Vaishnavakhanda 110
Vaiṣṇavakhaṇḍa 110
- Language
- Sanskrit
Contents
- 110.72 — 1 part
110.1
❋ || iti kaumārikākhaṇḍaḥ samāptaḥ || (2) || ❋
śrīgaṇeśāya namaḥ || || atha śrīmadaruṇācalamāhātmyapūrvārdhaḥ prārabhyate || || lalāṭe traipuṃḍrī niṭilakṛtakastūritilakaḥ sphuranmālādhāraḥ sphuritakaṭi
kaupīnavasanaḥ || dadhāno dustāraṃ śirasi phaṇirājaṃ śaśikalāṃ pradīpaḥ sarveṣāmaruṇagiriyogī vijayate
110.2
vyāsa uvāca || || athāhurmunayaḥ
sūtaṃ naimiṣāraṇyavāsinaḥ || aruṇācalamāhātmyaṃ tvattaḥ śuśrūṣavo vayam
110.3
tanmāhātmyaṃ vadetyuktaḥ sūtaḥ provāca tānmunīn || || śrīsūta
uvāca || || etadarthaṃ caturvaktraṃ papraccha sanakaḥ purā
110.4
śṛṇutāvahitā yūyaṃ tadvo vakṣyāmi sāṃpratam || yadākarṇayatāṃ bhaktyā narāṇāṃ pāpanāśanam
110.5
satyaloke sthitaṃ pūrvaṃ brahmāṇaṃ kamalāsanam || sanakaḥ paripapraccha praṇataḥ prāṃjaliḥ sthitaḥ
110.6
sanaka uvāca || || bhuvanādhāra
deveśa vedavedya caturmukha || āsīdaśeṣavijñānaṃ prasādādbhavato mama
110.7
bhavadbhaktivibhūtyā me śodhite cittadarpaṇe || biṃbate sakalaṃ jñānaṃ sakṛdevo
padeśataḥ
110.8
sārārthaṃ vedavedānāṃ śivajñānamanākulam || labdhavānahamatyaṃtaṃ kaṭākṣaiste jagadguroḥ
110.9
liṃgāni bhuvi śaivāni divyāni ca
kṛpānidhe || mānuṣāṇi ca saiddhāni bhautāni suranāyaka
110.10
yalliṃgamamalaṃ divyamaricchedanavaibhavam || svayaṃbhu jāṃbave dvīpe taijasaṃ tadvadasva me
110.11
nāmasmaraṇamātreṇa yatpātakavināśanam || śivasārūpyadaṃ nityaṃ mahyaṃ vada dayānidhe
110.12
anādijagadādhāraṃ yattejaḥ śaivamavyayam
yacca dṛṣṭvā kṛtārthaḥ syāttanmahyamupadiśyatām
110.13
iti bhaktimatastasya kautūhalasamanvitam || vākyamākarṇya bhagavānprasādādtaponidhiḥ
110.14
dhyau ca suciraṃ śaṃbhuṃ paṃkajāsanasaṃsthitaḥ || aṃtaraṃgasukhāṃbhodhimagnacetāścaturmukhaḥ
110.15
dṛṣṭvā yadā purā dṛṣṭaṃ tejaḥstaṃbha
mayaṃ śivam || uttīrṇasakalādhāraṃ na kiṃcitpratyabudhyata
110.16
punarājñāṃ śivājñadhāmanupālayituṃ prabhuḥ || nirvartya hṛdayaṃ yogātsasāra srutamā
natam
110.17
śivadarśanasaṃjātapulakāṃkitavigrahaḥ || ānaṃdabāṣpavannetraḥ sagadgadamabhāṣata
110.18
brahmovāca || || aṃtaḥ saṃsmāritaḥ putra bhava
tādṛśaṃ purātanam || śivayogamanudhyāyannasmārṣaṃ tava cādarāt
110.19
śivabhaktiḥ parā jātā tapobhirbahubhistava || tayā madīyaṃ hṛdayaṃ vyāvartitamiva
kṣaṇāt
110.20
pāvayaṃti jagatsarvaṃ cāraitaiste nirākule || yeṣāṃ sadāśive bhaktirvarddhate sārvakālikī
110.21
saṃbhāṣaṇaṃ sahāvāsaḥ krīḍā caiva
vimiśraṇam || darśanaṃ śivabhaktānāṃ smaraṇaṃ cāghanāśanam
110.22
śrūyatāmadbhutaṃ śaivamāvirbhūtaṃ yathā purā || avyājakaruṇāpūrṇamaruṇābyabhidhaṃ
mahaḥ
110.23
ahaṃ nārāyaṇaścobhau jātau viśvādhikodayāt || bahu syāmiti saṃkalpaṃ vitanvānātsadāśivāt
110.24
svabhāvena samudbhūtau
vivadaṃtau parasparam || na ca śrāṃtau niyudhyaṃtau sāhaṃkārau kadācana
110.25
parasparaṃ raṇotsāhamāvayoratibhīṣaṇam || ālokya karuṇāmūrtiraciṃtayad
theśvaraḥ
110.26
kimarthamanayoryuddhaṃ jāyate lokanāśanam || mayā sṛṣṭamahaṃ pāteti vivādamadhitasthuṣoḥ
110.27
samaye'sminsvayaṃ lakṣyo mugdhayo
ranayorbhūśam || yadi yuddhaṃ na rotsyāmi tadā syādbhuvanakṣayaḥ
110.28
vedeṣu mama māhātmyaṃ viśvādhikatayā śrutam || na jānāte imau mugdhau krodhato
galitasmṛtī
110.29
sarvopi jaṃturātmānamadhikaṃ manyate bhṛśam || amatānyasamādhikyastvadhaḥ patatidurmatiḥ
110.30
yadyahaṃ kāpi bhuvane
dāsyāmi mitimātmanaḥ || tadā tadrūpavijñānātsa ātmā sopi māmiyāt
110.31
iti niścitya manasā svayameva sadāśivaḥ || āvayoryudhyato
madhye vahnistaṃbhaḥ samudyataḥ
110.32
atītya sakalām̐llokānsarvato'gniriva jvalan
110.33
anādyaṃtatayā cātha hagārto saṃvyatiṣṭhatām || tejaḥstaṃbhaṃ
jvalaṃtaṃ tamālokya śithilāśayau
110.34
āvayoḥ purato jātā vāṇī cāpyaśarīriṇī || kimarthaṃ bālakau yuddhaṃ kalpyate mūḍhamānasau
110.35
yuvayorbalavaiṣamyaṃ śiva eva vivekṣyate || tejaḥstaṃbhamayaṃ rūpamidaṃ śaṃbhornyavasthitam
110.36
ādyaṃtayoryadi yuvāmīkṣiṣāthāṃ balādhikau || iti tāṃ
giramākarṇya niyuddhādviratau tadā
110.37
ahaṃ viṣṇuśca gatimānvicetuṃ tadyavasthitau || agnistaṃbhamayaṃ rūpaṃ śaṃbhorādyaṃtavarjitam
110.38
ālo
kituṃ vyavasitāvāvāmādyaṃtabhāgataḥ || viṃvitaṃ vyomagaṃ caṃdraṃ yathā bālau jighṛkṣataḥ
110.39
tathaivāvāṃ samudyuktau paricchettuṃ ca tanmahaḥ || atha viṣṇurma
hotsāhāṃkroḍo'bhūtsumahāvapuḥ
110.40
tanmūlavicayā'tyācca bhūmigarbhaṃ vyadārayat || ahaṃ ca haṃsatāṃ prāpto mahāvegaṃ samutpatan
110.41
dihkṣusta
cchirobhāgaṃ viyadūrdhvamagāhiṣam || adhodho dārayankṣoṇimaśeṣāmapi mādhavaḥ
110.42
āvirbhūtamivādhastādagnistaṃbhamavekṣata || anekakoṭi
varṣāṇi vicinvannapi tejasaḥ
110.43
apaśyannādimakṣayyamārtarūpaḥ sa vihvalaḥ || viśīrṇadaṃṣṭrāvalayo vigalatsaṃdhibaṃdhanaḥ
110.44
śramāturastṛpākrāṃto no yātumaśakaddhariḥ || vārāhaṃ rūpamatulaṃ saṃdhārayitumakṣamaḥ
110.45
vihaṃtumapi viśrāṃto viṣasāda ramāpatiḥ
arcitayadameyātmā pariśrāntaśarīravān
110.46
galitaśrīḥ kriyāśrāntaḥ śaraṇyaṃ śivamāśrayan || dhiḍsamedaṃ mahanmauḍhyamahaṃkārasamudbhavam
110.47
yenāhamātmano nāthamātmānaṃ nāvabuddhavān || ayaṃ hi sarvavedānāṃ devānāṃ jagatāmapi
110.48
mūlabhūtaḥ śivaḥ sākṣānmūlamasya kathaṃ bhavet
asmādeva samudbhūto'smyahamādyaṃtavarjitāt
110.49
yanmayānviṣṭumārabdhaṃ śivaṃ paśuvapurdhṛtā || avyājakaruṇābandhoḥ pituḥ śaṃbhoḥ prasādataḥ
110.50
punarevehaśī labdhā matirme svātmabodhinā || svayameva mahādevaḥ śaṃbhuryaṃ pātumicchati
110.51
tasya sadyo bhavejjñānamanahaṃkāramātmajam || na
śakkomi punaḥ kartuṃ pūjāmasya jagadguroḥ
110.52
nivedayāmi cātmānaṃ śaraṇaṃ yāmi śaṃkaram || iti dadhyau śivaṃ viṣṇuḥ stutyāmarpitacetanaḥ
110.53
satprasādāddhūtapateḥ punarevoddhṛtaḥ kṣitau || ahaṃ ca gagane'bhrāmyamanekānapi vatsarān
110.54
āghūrṇamānanayanaḥ sthapakṣaḥ śramaṃ gataḥ
uparyupari cāpaśyaṃ jvalanaṃ purataḥ sthitam
110.55
tejaḥstambhaṃ sthūlaliṃgābhaṃ śaivaṃ tejaḥ surārcitam || āhuḥ sma kecidālokya siddhāstejoṃśasaṃbhavāḥ
110.56
nityāṃ śaṃbhoḥ parāṃ koṭiṃ didṛkṣuṃ māṃ kṛtodyamam || aho'yaṃ satyaṃ mugdhatvamapyapi ca cikīrṣati
110.57
āsannadehapāto'pi nāhaṃ kāro'sya vai gataḥ || viśīryamāṇapakṣo'yaṃ śrāntvā vibhrāntalocanaḥ
110.58
apāratejasi vyartho vimoho'yaṃ bhaviṣyati || evaṃ vyākulacitto'yaṃ kroḍarūpī janārdanaḥ
110.59
vyāvartitaḥ śivenaiva nirvyājakaruṇājuṣā || īdṛśāṃ brahmamukhyānāṃ surāṇāṃ koṭisaṃbhavaḥ
110.60
yattejaḥ paramājuṣyaṃ stasya pāraṃ didṛkṣate || svātmano yo gato dhyātvā samaye bhagavānchivaḥ
110.61
yadi buddhiṃ dadātyasmai tasya naśyedahaṃkriyā || ityevaṃ vadatāṃ teṣāṃ siddhānāṃ sadayaṃ vacaḥ
110.62
ākarṇya śīrṇāhaṃkāro hyahamātmanyaciṃtayam || na vedarāśivijñānāttapastīrthaniṣevaṇāt
110.63
saṃjāyate śiva jñānamasyaivānugrahāhate || śīrṇe'pi pakṣayugale sīdatyaṃge hyacaṃcale
110.64
punarutsahate cetaḥ svāhaṃkārasya saṃgrahe || dhiḍmāmahaṃkriyākrāṃtamanātmabalavedinam
110.65
śivārpitamanaskebhyaḥ siddhebhyaḥ satataṃ namaḥ || yeṣāṃ saṃsargalabdhena tapasā śodhitāśayaḥ
110.66
śivamenaṃ vijānāmi svātmahetuṃ puraḥsthitam || yatprasādopalabdhena vibhavena samanvitāḥ
110.67
devāḥ sarve bhaviṣyaṃti satataṃ śamitārayaḥ || yasya vedā na jānaṃti paramārthaṃ mahāgamaiḥ
110.68
tameva śaraṇaṃ yāsi śaṃbhuṃ viśvavilakṣaṇam || avādiṣamathāāṣyaṃ viṣṇuṃ kamalanocanam
110.69
labdhadehaḥ śivaṃ bhaktyā saṃśritaścandraśekharam || aho kimidamāścaryamāgataṃ śauryaśālinām
110.70
śaṃbhunā yatsamudbhūtamahaṃkāramupāśritau || āvāṃ parasparaṃ yuddhamākarṇya vipulaṃ mahat
110.71
sa eva śaṃkaraḥ sarvamahaṃkāramathāvayoḥ || apāharadameyātmā svamāhātmyaprakāśanāt
110.72
imamīśvaramānataṃ surairanalaṃ
stambhamayaṃ sadāśivam || abhipūjayituṃ pravartate sa bhavedvai bhavasāgarasya nauḥ
110.72.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhi tāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmye pūrvārdhe brahmasanakasaṃvāde liṃgaprādurbhāvavarṇanaṃnāma prathamo'dhyāyaḥ
Linked texts (4)
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Śoṇādrimāhātmya — Sanskrit