Vaishnavakhanda 147
Vaiṣṇavakhaṇḍa 147
- Language
- Sanskrit
Contents
- 147.105 — 1 part
147.1
cha || || ityaruṇācalamāhātmye uttarārdhaḥ samāptaḥ || (32)
ityaruṇācalamāhātmyaṃ saṃpūrṇam || (3)
iti śrīskāṃde mahāpurāṇe prathamo māheśvarakhaṇḍaḥ samāptaḥ
147.1-2
śrīgaṇeśāya namaḥ || atha dvitīyavaiṣṇavakhaṇḍaṃ prārabhyate || tatrādau veṃkaṭācalamāhātmyam || atha nāradasya sumeruśikharasthayajñavarāhadarśanam || vyāsa
uvāca || pāvanenaimiṣāraṇye śaunakādyā maharṣayaḥ|| cakrire lokarakṣārthaṃ satraṃ dvādaśavārṣikam
147.2
tānabhyagacchatkathako vyāsaśiṣyo mahāmatiḥ
munirugraśravānāma romaharṣaṇasaṃbhavaḥ
147.3
samyagabhyarcitasteṣāṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ|| kathayāmāsa taddivyaṃ purāṇaṃ skāndanāmakam
147.4
sṛṣṭi
saṃhāravaṃśānāṃ vaṃśānucāritasya ca || kathāṃ manvantarāṇāṃ ca vistarātsa nyavedayat
147.5
kathāstīrthaprabhāvāṇāṃ śrutvā te munipuṃgavāḥ|| ūcire vaśinaṃ
sūtaṃ kathāśravaṇakāṅkṣayā
147.6
ṛṣaya ūcuḥ || || romaharṣaṇa sarvajña purāṇārthaviśārada || māhātmyaṃ śrotumicchāmo girīndrāṇāṃ mahītale
brūhi tvaṃ no mahābhāga ke pradhānā mahīdharāḥ
147.7
śrīsūta uvāca || || etameva purā praśnamapṛcchaṃ jāhnavītaṭe || vyāsaṃ munivaraśreṣṭhaṃ so'bravīt
nme gurūttamaḥ
147.8
vyāsa uvāca || || purā devayuge sūta nārado munisattamaḥ || sumeruśikharaṃ gatvā nānāratnasuśobhitam
147.9
tanmadhye
vipulaṃ dīptaṃ brahmaṇo divyamālayam || dṛṣṭvā tasyottare deśe pippaladrumamuttamam
147.10
sahasrayojanocchrāyaṃ vistīrṇaṃ dviguṇaṃ tathā || tanmūle
maṇḍapaṃ divyaṃ nānāratnasamanvitam
147.11
padmarāgamaṇistambhaiḥ sahasraiḥ samalaṃkṛtam || vaiḍūryamuktāmaṇibhiḥ kṛtasvastikamālikam
147.12
navaratnasamākīrṇaṃ divyatoraṇaśobhitam || mṛgapakṣibhirākīrṇaṃ navaratnamayaiḥ śubhaiḥ
147.13
puṣparāgamahādvāraṃ saptabhūmikagopuram || saṃdīptavajrasukṛta
kavāṭadvayaśobhitam
147.14
praviśyāsau dadarśāntardivyamauktikamaṇḍapam || vaiḍūryavedikaṃ tuṃgamāroha mahāmuniḥ
147.15
tanmadhye tuṃgamatulaṃ
vasupādavirājitam || dadarśa muktāsaṃkīrṇaṃ siṃhāsanaṃ mahādyuti
147.16
tanmadhye puṣkaraṃ divyaṃ sahasradalaśobhitam || śvetaṃ candrasahasrābhaṃ
karṇikākesarojvalam
147.17
tasya madhye samāsīnaṃ pūrṇacandrādyutaprabham || kailāsaparvatākāraṃ sundaraṃ puruṣākṛtim
147.18
caturbāhusudārāṃgaṃ
varāhavadanaṃ śubham || śaṃkhacakrābhayavarānbibhrāṇaṃ puruṣottamam
147.19
pītāmbaradharaṃ devaṃ puṃḍarīkāyatekṣaṇam || pūrṇeṃdusaumyavadanaṃ dhūpagaṃdhimukhāmbujam
147.20
sāmadhvaniṃ yajñamūrtiṃ sukratuṇḍaṃ suvanāsikam || kṣīrasāgarasaṃkāśaṃ kirīṭojjvalitānanam
147.21
śrīvatsavakṣasaṃ śubhayajñasūtra
virājitam || kaustubhaśrīsamuddyotaṃ sumunnatamahorasam
147.22
jāmbūnadamayairdivyaiḥ suratnābharaṇairyutam || vidyunmālāparikṣiptaśaranmeghamivojjva
lam
147.23
vāmapādatalākrāṃtapādapīṭhavirājitam || kaṭakāṃgadakeyūrakuṇḍalojjvalitaṃ sadā
147.24
caturmukhavasiṣṭhātrimārkaṇḍeyairmunīśvaraiḥ
bhṛgvādibhiranekeśca sevyamānamaharniśam
147.25
indrādilokapālaiśca gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ || sevitaṃ devadeveśaṃ praṇipatyābhigamya ca
147.26
divyairupanipadbhāgairabhiṣṭūya dharādharam || nāradaḥ paramaprītaḥ sthito devasya sannidhau
147.27
atha varāhasannidhiṃ prati dharaṇyāgamanam || || etasmin
ntarecābhūddivyadundubhiniḥsvanaḥ
147.28
tatassamāgatā devī dharaṇī sakhisaṃyutā || saratnasāgarākāradivyāmbarasamujvalā
147.29
sumerumandrā
kārastanabhārāvanāmitā || navadūrvādalaśyāmā sarvābharaṇabhūṣitā
147.30
ilayā vai piṃgalayā sakhībhyāṃ ca samanvitā || tatastābhyāṃ samānītaṃ
puṣpāṇāṃ nicayaṃ mahī
147.31
śrīmadvarāhadevasya pādamūle vikīrya ca || praṇamya devadeveśaṃ kṛtāñjalipuṭā sthitā
147.32
tāṃ devīṃ śrīvarāho'pi
hyāliṃgyāṃke nidhāya ca
147.33
atha dharaṇivarāhasaṃvādaḥ || || papraccha kuśalaṃ pṛthvīṃ prītipravaṇamānasaḥ
147.34
śrīvarāha
uvāca || || tvāṃ niveśya mahīdevi śeṣaśīrṣe sukhāvahe || lokaṃ tvayi niveśyaiva tvatsahāyāndharādharān || ihāgato'smyahaṃ devi kimarthaṃ tvamihā
gatā
147.35
pṛthivyuvāca || || māṃ samuddhṛtya pātālātsahasraphaṇaśobhite || ratnapīṭha ivottuṃge saratne'nantamūrdhani || kṛtvā māṃ susthirāṃ
deva bhūdharānsaṃniveśya ca
147.36
maddhāraṇakṣamānpuṇyāṃstvanmayānpuruṣottama || teṣu mukhyānmahābāho madādhārānvadasva me
147.37
atha śeṣā
calasyasarvaparvatātiśāyitvavarṇanam || || śrīvarāha uvāca || || sumerurhimavānvindhyo mandro gaṃdhamādanaḥ || sālagrāmaścitrakūṭo mālyavānpāri
yātrakaḥ
147.38
maheṃdro malayaḥ sahyaḥ siṃhādrirapi raivataḥ || meruputro'ñjano nāma śailaḥ svarṇamayo mahān
147.39
ete śailavarāḥ sarve tvadādhārā
vasundhare || ye mayā devasaṃghaiśca ṛṣisaṃghaiśca sevitāḥ
147.40
eteṣu pravarānvakṣye tattvataḥ śṛṇu mādhavi || sālagrāmaśca siṃhādriśaileṃdro gandhamādanaḥ
147.41
ete śailavarā devi diśaṃ haimavatīṃ śritāḥ || dakṣiṇasyāṃ pratītāṃstu vakṣye śailānvasundhare
147.42
aruṇādrirhastiśailo gṛdhrādrirghaṭikācalaḥ
ete śailavarāḥ sarve kṣīranadyāssamīpagāḥ
147.43
hastiśailāduttarataḥ paṃcayojanamātrataḥ || suvarṇamukharīnāma nadīnāṃ pravarā nadī
147.44
tasyā evo
ttare tīre kamalākhyaṃ sarovaram || tattīre bhagavānāste śukasya varado hariḥ
147.45
balabhadreṇa saṃyuktaḥ kṛṣṇo bhaktārtināśanaḥ || vaikhānasairmunigaṇairnitya
mārādhito'malaiḥ
147.46
kamalākhyasya sarasa uttare kānanottame || krośadvayārdhamātre tu haricaṃdanaśobhite || śrīveṃkaṭācalonāma vāsudevālayo mahān
147.47
saptayojanavistīrṇaḥ śailendro yojanocchritaḥ || asti svarṇamayo devi ratnasānubhūdāyataḥ
147.48
indrādyā devatagaṇā vasiṣṭhādyā munīśvarāḥ
siddhāḥ sādhyāśca maruto dānavā daityarākṣasāḥ || rambhādyā apsaraḥsaṃghā vasanti niyataṃ dhare
147.49
tapaścaranti nāgāśca garuḍāḥ kinnarāstathā
etairadhiṣṭhitāstatra saritaḥ puṇyadarśanāḥ || sarāṃsi vividhānyatra santi divyāni mādhavi
147.50
atha svāmipuṣkariṇyāḥ sarvatīrthātiśāyitvava
rṇanam || || tīrthānāṃ caiva sarveṣāṃ śṛṇuṣva pravarāṇi vai
147.51
cakratīrthaṃ devatīrthaṃ viyadgaṃgā tathaiva ca || kumāradhārikātīrthaṃ pāpanāśanameva ca || pāṇḍavaṃ
nāma tīrthaṃ ca svāmipuṣkariṇī tathā
147.52
saptaitāni varāṇyāhurnārāyaṇagirau śubhe || eteṣu pravarā devi svāmipuṣkariṇī śubhā
147.53
asyā
stu paścime tīre nivasāmi tvayā saha || āste'syā dakṣiṇe tīre śrīnivāso jagatpatiḥ
147.54
gaṃgādyaiḥ sakalaistīrthaiḥ samā sā sāgarāmbare
trailokye yāni tīrthāni sarāṃsi saritastathā || teṣāṃ svāmitvamāpannaṃ dhare svāmisarovare
147.55
svāmipuṣkariṇī puṇyāṃ sevituṃ divyabhūdhare
vasanti sarvatīrthāni teṣāṃ saṃkhyāṃ vadāmi te
147.56
ṣaṭṣaṣṭikoṭitīrthāni puṇye'sminbhūdharottame || teṣu cātyaṃtamukhyāni ṣaṭ tīrthāni vasundhare
147.57
paścānāṃ tīrtharājānāṃ tumbo garbhasamo mahān || garbhavāsabhayadhvaṃsī snātānāṃ bhūdharottame
147.58
dharaṇyuvāca || || ṣaṭ tīrthāni
mahābāho tvayoktāni mahīdhare || māhātmyaṃ vada teṣāṃ me yathākālaṃ yathāvidhi || phalāni teṣu snātānāṃ narāṇāṃ vada bhūdhara
147.59
śrīvarāha uvāca || || nārāyaṇādrimāhātmyaṃ vadāmi śṛṇu mādhavi
147.60
devāśca ṛṣayaścaiva yoginaḥ sanakādayaḥ || kṛte'janādriṃ tretāyāṃ
nārāyaṇagiriṃ tathā
147.61
dvāpare siṃhaśailaṃ ca kalau śrīveṅkaṭācalam || pravadantīha vidvāṃsaḥ paramātmālayaṃ girim
147.62
yojanānāṃ sahasrā
nte dvīpāṃtaragato'pi vā || yo namedbhūdharendraṃ tadiśamuddiśya bhaktitaḥ || sarvapāpavinirmukto viṣṇulokaṃ sa gacchati
147.63
tasminṣaṭtīrthamāhātmyaṃ
yathākālaṃ vadāmi te
147.64
atha kumāradhārāmāhātmyam || || śṛṇuṣvāvahitā bhadre sarvapāpapraṇāśanam || kuṃbhasaṃsthe ravau māghe paurṇamāsyāṃ mahā
tithau
147.65
maghānakṣatrayuktāyāṃ bhūdharendre vasundhare || kumāradhārikānāma sarasī lokapāvanī
147.66
yatrāste pārvatīsūnuḥ kārtike
yo'gnisaṃbhavaḥ || devasenāsamāyuktaḥ śrīnivāsārcako'male
147.67
tasyāṃ yaḥ snāti madhyāhne tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu || gaṃgādisarvatī
rtheṣu yaḥ snāti niyamādbare || dvādaśābdaṃ jagaddhātri tatphalaṃ samavāpnuyāt
147.68
yo'nnaṃ dadāti tattīrthe śaktyā dakṣiṇayānvitam
sa tāvatphalamāpnoti snāne tūktaṃ phalaṃ yathā
147.69
atha tuṃbatīrthamāhātmyam || || mīnasaṃsthe savitari paurṇamāsītithau dhare || uttarā
phālgunīyuktaṃ caturthe kāla uttame
147.70
paṃcānāmapi tīrthānāṃ tuṃbe'tha girigahvare || yaḥ snāti manujo devi punargarbhe na jāyate
147.71
atha ākāśagaṃgāmāhātmyam || agnivāhasthite bhānau citrānakṣatrasaṃyute || pūrṇimākhye tithau puṇye prātaḥkāle tathaiva ca || ākāśagaṃgāsariti
snāto mokṣamavāpnuyāt
147.72
atha pāṇḍavatīthamāhātmyam || || vṛṣabhasthe ravau rāghe dvādaśyāṃ ravivāsare || śukle vāpyatha vā kṛṣṇe pakṣe
bhaumasamanvite
147.73
śukle vāpyathavā kṛṣṇe bhānuvāreṇa saṃyute || puṣyanakṣatrasaṃyukta hastarkṣeṇa yute'pi vā
147.74
tīrthe pāṃḍavanāmnayatra
saṃgave snāti yo naraḥ || neha duḥkhamavāpnoti paratra sukhamaśnute
147.75
atha pāpanāśanatīrthamāhātmyam || śukle pakṣe'tha vā kṛṣṇe yārkavāreṇa
saptamī || puṣyanakṣatrasaṃyuktā hastarkṣeṇa yutāpi vā
147.76
tasyāṃ tithau mahābhāge pāpanāśanasaṃjñake || tīrthe yaḥ snāti niyamāddharendrasya
mastake
147.77
koṭijanmārjitaiḥ pāpairmucyate sa narottamaḥ
147.78
atha devatīrthamāhātmyam || || śṛṇu devi paraṃ guhyamanantākhye mahāgirau
mahindyālayavāyye śikhare girigahvare || devatīrthamiti khyātaṃ taṭākamatiśobhanam
147.79
tasminpuṇyatame devi snānakālaṃ vadāmi te
147.80
gurupuṣye vyatīpāte somaśravaṇake tathā || dineṣveteṣu yaḥ snāti tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu
147.81
yāni kānīha pāpāni jñānājñānakṛtāni ca
tāni sarvāṇi naśyaṃti devatīrthe'tipāvane
147.82
puṇyānyapi ca vardhate devatīrthanimajjanāt || dīrghamāyuravāpnoti putrapautrasamanvitaḥ
ante svargaṃ samāsādya candraloke mahīyate
147.83
taddineṣvannado devi yāvajjīvānnado bhavet || atiguhyatamaṃ devi proktaṃ tubhyaṃ vasundhare
147.84
vyāsa uvāca || || śrutvātha pṛthivī devī prītipravaṇamānasā || iṣṭābhirvāgbhiratulaṃ tuṣṭāva dharaṇīdharam
147.85
atha dharaṇīkṛta
varāhastutiḥ || || dharaṇyuvāca || || namaste devadeveśa varāhavadanācyuta || kṣīrasāgarasaṃkāśa vajraśṛṃga mahābhuja
147.86
uddhṛtāsmi tvayā
deva kalpādau sāgarāṃbhasaḥ || sahasrabāhunā viṣṇo dhārayāmi jagantyaham
147.87
anekadivyābharaṇayajñasūtravirājita || aruṇāruṇāṃbaradhara
divyaratnavibhūṣita
147.88
udyadbhānupratīkāśapādapadma namonamaḥ || bālacaṃdrābhadaṃṣṭrāgramahābalaparākrama
147.89
divyaṃcandanaliptāṃga
taptakāṃcanakuṇḍala || indranīlamaṇidyotihemāṃgadavibhūṣita
147.90
vajradaṃṣṭrāgranirbhinnahiraṇyākṣa mahābala || puṇḍarīkābhirāmākṣa sāmasvanamanohara
147.91
śrutisīmantabhūṣātmansarvātmaṃścāruvikrama || caturānanaśaṃbhubhyāṃ vanditā''yatalocana
147.92
sarvavidyāmayākāra śabdātīta namo
namaḥ || ānaṃdavigrahā'nanta kālakāla namonamaḥ
147.93
iti stutvā'calā devī vande pādayorvibhum || vandamānāṃ samudvīkṣya devaiḥ phullavilocanaḥ
147.94
uddhṛtya dharaṇīṃ devīmāliliṃge'tha bāhubhiḥ || āghrāya dharaṇīvaktraṃ vāmāṃke sanniveśya ca
147.95
atha varāhasya bhagavato dharaṇyā sākaṃ śeṣācalāgamanam || || āruhya garuḍeśānaṃ jagāma vṛṣabhācalam || munīndrairnāradādyaiśca stūyamāno mahīpatiḥ
147.96
svāmipuṣkariṇītīre paścime lokapūjite || āste varāhavadano munīndraistatra pūjitaḥ || vekhānasairmahābhāgairbrahmatulyairmahātmabhiḥ
147.97
atha veṃkaṭācalamāhātmyaśravaṇāvasaraḥ || || vyāsa uvāca || || taṃ dṛṣṭvā nāradaḥ sūta munīnāmuktavānpurā || tadetadahamaśrauṣaṃ tatra vai munisaṃsadi
147.98
yatpṛṣṭo'haṃ tvayā sūta māhātmyaṃ dharaṇībhṛtām || mayā tūktaṃ yathāvaddhi nāradācca purā śrutam
147.99
athādhyāyaphalaśrutiḥ || || || ya idaṃ dharmasaṃvādamāvayoḥ sūta pāvanam || paṭhedvā devapurato brāhmaṇānāṃ purastathā
147.100
sarveṣāmapi varṇānāṃ śṛṇvatāṃ bhaktipūrvakam || sa pratiṣṭhāmavāśoti putrapautraiḥ samanvitaḥ
147.101
śṛṇvatāmapi sarveṣāṃ yadiṣṭaṃ tadbhaviṣyati
147.102
sūta uvāca || || iti me bhagavānvyāsaḥ provāca munisevitaḥ || yathāśrutaṃ mayā pūrvaṃ kṛṣṇadvaipāyanādguroḥ
147.103
tattathā sarvamevātra mayāpyuktaṃ munīśvarāḥ || śrutvā sūtavacastvetatsaṃ te prītamanaso'bhavan
147.104
ṛṣaya ūcuḥ || || sūta tvayoktaṃ bhuvi parvateṣu puṇyeṣu puṇyasya mahīdharasya || māhātmyamasmākamahīndranāmnaḥ pāpāpahaṃ mokṣaphalapradāyakam
147.105
tato vṛṣādriṃ saṃprāpya varāho dharaṇīyutaḥ || kimuktavāndharaṇyai sa tanno brūhi mahāmate
147.105.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye dharaṇīvarāhasaṃvāde nāradasya sumeruśikharastha yajñavarāhadarśanaprāptyādivarṇanaṃnāma prathamo'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Kṛṣṇajanmakhaṇḍa — Sanskrit
- Śoṇādrimāhātmya — Sanskrit