vacanamabravīt
102.67
barbarā
kārakeśatvādrvarīkābhidho bhavān || bhaviṣyati mahābāho kulasyānandavardhanaḥ
102.68
śreyaśca te yatparamaṃ hṛdaṃ ca tatkīrtyate bahudhā vipra
mukhyaiḥ || prakṣyāvahe tadyaduvaṃśanāthaṃ gatvā purīṃ dvārakāṃ vāsudevam
102.68.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe barbarīkotpattivarṇanaṃnāma ṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit