Vaishnavakhanda 112
Vaiṣṇavakhaṇḍa 112
- Language
- Sanskrit
Contents
- 112.72 — 1 part
112.1
cha
sanaka uvāca || || bhagavannaruṇādrīśamāhātmyamidamadbhutam || śrutaṃ śivaprasādena dayayā te jagadguroḥ
112.2
āścaryametanmāhātmyaṃ sarvapāpavinā
śanam || ārādhayanpunaḥ ke vā varadaṃ śoṇaparvatam
112.3
anādiraṃtarahitaḥ śivaḥ śoṇacalākṛtiḥ || yuvayostapasā deva varadānāya saṃsthitaḥ
112.4
sakṛtsaṃkīrtite nāmni śoṇādririti muktide || sannidhiḥ sarvakāmānāṃ jāyate cāghanāśanam
112.5
śivaśabdāmṛtāsvādaḥ śivārcanakathākramaḥ
iti tadvacanaṃ śrutvā devadevaḥ pitāmahaḥ
112.6
uvāca karuṇāmūrtiraruṇādrīśamānaman || || brahmovāca || || śrūyatāṃ vatsa pārvatyāścaritaṃ yatpurā
tanam
112.7
aruṇādrīśamāśritya yathā sā nirvṛtābhavat || āsāda mahādevaḥ kadācitpārvatīpatiḥ
112.8
ratnasiṃhāsanaṃ divyaṃ ratnatoraṇasaṃyu
tam || ratnapuṣpaphalopetakalpadrumamanoharam
112.9
parārdhyadapadāstīrṇaṃ baddhamuktāvitāne kam || vimuktapuṣpaprakaradivyadhūporusaurabham
112.10
pralaṃba
mālikājālaninadadbhṛṃgasaṃkulam || divyatūryaghanārāvapranṛtyadbhuhavāhanam
112.11
pārvatīsiṃhasaṃcāraparitrastamahāgajam || apsarobhiḥ pranarttābhirgā
yaṃtībhiśca kevalam
112.12
āsevitapuroraṃgaṃ dikpālakaniṣevitam || ṛgyajuḥsāmajairmaṃtraiḥ stuvadbhirmunipuṃgavaiḥ
112.13
brahmarṣibhistathā devaiḥ
siddhai rājarṣibhirvṛtam || gaṇaiśca vividhākārairbhasmālaṃkṛtavigrahaiḥ
112.14
rudrākṣadhārasubhagairāpūrṇaṃ śivatatparaiḥ || vīṇāveṇumṛdaṃgāditauryatrikajani
svanaiḥ
112.15
ghaṃṭāṭaṃkārasubhagairvedadhvanivimiśritaiḥ || manoharaṃ mahādivyamāsanaṃ pārvatīsakhaḥ
112.16
alaṃkāra bhagavānbhaktānugrahakāmyayā
āsthāya vimalaṃ rūpaṃ sarvatejomayaṃ śivam
112.17
aṃbikāsahitaḥ śrīmānvijahāra dayānidhiḥ || saṃgītena kathābhedairdyūtakrīḍāvikalpanaiḥ
112.18
gaṇānāṃ vikaṭairnṛtyaie ramayāmāsa pārvatīm || visṛjya sakalāndevānṛṣīṃścāpi sabhāsadaḥ
112.19
varānpradāya vividhānbhaktalokāya vāṃchitān
āgameṣu vicitreṣu sarvartukusumeṣu ca
112.20
vijahāromayā sārddhaṃ ratnaprāsādapaṃktiṣu || vāpikāsu manojñāsu ratnasopānapaṃktiṣu
112.21
kelipa
rvataśṛṃgeṣu hemaraṃbhāvanāṃtare || gaṃgātaraṃgaśītena phullapaṃkajagaṃdhinā
112.22
vātena maṃdagatinā vihāravihataśramaḥ || svakāmataḥ svayaṃ devaḥ preya
sīmabhyanandayat
112.23
ratirūpāṃ śivāṃ devīṃ sarvasaubhāgyasundarīm || kadācidrahasi prītā nijājñāvaśavartinam
112.24
ramaṇaṃ
jānatī mugdhā paścādabhyetya sādaram || karābhyāṃ kamalābhābhyāṃ triṇetrāṇi jagadguroḥ
112.25
pidadhe līlayā śaṃbhoḥ kimetaditi kautukāt
candrādityāgnirūpeṇa pihiteṣvakṣiṣu kramāt
112.26
andhakāro'bhavattatra cirakālaṃ bhayaṃkaraḥ || nimiṣārddhena devasya jagmurvatsarakoṭayaḥ
112.27
devīlīlāsamutthena tamasābhūjjagatkṣayaḥ || tamasā pūritaṃ viśvamapāreṇa samantataḥ
112.28
śūnyaṃ jyotiḥ pracāreṇa vināśaṃ pratyapadyata || na vyajṛṃbhaṃta vi
budhā na ca vedāścakāśire
112.29
nāpi jīvāḥ samabhavannavyaktaṃ kevalaṃ sthitam || jagatāmapi sarveṣāmakāle vīkṣya saṃkṣayam
112.30
tapasā labdhasphū
rtīnāṃ vicāraḥ samapadyata || kimetattamaso janma bhuvanakṣayakāraṇam
112.31
bhagavānapi sarvātmā na nūnaṃ kālamākṣipat || devī vinodarūpeṇa pidhatte
purajiddaśaḥ
112.32
tenedamakhilaṃ jātaṃ nistejo bhuvanatrayam || akālatamasā vyāpte sakale bhuvanatraye
112.33
kā gatirlabdharājyānāṃ tapasā
devajanmanām || na yajñāḥ saṃpravartaṃte na pūjyante surā bhuvi
112.34
iti niścitya manasā vīkṣya te jñānacakṣuṣā || nityāste sūrayo bhaktyā śaṃsu
mānamya tuṣṭuvuḥ
112.35
namaḥ sarvajagatkartre śivāya paramātmane || māyayā śaktirūpeṇa pṛthagbhāvamupeyuṣe
112.36
avinābhāvinī śaktirādvaikā
śivarūpiṇī || līlayā jagadutpattirakṣāsaṃhatikāriṇī
112.37
ardhāṃgī sā tava deva śivaśaktyātmakaṃ vapuḥ || eka eva mahādevo na pare tva
dvinā vibho
112.38
līlayā tava lokoyamakāle pralayaṃ gataḥ || karuṇā tava nirvyājā varddhatāṃ lokavarddhanī
112.39
bhavato nimiṣārddhena
tejasāmupasaṃhṛteḥ || gatānyanekavarṣāṇi jagatāṃ nāśahetave
112.40
tataḥ prasīda karuṇāmūrtteṃ kāla sadāśiva || virama praṇayārambhādamṣmāllokasaṃ
kṣayāt
112.41
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā bhaktānāṃ siddhiśālinām || visṛjākṣīṇi gaurīti karuṇāmūrttirabravīt
112.42
visasarja ca sā devī
pidhānaṃ haracakṣuṣām || somasūryāgnirūpāṇāṃ prakāśamabhavajjagat
112.43
kiyānkālo gataśceti pṛṣṭaḥ siddhaiśca vai nataiḥ || uktaṃ tvannimiṣārdhena
jagmurvatsarakoṭayaḥ
112.44
atha devaḥ kṛpāmūrttirālokya vihasanpriyām || abravītparamodāraḥ paraṃ dharmārthasaṃgraham
112.45
avicārya kṛtaṃ mugdhe
bhuvanakṣayakāraṇāt || ayuktamiha paśyāmi jaganmātustavaiva hi
112.46
ahamapyakhilām̐llokānsaṃhariṣyāmi saṃkṣaye || prāpte kāle tvayā maugdhyā
dakāle pralayaṃ gatāḥ
112.47
keyaṃ vā tvāhaśī kuryādīdṛśaṃ sadvigarhitam || karma narmaṇyapi sadā kṛpāmūrtirna bādhate
112.48
iti śambhorvacaḥ
śrutvā dharmalopabhayākulā || kiṃ kariṣyāmi tacchāntyai ityapṛcchatsma taṃ priyā
112.49
atha devaḥ prasannātmā vyājahāra dayānidhiḥ || devyāste
nānutāpena bhaktyā ca toṣitaḥ śivaḥ
112.50
manmūrtestava keyaṃ vā prāyaścittirihocyate || athāpi dharmamārgoyaṃ tvayaiva paripālyate
112.51
śrutismṛtikriyākalpā vidyāśca vibudhādayaḥ || tvadrūpametadakhilaṃ mahadarthosmi tanmayaḥ
112.52
mānyayābhinnayā devyā bhāvyaṃ lokaisisṛkṣayā
112.53
tasmāllokānurūpaṃ te prāyaścittaṃ vidhīyate || ṣaḍvidho gadito dharmaḥ śrutismṛtivicārataḥ
112.54
svāminā nānupālyeta yadi tyājyo'nujīvibhiḥ || na tvāṃ vihāya śaknomi kṣaṇamapyāsituṃ kacit
112.55
ahameva tapaḥ sarvaṃ kāriṣyāmyātmani sthitaḥ || pṛthvī ca sakalā bhūyātta
pasā saphalā tava
112.56
tvatpādapadmasaṃsparśāttvattapodarśanādapi || nirasyaṃti svasānnidhyādudyajātamupadravam
112.57
karmabhūmestvamādhikyahetave
puṇyamācara || tvattapaścaraṇaṃ loke vīkṣya sarvopi saṃtatam
112.58
dharme dṛḍhatarāṃ buddhiṃ nibadhīyānna saṃśayaḥ || kṛtārthayiṣyati mahīṃ dayā te dharma
pālanaiḥ
112.59
tvamevaitatsakalaṃ proktā vedeṃdevi sanātanaiḥ || asti kāṃcīpurī khyātā sarvabhūtisamanvitā
112.60
yā divaṃ devasaṃpūrṇā pratyakṣayati
bhūtale || yatra kṛtaṃ tapaḥ kiṃcidanaṃtaphalamucyate
112.61
devāśca munayaḥ sarve vāsaṃ vāṃchaṃti saṃtatam || tatra kaṃpeti vikhyātā mahāpātakanāśinī
112.62
yatra sthitānāṃ martyānāṃ kampante pāpakoṭayaḥ || tatra cūtadrumaścaiko rājate nityapallavaḥ
112.63
saṃpūrṇaśītalacchāyaḥ prasūnaphalapallavaiḥ || tatra
japtaṃ hutaṃ dattamanantaphaladaṃ bhavet
112.64
gaṇāśca vividhākārā ḍākinyo yoginīgaṇāḥ || paritastvāṃ niṣevaṃtāṃ viṣṇumukhyāstathā parāḥ
112.65
ahaṃ ca niṣkalo bhūtvā tava mānasapaṃkaje || sannidhāsyāmi mā bhūstvaṃ devi madvirahākulā
112.66
ityuktā devadevena devī kaṃpāṃtikaṃ yayau || tapaḥ
kartuṃ sakhīyuktā vismayākrāntalocanā
112.67
kaṃpāṃ ca vimalāṃ sindhuṃ munisaṃghaniṣevitām || ālokya komaladlamekāgraṃ haṣṭivāraṇam
112.68
phalapuṣpasamākīrṇaṃ kokilālāpasaṃkulam || prasasāda punardevaṃ smāra ca maheśvaram
112.69
kāmāgniparivītāṃgī tapaḥkṣāmeva sā'bhavat || abhya
bhāṣata sā gaurī vijayāṃ pārśvavarttinīm
112.70
kāmaśokaparītāṃgī purārivirahākulā
112.71
imamavaharamāgatāniśaṃ svayamapi pūjayituṃ tapo
bhirīśam || ayamabhinavapallavaprasūnaḥ smarayati māṃ smarabandhurekacūtaḥ
112.72
kathamiva virahaḥ śivasya sahyaḥ kṣubhitadhiyātra sṛśaṃ manobhavena
tadapi ca taruṇeṃduccūḍapādsmaraṇamahauṣadhamekameva hṛṣṭam
112.72.p1
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe ruṇācalamāhātmye pūrvārddhe pārvatyāḥ śivanetrakṣīlanena tamasā kṣubdhalokapāpabhayena kāṃcyāṃ kaṃpāsthitaikāgratale tapaścaryārthamāgamanaṃnāma tṛtīyo 'dhyāyaḥ
Linked texts (6)
- Vulgate — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Śoṇādrimāhātmya — Sanskrit
- Harivaṃśamāhātmya — Sanskrit