Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 12

Vaiṣṇavakhaṇḍa 12

Language
Sanskrit

Contents

12.1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṇḍe saptamo'dhyāyaḥ||7||cha
lomaśa uvāca || || taskaro'pi purā brahmansarvadharmabahiṣkṛtaḥ || brahmaghno'sau surāpaśca suvarṇasya ca taskaraḥ

12.2

laṃpaṭo
hi mahāpāpa uttamastrīṣu sarvadā || dyūtakārī sadā maṃdaḥ kitavaiḥ saha saṃgataḥ

12.3

ekadā krīḍatā tena hāritaṃ dyūtamadbhutam || kita
vairmarghyamāno hi tadā novāca kiñcana

12.4

pīḍito'pyabhavattūṣṇīṃ tairuktaḥ pāpakṛttamaḥ || dyūte tvayā ca taddravyaṃ hāritaṃ kiṃ prayacchasi

12.5

no vā tatkathyatāṃ śīghraṃ yāthātathyena durmate || yaddhāritaṃ prayacchāmi rātrāvityatravīcca saḥ

12.6

tairmuktastena vākyena gatāste kita
vādayaḥ || tadā niśīthasamaye gato'sau śivamaṃdiram

12.7

śirodhiruhya śambhośca ghaṇṭāmādātumudyataḥ || tāvatkailāsaśikhare śaṃsuḥ
provāca kiṃkarān

12.8

anena yatkṛtaṃ cādya sarveṣāmadhikaṃ bhuvi || sarveṣāmeva bhaktānāṃ variṣṭho'yaṃ ca matpriyaḥ

12.9

iti proktān
yāmāsa vīrabhadrādibhirgaṇaiḥ || te sarve tvaritā jagmuḥ kailāsācchivavallabhāt

12.10

sarvairḍamarunādena nāditaṃ bhuvanatrayam || tāndṛṣṭvā sahaso
ttīrya taskaro'sau durātmavān || liṃgasya mastakātsadyaḥ palāyanaparo'bhavat

12.11

palāyamānaṃ taṃ dṛṣṭvā vīrabhadraḥ samāhvayat

12.12

kasmādibheṣi re manda devadevo maheśvaraḥ || prasannastava jāto'dya udāracārito hyasau

12.13

ityuktvā taṃ vimāne ca kṛtvā kailāsamāyayau
pārpado hi kṛtastena taskaro hi mahātmanā

12.14

tasmādbhavyā śive bhaktiḥ sarveṣāmapi dehinām || paśavo'pi hi pūjyāḥ syuḥ kiṃ punarmānavā
bhuvi

12.15

ye tārkikāstarkaparāstathā mīmāṃsakāśca ye || anyonyavādinaścānye cānye vātmavitarkakāḥ

12.16

ekavākyaṃ na kurvaṃti śivārca
navahiṣkṛtāḥ || tarko hi kriyate yaiśca te sarve kiṃ śivaṃ vinā

12.17

tathā kiṃ bahunoktena sarve'pi sthirajaṃgamāḥ || prāṇino'pi hi jāyaṃte kevalaṃ
liṃgadhāriṇaḥ

12.18

piṇḍīyuktaṃ yathā liṃgaṃ sthāpitaṃ ca yathābhavat || tathā narā liṃgayuktāḥ piṇḍībhūtāstathā striyaḥ

12.19

śivaśaktiyutaṃ
sarvaṃ jagadetaccarācaram || taṃ śivaṃ mauḍhyatastyaktvā mūḍhāścānyaṃ bhajaṃti ye

12.20

dharmamātyaṃtikaṃ tucchaṃ naśvaraṃ kṣaṇabhaṃguram || yo viṣṇuḥ sa śivo jñeyo
yaḥ śivo viṣṇureva saḥ

12.21

pīṭhikā viṣṇurūpaṃ syātliṃgarūpī maheśvaraḥ || tasmārliṃgārcanaṃ śreṣṭhaṃ sarveṣāmapi vai dvijāḥ

12.22

brahmā maṇi
mayaṃ liṃgaṃ pūjayatyaniśaṃ śubham || indro ratnamayaṃ liṃgaṃ candro muktāmayaṃ tathā

12.23

bhānustāmramayaṃ liṃgaṃ pūjayatyaniśaṃ śubham || raukmaṃ liṃgaṃ
kuberaśca pāśī cāraktameva ca

12.24

yamo nīlamayaṃ liṃgaṃ rājataṃ nairṛtastathā || kāśmīraṃ pavano liṃgamarcayatyaniśaṃ vibhoḥ

12.25

evaṃ te
liṃgitāḥ sarve lokapālāḥ savāsavāḥ || tathā sarve'pi pātāle gaṃdharvāḥ kiṃnaraiḥ saha

12.26

daityānāṃ vaiṣṇavāḥ kecitprahlādapramukhā dvijāḥ || tathāhi
rākṣasānāṃ ca vibhīṣaṇapurogamāḥ

12.27

baliśca namuciścaiva hiraṇyakaśipustathā || vṛṣaparvā vṛṣaścaiva saṃhrādo bāṇa eva ca

12.28

ete cānye
ca bahavaḥ śiṣyāḥ śukrasya dhīmataḥ || evaṃ śivārcanaratāḥ sarve te daityadānavāḥ

12.29

rākṣasā eva te sarve śivapūjānvitāḥ sadā || hetiḥ prahetiḥ saṃyā
tirviṃsaḥ praghasastathā

12.30

vidyujjihvastīkṣṇadaṃṣṭro dhūmrākṣo bhīmavikramaḥ || mālī caiva sumālī ca mālyavānatibhīṣaṇaḥ

12.31

vidyutkeśa
staḍijjihvo rāvaṇaśca mahābalaḥ || kuṃbhakarṇo durādharṣo vegadarśī pratāpavān

12.32

ete hi rākṣasāḥ śreṣṭhāḥ śivārcanaratāḥ sadā || liṃgamabhyarcya ca
sadā siddhiṃ prāptāḥ purā tu te

12.33

rāvaṇena tapastaptaṃ sarveṣāmapi duḥsaham || tapodhipo mahādevastutoṣa ca tadā bhṛśam

12.34

varānprāya
cchata tadā sarveṣāmapi durlabhān || jñānaṃ vijñānasahitaṃ labdhaṃ tena sadāśivāt

12.35

ajeyatvaṃ ca saṃgrāme dvaiguṇyaṃ śirasāmapi || paṃcavakro mahā
devo daśavakro'tha rāvaṇaḥ

12.36

devānṛṣīnpitṝṃścaiva nirjitya tapasā vibhuḥ || maheśasya prasādācca sarveṣāmadhiko'bhavat

12.37

rājā trikūṭā
dhipatirmaheśena kṛto mahān || sarveṣāṃ rākṣasānāṃ ca paramāsanamāsthitaḥ

12.38

tapasvināṃ parīkṣārthaṃ yaddarpīṇāṃ vihiṃsanam || kṛtaṃ tena tadā viprā
rāvaṇena tapasvinā

12.39

ajeyo hi mahāñjāto rāvaṇo lokarāvaṇaḥ || sṛṣṭacaṃtaraṃ kṛtaṃ yena prasādācchaṃkarasya ca

12.40

lokapālā jitā
stena pratāpena tapasvinā || brahmāpi vijito yena tapasā parameṇa hi

12.41

amṛtāṃśukaro bhūtvā jito yena śaśī dvijāḥ || dāhakatvājjito
vahnirīśaḥ kailāsatolanāt

12.42

aiśvaryeṇa jitaścendro viṣṇuḥ sarvagatastathā || liṃgārcanaprasādena trailokyaṃ ca vaśīkṛtam

12.43

tadā sarve
suragaṇā brahmaviṣṇupurogamāḥ || merupṛṣṭhaṃ samāsādya sumaṃtraṃ cakrire tadā

12.44

pīḍitāḥ smo rāvaṇena tapasā duṣkareṇa vai || gokarṇyākhye girau
devāḥ śrayatāṃ paramādbhutam

12.45

sākṣālliṃgārcanaṃ yena kṛtamasti mahātmanā || jñānajñeyaṃ jñānagamyaṃ yadyatparamadbhutam || tatkṛtaṃ rāvaṇenaiva sarveṣāṃ dura
tikramam

12.46

vairāgyaṃ paramāsthāya audāryaṃ ca tato'dhikam || tenaiva mamatā tyaktā rāvaṇena mahātmanā

12.47

saṃvatsarasahasrāñca svaśiro hi
mahābhujaḥ||kṛtvā kareṇa liṃgasya pūjanārthaṃ samarpayat

12.48

rāvaṇasya kabaṃdhaṃ ca tadagre ca samīpataḥ || yogadhāraṇayā yuktaṃ parameṇa samādhinā

12.49

liṃge layaṃ samādhāya kayāpi kalayā sthitam|| anyacchiro vivṛścyaivaṃ tenāpi śivapūjanam || kṛtaṃ naivānyamuninā tathā caivāpareṇa hi

12.50

evaṃ
śirāṃsyeva bahūni tena samarpitānyeva śivārcanārthe || bhūtvā kabaṃdho hi punaḥ punaśca tadā śivo'sau varado babhūva

12.51

mayā vināsurastatra piṃḍībhū
tena vai purā || varānvaraya paulastya yatheṣṭaṃ tāndadāmyaham

12.52

rāvaṇena tadā coktaḥ śivaḥ paramasaṃgalaḥ || yadi prasanno bhagavandeyo me vara uttamaḥ

12.53

na kāmaye'nyaṃ ca varamāśraye tvatpadāṃbujam || yathā tathā pradātavyaṃ yadyasti ca kṛpā mayi

12.54

tadā sadāśivenokto rāvaṇo lokarā
vaṇaḥ || matprasādācca sarvaṃ tvaṃ prāpsyase manasepsitam

12.55

evaṃ prātaṃ śivātsarvaṃ rāvaṇena sureśvarāḥ || tasmātsarvairbhaivadbhiśca tapasā parameṇa hi

12.56

vijetavyo rāvaṇoyamiti me manasi sthitam || acyutasya vacaḥ śrutvā brahmādyā devatāgaṇāḥ

12.57

ciṃtāmāpedire sarve ciraṃ te viṣayānvitāḥ
brahmāpi ceṃdriyagrastaḥ sutāṃ ramitumudyataḥ

12.58

iṃdro hi jārabhāvācca caṃdro hi gurutalpagaḥ || yamaḥ kadaryabhāvācca caṃcalatvātsadāgatiḥ

12.59

pāvakaḥ sarvabhakṣitvāttathānye devatāgaṇāḥ || aśaktā rāvaṇaṃ jetuṃ tapasā ca vijṛṃbhitam

12.60

śailādo hi mahātejā gaṇaśreṣṭhaḥ purātanaḥ || buddhi
mānnītinipuṇo mahābalaparākramī

12.61

śivapriyo rudrarūpī mahātmā hyuvāca sarvānatha caṃdramukhyān || kasmādbhayaṃ saṃbhramādāgatāśca etatsarvaṃ
kathyatāṃ vistareṇa

12.62

naṃdinā ca tadā sarve pṛṣṭāḥ procustvarānvitāḥ

12.63

devā ūcuḥ || || rāvaṇena vayaṃ sarve nirjitā munibhiḥ saha
prasādayitumāyātāḥ śivaṃ lokeśvareśvaram

12.64

prahasya bhagavānnaṃdī brahmāṇaṃ vai hyuvāca ha || ka yūyaṃ ka śivaḥ śaṃbhustapasā parameṇa hi || draṣṭavyo
hadi madhyasthaḥ so'dya draṣṭuṃ na pāryate

12.65

yāvadvāvā hyanekāśca iṃdriyārthāstathaiva ca || yāvacca mamatābhāvastāvadīśo hi durlabhaḥ

12.66

jiteṃdri
yāṇāṃ śāṃtānāṃ tanniṣṭhānāṃ mahātmanām || sulabho liṃgarūpī syādbhavatāṃ hi sudurlabhaḥ

12.67

tadā brahmādayo devā ṛṣayaśca vipaścitaḥ || praṇamya
naṃdinaṃ prāhuḥ kasmāttvaṃ vānarānataḥ || tatsarvaṃ kathayānyaṃ ca rāvaṇasya tapobalam

12.68

naṃdīśvara uvāca || || kubero'dhikṛtastena śaṃkareṇa mahā
tmanā || dhanānāmādhipatye ca taṃ draṣṭuṃ rāvaṇo'tra vai

12.69

āgacchattvarayā yuktaḥ samāruhya svavāhanam || māṃ dṛṣṭvā cābravītkruddhaḥ kubero hyatra āgataḥ

12.70

tvayā dṛṣṭo'tha vātrāsau kathyatāmavilaṃbitam || kiṃ kāryaṃ dhanadenādya iti pṛṣṭo mayā hi saḥ

12.71

tadovāca mahātejā rāvaṇo lokarā
vaṇaḥ || mayyaśraddhānvito bhūtvā viṣayātmā sudurmadaḥ

12.72

śikṣāpayitumārabdho maivaṃ kāryamiti prabho || yathāhaṃ ca śriyā yukta ābyo'haṃ balavāna
ham || tathā tvaṃ bhava re mūḍha mā mūḍhatvamupārjaya

12.73

ahaṃ mūḍhaḥ kṛtastena kubereṇa mahātmanā || mayā nirākṛto roṣāttapastepe sa guhyakaḥ

12.74

kuberaḥ sa hi naṃdinnikamāgatastava maṃdiram || dīyatāṃ ca kuberodya nātra kāryā vicāraṇā

12.75

rāvaṇasya vacaḥ śrutvā hyavocaṃ tvarito'pyaham
liṃgakosi mahābhāga tvamahaṃ ca tathāvidhaḥ

12.76

ubhayoḥ samatāṃ jñātvā vṛthā jalpasi durmate || yathoktaḥ sa tvavādīnmāṃ vadanārthe baloddhataḥ

12.77

yathā avadṛiḥ pṛṣṭo'haṃ vadanārthe mahātmabhiḥ || purāvṛttaṃ mayā proktaṃ śivārcanavidheḥ phalam || śivena dattaṃ sārūpyaṃ na gṛhītaṃ mayā tadā

12.78

yācitaṃ ca mayā śaṃbhorvadanaṃ vānarasya ca || śivena kṛpayā dattaṃ mama kāruṇyaśālinā

12.79

nirābhimānino ye ca nirdambhā niṣparigrahāḥ
śaṃbhoḥ priyāste vijñeyā hyanye śivabahiṣkṛtāḥ

12.80

tathāvadanmayā sārdhaṃ rāvaṇastapaso balāt || mayā ca yācitānyeva daśa vaktrāṇi dhīmatā

12.81

upahāsakaraṃ vākyaṃ paulastyasya tadā surāḥ || mayā tadā hi śatro'sau rāvaṇo lokarāvaṇaḥ

12.82

īdṛśānyeva vaktrāṇi yeṣāṃ vai saṃbhavaṃti hi || taiḥ sameto
yadā ko'pi naravayoṃ mahātapāḥ || māṃ puraskṛtya sahasā haniṣyati na saṃśayaḥ

12.83

evaṃ śatro mayā brahmatrāvaṇo lokarāvaṇaḥ || arcitaṃ kevalaṃ
liṃgaṃ vinā tena mahātmanā

12.84

pīṭhikārūpasaṃsthena vinā tena surottamāḥ || viṣṇunā hi mahābhāgāstasmātsarvaṃ vidhāsyati

12.85

devadevo
mahādevo viṣṇurūpī maheśvaraḥ || sarve yūyaṃ prārthayaṃtu viṣṇuṃ sarvaguhāśayam

12.86

ahaṃ hi sarvadevānāṃ purovartī bhavāmyataḥ || te sarve naṃdino vākyaṃ
śrutvā muditamānasāḥ || vaikuṃṭhamāgatā gīrbhirviṣṇuṃ stotuṃ pracakrire

12.87

devā ūcuḥ || || namo bhagavate tubhyaṃ devadeva jagatpate
tvadādhāramidaṃ sarvaṃ jagadetaccarācaram

12.88

etalliṃgaṃ tvayā viṣṇo dhṛtaṃ vai piṇḍirūpiṇā || mahāviṣṇusvarūpeṇa ghātito madhukeṭabhau

12.89

tathā kamaṭharūpeṇa dhṛto vai maṃdarācalaḥ || varāharūpamāsthāya hiraṇyākṣo hatastvayā

12.90

hiraṇyakaśipurdaityo hato nṛharirūpiṇā
tvayā caiva balirbaddho daityo vāmanarūpiṇā

12.91

bhṛgūṇāmanvaye bhūtvā kṛtavīryātmajo hataḥ || itopyasmānmahāviṣṇo tathaiva paripālaya

12.92

rāvaṇasya bhayādasmāñcātuṃ bhūyo'si tvaram

12.93

evaṃ saṃprārthito devairbhagavānbhūtabhāvanaḥ || uvāca ca surānsarvānvāsudevo jaganmayaḥ

12.94

he devāḥ śrūyatāṃ vākyaṃ prastāvasadṛśaṃ mahat || śailādiṃ ca puraskṛtya sarve yūyaṃ tvarānvitāḥ || avatārānprakurvantu vānarī tanumāśritāḥ

12.95

ahaṃ hi mānuṣo bhūtvā hyajñānena samāvṛtaḥ || saṃbhaviṣyāmyayodhyāyāṃ gṛhe daśarathasya ca || brahmavidyāsahāyo'smi bhavatāṃ kāryasiddhaye

12.96

janakasya gṛhe sākṣādbrahmavidyā janiṣyati || bhakto hi rāvaṇaḥ sākṣācchivadhyānaparāyaṇaḥ

12.97

tapasā mahatā yukto brahma vidyāṃ yadecchāti || tadā susādhyo bhavati puruṣo dharmanirjitaḥ

12.98

evaṃ saṃbhāṣya bhagavānviṣṇuḥ paramamaṅgalaḥ || vālī cendrāṃśasaṃbhūtaḥ sugrīvo
śumataḥ sutaḥ

12.99

tathā brahmāṃśasaṃbhūto jāmbavānnṛkṣakuñjaraḥ || śilādatanayo naṃdī śivasyānucaraḥ priyaḥ

12.100

yo vai caikādaśo rudro
hanūmānsa'mahākapiḥ || avatīrṇaḥ sahāyārthaṃ viṣṇoramitatejasaḥ

12.101

maiṃdādayo'tha kapayaste sarve surasattamāḥ || evaṃ sarve suragaṇā avateruryathā
tatham

12.102

tathaiva viṣṇurutpannaḥ kauśalyānaṃdavarddhanaḥ || viśvasya ramaṇāccaiva rāma ityucyate budhaiḥ

12.103

śeṣopi bhaktyā viṣṇośca
tapasā'vātaradbhuvi

12.104

dordaṇḍāvapi viṣṇośca avatīrṇo pratāpinau || śatrughnabharatākhyau ca vikhyātau bhuvanatraye

12.105

mithilādhipateḥ
kanyā yā uktā brahmavādibhiḥ || sā brahmavidyāvataratsurāṇāṃ kāryasiddhaye || sītā jātā lāṃgalasya iyaṃ bhūmivikarṣaṇāt

12.106

tasmātsīteti
vikhyātā vidyā sānvīkṣikī tadā || mithilāyāṃ samutpannā maithilītyabhidhīyate

12.107

janakasya kule jātā viśrutā janakātmajā
khyātā vedavatī pūrvaṃ brahmavidyāghanāśinī

12.108

sā dattā janakenaiva viṣṇave paramātmane

12.109

tayātha vidyayā sārddhaṃ devadevo jagatpatiḥ
ugre tapasi līno'sau viṣṇuḥ paramamaṅgalaḥ

12.110

rāvaṇaṃ jetukāmo vai rāmo rājīvalocanaḥ || araṇyavāsamakaroddevānāṃ kāryasiddhaye

12.111

śeṣāvatāro'pi mahāṃstapaḥ paramaduṣkaram || tatāpa parayā śaktyā devānāṃ kāryasiddhaye

12.112

śatrughno bharataścaiva tepatuḥ paramaṃ tapaḥ

12.113

tato'sau tapasā yuktaḥ sārddhaṃ tairdevatāgaṇaiḥ || sagaṇaṃ rāvaṇaṃ rāmaḥ ṣaḍbhirmāsairajīhanat || viṣṇunā ghātitaḥ śastraiḥ śivasārūpyamāptavān

12.114

sagaṇaḥ sa punaḥ sadyo baṃdhubhiḥ saha suvratāḥ

12.115

śivaprasādātsakalaṃ dvaitādvaitamavāpa ha || dvaitādvaitavivekārthamṛṣayopyatra
mohitāḥ || tatsarvaṃ prāpnuvaṃtīha śivārcanaratā narāḥ

12.116

ye'rcayaṃti śivaṃ nityaṃ liṃgarūpiṇameva ca || striyo vāpyatha vā śūdrāḥ śvapacā hyaṃtya
vāsinaḥ || taṃ śivaṃ prāpnuvaṃtyeva sarvaduḥkhopanāśanam

12.117

paśavo'pi paraṃ yātāḥ kiṃ punarmānupādayaḥ

12.118

ye dvijā brahmacaryeṇa tapaḥ
paramāsthitāḥ || varṇairanekairyajñānāṃ te'pi svargaparā bhavan

12.119

jyotiṣṭomo vājapeyo hyatirātrādayo hyamī || yajñāḥ svargaṃ prayacchaṃti sattviṇāṃ
nātra saṃśayaḥ

12.120

tatra svargasukhaṃ bhuktvā puṇyakṣayakaraṃ mahat || puṇyakṣaye'pi yajvāno martyalokaṃ pataṃti vai

12.121

patitānāṃ ca saṃsāre
devābuddhiḥ prajāyate || guṇatrayamayī viprāstānutāstviha yoniṣu

12.122

yathā sattvaṃ saṃbhavati sattvayuktabhavaṃ narāḥ || rājasāśca tathā jñeyāstā
masāścaiva te dvijāḥ

12.123

evaṃ saṃsāracakre'sminbhramitā bahavo janāḥ || yadṛcchayā devagatyā śivaṃ saṃsevate naraḥ

12.124

śivadhyānapa
rāṇāṃ ca narāgāṃ yatacetasām || māyānirasanaṃ sadyo bhaviṣyati na cānyathā

12.125

māyānirasanātsadyo naśyatyeva guṇatrayam || yadā
guṇatrayātīto bhavatīti sa muktibhāk

12.126

tasmācchiṅgārcanaṃ bhāvyaṃ sarveṣāmapi dehinām || liṅgarūpī śivo bhūtvā trāyate sacarācaram

12.127

purā bhavadbhiḥ pṛṣṭo'haṃ liṅgarūpī kathaṃ śivaḥ || tatsarvaṃ kathitaṃ viprā yātātathyena saṃprati

12.128

kathaṃ garaṃ bhakṣitavānchivo
lokamaheśvaraḥ || tatsarvaṃ śrūyatāṃ viprā yathāvatkathayāmi vaḥ

12.128.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇe ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvara khaṇḍe kedārakhaṃḍe śivaśāstre śivaliṅgārcanamāhātmyakathane śrīrāmāvatārakathāvarṇanaṃnāmāṣṭamo'dhyāyaḥ

Linked texts (3)