Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 115

Vaiṣṇavakhaṇḍa 115

Language
Sanskrit

Contents

115.1

gautama uvāca || || purā nārāyaṇaḥ kalpe śayānaḥ salilārṇave || śeṣaparyaṃkaśayane kadācinnaiva budhyate

115.2

tamasā pūritaṃ viśvamapajñātamalakṣaṇam || vīkṣya kalpāvasāne'pi viṣedurnityasūrayaḥ

115.3

aho kaṣṭamidaṃ rūpaṃ tamasā viśvamohanam || yena kalpāvasānepi viṣṇurnādyāpi budhyate

115.5

jyotiṣaḥ puruṣaṃ pūrṇamapaśyaṃtaṃ surā api || kathaṃ vā tamasaḥ śāṃtiṃ labheranparibhāvinaḥ ||4||iti niścitya manasā devadevasumāpatim || ciṃtayāmāsurā tmasthaṃ tejorāśiṃ niraṃjanam

115.6

tataḥ prasanno bhagavāṃstejorāśirmaheśvaraḥ || viśvāvanāya vijñaptaḥ praṇatairnityasūribhiḥ

115.7

tatastejomayācchannoḥ sphuliṃgāṃśusamudvavāḥ || udastaṃbhaṃta devānāṃ trayastriṃśacca koṭayaḥ

115.8

bodhitaḥ sakalairdevaiḥ samutthāya ramāpatiḥ||prabhātaṃ vīkṣya sakalaṃ manasyevama cintayat

115.9

mayā tamasi udrekādakāle śayanaṃ kṛtam || prabodhāya paraṃ jyotiḥ svayaṃ dṛṣṭaḥ sadāśivaḥ

115.11

jagadutpattikṛtyāni svayaṃ kartuṃ vyavasyati || kiṃ mayātra punaḥ kāryaṃ brahmaṇā vā svayaṃbhuvā||10||dhiḍmāṃ sthitamanātmajñaṃ nidrayā hatacetasam || athavā sarvakartāraṃ śaraṇaṃ yāmi śaṃkaram

115.12

sarvadoṣapraśamanaṃ sarvābhīṣṭaphalapradam || pavitramalpapuṇyānāṃ durlabhaṃ śaṃbhudarśanam

115.13

ciṃtayannevamātmasthaṃ jyotirliṃgaṃ sadāśivam || praṇanāma harirbhaktyā devamaṣṭāṃgato muhuḥ

115.14

viśvasraṣṭāramīśānaṃ tuṣṭāva duritacchidam || atha tejomayaḥ śaṃbhuḥ śaraṇyaḥ śaraṇāgatam

115.16

anugṛhya kaṭākṣaistaṃ samuttiṣṭhatyabhāṣata || utthāya karuṇāpūrṇaṃ śaṃbhuṃ caṃdrārddhaśekharam ||15||namastribhuvaneśāya trimūrtiguṇadhāriṇe || tridevakpuṣe tubhyaṃ trihaśe tripuradruhe

115.17

tvameva jagatāmīśo nijāṃśairdevatāmayaiḥ || kāryakāraṇarūpeṇa karoṣi svecchayā kriyāḥ

115.18

māṃ niyujya jagadguro pari mohya ca māyayā || na doṣamuta saṃkalpaṃ vihātumapi necchasi

115.19

kiṃ karomi jaganmūrtau nyastabhāro'smyahaṃ tvayi || na doṣamīhase nūnamakālaśayanena mām

115.20

hara śambho harerārtimanutāpaṃ samīkṣya saḥ || ādideśa haraḥ śrīmānprāyaścittaṃ hareridam

115.21

aruṇācalarūpeṇa tiṣṭhāmi vasudhātale || tasya darśanamātreṇa bhavitā te tamaḥkṣayaḥ

115.22

pūrvasmai viṣṇave tatra varo datto mayā purāḥ|| tadaiva taijasaṃ liṃgamaruṇācala saṃjñitam

115.23

tejomayamidaṃ rūpaṃ praśāṃtaṃ lokarakṣaṇāt || yadgnimayamavyaktamapāraguṇavaibhavam

115.24

nadīnāṃ nirjharāṇāṃ ca meghamuktāṃ
bhasāmapi || aṃtajryotirmayatvena layastatraiva dṛśyate

115.25

aṃdhānāṃ dṛṣṭilābhena paṃgūnāṃ pādasaṃcaraiḥ || aputtrāṇāṃ ca puttrāstyā mūkānāṃ vākpradā
ttibhiḥ

115.26

sarvasiddhipradānena sarvavyādhivimocanaiḥ || sarvapāpapraśamanairyatsarvavaradaṃ sthitam

115.27

ityuktārdedhe śambhurhariścaivāruṇāca
lam || āgatya tapa āsthāya śoṇācalamupāsta ca

115.28

tamadriṃ parito dṛṣṭvā surānkānana saṃśrayān || ṛṣīṇāmāśramānpuṇyānsthāpayāmāsa
vai hariḥ || vedānsāṃgopaniṣadānsamaṃtānmūrtidhāriṇaḥ

115.29

sasarja divyarūpāṇāṃ śatamapsarasāṃ kulam || nṛtyairgītaiśca vāditraissevadhvamiti cā
diśat

115.30

snātvā brahmasarasyasminviṣṇuḥ kamalalocanaḥ || pradakṣiṇaṃ cakārāmuruṇādriṃ samarcitam

115.31

apāpaḥ sarvalokānāmādhi
patyaṃ ca labdhavān || ramayā sahito nityamabhirūpasurūpayā

115.32

bhāskarastejasāṃ rāśirasurairapi pīḍitaḥ || brahmopadeśādānarca bhaktyāruṇa
girīśvaram

115.33

nimajya vimale tīrthe pāvane brahmanirmite || pradakṣiṇaṃ cakārainamaruṇādriṃ svayaṃprabhum

115.34

aśeṣadaityavijayaṃ labdhvā meru
pradakṣiṇam || lebhe ca paramaṃ tejaḥ paratejaḥpraṇāśanam

115.35

dakṣaśāpānalākrāṃtassomaḥ śivavacobalāt || aruṇācalamabhyarcya labdharūpo'bhava
tpunaḥ

115.36

agnirbahmarṣiśāpena yakṣmarogaprapīḍitaḥ || apūto'pi pavitro'bhūdaruṇācalasevayā

115.37

śakro vṛtraṃ balaṃ pākaṃ namuciṃ jṛṃbhamu
ddhṛtam || śivalabdhavarāndaityānpurā hatvā jagatpatīn

115.38

pātakaiśca parikṣīṇastathā lokāṃtamāśritaḥ || śambhuṃ prasādya tapasā śivena paricoditaḥ

115.39

aruṇādriṃ samabhyarcya vipāpo'bhūtsurādhipaḥ || iṣṭvā ca hayamedhena prīṇayāmāsa śaṃkaram

115.40

labdhvā cendrapadaṃ śakraḥ śatamapsarasāṃ
kulam || sevārthamādiśacchrīmāndivyaduṃdubhisevayā

115.41

puṣpameghānsamādiśya divyābhiḥ puṣpavṛṣṭibhiḥ || samarcayati śoṇādriṃ divi
nityaṃ ca vaṃdate

115.42

śeṣo'pi śoṇaśaileśaṃ samabhyarcya śivājñayā || abhajatkāmarūpatvaṃ mahīmaṇḍaladhārakaḥ

115.43

anye nāgāśca
gandharvāḥ siddhāścāpsarasāṃ gaṇāḥ || dikpālāśca tamabhyarcya lebhire'pekṣitānvarān

115.44

devairaśeṣairdaityādī'tukāmaiḥ samudyataiḥ || prārthitaḥ sarvato'bhīṣṭavarado'ruṇabhūdharaḥ

115.45

tvaṣṭrā viracitākāra ādityastejasā tapan || mehanāthastu śoṇādriṃ vilaṃghayitumudyataḥ

115.46

rathavāhāḥ punastasya śaktihīnāḥ śramaṃ gatāḥ || so'pi śriyā vihīnaśca jātaḥ śoṇādritejasā

115.47

nāśaknocca divaṃ gantuṃ sarvagatyāṃśumālinaḥ || sa tu brahmopadeśena samārādhyāruṇācalam

115.48

prītyā tasmādvibhorlebhe mārgaṃ vyomno hayānśubhān || tataḥ prabhṛti tigmāṃśuḥ sa hi śoṇākhyaparvatam

115.49

na laṃvayati kiṃ tvasya pradakṣiṇaparikramaiḥ || dakṣayāgaparidhvastā hīnāṃgādridaśāḥ purā

115.60

aruṇācalamārādhya
navānyaṃgāni lebhire || pūṣā dantaṃ śikhī hastaṃ bhago netraṃ tryakhaṃḍitam

115.61

ghrāṇaṃ vāṇī ca lebhe sā śoṇācalaniṣevaṇāt || bhārgavaḥ kṣīṇane
trassa viṣṇuhastakuśāgrataḥ

115.62

balidattāvanīdānajaladhārānirodhataḥ || sa tu śoṇācalaṃ gatvā tapaḥ kṛtvātiduṣkaram

115.63

lebhe netraṃ
ca pūtātmā bhāskarākhye girau sthitaḥ || aruṇācalanāthasya sevayā sūryasārathiḥ

115.64

pratardanākhyo nṛpatirgṛhītuṃ devakanyakām || aruṇā
dvipatergānaṃ kurvatīṃ sādaro'bhavat

115.65

kṣaṇātkapimukho jāto mantribhiścodito nṛpaḥ || pratyarghya tāṃ punaścānyāḥ prādādaruṇabhūbhṛte

115.66

tataścārumukho jātaḥ prasādādaruṇeśituḥ || sāyujyamasmai sakalaṃ dattavānbhaktibhāvataḥ

115.67

aruṇācalanāthasya saṃnidhau jñānadurbalaḥ || gaṃdharvaḥ puṣpa
kākṣyastu bhaktihīno hyagātpurā

115.68

tato vyāghramukhaṃ dṛṣṭvā gaṃdharvaparicārakāḥ || kimetaditi sāścaryaṃ papracchuste parasparam

115.69

atha nārada
nirdiṣṭamavajñāphalamātmanaḥ || buddhāruṇādriṃ saṃpūjya punaśca sumukho'bhavat

115.60-2

śivabhūmiriyaṃ khyātā parito yojanadvayam || muktistatra pramī
tānāṃ kadāpi vilayo na hi

115.61-2

saptarṣayaḥ purā bhūmau śāpadoṣasamanvitāḥ || siṣevireruṇādriṃ vai nātho jñātvā viniścayam

115.62-2

śāpa
mokṣaṃ dadau śrīmānsaptarṣīṇāṃ mahātmanām || saptarṣibhiḥ kṛtaṃ tīrthaṃ sarvapāpavināśanam

115.63-2

śoṇācalasya nikaṭe dṛśyate pāvanaṃ śubham
paṃgurmuniḥ śoṇaśailātpādau labdhuṃ samāgataḥ

115.64-2

aṃtarhitaprārthitārtho dāruhastapuṭe vahan || jānucaṃkramaṇavyagraḥ śoṇanadyāstaṭaṃ gataḥ

115.65-2

dāruhastapuṭe tīrthe nicikṣepa pipāsataḥ || jānucaṃkramaṇe tasminghūrtastoyaṃ pipāsati

115.66-2

atha śoṇācalaṃ prātaḥ kathaṃ vā dāruhastakaḥ
kimetaditi taṃ pṛcchannādhāvatkalitatparaḥ

115.67-2

labdhapādaśca sahasā jagāma ca nijālayam || nādrākṣītpuruṣaṃ tatra dāruhasto purogamau

115.68-2

svayaṃ gṛhītvā cālokya vavaṃde'ruṇaparvatam || nanaṃda labdhacaraṇo labdharūpo mahāmuniḥ

115.69-2

vismayotphullanayanaiḥ śivabhaktairmahātmabhiḥ || pūjito
labdhapādaḥ sañjagāma ca yathāgatam

115.70

vālī śakrasutaḥ śrīmāñchṛṃgādudayabhūbhṛtaḥ || astācalasya śikharaṃ pratigantuṃ samudyataḥ

115.71

āluloke'ruṇagiriṃ madhye devanamaskṛtam || ūrdhvaṃ gaṃtuṃ samudyuktaḥ kṣīṇavīryo'patadbhuvi

115.72

pitrā śakreṇa saṃgamya coditaḥ śoṇaparva
tam || liṃgaṃ taijasamabhyarcya labdhavīryo'bhavatpunaḥ

115.73

nalaḥ pūrvaṃ samabhyarcya svasṛṣṭā mānavapriyāḥ || pālayāmāsa dharmātmā nītisārasa
manvitaḥ

115.74

ilaḥ praviśya sahasā gaurīvanamakhaṃḍitam || hrībhāvaṃ samanuprāptaḥ papraccha svaṃ purodhasam

115.75

vaśiṣṭhena samādiṣṭaḥ śoṇādriṃ
samapūjayat || tapasārādhya deveśaṃ punaḥ puṃstvamupāgataḥ

115.76

somopadeśādbhaktyātha smārāruṇaparvatam || īśānugrahato lebhe śāpamokṣaṃ tapo
dhikaḥ

115.77

lebhe ca paramaṃ sthānamaprāpyamamarairapi || bharato mṛgaśāvasya smaraṇādāyuṣo'tyaye

115.78

na muktiṃ prāpa yogena mṛgajanmani
saṃgataḥ || patnīvirahajaṃ duḥkhaṃ prāptavānamitaṃ hariḥ

115.79

punarbhṛgūpadeśena śoṇādrimimamarcayan || avatāreṣu sarveṣu sarvaduḥkhānyapākarot

115.80

sarasvatī ca sāvitrī śrīrbhūmiḥ saritastathā || abhyarcya śoṇaśaileśamāpado niratāriṣuḥ

115.81

bhāskaraḥ pūrvadigbhāge viśvāmitrastu dakṣiṇe
paścime varuṇo bhāge triśūlaṃ cottarāśrayam

115.82

yojanadvayaparyaṃte sīmāḥ śaileṣu saṃsthitāḥ || catasro devatāstvetāḥ sevaṃte śoṇaparvatam

115.83

sthitāḥ sīmāvasāneṣu śoṇādrīśamavasthitam || namaṃti devāścatvāraḥ śivaṃ śoṇācalākṛtim

115.84

asyottarasminchikhare dṛśyate vaṭabhūruhaḥ
siddhaveṣaḥ sadaivāste yasya mūle maheśvaraḥ

115.85

yasya cchāyātimahatī sarvadā maṇḍalākṛtiḥ || lakṣyate vismayopetaiḥ sarvadā devamānavaiḥ

115.86

aṣṭabhiḥ parito liṃgairaṣṭadikpālapūjitaiḥ || aṣṭāsu saṃsthitairdikṣu śobhate hyupasevitaḥ

115.87

nṛpāṇāṃ śambhubhaktānāṃ śaṃkarājñānupālinām
atraiva mahadāsthānamādidevena nirmitam

115.88

bakulaśca mahāṃstatra sadārthitaphalapradaḥ || āgamārthavidā mūle vāmadevena sevyate

115.89

aga
styaśca vaśiṣṭhaśca saṃpūjyāruṇabhūdharam || saṃsthāpya liṃge vimale tepāte tāhaśaṃ tapaḥ

115.90

hiraṇyagarbhatanayaḥ purā śoṇanadaḥ pumān || atra tīvraṃ tapa
staptvā gaṃgābhimukhago'bhavat

115.91

atra śoṇanadī puṇyā pravahatyamalodakā || veṇā ca puṇyataṭinī paritaḥ sevate'calam

115.92

vāyavyāśca
diśo bhāge vāyutīrthaṃ ca śobhate || tatra snātvā marutpūrvaṃ jagatprāṇatvamāptavān

115.93

uttare'sya girestīrthaṃ suvarṇakamalojvalam || divyasaugaṃdhikā
kīrṇaṃ haṃsabhṛṃgamanoharam

115.94

kauberaṃ tīrthamaiśānyāmaiśānyaṃ tīrthamuttamam

115.95

tasyaiva paścime bhāge viṣṇuḥ kamalalocanaḥ || snātvā viṣṇu
tvamabhajatkamalālālitākṛtiḥ

115.96

navagrahāḥ purā tatra snātvā grahapadaṃ gatāḥ || navagrahaprasādaśca jāyate tatra majjatām

115.97

durgā vināyaka
skando kṣetrapālaḥ sarasvatī || rakṣaṃti paritastīrthaṃ grāhyametadanantaram

115.98

gaṃgā ca yamunā caiva godāvarī sarasvatī || narmadāsindhukāveryaḥ
śoṇaḥ śorṇanadī ca sā

115.99

etā gūḍhā nipevaṃte pūrvādyāśāsu saṃtatam || naśyaṃtyaḥ sakalaṃ pāpamātmakṣetrasamudravam

115.100

anyāśca sarito
divyāḥ pārthivyaśca śubhodakāḥ || udajṛṃbhaṃta sahasā śoṇādrīśaprasādataḥ

115.101

āgastyaṃ dakṣiṇe bhāge tīrthaṃ mahadudāhṛtam || sarvabhāṣārthasaṃsi
ddhirjāyate tatra majjatām

115.102

atrāgastyaḥ samāgatya snātvā munigaṇāvṛtaḥ || abhyarcayati śoṇādriṃ māsi bhādrapade sadā

115.103

vāśi
ṣṭhamuttare bhāge tīrthaṃ divyaṃ śubhodayam || sarvavedārthasiddhiryate tatra majjanāt

115.104

atra meroḥ samāgatya vaśiṣṭho bhagavānṛṣiḥ || karotyā
śvayuje māsi śoṇādriśaniṣevaṇam

115.105

gaṃgānāma mahattīrthaṃ pūrvottaradiśi sthitam || tatra snānādbhavennṝṇāṃ sarvapātakanāśanam

115.106

gaṃgādyāḥ saritaḥ sarvāḥ kārttike māsi saṃgatāḥ || atrāruṇādrināthasya sevāṃ kurvaṃti sādaram

115.107

brāhmyaṃnāma mahātīrthamaruṇādrīśasannidhau
tasyopasaṃgamātsadyo brahmahatyādi naśyati

115.108

mārge māsi samāgatya brahmalokātpitāmahaḥ || snātvā tatpratyahaṃ devamarcayatyaruṇācalam

115.109

pauṣe māsi samāgatya snātvā tīrthe nijaiḥ suraiḥ || mahendraḥ śoṇaśaileśamabhyarcayati śaṃkaram

115.110

śaivaṃnāma mahātīrthaṃ saṃnidhau
tatra vartate || rudro brahmakapālena saha tatra nyamajjata

115.111

atra śambhurgaṇaiḥ sārddhaṃ māghe māsi prasīdati || prāyaści
ttāni sarvāṇi nṝṇāṃ saphalayanbhuvi

115.112

āgneyamagnidigbhāge tītha saubhāgyadāyakam || agniratra purā snātvā svāhayā
saṃgataḥ sukhī

115.113

anaṃgopi smaraḥ snātvā phālgune māsi saṃgataḥ || abhyarcya śoṇaśaileśamabhūtsarvasukhādhipaḥ

115.114

diśi dakṣiṇapūrvasyāṃ vaiṣṇavaṃ tīrthamadbhutam || brahmarṣayaḥ sadā tatra vasaṃti kṛtakautukāḥ

115.115

caitre māsi samāgatya viṣṇustatra ramāpatiḥ
snātvābhyarcyāruṇādrīśamabhavallokanāyakaḥ

115.116

sauraṃnāma mahātīrthaṃ kauberadiśi jṛṃbhitam || sarvarogopaśāṃtiśca jāyate tatra majjanāt

115.117

veśākhe māsi dinakṛtsnātvātreśaṃ niṣevate || vālakhilyaiḥ samaṃ śrīmānvedaiśca saha saṃgataḥ

115.118

āśvinaṃpāvanaṃ tīrthamīśabrahmottare
sthitam || āplutau bhiṣajau dasrau pūtāvatra nimajjanāt

115.119

atrāśvinau samāgatya snātvābhyarcya ca śaṃkaram || dakṣiṇe śoṇa
śailasya nikaṭe varttate śubham

115.120

kāmadaṃ mokṣadaṃ caiva tīrthaṃ pāṃḍavasaṃjñitam || purā hi pāṃḍavāstatra majjanātkṣitināyakāḥ

115.121

atra
dhātrī samāgatya sarvauṣadhiphalānvitā || jyeṣṭhe māsi samaṃ devairārcayaccāruṇācalam

115.122

āṣāḍhe māsi saṃtyaktā viśvedevā mahābalāḥ
abhyarcya śoṇaśaileśamāgacchanmakharādhyatām

115.123

vaiśvadevaṃ mahātīrthaṃ somasūryottarāśrayam || viśvādhipatyamatulaṃ labhyate tatra majjanāt

115.124

parito lakṣyate tīrthaṃ pūrvasyāṃ diśi śobhane || atra lakṣmīḥ purā snātvā lebhe puruṣamuttamam

115.125

uttarasyāṃ diśi purā puṇyā
skaṃdanadī sthitā || atra snātvā purā skaṃdaḥ saṃprāpto vipulaṃ balam

115.126

paścimasyāṃ diśi khyātā parā kuṃbhanadī śubhā || agastyaḥ
kuṃbhakaḥ kuṃbhastatra nityaṃ vyavasthitaḥ

115.127

gaṃgā ca mūlabhāgasthā yamunā gagane sthitā || somodbhavā śirobhāge sevaṃte śoṇaparvatam

115.128

bahūnyapi ca tīrthāni saṃbhūtāni samaṃtataḥ || teṣāṃ bhedānpurā vettuṃ mārkaṃḍeyastu nāśakat

115.129

tapobhirbahubhissoyaṃ śoṇādrīśamatoṣayat
pārthayāmāsa ca varaṃ prītāttasmānmunīśvaraḥ

115.130

mārkaṃḍeya uvāca || || bhagavannaruṇādrīśa tīrthabhedāḥ sahasraśaḥ || prakhyātāśca prakāśaṃte
durbodhāstvalpacetasām

115.131

kathamekatra sāṃnidhyaṃ labheranbhuvi mānavāḥ || aparyāptaśca bhavati pṛthageṣāṃ niṣevaṇe

115.132

aṃtarnigūḍhatejāstvaṃ
gatvā yassakalaiḥ suraiḥ || ārādhyase kuru tathā śoṇādrisparśabhīrubhiḥ

115.133

ahaṃ ca śaṃbhumabhyarcya tapasāruṇaparvatam || sarvalokopakārārthaṃ sūkṣma
liṃgamapūjayam

115.134

viśvakarmakṛtaṃ divyaṃ vimānaṃ vividhotsavam || saṃkalpya sakalānbhogāntriyānajanayatpunaḥ

115.135

dharmaśāstrāṇi
vividhānyavāpurmunipuṃgavāḥ || śivakāryāṇi sarvāṇi cakrurbhaktisamanvitāḥ

115.136

mayā ca śaṃbhumabhyarcya kṛtāgnyāhutisaṃbhavāḥ || sapta kanyā
varārohāḥ pūjārthaṃ viniyojitāḥ

115.137

hataśatrugaṇairbhūpairbandharājyaiḥ purā nṛpaiḥ || pratyekaṃ vividhairbhogaiḥ śoṇaśailādhiporcitaḥ

115.138

ida
manubhavaibhavaṃ vicitraṃ duritaharaṃ śivaliṃgamadrirūpam || amalamanabhigamyanāmadheyaṃ varamaruṇādrināyakaṃ bhajasva

115.139

avanatajanarakṣaṇoci
tasya smaraṇanirākṛtaviśvakalmaṣasya || bhajanamitapuṇyarāśiyogādaruṇagireḥ kṛtinaḥ paraṃ labhasva

115.139.p1

iti śrīskaṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmye pūrvārdhe'ruṇācalasthavividhatīrthamāhātmyavarṇanaṃnāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

Linked texts (4)