Vaishnavakhanda 124
Vaiṣṇavakhaṇḍa 124
- Language
- Sanskrit
Contents
- 124.82 — 1 part
124.1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇe ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmya uttarārdhe sthānamāhātmyaprastāvāvarṇanaṃnāma prathamo'dhyāyaḥ ||1||cha|| naṃdikeśvara uvāca || || sthānaṃ tvayā mune pṛṣṭamasti māheśvarāyaṇi || carā
carāṇāṃ sarveṣāṃ bhūtānāmapi śarmaṇe
124.2
prakalpitaṃ hi devena tattatkarmānuguṇyataḥ || śarīrabhājyaṃ jananaṃ tāsutāsvapi yoniṣu
124.3
tvayā śuśrū
ṣitaṃ teṣāṃ hitāya mahate hyalam || anyathā saṃsṛterhāniḥ kalpakoṭiśatairapi hi
124.4
svalpairhi karmabhirjīnairapi prāptā punaḥpunaḥ || ghaṭīyaṃtranayānnyamaraṇe naiva śāmyataḥ
124.5
kathaṃ nu virato dehī garbhamokṣasamāgamāt || viśrāṃtaye prakalpeta viśuddhajñānato vinā
124.6
pradeśāḥ kathitāḥ pūrvaṃ
prasaṃgavaśato mayā || ṛṣibhedādikaṃ teṣu nivāsaḥ kṛttivāsasaḥ
124.7
kecittīreṣu gaṃgāyāḥ kecitsārasvate taṭe || kāliṃdītīrayoranye katiciccho
rṇarodhasi
124.8
apare narmadātīre pare godāvarītaṭe || katicidvomaṃtītīreṣvanye haimavatītaṭe
124.9
saptadvīpārśveṣitare dvīpeṣvanye sarasvatām || mukheṣu
kecitsiṃdhūnāṃ saṃbhedeṣvapi kecana
124.10
kṛṣṇaveṇītaṭe kecittuṃgabhadrāṃtike pare || upaveṇyāṃ katipaye pare śottyāpagāṃtike
124.11
kāverītīra ita
re kecidvegavatītaṭe || anye tu tāmraparṇyāśca katicinmuralātaṭe
124.12
kecidairāvatītīre tvitare yautukāṃkṣike
124.13
kanyātaṭeṣu katicitkati
citkumārītīre pare ca tamasāṃvaruṇāṃtikenye || maṃdākinīsavidhayoritare pare'pi śiprātaṭe parisareṣu pare sarasvāḥ
124.14
vipāśābhyāsa itare śeta
drutitaṭe pare || carmaṇvatyupakaṃṭhe'nye kecidgīmarathītaṭe
124.15
keciddhiṃdusarobhyarṇe pare paṃpāsaṃrastaṭe || abhyarṇakepibhairavyoḥ katicitkauśikītaṭe
124.16
apare mālinītīre pare gaṃdharvatītaṭe || katicinmānasopāṃte kecidacchodarodhasi
124.17
iṃdradyumnasarasyanya eke tu maṇi
karṇike || pare tu varadātīre tāṃpyāṃ katicanāpare || pārtālagaṃgāsavidhe śarāvatyaṃtike pare
124.18
lohityākūlayoḥ kecitkaticitkālamātaṭe
vitastopāṃtike tvanye caṃdrabhāgāṃtike pare
124.19
surelopāṃtike kecitpayoṣṇītīrayoḥ pare || kecinmadhumatītīre kecanānu pinākinīm
124.20
uktaṃ vārāṇasīkṣetraṃ krośapaṃcakapāvanam || devastatrāvimuktākhyo viśālākṣyā samarcitaḥ
124.21
kapālamocanaṃ yatra yatrāste kālabhairavaḥ || mṛtānāṃ
yatra rudratvaṃ kāśīṃ viddhi hi tāṃ mune
124.22
gayāprayāgāvapi te kathitau sarvasiddhidau || yatra piṃḍapradānena tuṣyaṃti pitaraḥ kila
124.23
ākarṇitaṃ ca kedāraṃ yasminmahiṣarūpadhṛk || devopi ca hato devyā sarvaśreyaskaro nṛṇām
124.24
sarvasiddhikaraṃ puṃsāṃ kṣetraṃ badarikāśramam || yatrā
ste tryaṃbako devyā naranārāyaṇārcitaḥ
124.25
śrutaṃ hi naimiṣaṃ kṣetraṃ tvayā yatra maheśvaraḥ || devadevābhidhaḥ puṇyo devī sāraṃgadhāriṇī
124.26
amareśamiti sthānaṃ proktaṃ sarvārthasādhakam || oṃkāranāmā tatreśaścaṃḍikākhyā maheśvarī
124.27
puṣkarākhyaṃ mahāsthānaṃ śrutaṃ te kathitaṃ mayā || yatra
devo rujogaṃdhiḥ puruhūtā maheśvarī
124.28
āṃṣāḍhīnāma te sthānaṃ pāṃvanaṃ kathitaṃ mayā || āṣāḍheśo harastatra ratīśā parameśvarī
124.29
daṃḍimuṃḍī
samākhyaṃ ca sthānaṃ te kathitaṃ mayā || yatra muṃḍī mahādevo daṃḍikā parameśvarī
124.30
loṃkulaṃnāma te sthānaṃ saṃśuddhaṃ kathitaṃ mayā || lākulīśo haro
yasminnanaṃgā sarvamaṃgalā
124.31
bhāraṃbhūtiriti sthānaṃ bhavato'bhihitaṃ mayā || yatra bhārābhidhaḥ śaṃbhurbhūtyākhyā bhūdharātmajā
124.32
arālakeśvaraṃ
nāma sthānaṃ te kathitaṃ mayā || yatra sūkṣmābhidhaḥ śūlī sūkṣmākhyā śailanaṃdinī
124.33
geṃyānāma mahākṣetraṃ tava prastāvitaṃ mayā || saṃgalākhyā
śivā yatra śaṃkaraḥ prapitāmahaḥ
124.34
kurukṣetramiti sthānaṃ bhavate viniveditam || yatra sthāṇupriyā devī devaḥ sthāṇusamāhvayaḥ
124.35
uktaṃ kaॅnakhalaṃnāma mayā te sthānamuttamam || ugro yatra purārātirugrā girirātmajā
124.36
tālaṃkākhyaṃ mahākṣetraṃ mārkaṃḍeya mayoditam
devī svāyaṃbhuvī yatra svayaṃbhūḥ parameśvaraḥ
124.37
aṭṭahāsamiti proktaṃ mahāsthānaṃ mayā tava || yatrārkaḥ pūjayitveśamāsītpūrṇamanorathaḥ
124.38
kṛttivāsābhidhaṃ kṣetramuktaṃ te vedavittama || yaḥ kailāsādapi śrāghyo nivāsaḥ kṛttivādhasaḥ
124.39
amarāṃbikayā devyā
maheśo mallikārjunaḥ || śrīśaile sṛṣṭisiddhacarthaṃ pūjitaḥ parameṣṭhinā
124.40
suvarṇamukharītīre kālahastīti śaṃkaraḥ || vyāsenārādhito
bhṛṃgamukharālakayāṃvayā
124.41
kāṃcyāmekāmramūlasthaḥ kāmākṣyā kāmaśāsanaḥ || tapasyaṃtyābhisaṃsthiṣṭo valayenāṃkito'bhavat
124.42
asti
vyāghrapuraṃnāma tilvikānanamadhyagam || yatra nṛtyaṃtamīśānaṃ paryupāste pataṃjaliḥ
124.43
śvetāraṇyamiti sthānamuktaṃ tava mayā purā || aṣmairāvato
daṃtaṃ bhaje yatra śivārcanāt
124.44
setubaṃdhamiti sthānamavocaṃ tatra rāghavaḥ || rāmanāthākhyayā devamahograṃ pratyatiṣṭhipat
124.45
gaṃtapratyāhvaya
sthānaṃ vidyate vṛṣabhadhvajaḥ || yatra jaṃbūtarormūle jagadrakṣārthamāśritaḥ
124.46
maṇimuktānadīsannakakṣetre vṛddhācalāhvaye || nityaṃ sannihito deva ityā
karṇita eva te
124.47
śrīmanmadhyārjunanāma śrutaṃ sthānamanuttamam || yasminvaraprado nityaṃ gaurīsahacaro haraḥ
124.48
āsthitaṃ somanāthena
somatīrthaṃ tvayā śrutam || yatra tyaktavatāṃ dehaṃ na bhūyo bhavabaṃdhanam
124.49
ākarṇitaṃ hi bhavatā kṣetraṃ siddhevaṭāhvayam || yatra siddhāḥ samarcaṃti jyoti
liṃgamanuttamam
124.50
athrāvikhalu te kṣetraṃ karmalālayasaṃjñakam || valmīkeśārcanāllebhe yatra śrīrjīvitā hareḥ
124.51
śrutavānasi kaṃkādriṃ
yatra saṃnihito haraḥ || idānīmapyupāsāte mokṣāya brahmakeśavau
124.52
śrīmadrorṇapuraṃ vetsi yasminkaliyugakṣaye || naukāmārūḍhavānagyau kṣubhite pārva
tīpatiḥ
124.53
śrutaṃ brahmapuraṃnāma kṣetraṃ yatreṃdrajitpurā || āryapuṣkariṇītīre sthāpayāmāsa dhūrjaṭim
124.54
śrīkoṭikākhyaṃ jñānābhikṣetraṃ
yatreṃduśekharaḥ || samārādhayatāṃ puṃsāṃ pāpakoṭīrvyapohati
124.59
ākarṇitaṃ ca gokarṇaṃ śivaṃ yatsaṃnidhānataḥ || ārirādhayiṣuḥ svargaṃ jāmadagnyo
na kāṃkṣati
124.56
tripurāṃtakamuktaṃ te kṣetraṃ yatra triyaṃbakaḥ || nirākaroti nirayādvayaṃ hṛṣṭavatāṃ nṛṇām
124.57
uktaṃ kālaṃjanaṃ kṣetraṃ yadvāsī
kālakaṃdharaḥ || nirvāpayati bhaktānāṃ ghorasaṃsārasaṃjvaram
124.58
priyaṃgālavaṇamākhyātaṃ kṣetraṃ yatrāṃbikāpatiḥ || payorthine payaḥsiṃdhuṃ vitatāropa
manyave
124.59-2
kṣetraṃ prabhāṃsamuktaṃ te yatra khaṃḍeṃduśekharaḥ || pūjitaḥ śaurisīribhyāṃ dattavānakṣayaṃ phalam
124.60
vedāraṇyaṃ vijānīṣe yasmin
npramathanāyakaḥ|| abhyarthito'bhūnmokṣārthaṃ dakṣeṇa prākṛtāgasā
124.61
hemakūṭaṃ tvamaśrauṣīḥ sthānaṃ viṣamacakṣuṣaḥ || puṃsāṃ tapasyatāṃ yatra punarjananato
na bhīḥ
124.62
kṣetraṃ veṇuvananāma vidyate pāpanāśanam || yatra vaṃśalatāgarbhājāto muktāmaṇiḥ śivā
124.63
jāṃlaṃdharamiti sthānamaṃdhakāre
stvayā śrutam || lebhe gaṇapatāṃ tatra tapasyābhirjalaṃdharaḥ
124.64
jvālāmukhamiti sthānamajñāsīḥ kathitaṃ mayā || yatra jvālāmukhī devī kāla
rudramapūjayat
124.65
asti bhadravaṭonāma kṣetramuktaṃ śrutaṃ tvayā || tryaṃbakaṃ yatra heraṃbaḥ saṃpade paryapūjayat
124.66
nyagrodhāraṇyamuktaṃ te yatroryo
nirmase kila || uccaṃḍatāṃḍavaṃ kālyā sākaṃ saṃgharṣameyivān
124.67
gaṃdharvamādanasaṃjñaṃ tatkṣetramākarṇitaṃ tvayā || āṃjaneyena racitaṃ yatra mṛtyuṃjayā
rcanam
124.68
goparvatamiti sthānaṃ śaṃbhoḥ prakhyāpitaṃ mayā || yatra pāṇininā lebhe vaiyākaraṇikāgyatā
124.69
vīrakoṣṭhamiti kṣetrasthānaṃ
nanvavadhāritam || yatra pracetasā lebhe tapasā kavimukhyatā
124.70
mahātīrthamiti proktaṃ jānīṣe yatra śaṃbhunā || adhyāpitāstuparvāṇaḥ sarve'pi
dvihinādayaḥ
124.71
mayūrapuramuktaṃ te kṣetraṃ māheśvaraṃ mayā || lebhe yatra vratasthena hrādinī vajrapāṇinā
124.72
śrīsuṃderamiti kṣetramuktaṃ vegavatī
taṭe || kalāvapi yuge yasmindevadevena dīpyate
124.73
kuṃbhakoṇamiti sthānaṃ śaṃbhorvetsi hi yatra sā || gaṃgāpi māghe sānnidhyaṃ kurute svāvaśāṃtaye
124.74
anugodāvarītīraṃ tryaṃbakaṃ nāma te śrutam || śaktiṃ yatra guho lebhe tārakāsuraghātinīm
124.75
śrīpāṭalaṃ vyāghrapuramākhyātaṃ vedavittama
triśaṃkunā jātiśuddhaye yatra gaṃgādharorcitaḥ
124.76
kṣetraṃ kaiṃdaṃbapuryākhyaṃ bhavatā cāvadhāritam || tvatkṛte yatra śūlena kṛtāṃtaṃ śambhurakṣiṇot
124.77
avināśākhyamuktaṃ te kṣetraṃ yatra vṛṣadhvajaḥ || sānnidhyaṃ paḍikaṇṭhāya vitatāra prasedivān
124.78
ratnaikānanamākhyātaṃ mayā kṣetraṃ tavā
nagha || mitrāvaruṇayoryaśca rudro'jani varapradaḥ
124.79
śrīhāṭakeśvaraṃ kṣetraṃ pātālasthaṃ tvayā śrutam || yatra vairocanirdevaṃ svapadaprātayercati
124.80
vetsi śaṃbhoḥ priyāvāsaṃ kailāsaṃ nityasevakaḥ || yatra yakṣeśvararuyakṣamabhyarcayati bhaktitaḥ
124.81
sthānāni khaṃḍaparaśorityuktāni mayā purā
tvayāpyavadhṛtānyeva kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi
124.82
ityūcivāneṣa śilādanaṃdano munermṛkaṇḍostanayaṃ munīśvaram || bhaktyā namaṃtaṃ padayoḥ kareṇa
pasparśa maulau karuṇārasārdraḥ
124.82.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe'ruṇācalamāhātmya uttarārdhe mahīmaṇḍalasthavividhaśivakṣetravarṇanaṃnāma dvitīyo'dhyāyaḥ
Linked texts (4)
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Śoṇādrimāhātmya — Sanskrit