Vaishnavakhanda 120
Vaiṣṇavakhaṇḍa 120
- Language
- Sanskrit
Contents
- 120.91 — 1 part
120.1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmye pūrvārdhe devyāstapaścaryā
yāṃmahiṣāsureṇa saha yuddhavarṇanaṃnāma daśamo'dhyāyaḥ ||10||cha|| brahmovāca || || sa tu siṃhasthitāṃ gaurīṃ jvalaṃtīṃ vividhāyudhām || śailavarṣeṇa mahatā
kupitaḥ samapūrayat
120.2
śaravarṣeṇa mahatā tannivārya vidūrataḥ || bibheda niśitaiḥ śastrairaśeṣaṃ tasya vigraham
120.3
bhidyamāno'pi daityeṃdraḥ śailasāra
pradurdharaḥ || viṣādaṃ nāgamatkiṃcidvṛdhe yuddhadurmadaḥ
120.4
bhidyamānaḥ sa khaḍgena carkairasibhirṛṣṭibhiḥ || jhūlena cāyudhaiścānyairaṃtardhānamagāhata
120.5
tataḥ siṃhākṛtirbhīmaḥ pracaṃḍaninadānanaḥ || tīkṣṇadaṃṣṭraḥ śitanakhaḥ paribhrāma kesarī
120.6
devīsiṃhaśvapeṭena tāḍayāmāsa pāṇinā
daityasiṃhasya ca nakhaistasya vakṣo vyadārayat
120.7
atha vyāghratayā prāttaḥ sphuṭavyāttānano mahān || taṃ haṃtuṃ ca balāddevī vegena karamakṣipat
120.8
dīrvābhirnīlarekhābhiḥ pūrṇaḥ piṃgalavigrahaḥ || yānāvalibhirākīrṇaḥ svarṇādririva saṃcaran
120.9
mṛgairiva paritrātuṃ mucyamāno'yato balī || jvalaṃta
miva roṣāgniṃ jihvāhetibhirāvahan
120.10
āgacchaṃtaṃ rayāddevī bhallena śaśivarcasā || prativivyādha taṃ vyāghraṃ puratrayamiveśvaraḥ
120.11
sa bāṇastanmukhe
magnastadraktena samukṣitaḥ || jagāhe gaganaṃ bhittvā dehamasya vinirgataḥ
120.12
sa daityo vāraṇo bhūtvā devīmāśvabhyupāgamat || balibhiḥ paśubhirbhinnasta
syāḥ prītimivāvahan
120.13
taṃ gajeṃdraṃ samāyāṃtaṃ madaklinnamahītalam || devīsiṃhastadā dṛṣṭvā nanarda ca jaghāna ca
120.14
atha khaḍgadharo vīraścarma
pāṇiḥ samudgataḥ || vakraṃ dadhāno babhrāma daṃṣṭrābhrukuṭibhīṣaṇam
120.15
devī ca vilasatkhaḍgacakracakralasatkarā || yuyodha tena vīreṇa bhagnaśīrṣābhyapa
yata
120.16
bhūyaḥ sa māhiṣaṃ rūpamāsthāyāsuramāyayā || devyā yoddhuṃ pravavṛte yathāpūrvamanākulam
120.17
atha devairmunīṃdraiśca codito gautamo
muniḥ || prabodhayitumārebhe stutibhirjagadaṃbikām
120.18
tvayi sarvasya jagataḥ prāṇaśaktiḥ parā matā || ojaḥśaktirjñānaśaktirbalaśaktiśca gamyate
120.19
kimetadya mohāya yuddhamārabhyate tvayā || upasaṃhriyatāmeṣa daityo bhuvanaguptaye
120.20
bhinnānāmasya dehānāmupasaṃharaṇāttava || balayaścopa
diśyante nigamoktā varapradāḥ
120.21
anyathā tṛṇakalpasya śatrorasya nibarhaṇe || kālāgnivarcaso devi kimarthaṃ saṃbhramastvayān
120.22
svaśakti
mavasaṃstabhya samākarṣayatāṃ ripoḥ || prāṇaśaktiṃ triśūlena guṇatrayavapurdhṛtā
120.23
iti sma bodhitā tena purā bhagavatī tadā || mahiṣāsuramākramya
triśūlenābhyadhārayat
120.24
anekagirisaṃkāśaṃ devyā vigrahamātmanaḥ || aśaktastaṃ dhārayituṃ sasāda mahiṣāsuraḥ
120.25
niṣpiṣṭo viluṭhankrośannā
krāṃtaśca parisphuran || nirgaṃtumudgataśirā na śaśākāsurādhipaḥ
120.26
triśūlamukhabhinnāṃgaraktadhārāsamudbhataḥ || samudra iva saṃjātaḥ saṃdhyāruṇakalevaraḥ
120.27
atha khaḍgena tīkṣṇena kartayitvā ca tacchiraḥ || nanartta tasya śirasi tiṣṭhantī mahiṣārdinī
120.28
durgā siddhāśca gandharvāḥ praśaśaṃsurmudā
harṣayaḥ || puṣpavṛṣṭiśca mahatī devairmuktā samaṃtataḥ || praṇataḥ prāṃjalirdevīṃ tuṣṭāva vibudhādhipaḥ
120.29
indra uvāca || || namaste jagatāṃ mātre
bhūtānāṃ bījasaṃvide
120.30
bhaktiḥ śraddhā ca bhajatāṃ śaktiścāsi tvamaṃbike || kāraṇaṃ paramā kīrtiḥ śāṃtirdāṃtiḥ kalā kṣamā
120.31
ekaiva
viśvarūpā tvaṃ nāmabhedairnigadyase || teṣuteṣu padeṣvasmāṃstapo'nuguṇasiddhiṣu
120.32
niyujya śatruṃ nibhindya śivā jñeyā prakāśase || hatoyaṃ mahiṣo
duṣṭo vinikṛttaśca śāṃbhavi
120.33
chinnametasya tu śiraḥ sajīvamiva lakṣyate || raktanetraṃ tīkṣṇaśṛṃgaṃ jvalajjihvaṃ calaṃ śiraḥ
120.34
ākramya tava
tiṣṭhantyā rūpameva sadāstu naḥ || cakraśṛṃgadhanurbāṇakhaḍgacarmavarābhayaiḥ
120.35
śūlavaṇṭāṃkuśakaśākapālakuliśādibhiḥ || aśeṣadevatāmūrtiraśeṣai
devatāyudhaiḥ
120.36
āpūritā tvamevāṃba sarvaśatrūnnihaṃsi naḥ || āyudhānāṃ sahastrāṇi tanmayāste vibhūtayaḥ
120.37
tvajjitārātayaḥ sarve vividhā
yudhavāhanāḥ || rathanāgahayairyuktāḥ sasainyā api bhūbhṛtaḥ
120.38
kṣaṇena dagdhavīryāḥ syustvaprasādavivarjitāḥ || apado'pyalpavīryo'pi tvatpādāṃbu
jasevakaḥ
120.39
trilokanāthatāṃ prāptaḥ prathate kīrtimaṇḍitaḥ || tadrūpamidamatyugraṃ dhyāyatāmarcatāṃ sadā
120.40
na śatrubhyo bhayaṃ kiṃcid dvija
yaśālinām || īdṛśaṃ sarvalokeṣu rūpaṃ te devavinditam
120.41
pūjyatāmiṣṭasiddhacarthaṃ devairbhṛtyaiśca sarvadā || mātaraśca tvayā sṛṣṭāḥ sarvābhīṣṭaphala
pradāḥ
120.42
sagaṇāḥ pratipūjyaṃtāṃ sarvasthāneṣu sarvadā || ayaṃ ca nihato daityastvatpādakṛtalāṃchanaḥ
120.43
tava bhaktaiḥ sadā pūjyastvatprasādā
ttvadyataḥ || itthaṃ surendrapraṇutā sarvairpisurasevitā
120.44
tatheti varadā devī sasarja ca divaṃ prati || svayamapyātmanastatra tadrūpaṃ vividhāyuyam
120.45
saṃsthāpya mātṛbhiḥ sārdhaṃ sthānarakṣaṇamātanot || saṃgṛhya vimalaṃ rūpaṃ sakhījanasamāvṛtā
120.46
mahiṣasya śiro'paśyadvikṛtaṃ khaḍgadhā
rayā || kathayantī punastasya citraṃ lokavibhūṣaṇam
120.47
sakhībhiḥ saha sā bālā kaṇṭhaṃ tasya vyalokayat || apaśyacca tadā liṃgaṃ karttuṃ tasya
ca pūjanam
120.48
ādatta sahasā gaurī liṃgaṃ tasya gale sthitam || ālokayacca suciraṃ raktadhārāpariplutam
120.49
āsajjata punarliṃga
masyāḥ pāṇitalaṃ gatam || vimocayitumudyuktā nāśaknodyamaṃjasā
120.50
aciṃtayacca sā devī kimetaditi vismayāt || viṣādena ca saṃyuktā
maharṣīṇāṃ puraḥ sthitā
120.51
āhataḥ śivabhakto'yamiti śokaṃ samāviśat || agarhata bhṛśaṃ maurkhyamātmanaḥ strīsvabhāvajam
120.52
avicāra
samārabdhaṃ śivabhaktanibarhaṇam || upatāpaparītāṃgī gautamaṃ munisattamam
120.53
upagamyābravīdbālā sāhasaṃ kṛtamātmanā || bhagavansa
rvadharmajña gautamārya munīśvara
120.54
mānyayā dharmarūpeṇa ko'pyadharmaḥ prakalpitaḥ || devānāṃ rakṣaṇaṃ kartumabhayaṃ dātumudyatā
120.55
ajñānānmahiṣaṃ daityaṃ śivabhaktimamardayam || rajasākrāntabuddhīnāṃ na bhaveddharmasaṃgrahaḥ
120.56
guruprasādasulabhaḥ sphuradviśatākulaḥ
sudurdharṣā nirācāradurmadāḥ śivasaṃśrayāḥ
120.57
viśeṣato liṃgadharāḥ śivastānbahu manyate || purā puratrayāvāsā daiteyā liṃgadhā
rakāḥ
120.58
ajitāḥ śaṃbhunā pūrva muktaliṃgā niṣūditāḥ || asya kaṃṭhasthitaṃ liṃgaṃ mama pāṇiṃ na muṃcati
120.59
kathaṃ pāpaṃ nira
syāmi śivabhaktavadhāśritam || asya kaṃṭhasthitaṃ liṃgaṃ dhārayaṃtī taponvitā
120.60
tīrthayātrāṃ kariṣyāmi yāvacchaṃbhuḥ prasīdati || punaḥ kailāsamu
khyeṣu śaṃbhusthāneṣu bhūriṣu
120.61
tīrtheṣu racitasnānā lapsye pāpaviśodhanam || iti tasyāḥ pariśrāṃtiṃ durdharmapariśaṃkayā
120.62
ākarṇya
śivadharmajño bhayārtā tāmavocata || mā bhaiṣīrgirije mohācchivabhakto hatastviti
120.63
dharmasūkṣmārthavettāro durlabhā girikanyake || sadā
śivasya vadanaiḥ sadyojātādisaṃśritaiḥ
120.64
āgamāḥ paṃcabhiḥ proktā aṣṭāviṃśatikoṭayaḥ || nirṇayāḥ śivabhaktānāṃ śivamārgasya śobhanāḥ
120.65
teṣuteṣu munīndraiśca natvaiva pratipadyate || kālo mukhaṃ ca kaṃkālaṃ śaivaṃ pāśupataṃ tathā
120.66
mahāvrataṃ paṃca caitāḥ śivamārgapravṛttayaḥ || vedāśca
bahavasteṣāmanyonyasya śive ratāḥ
120.67
sādhya eko hi balavānsarvaistairaniśaṃ śivaḥ || sarva eva sadā pūjyāḥ svadharmapariniṣṭhitaiḥ
120.68
a
matsaraiḥ śive bhaktaḥ śivājñāparipālakaiḥ || vedaiśca bahubhiryajñairbhaktyā ca parayā śivaḥ
120.69
ārādhyate mahādevaḥ sarvadā sarvadāyakaḥ || jīvahiṃsā
na kartavyā viśeṣaṇa tapasvibhiḥ
120.70
śivadharmasya bhettāro nihaṃtavyāstathāṃjasā || na veṣajuṣi vīkṣeta na liṃgaṃ naiva saṃbhavam
120.71
śiva
dharmasya bhettāraṃ hanyādevāvicārayan || bahubhiḥ sphūrtayā buddhyā dharmavidbhirnirūpite
120.72
śivadharmasya vilaye sadyaḥ śaktiḥ pravartate || asya
karma punardiṣṭaṃ liṃgamaiśvaryacarcitam
120.73
na jetuṃ śakyate devi tenāsau sarvadevataiḥ || yadayaṃ nihato devi tvayā śaṃkaramānyayā
120.74
ā
krāṃtaḥ śāpadoṣeṇa maharṣīṇāṃ śivāśrayāt || atha te kupitāstasya vaiṣamyādvamānataḥ
120.75
śepurmahiṣabuddo mahiṣo'yaṃ bhavatviti || tatastad
canātsadyo mahiṣo'bhūtkṣaṇāttathā
120.76
praṇamya toṣayāmāsa yaẏāce śāpamocanam || dattvā prakāmarūpatvaṃ dudurarūmai prasāditāḥ
120.77
mahiṣa
tvepi saṃhāraṃ svayaṃ devyā śivājñayā || viṣādo na ca kartavyo aṃgadarśanatastvayā
120.78
siddhānāṃ śivarūpāṇāmavajñā kaṃ na bādhate || mahiṣatve
samutpanne doṣeṇa samupasthite
120.79
siddhaprasādāllabdho'yaṃ śāpanāśastvayā kṛtaḥ || sarve lokāśca saṃtrātā dughoyaṃ parirakṣitaḥ
120.80
śāpado
ṣasamutpanne mahiṣatve vimocite || tvayā ca giriśaprītyai tapaḥ kurvāṇayādrije
120.81
draṣṭavyaṃ taijasaṃ liṃgamaruṇācalasaṃjñitam || pūrvajanmani
bhakto'yamaruṇādripateḥ sphuṭam
120.82
mahiṣatve madākrāṃtaḥ paraṃ liṃgena saṃgataḥ || bhaktyā liṃgadharaṃ haṃtuṃ kaḥ samartho jagattraye
120.83
haṃhāḥ pura
traye pūrva rudreṇa pūjitāśrayaḥ || tvatkhaḍgaparikṛttena kaṃṭhenāsya varānane
120.84
dīkṣādirahitaṃ liṃgaṃ dattaṃ iṃtīti coditam || kṛtaṃ hi mahiṣeṇāpi bhakti
to liṃgadhāraṇam
120.85
kadācitkṣapaṇoktānāṃ vibhāṣātpratyayaṃ gataḥ || pūrvajanmatapoyogātsmaraṇo liṃgadhāraṇāt
120.86
tvatpādapadmasaṃsparśādayaṃ
mukto na saṃśayaḥ || maduktaniṣkṛtīnāṃ tu pātakānāṃ ca nāśanam
120.87
darśanaṃ śailavaryasya prāyaścittaṃ paraṃ matam || saṃsthāpya vividhāñchaivāñchivasi
ddhāṃtavedinaḥ
120.88
āvāhya sarvatīrthāni sarvadoṣanivṛttaye || saraḥ kimapi saṃpādya snātvā tatra varānane
120.89
aghamarṣaṇasaṃyuktā saliṃgā snānamācara
trisaṃdhyaṃ caiva māsāṃte devayāgamahotsave
120.90
ārādhayopacāraistvamaruṇādrimayaṃ śivam
120.91
evaṃ tasya munerniśamya vacanaṃ śaivārthasaṃbhāvitaṃ
prītā devanamaskṛtāṃ girisutā devī jagadrakṣikā || śaivaṃ dharmamimaṃ vidhātumucitaṃ śoṇācalasyāgratastīrthāgāhanabuddhimāśu vidadhe kartuṃ tvaṣaśāla
nam
120.91.p1
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhastrāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmye pūrvārdhe mahiṣāsuravadhottaraṃ devīpāṇau mahiṣāsuraśiraḥsaṃlagnatāpṛttāṃtavarṇanaṃnāmaikādaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Viṣṇupurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Śoṇādrimāhātmya — Sanskrit