Vaishnavakhanda 119
Vaiṣṇavakhaṇḍa 119
- Language
- Sanskrit
119.1
brahmovāca || || atha devā mahīṃ hitvā mahiṣāsurapīḍitāḥ || natvā gaurīṃ tapasyaṃtīṃ jagmuḥ śara
ṇamākulāḥ
119.2
atha tānabhayaṃ dehi devīti bhayavihvalān || amarānvīkṣya sā devī kiṃ kāryamiti cābravīt
119.3
tato vijñāpayāmāsurdaityena
drādryamātmanām || devyai baddhāṃjalipuṭā devā iṃdrapurogamāḥ
119.4
devā ūcuḥ || || apsarobhiḥ parivṛtaḥ sukhaṃ krīḍati naṃdane || airāvatamukhā
nsarvāndiṅnāgādrijamaṃdire
119.5
āvasayanninodārthamaṃganābhiḥ sahāgatān || uccaiḥśravaḥpurogānāmupabhogaṃ karotyasau
119.6
maṃdurāsvasya ramyāsu
dṛśyaṃte lakṣakoṭyaḥ || hutāśavāhanaṃ meṣaṃ putrārohārthamīpsati
119.7
yāmyaṃ mahiṣamānīya śakaṭe so'bhyavāhayat || siddhīrākṛṣya sakalā
gṛhakarmaṇi cādiśat
119.8
apsaraḥsaṃcamakhilamātmasevārthamānayat || anyatkimapi yadrastu ratnabhūtaṃ jagatraye
119.9
anāhūtaṃ punarhartuṃ na
viśrāmyati kopavān || vayaṃ ca sevakā bhūtvā nitya bhītisamanvitāḥ
119.10
pūjayaṃtaśca tasyājñāṃ nānyāṃ vīkṣāmahe gatim || śaraṇāgatasaṃtrāṇaṃ tapaḥ
phalamudāhṛtam
119.11
durjayo'yaṃ varo daityaḥ sarveṣāṃ balināmapi || surāṇāmapi daityānāṃ śivāllabdhavarodayaḥ
119.12
asya śṛṃgāhataḥ siṃdhuryaiḥ
varjitamiti bruvan || ratnopahāradānena nityaṃ tatprītimicchati
119.13
parvatāṃśca samutkṣipya śṛṃgāgreṇa mahoddhataḥ || krīḍati kṣoditāśeṣadhātudhūlivilepanaiḥ
119.14
na śakyamatulaṃ tasya balamanyadurāsadam || svayameva vijānīhi hatvā te nijatejasā
119.15
śaṃbhuśaktiḥ parā seyaṃ °strīrūpe
nātra dṛśyate || tvayaivāyaṃ nihaṃtavyaḥ śivāṅgyavaro hyayam
119.16
na jānīmo vayaṃ devi kiṃcicchaṃbhuviceṣṭitam || kevalaṃ pālanīyāḥ sma jaganmātrā sadā tvayā
119.17
iti teṣāṃ bhayārtānāmākarṇya vacanaṃ śubham || vyājahāra prasannātmā devī dattvābhayaṃ tadā
119.18
śaraṇāgatasaṃtrāṇaṃ
tapasi sthitayā mayā || karttavyamamarāḥ kālātkṣīṇaḥ śatrurbhaviṣyati
119.19
upāyena samākṛṣya haniṣyāmi mahāsuram || nirāgastu hananmadya me na
hi yujyate
119.20
dharmage dharmabhettāraḥ śalabhatvaṃ vrajaṃti hi || devāstadvacanaṃ śrutvā praṇamya girikanyakām
119.21
jagmuryathāgataṃ sarve nirbhayā hṛṣṭacetasaḥ
tasaḥ
119.22
gateṣu teṣu deveṣu gaurī kamalalocanā || babhūva mohinī śaktiḥ kāṃtiyuktā taṃtodarī
119.23
sā devī dikṣu śaileṣu caturparvaruṇabhūbhṛtaḥ
rakṣārthaṃ sthāpitavatī caturo baṭukānvarān
119.24
yadā kailāsaśikharādāgatā śailakanyakā || anvagacchansevamānāścatasro mātarastadā
119.25
dundubhiḥ satyavatyākhyā tathā cānavamī parā || sundarīti catasrastāmanvayuḥ paricārikāḥ
119.26
vibhuścatātithiṃ śrāṃtaṃ kṣutpipāsāsamanvitam || aruṇādrimimaṃ draṣṭuṃ nānyamityatravīcca tān
119.27
sīmāśalasthitānvīrāṃstānādiśya balādhikān || tapaścārādrikanyā gautamā
śramasannidhau
119.28
tasyāṃ tapaṃtyāṃ tanvaṃgyāṃ na tāpaḥ kaścidapyabhūt || vadarṣa kāle jaladaḥ saphalāścābhavandrumāḥ
119.29
virodhīni ca
sattvāni mumucuḥ pūrvamatsaram || āśramaḥ sarvajantūnāṃ śaraṇyo'bhūdyāpahaḥ
119.30
yojanadvayaparyaṃtaṃ sīmāśaileṣu saṃsthitaiḥ || caturbhirvaṭukaiḥ śūraiḥ
rakṣitaścāruṇācalaḥ
119.31
nodbhūtakaścana trāso na ca dṛṣṭo bhayodayaḥ || na vyādhipīḍanaṃ cāsīttatra nārivijṛṃbhaṇam
119.32
kṛtārthā munayaḥ sarve praśaṃsaṃto nagātmajām || śivalokapadaṃ kecitpratyaśaṃsaṃstathāśramam
119.33
sā ca gaurī tapo ghoraṃ kurvatī ca divāniśam || na tṛptimāyayau
bālā śivasaṃtoṣakārakam
119.34
mahiṣaśca mahāvīryo mṛgayāṃ kartumudyataḥ || cacāra kānanaṃ sarvaṃ vidūre śoṇabhūbhṛtaḥ
119.35
daityasainyasamā
yukto mṛgayūthānyanekaśaḥ || vaneṣu nighnaṃstarasā vicacārāśu bhakṣayan
119.36
dhanvibhirbalibhirvīrairmṛgāḥ kecidudrutāḥ || bhayārtāḥ paridhāvaṃtaḥ
prāviśaṃstaṃ tathāśramam
119.37
anuvrajanto ditijā mṛgāṃstānhaṃtumudyatāḥ || vāritā baṭukairvīrairmāyātātreti sattvaraiḥ
119.38
kimatreti tadā pṛṣṭhā
baṭukā duṣṭadānavaiḥ || tapasyati varārohā kanyātretyāhuraṃjasā
119.39
na kenacitpraveṣṭavyaṃ balinā munisevitam || tapaḥsthānamidaṃ devyāḥ śaraṇā
gatarakṣakam
119.40
iti teṣāṃ vacaḥ śrutvā balino duṣṭadānavāḥ || tatheti vinivṛttyāśu karttavyaṃ samacintayan
119.41
māyayā pakṣirūpāste
praviśyāśramamādarāt || ārāmavṛkṣaśākhāsu niṣeduḥ khādihekṣitum
119.42
sā punarchesitāraṇye sarvartukusumānvite || tapasyantī tadā dṛṣṭā māyādai
tyasya sainikaiḥ
119.43
rūpalāvaṇyate tasyā niścayaṃ tapasi sthitam || vīkṣya te vismayopetā gatvā tasmai nyavedayan
119.44
sa smarātoṃ vṛddharūpaḥ
praviveśāśramaṃ tadā || pūjito'syāḥ sakhīmiśca gataśrāṃtiriva sthitaḥ
119.45
vṛddho'pṛcchatkimarthaṃ tu tapo'syā iti tāstathā || bālā kāṃta
prasādārthaṃ ciramatra tapasyati
119.46
paraṃ sa balavānkāṃto na kadāpi prasīdati || kāryaṃ vivāhasamaye manorathaṃ yathocitam
119.47
apūrvaprasuṇā tena navothakaraṇaṃ mahat || sadyojātakulālena sadyaḥsṛṣṭairvipācitaiḥ
119.48
bhājanarapi sādhyaskairnyasteḥ pakvaiśca śālibhiḥ || tāhaśaiḥ
sādhanaiḥ sarvaistādraudravyasaṃcayaiḥ
119.49
apūrvadṛṣṭavibhavaiḥ kāryaṃ syādupakāraṇam || siddhe tathopakaraṇe'syāḥ sadyo'stu svayaṃvaraḥ
119.50
iti tāsāṃ vacaḥ śrutvā vihasanmahiṣo'bhyadhāt || tapaḥphalamahaṃ prātaḥ satyamasyā iti sthitam || madīyāṃ sakalāṃ bhūtiṃ śṛṇu bāle
tapasvini
119.51
mahiṣo'haṃ mahāvīro daityendraḥ suravaṃditaḥ || jagattrayamidaṃ sarvaṃ mayaiva parigṛhyate
119.52
ananyavīrasadbhāvo mayyeva
bhujaśuṣmaṇā || kāmarūposmyahaṃ bāle sarvabhogapradāyakaḥ
119.53
bhaja māṃ tava bharttāraṃ prāṇināṃ tapasaḥ phalam || sarvaṃ saṃpādayiṣyāmi
kalpavṛkṣaiḥ samāhṛtaiḥ
119.54
sṛjāmi tapasā cāhaṃ viśvakarmāṇamāditaḥ || kāmadhenusahasrāṇi sṛjāmi tapasā kṣaṇāt
119.59
navabhirnidhibhiḥ prātaiḥ pārśvasthairnityadā mama || apekṣitārthasaṃsiddhiḥ sahasaivopapādyate
119.56
iti tasya vacaḥ śrutvā smṛtadevābhavatkramāt
visṛjya maunaṃ śanakairvihasaṃtī tamatravīt
119.57
ahaṃ balavato bhāryā bhaviṣyāmi tapaściram || karomi yadyasi balī balaṃ darśaya me nijam
119.58
viraca hrīsvabhāvaṃ svaṃ śrutvā tadvākyamutthitam || hate koyamiti krodhānnarda mahiṣāsuraḥ
119.59-2
jighṛkṣaṃtaṃ samāyāṃtaṃ vīkṣya taṃ mahiṣāsuram || abhra
durāsadā durgā kanyā sā jvalanākṛtiḥ
119.60
mahāmāyāṃ samālokya jvalaṃtīṃ purataḥ sthitām || svayaṃ sa mahiṣākāro vapudhe merusannibhaḥ
119.61
kulabhūdharaśṛṃgāṇi śṛṃgābhyāṃ muhurākṣipan || ājuhāva nijāṃ senāmāpūritadigaṃtarām
119.62
atha brahmamukhā devāḥ praṇamya vividhāyudhaiḥ
pūjayāmāsurātmīyairdurgāṃ kālāgnirūpiṇīm
119.63
paṃcahetīrhariḥ prādādaśa cāpi sadāśivaḥ || brahmā catasraśca tadā tasyai māyātirohitāḥ
119.64
dikpālāśca surāścānye parvatāśca payodhayaḥ || svīyairābharaṇaiḥ śastrairadhṛṣyāstāmapūjayan
119.65
māyā sā bahubhirhastaircaladāyudhasaṃca
yeḥ || āvaddhakavacā tūrṇaṃ durgābhūttisahavāhanā
119.66
āpūritadiśābhogā tejastatsoḍhumakṣamaḥ || durgāyā ghoramālokya mahiṣastu palāyitaḥ
119.67
atha tejo nijaṃ ghoraṃ prajvalatsoḍhumakṣamam || palāyamānamālokya mahiṣaṃ sā vyāciṃtayat
119.68
upāyena nihaṃtavyo duṣṭo'yaṃ mahiṣā
suraḥ || madapūvaṃ nivṛtyaṃte mṛgā mṛgayubhirvane
119.69
dūtoktibhiḥ samākṛṣya mṛdvībhirmarmavṛttibhiḥ || kopamasya samudrāvya kariṣyebhimukhaṃ kṣaṇāt
119.70
adharmavṛttiyuktānāṃ dharmavākyapariśravāt || kopaḥ samudravetsadyaḥ svajīvakṣayakāraṇam
119.71
athavā dharmabuddhissanyadi śāṃto bhaviṣyati
tadā hitopadeśena dharmalopo na saṃbhavet
119.72
tapasyaddhiḥ sadā kāryaḥ kopatyāgaḥ phalānvitaḥ || dharmahānirna soḍhavyā tatkopo hi tapaḥ
param
119.73
iti saṃciṃtya sā gaurī nāmnā suraguruṃ munim || saṃkalpya vānaramukhaṃ prāhiṇodasuraṃ prati
119.74
gaccha tvaṃ māyayā yukto maharṣe
vānarānana || mahiṣaṃ bodhayitvā ca vacanaṃ śīghramātraja
119.75
maiva tvamaruṇādrīśamupapīḍaya durmate || atra durmanasāṃ vīryamahaśyaṃ bhavati kṣaṇāt
119.76
na kalerupatāpo'tra nāsurairapi pīḍanam || na sāhasaṃ ca śubhadaṃ śivabhaktimatāmapi
119.77
pūrvajanmakṛtaiḥ puṇyairlabdhavīryamahodayaḥ
mā tvaṃ śoṇācaleśāgnau śalabhatvaṃ bhajāsura
119.78
śivena dattā vibhavāstava pūrvatapobalāt || dṛśyeranyatra tarasā dāvadagdho yathā drumāḥ
119.79
atra dharmātmanāṃ vāsaḥ śivabhaktimatāṃ sadā || parapīḍāprasaktānāṃ bhavedyogaśatāvṛtaḥ
119.80
aiśvaryamatulaṃ prāto balamanyadurāsadam || kimarthaṃ sva
tpabuddhiḥ sansvadopairnāśameṣyasi
119.81
mayā kanyā punardeṣṭā viśeṣādabalā matā || aṃtargatoruṇādrīśa etasmātsā viśiṣyate
119.82
athavā
yuktibhedaistvaṃ śāstrairvā śivasaṃmataiḥ || anigrāhyamanovṛttirātmasainyaṃ samānaya
119.83
yena lokānsamastāṃstvaṃ bādhase balagarvitaḥ || tatsainyaṃ tava
vṛddhaṃ ca kṣaṇāddrkṣyāmi tejasā
119.84
ānīya sakalaṃ sainyamagre sthāpaya sādhudham || sadyastvātmabalaiḥ sṛṣṭaiḥ saṃhariṣyāmi tatkṣaṇāt
119.89
macchastra
parikṛttasya sasainyasya tavāyuṣaḥ || muktireva bhavitā ko jānāti śivehitam
119.86
vāryamāṇo'pi pūrveṇa karmaṇā prerito janaḥ || avaśaḥ karma
kurute śuṃkte ca sahaśaṃ phalam
119.87
tvayāpi karuṇāvākyaṃ vaktavyaṃ kila bhūribhiḥ || akāryavinivṛttyarthaṃ nityadharmānupālane
119.88
iti gauryā
samādiṣṭāṃ vācaṃ kapimukho muniḥ || dūtaḥ sansarvamācaṣṭa mahiṣasyāgrataḥ sthitaḥ
119.89-2
so'pi sarvaṃ samākarṇya krodhavegasamākulaḥ || taṃ bhakṣayitumārese so'pi māyābalāśrayau
119.90
atha sainyaṃ nijaṃ sarvaṃ samāhūya durāśayaḥ || sannaddhaṃ sāyudhaṃ yoddhumādiśallokabhīṣaṇam
119.91
yugāṃtasamayodvelaca
turarṇavasaṃnibham || sainyānāṃ sainyamatulaṃ śoṇādriṃ paryaveṣṭayat
119.92
atha gaurī samālokya daityānāṃ sainyamadbhutam || sasarja tejasāñśūrānghorānbhū
tagaṇānbahūn
119.93
ekapādākṣicaraṇā laṃbakarṇapayodharāḥ || pāṇipādaśiraḥkukṣivakrāḥ kecidvinirgatāḥ
119.94
ahaṃ grasāmi sakalamaparyātamidaṃ
mama || ahameva haniṣyāmi daityasainyamaśeṣataḥ
119.95
kiṃ tvayātra punaḥ kāryaṃ vīkṣya tvaṃ tiṣṭha kevalam || ahamevātra yotsyāmītyabhāṣaṃta parasparam
119.96
teṣāṃ kathayatāṃ śaṃkhaṃ gaṇānāṃ yoginīgaṇaiḥ || adhamatsā bhagavatī haṃtuṃ taidaityamaṃḍalam
119.97
ālokya tāṃ tathārūpāmāpataṃtasya sainikāḥ
darśayaṃtaḥ svavīryāṇi svāminogre dhṛtāyudhāḥ
119.98
vamuṣuḥ śastravaṣāṇi daityāḥ pratidigantaram || bāṇaiḥ kārmukanirmuktaistāni sā tu nyavārayat
119.99
rathānāṃ vāraṇeṃdrāṇāṃ hayānāṃ lakṣakoṭibhiḥ || yuyudhurbhūtavetālā devyā sṛṣṭāstu durjayāḥ
119.100
mātaro vividhākārā ḍākinyo yoginī
gaṇāḥ || sṛṣṭāśca tejasā bhūyaḥ piśācāḥ pretarākṣasāḥ
119.101
devyā sṛṣṭena sainyena durjayena mahāsurāḥ || bhakṣitāścūrṇitā bhinnā dāritā nihatāḥ
kṣaṇāt
119.102
devī ca sāyudhā hṛdyā jvalaṃtī nihaṃtāsuraiḥ || nṛtyadbhūtagaṇairmuktai raktamāṃsaiśca toṣitaiḥ
119.103
yadā kailāsaśikharātprātā kartuṃ
tapo'bhavam || tadā samāgatāḥ kāścinmātṛkā dehamutaye
119.104
ḍuṃḍubhiḥ satyavatyākhyā tathā cāntavatī parā || suṃdarīti catasrastā anvayuḥ
paricārikāḥ
119.105
devyā sṛṣṭā ca cāmuṃḍā daṃṣṭrāvalayabhīṣaṇā || daityakṛttivasā māṃsarakṛtṛptā cacāra sā
119.106
asuraṃ kacidākramya naṭanaṃ
sā cakāra ha
119.107
atha tāṃ samavekṣya durmado hi jvalayāmāsa ca kopavahninā saḥ || atitīvravivṛttabhīṣmanetraśrutiśṛṃgāgravibhinnameghajālaḥ
119.108
jvaladśiśikhābhadīrghajihvāparilīḍhonnataśailaśṛṃgabhāgaḥ || avaniṃ dalayankhurābhighātairasakṛtpāṃsubhirāsvanandigaṃtān
119.109
atigharghara
dīrghaghoranādasphuṭadaṃḍaśramamohitāmaro yaḥ || dhṛtavāladhidaṃḍatāḍayamānapratiśīrṇāmitaśastravarṣasaṃghaḥ
119.110
mṛtaye vyagramadgalitrayāḍhacāṃ mṛgarājasthi
tibhāsurāṃ bhavānīm
Linked texts (5)
- Devībhāgavatapurāṇa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Śoṇādrimāhātmya — Sanskrit