Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 14

Vaiṣṇavakhaṇḍa 14

Language
Sanskrit

Contents

14.1

7 || munaya ūcuḥ
yattvayā kathitaṃ brahmanbrahmāṇḍaṃ sacarācaram || bhasmībhūtaṃ rudrakopātkālakūṭāgninā'khilam

14.2

brahmāṇḍāṃtarataḥ kiṃ tu rudraṃ manyāmahe vayam || tadā
carācaraṃ naṣṭaṃ brahmaviṣṇupurogamam

14.3

bhasmībhūtaṃ rudrakopātkathaṃ sṛṣṭiḥ pravartitā || kuto brahmā ca viṣṇuśca kutaścaṃdrapurogamāḥ

14.4

anye surā
surāḥ kutra bhasmībhūtā layaṃ gatāḥ || ata ūrdhvaṃ kimabhavattatsarvaṃ vaktumarhasi

14.5

vyāsaprasādātsakalaṃ vettha tvaṃ nāparo hi tat || tasmājjñānamayaṃ śāstraṃ tajjñānāsi na cāparaḥ

14.6

iti pṛṣṭastadā sarvairmunibhirbhāvitātmabhiḥ || sūto vyāsaṃ namaskṛtya vākyaṃ cedamathābravīt

14.7

lomaśa uvāca
yadā brahmāṇḍamadhyasthā vyāptā devā viṣāgninā || haribrahmādayo hyete lokapālāḥ savāsavāḥ || tadā vijñāpitaḥ śaṃbhurheraṃbena mahātmanā

14.8

heraṃba uvāca
he rudra he mahādeva he sthāṇo he jagatpate || mayā vighnaṃ vinodena kṛtaṃ teṣāṃ sudurjayam

14.9

bhayena matimohāttvāṃ nārcayaṃti ca māmapi || udyogaṃ ye prakurvanti teṣāṃ kleśo'dhiko bhavet

14.10

evamabhyarthitastena pinākī vṛṣabhadhvajaḥ || vighnāṃdhakārasūryeṇa gaṇādhipatinā tadā

14.11

liṃgarūpo'bravīcchaṃbhurnirākāro nirāmayaḥ || niraṃjano vyomakeśaḥ kapardī nīlalohitaḥ

14.12

maheśvara uvāca
heraṃba śṛṇu me vākyaṃ śraddhayā parayā yutaḥ || ahaṃkārātmakaṃ caiva jagadetaccarācaram

14.13

sthitiṃ karotyahaṃkāraḥ pralayotpattimeva ca || jagadādau gaṇapate tadā vijñaptimātrataḥ

14.14

māyāvirahitaṃ śāṃtaṃ dvaitādvaitaparaṃ sadā || jñaptimātrasvarūpaṃ tatsadānaṃdaikalakṣaṇam

14.15

gaṇapatiruvāca
yadi tvaṃ kevalo hyātmā paramānandalakṣaṇaḥ || tasmāttvadaparaṃ kiṃcinnānyadasti paraṃtapa

14.16

nānārūpaṃ kathaṃ jātaṃ surāsuravilakṣaṇam || vicitraṃ mohajananaṃ tribhirdevaiśca lakṣitam

14.17

bhūtagrāmaiścaturbhiśca nānābhedaiḥ samanvitaiḥ || jātaṃ saṃsāracakraṃ ca nityānityavilakṣaṇam

14.18

parasparavirodhena jñānavādena mohitāḥ || karmavādaratāḥ kecitkecitsvaguṇamāśritāḥ

14.19

jñānaniṣṭhāśca ye kecitparasparavirodhinaḥ || evaṃ saṃśayamāpannaṃ trāhi māṃ vṛṣabhadhvaja

14.20

ahaṃ gaṇaśca kutratyāḥ ka cāyaṃ vṛṣabhaḥ prabho || ete cānye ca bahavaḥ kuto jātāśca kutra vai

14.21

kṛtāḥ sarve mahābhāgāḥ sāttvikā rājasāśca vai || prahasya bhagavāñchaṃbhurgaṇeśaṃ vaktumudyataḥ

14.22

maheśvara uvāca
kāla śaktyā ca jātāni rajaḥsattvatamāṃsi ca || tairāvṛtaṃ jagatsarvaṃ sadevāsuramānuṣam

14.23

paridṛśyamānametaccānaśvaraṃ paramārthataḥ || viddhacetatsarvamiddhaiva kṛtakatvācca naśvaram

14.24

lomaśa uvāca || yāvadgaṇeśasaṃyukto bhāṣamāṇaḥ sadāśivaḥ || liṃgarūpī viśvarūpaḥ prādurbhūtā sadāśivāt

14.25

śivarūpā jagadyoniḥ kāryakāraṇarūpiṇī || liṃgarūpī sa bhagavānnimagnastatkṣaṇādabhūt

14.26

ekā sthitā parā śaktirbrahmavidyātmalakṣaṇā || gaṇeśo vismayāviṣṭo hyavalokanatatparaḥ

14.27

ṛṣaya ūcuḥ
prakṛtyantargataṃ sarvaṃ jagadetaccarācaram || gaṇeśasya pṛthaktvaṃ ca kathaṃ jātaṃ taducyatām

14.28

lomaśa uvāca
sākṣātprakṛtyāḥ saṃbhūto gaṇeśo bhagavānabhūt || yathārūpaḥ śivaḥ sākṣāttadrūpo hi gaṇeśvaraḥ

14.29

śivena saha saṃgrāmo hyabhūttasya mahātmanaḥ || ajñānātprākṛto bhūtvā bahukālaṃ nirantaram

14.30

tasya dṛṣṭvā hrajeyatvaṃ gajārūḍhasya tattadā
triśūlenāhanacchaṃbhuḥ sagajaṃ tamapātayat

14.31

tadā stuto mahādevaḥ paraśaktyā paraṃtapaḥ || paraśaktimuvācedaṃ varaṃ varaya śobhane

14.32

tadā
vṛto mahādevo vareṇa parameṇa hi || yo'yaṃ tvayā hato deva mama putro na saṃśayaḥ

14.33

tvāṃ na jānātyayaṃ mūḍhaḥ prakṛtyaṃśasamudbhavaḥ || tasmāttunnaṃ
jīvayemaṃ mama tuṣṭacarthameva ca

14.34

prahasya bhagavānrudro māyāputramajīvayat || siṃdhuravadanenaiva mukhe sa samayojayat

14.35

tadā gajānano
jātaḥ prasādācchaṃkarasya ca || māyāputro'pi nirmayo jñānavānsaṃbabhūva ha

14.36

ātmajñānāmṛtenaiva nityatṛto nirāmayaḥ || samādhisaṃsthito
raudraḥ kālakālāṃtako'bhavat

14.37

yogadaṃḍārthamutpādya svakīyaṃ darśanaṃ mahat || kare gṛhya gaṇādhyakṣaḥ śabdajñātivartate || ṛddhisiddhidvayenaiva eka
tvena virājitaḥ

14.38

ye te gaṇāśca vighnāśca ye cānye'bhyadhikā bhuvi || teṣāmapi patirjātaḥ kṛto'sau śaṃbhunā tadā

14.39

tasmindvi
lokayāmāsa prakṛtiṃ viśvarūpiṇīm || pṛthaksthitvāgrato jānām̐lliṃgaṃ prakṛtimeva ca || dadrśa vimalaṃ liṃgaṃ prakṛtisthaṃ svabhāvataḥ

14.40

ātmānaṃ
ca gaṇaiḥ sārddhaṃ tathaiva ca jagattrayam || līnaṃ liṃge samastaṃ taddherambo jñānavānapi

14.41

mumoha ca punaḥ saṃjñāṃ pratilabhya prayatnataḥ || nanāma
śirasā tābhyāmīśābhyāṃ sa gaṇeśvaraḥ

14.42

tadā dadarśa tatraiva lokasaṃhārakārakam || brahmāṇaṃ caiva rudraṃ ca viṣṇuṃ caiva sadāśivam

14.43

dadarśa pretatulyāni liṃgaśaktyātmakāni ca || brahmāṇḍagolakānyeva koṭiśaḥ paramāṇuvat

14.44

līyaṃte ca vilīyaṃte maheśe liṃgarūpiṇi
prakṛtyaṃtargataṃ liṃgaṃ liṃgasyāṃtargatā ca sā

14.45

śaktyā liṃgaṃ ca saṃchannaṃ tadā sarvamadṛśyata || liṃgena śaktiḥ saṃchannā parasparamavartata

14.46

śivābhyāṃ saṃśritaṃ lokaṃ jagadetaccarācaram || gaṇeśo vāpi tajjñānaṃ na pare'pi tathāvidan

14.47

tadovāca mahātejā gaṇādhyakṣo gaṇaiḥ saha || saśaktikaṃ stūyamānaḥ śaktyā ca parayā tadā

14.48

gaṇeśa uvāca || || namāmi devaṃ śaktyānvitaṃ jñānarūpaṃ prasannaṃ jñānātparaṃ paramaṃ
jyotirūpam || rūpātparaṃ paramaṃ tattvarūpaṃ tattvātparaṃ paramaṃ maṃgalaṃ ca ānaṃdākhyaṃ niṣkalaṃ nirviṣādam

14.49

dhūmātparamayovahnirdhūmavatpratibhāsate
prakṛtyaṃtargatastvaṃ hi lakṣyase jñānasaṃbhavaḥ || prakṛtyaṃtargatastvaṃ hi māyāvyaktiritīyase

14.50

evaṃvidhastvaṃ bhagavansvamāyayā sṛjasyatholuṃpasi
pāsi viśvam || asmāddharātsarvamidaṃ pranaṣṭaṃ sabrahmaviṣṇīṃdrayutaṃ carācaram

14.91

yathā purāsīrbhagavānmaheśaścailokyanātho'si carācarātmā
kuruṣva śīghraṃ sahajīvakośaṃ carācaraṃ tatsakalaṃ pradagdham

14.52

lomaśa uvāca || || evaṃ stuto gaṇeśena bhagavānbhūtabhāvanaḥ || yadutthitaṃ
kālakūṭaṃ lokasaṃhārakārakam

14.53

liṃgarūpeṇa tadrastaṃ vimalaṃ cākarottadā || sadevāsuramartyāśca sarvāṇi trijaganti ca||tatkṣaṇādrakṣitānyeva kṛpayā
parayā yutaḥ

14.54

brahmā viṣṇuḥ sureṃdraśca lokapālāḥ saharṣayaḥ || yakṣā vidyādharāḥ siddhā gaṃdharvāpsarasāṃ gaṇāḥ || utthitāścaiva te sarve nidrāpari
gatā iva

14.55

vismayena samāviṣṭā babhūvurjātasādhvasāḥ || sarve devāsurāścaiva ūcurāścaryavattadaḥ

14.56

ka kālakūṭaṃ sumahadyena vidrāvitā
vayam || mṛtaprāyā: kṛtāḥ sadyaḥ salokapālakā hyamī

14.57

ityabruvaṃstadā daityāstūṣṇīṃbhūtāstadā sthitāḥ || śakrādayo lokapālā viṣṇuṃ sarve
śvareśvaram || brahmāṇaṃ ca puraskṛtya idamūcuḥ samedhitāḥ

14.58

kenedaṃ kāritaṃ viṣṇo na vidāmo'lpamedhasaḥ || tadā prahasya bhagavānbrahmaṇā saha taiḥ
suraiḥ

14.59

samādhimagamansarve'pyekāgramanasastadā || tattvajñānena nirhatya kāmakrodhādikāndvijāḥ

14.60

tadātmani sthitaṃ liṃgamapaśyanvi
budhādayaḥ || viṣṇuṃ puraskṛtya tadā tuṣṭuvuḥ paramārthataḥ

14.61

ātmanā paramātmānaṃ yoginaḥ paryupāsate

14.62

liṃgameva paraṃ jñānaṃ liṃgameva
paraṃ tapaḥ || liṃgameva paro dharmo liṃgameva parā gatiḥ || tasmālliṃgātparataraṃ yacca kiṃcinna vidyate

14.63

evaṃ bruvaṃto hi tadā surāsurāḥ salokapālā
ṛṣibhiśca sākam||viṣṇuṃ puraskṛtya tamālavarṇaṃ śaṃsuṃ śaraṇyaṃ śaraṇaṃ prapannāḥ

14.64

trāhitrāhi mahādeva kṛpālo parameśvara||purā trātā yathā sarve tathā
tvaṃ trātumarhasi

14.65

taddevadeva bhavataścaraṇāraviṃdaṃ sevānubaṃdhamahimānamanaṃtarūpam || tvadāśritaṃ yatparamānukaṃpayā namo'stu te devavara prasīda

14.66

liṃgasvarūpamadhyastho bhagavānbhūtabhāvanaḥ || sarvaiḥ suragaṇaiḥ sākaṃ babhāṣedaṃ ramāpatiḥ

14.67

tvaṃ liṃgarūpī bhagavāngatāmabhayapradaḥ || viṣṇunā
saṃstuto devo liṃgarūpī maheśvaraḥ

14.68

mṛtāścātā garātsarve tasmānmṛtyuṃjaya prabho || rakṣarakṣa mahākāla tripurāṃta namostu te

14.69

viṣṇunā
saṃstuto devo liṃgarūpī maheśvaraḥ || prādurbabhūva sāṃbo'tha bodhayanniva tānsurān

14.70

he viṣṇo he surāḥ sarva ṛṣayaḥ śrūyatāmidam || manyate'pi hi
saṃsāre anitye nityatākulam

14.71

avilokayatā''tmānamātmanā vibudhādayaḥ || kiṃ yajñaiḥ kiṃ tapobhiśca kimudyogena karmaṇām

14.72

ekatvena pṛthaktvena kiṃcinnaiva prayojanam || yasmādyavadbhirmilitaiḥ kṛtaṃ yatkarma duṣkaram

14.73

kṣīrābdhermathanaṃ tattu amṛtārthaṃ kathaṃ kṛtam || mṛtyuṃ
jayaṃ nirākṛtya avajñāya ca māṃ sadā

14.74

tasmātsarve mṛtyumukhaṃ patitā vai na saṃśayaḥ || asmābhirnirmito devo gaṇeśaḥ kāryasiddhye

14.75

na namaṃti gaṇeśaṃ ca durgāṃ caiva tathāvidhām || kleśabhājo bhaviṣyaṃti nātra kāryā vicāraṇā

14.76

yūyaṃ sarve tvadharmiṣṭhāḥ stabdhāḥ paṃḍitamāninaḥ
kāryākāryamavijñāya kevalaṃ mānamohitāḥ

14.77

tasmātkālamukhe sarve patitā nātra saṃśayaḥ || sarve śrutiparā yūyamiṃdrādyā devatāgaṇāḥ

14.78

prarocanaparāḥ sarve kṣudrāśceṃdrādayo vṛthā || nātmānaṃ ca prapaṃcena vetsi tvaṃ hi śacīpate

14.79

kṛtaḥ prayatno hi mahānamṛtārthaṃ tvayā śaṭha || aśvamedhaśatenaiva yadrājyaṃ prāptavānasi || api tacca parādhīnaṃ tanna jānāsi durmate

14.80

yairvaṃdavākyaistvaṃ mūḍha saṃstuto'si tapasvibhiḥ || te mūḍhāsto ṣayaṃti tvāṃ tattadrāgaparāyaṇāḥ

14.81

viṣṇo tvaṃ ca pakṣapātānna jānāsi hitāhitam || kecidyatāstvayā viṣṇo rakṣitāścaiva kecana

14.82

icchāyuktastvameva sadā bālakaceṣṭitaḥ || ye'nye ca lokapāḥ sarve teṣāṃ vārtā kutastviha

14.83

anyathā hi kṛte hyarthe anyathātvaṃ bhaviṣyati
kāryasiddhirbhavedyena bhavadbhirvismṛtaṃ ca tat

14.84

yenādya rakṣitāḥ sarve kālakūṭamahābhayāt || yena nīlīkṛto viṣṇuryena sarve parājitāḥ

14.85

lokā bhasmīkṛtā yena tasmādyenāpi rakṣitāḥ || tasyārcanāvidhiḥ kāryo gaṇeśasya mahātmanaḥ

14.86

karmāraṃbhe tu viśeṣaṃ ye nārcaṃti gaṇādhipam || kāryasiddhirna teṣāṃ vai bhavettu bhavatāṃ yathā

14.87

etanmaheśasya vaco niśamya surāsurāḥ kiṃnaracāraṇāśca || pūjāvidhānaṃ paramārthato'pi papracchurenaṃ ca tadā girīśam

14.87.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kedārakhaṇḍe samudramaṃthanākhyāne śivakṛtaviṣabhakṣaṇavṛttāntavarṇanaṃnāma daśamo'dhyāyaḥ

Linked texts (1)