Vaishnavakhanda 106
Vaiṣṇavakhaṇḍa 106
- Language
- Sanskrit
Contents
- 106.76 — 1 part
106.1
cha || || sūta uvāca || || evaṃ tatra sthite tīre devyārādhanatatpare || saptaliṃgārcanarate
bhīmanandananandane
106.2
tataḥ kālena kenāpi pāṃḍavā dyūtanirjitāḥ || tatrājagmuśca kramatastīrthasnānakṛte bhuvam
106.3
prāgeva caṃḍikāṃ devīṃ
kṣetrādīśānataḥ sthitām || āsedurmārgakhinnāste draupadīpaṃcamāstadā
106.4
tatraiva copaviṣṭo'bhūttadānīṃ caṃḍikāgaṇaḥ || barbarīkaśca
tānvīrānsamāyātānapaśyata
106.5
paraṃ nāsau veda pāṃḍūnpāṃḍavāstaṃ ca no viduḥ || ājanma yasmānnaivābhūtpāṃḍūnāṃ cāsya saṃgamaḥ
106.7
tataḥ praviśya vai tasmindevīmāsādya pāṃḍavāḥ || piṃḍakādyaṃ tatra muktvā tṛṣā prekṣi jalaṃ tadā ||6||tato bhīmaḥ kuṇḍamadhyaṃ jalaṃ pātuṃ viveśa ha || praviśaṃtaṃ
ca taṃ prāha yudhiṣṭhira idaṃ vacaḥ
106.8
uddhṛtya bhīma toyaṃ tvaṃ pādau prakṣālya bho bahiḥ || tataḥ pibā'nyathā doṣo mahāṃstvāmupapatsyate
106.9
etadrājo
vaco bhīmastṛṣā vyākulalocanaḥ || aśrutvaiva viveśāsau kuṇḍamadhyaṃ jalecchayā
106.10
sa ca dṛṣṭvā jalaṃ pātuṃ tatraiva kṛtaniścayaḥ || mukhaṃ hastau
ca caraṇau kṣālayāmāsa śuddhye
106.11
yataḥ pītaṃ jalaṃ puṃsāmaprakṣālya ca yadbhavet || pretāḥ piśācāstadrūpaṃ saṃkramya prapibaṃti tat
106.12
evaṃ
prakṣālayāne ca pādau tatra vṛkodare || uparisthastadā prāha satyaṃ suhṛdayo vacaḥ
106.13
durmate bhoḥ kimetattvaṃ kuruṣe pāpaniścayaḥ || devīkuṇḍe
kṣālayasi mukhaṃ pādau karau ca yat
106.14
yato devī sadānena jalena snāpyate mayā || tadatra prakṣipaṃstoyaṃ malapāpānna bibhyasi
106.15
malāktoyaṃ yannāma aspṛśyaṃ tannarairapi || kuto devaiśca tatpāpaṃ spṛśyate tattvato vada
106.16
śīghraṃ ca tvaṃ niḥsarāsmātkuṇḍādbahiḥ piba
yadyevaṃ pāpa mūḍho'si tīrtheṣu bhramase kutaḥ
106.17
bhīma uvāca || || kimetadvāsase krūra paruṣaṃ rākṣasādhama || yatastoyāni jaṃtūnāmupabho
gārthameva hi
106.18
tīrtheṣu kārya snānaṃ cetyuktaṃ munivarairapi || aṃgaprakṣālanaṃ snānamuktaṃ māṃ niṃdase kutaḥ
106.19
yadi na kriyate pānamaṃ
gaprakṣālanaṃ tathā || tatkimarthaṃ pūrtadharmāḥ kriyante dharmaśālibhiḥ
106.20
suhṛdaya uvāca || || snātavyaṃ tīrthamukhyeṣu satyametanna saṃśayaḥ
careṣu kiṃ tu saṃviśya sthāvareṣu bahiḥ sthitaḥ
106.21
sthāvareṣvapi saṃviśya tatra snānaṃ vidhīyate || na yatra devasnānārthaṃ bhaktaiḥ saṃgṛhyate jalam
106.22
yacca hastaśatādūrdhvaṃ sarastatra vidhīyate || saṃveśe'pi kramaścāyaṃ pādau prakṣālya yadbahiḥ
106.23
tataḥ snānaṃ prakartavyamanyathā doṣa ucyate || kiṃ na
śrutastvayāoktaḥ ślokaḥ pañcamuvā purā
106.24
malaṃ mūtraṃ purīṣaṃ ca śleṣma niṣṭhīnāśru ca || gaṃḍūṣāścaiva muñcaṃti ye te brahmahaṇaiḥ samāḥ
106.25
tasmādbiḥsara śīghraṃ tvaṃ yadyevamajitendriyaḥ || tatkimarthaṃ durācāra tīrtheṣvaṭasi bāliśa
106.26
yasya hastau ca pādau ca manaścaiva susaṃyatam
nirvikārāḥ kriyāḥ sarvāḥ sa hi tīrthaphalaṃ labhet
106.27
bhīma uvāca || || adharmo vāpi dharmo'stu nirgaṃtuṃ naiva śaknuyām || kṣudhā
tṛṣā mayā nityaṃ vārituṃ naiva śakyate
106.28
suhṛdaya uvāca || || jīvitārthaṃ bhavānkasmātpāpaṃ prakurute vada || kiṃ na śrutastvayā
ślokaḥ śivinā yaḥ samīritaḥ
106.29
muhūrtamapi jīveta naraḥ śuklena karmaṇā || na kalpamapi jīveta lokadvayavirodhinā
106.30
bhīma
uvāca || || kākāraveṇa te mahyaṃ karṇau badhiratāṃ gatau || pāsyāmyeva jalaṃ cātra kāmaṃ vilapa śuṣya vā
106.31
suhṛdaya uvāca || || kṣatri
yāṇāṃ kule jātastvahaṃ dharmābhirakṣiṇām || tasmātte pātakaṃ kartuṃ na dāsyāmi kathaṃcana
106.32
tadvarākātha śīghraṃ tvamasmātkuṇḍādviniḥsara
106.33
iṣṭakāśakalaiḥ śīghraṃ cūrṇayiṣye'nyathā śiraḥ || ityuktvā ceṣṭakāṃ gṛhya mumoca śirasaḥ prati
106.34
bhīmaśca vaṃcayitvā tāmutplutya bahirāvrajat
martsayaṃtau tataścobhāvanyonyaṃ bhīmavikramau
106.35
yuyudhāte pralaṃbābhyāṃ bāhubhyāṃ yuddhapāragau || vyūḍhoraskau dīrghabhujau niyuddhakuśalābubhau
106.36
muṣṭibhiḥ pārṣṇighātaiśca jānubhiścābhijaghnatuḥ || tato muhūrtātkauravyaḥ paryahīyata pāṃḍavaḥ
106.37
hīyamānastato bhīma udyato'bhūtpunaḥ punaḥ
ahīyata tato'pyaṃga vavṛdhe varbarīkakaḥ
106.38
tato bhīmaṃ samutpādya barbarīko balādiva || niṣpipeṣa tataḥ kuddhastadbhutamivābhavat
106.39
mūrcchitaṃ caivamādāya visphurantaṃ punaḥpunaḥ || sāgarāya pracalitaḥ kṣetuṃ tatra mahāṃbhasi
106.40
dahaśuḥ pāṃḍavā naitaddevyā nayanayaṃtritāḥ
106.41
tathā gṛhīte kuruvīramukhye vīreṇa tenādbhutavikrameṇa || āścaryamāsīddivi devatānāṃ devībhirākāśatale nirīkṣya tam
106.42
sāgarasya tatastīre
varbarīkaṃ gataṃ tadā || nirīkṣya bhagavāndro viyatsthaḥ samabhāṣata
106.43
bhobho rākṣasaśārdūla barbarīka mahābala || muṃcainaṃ bharataśreṣṭhaṃ bhīmaṃ tava
pitāmaham
106.44
ayaṃ hi tīrthayātrāyāṃ vicaranbhrātṛbhiryutaḥ || kṛṣṇayā cāpyadastīrthaṃ snātumevābhyupāyayau
106.45
sammānaṃ sarvathā tasmādarhaḥ
kauravanandanaḥ || apāpo vā sapāpo vā pūjya eva pitāmahaḥ
106.46
sūta uvāca || || iti rudravacaḥ śrutvā sahasā taṃ vimucya saḥ || nyapatatpāda
yorhā vikṛṣṭaṃ kaṣṭaṃ ca prāha saḥ
106.47
kṣamyatāṃ kṣamyatāṃ ceti punaḥ punaravocata || śiraśca tāḍayansvīyaṃ ruroda ca muhurmuhuḥ
106.48
taṃ tathā pari
śocaṃtaṃ muhyamānaṃ muhurmuhuḥ || bhīmasenaḥ samāliṃgya āśvāya ca vaco'bravīt
106.49
vayaṃ tvāṃ naiva jānīmastvaṃ cāsmāñjanmakālataḥ || atra vāsaśca
te putra bhaimeḥ kṛṣṇācca saṃśrutaḥ
106.50
paraṃ no vismṛtaṃ sarvaṃ nānāduḥkhaiḥ pramuhyatām || duḥkhitānāṃ yataḥ sarvā smṛtirtutā bhavetsphuṭam
106.51
tadasmākamidaṃ duḥkhaṃ sarvakālavidhānataḥ || mā śocastvaṃ ca tanaya na te doṣo'sti cāṇvapi
106.52
yataḥ sarvaḥ kṣatriyasya daṃḍayo vipathisaṃsthi
taḥ || ātmāpidaṃḍayaḥ sādhūnāṃ pravṛttaḥ kupathādyadi
106.53
pitṛmātṛsuhṛdbhrātputrādīnāṃ kimucyate || atīva mama harṣo'yaṃ dhanyohaṃ pūrvajāśca me
106.54
yasya tvīdṛśakaḥ pautro dharmajño dharmapālakaḥ || varārhastvaṃ praśaṃsārho bhavānyeṣāṃ satāṃ tathā
106.55
tasmācchokaṃ vihāyemaṃ svastho bhavi
tumarhasi
106.56
barbarīka uvāca || || pāpaṃ māṃ tātatāta tvaṃ brahmaghnādapi kutsitam || apraśasyaṃ nārhasīha draṣṭuṃ spraṣṭumapi prabho
106.57
sarveṣāmeva pāpānāṃ niṣkṛtiḥ procyate budhaiḥ || pitrorabhaktasya punarniṣkṛtirnaiva vidyate
106.58
taccena dehena mayā tātatato'bhipīḍitaḥ
tatsvameva samutsakṣye mahīsāgarasaṃgame
106.59
maivaṃ bhaveyamanyeṣu api janmasu pātakī || na māmasmādabhiprāyādarhaḥ ko'pi nivartitum
106.60
yatoṃ'śena vilupyeta prāyaścittānnivārakaḥ || evamuktvā samutplutya yayau caivāṇavaṃ balī
106.61
samudro'pi cakaṃpe ca kathamenaṃ nihanmyaham || tataḥ
siddhāṃbikā yāśca devyastatra caturdaśa
106.62
samāliṃgya ca saṃsthāpya rudreṇa sahitā jaguḥ || ajñātavihite pāpe nāsti vīrendra kalmaṣam
106.63
śāstreṣūktamidaṃ vākyaṃ nānyathā kartumarhasi || asuṃ ca pṛṣṭhalagnaṃ tvaṃ paśya bhoḥ svaṃ pitāmaham
106.64
putraputreti bhāṣaṃtamanu tvā maraṇonmukham
adhunā cetsvakaṃ dehaṃ vīra tvaṃ parityakṣyasi
106.65
tatastyakṣyati bhīmo'pi pātakaṃ tanmahattava || evaṃ jñātvā dhāraya tvaṃ svaśarīraṃ mahāmate
106.66
atha cetyakukāmastvaṃ tatrāpi vacanaṃ śṛṇu || svalpenaiva ca kālena kṛṣṇādevakinaṃdanāt
106.67
dehapātastava proktastaṃ pratīkṣa yadīccha
si || yato viṣṇukarādvatsa dehapāto viśiṣyate
106.68
tasmātpratīkṣa taṃ kālamasmākaṃ prārthitena ca || evamukto nivṛte barbarīko'pi
durmanāḥ
106.69
rudvaṃ devīśca cāmuṃḍāṃ sopālaṃbhaṃ vaco'bravīt || tvameva devi jānāsi rakṣyaṃte śārṅgadhanvinā
106.70
pāṃḍavā bhūmilābhārthe
tatte kasmāādupekṣitam || tvayā ca samupāgatya rakṣito'yaṃ vṛkodaraḥ
106.71
devyuvāca || || ahaṃ ca rakṣayiṣyāmi svabhaktaṃ
kṛṣṇamṛtyutaḥ || yasmācca caṃḍikākṛtye kṛto'nena mahāraṇaḥ || tasmāccaṃḍilanāmnāyaṃ viśvapūjyo bhaviṣyati
106.72
evamuktvā gatāḥ
sarve devā devyastvadṛśyatām || bhīmo'pi taṃ samādāya pāṃḍubhyaḥ sarvamūcivān
106.73
vismitāḥ pāṃḍavāstaṃ ca pūjayitvā punaḥ punaḥ
yathoktavidhinā cakrustīrthasnānamataṃdritāḥ
106.74
bhīmo'pi yatra rudreṇa mokṣitastatra suprabham || liṃgaṃ saṃsthāpayāmāsa bhīmeśvaramiti
śrutam
106.75
jyeṣṭhamāse kṛṣṇapakṣe caturdaśyāmupoṣitaḥ || rātrau saṃpūjya bhīmeśaṃ janmapāpādvimucyate
106.76
yathaiva liṃgāni supūjitāni saptatra
mukhyāni mahāphalāni || bhīmeśvaraṃ liṃgamidaṃ tathaiva samastapāpāharaṃ supūjayam
106.76.p1
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasyāṃ saṃhi tāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe bhīmeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma catuḥṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Kumārikākhaṇḍa — Sanskrit