Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 15

Vaiṣṇavakhaṇḍa 15

Language
Sanskrit

Contents

15.1

6
maheśvara uvāca
pratipakṣe caturthyāṃ tu pūjanīyo gaṇādhipaḥ || snātvā śuklatilaiḥ śuddhaiḥ śuklapakṣe sadā nṛbhiḥ

15.2

kṛtvā cāvaśyakaṃ sarvaṃ gaṇeśasyārcanakriyām || prayatnenaiva kurvīta gaṃdhamālyākṣatādibhiḥ

15.3

dhyānamādau prakartavyaṃ gaṇeśasya yathāvidhi || āgamā bahavo jātā gaṇeśasya yathā mama

15.4

bahudhopāsakā yasmāttamaḥsattvarajonvitāḥ || gaṇabhedena tānyeva nāmāni bahudhā'bhavan

15.5

paṃcavakro gaṇādhyakṣo daśabāhutrilocanaḥ || kāṃtasphaṭikasaṃkāśo nīlakaṃṭho gajānanaḥ

15.6

mukhāni tasya paṃcaiva kathayāmi yathātatham

15.7

madhyamaṃ tu mukhaṃ gauraṃ caturdaṃtaṃ trilocanam || śuṃḍādaṃḍamanojñaṃ ca puṣkare modakānvitam

15.8

tathānyatpītavarṇaṃ ca nīlaṃ ca śubhalakṣaṇam || piṃgalaṃ ca tathā śubhraṃ gaṇeśasya śubhānanam

15.9

tathā daśabhujeṣveva hyāyudhāni bravīmi vaḥ || pāśaṃ paraśupadme ca aṃkuśaṃ daṃtameva ca

15.10

akṣamālāṃ lāṃgalaṃ ca musalaṃ varadaṃ tathā || pūrṇaṃ ca modakaiḥ pātraṃ pāṇinā ca viciṃtayet

15.11

laṃbodaraṃ virūpākṣaṃ nivītaṃ mekhalānvitam || yogāsane copaviṣṭaṃ caṃdralekhāṃ
kaśekharam

15.12

dhyānaṃ ca sāttvikaṃ jñeyaṃ rājasaṃ hi nṛṇāmiva || śuddhacāmīkarābhāsaṃ gajānanamalaukikam

15.13

caturbhujaṃ trinayanamekadaṃtaṃ
mahodaram || pāśāṃkuśadharaṃ devaṃ daṃtamodakapātrakam

15.14

nīlaṃ ca tāmasaṃ dhyānamevaṃ trividhamucyate || tataḥ pūjā prakartavyā bhavadbhiḥ śīghrameva ca

15.15

ekaviṃśatidūrvābhirdbhyāṃ nāmnā pṛthakpṛthak || sarvanāmabhirekaiva dīyate gaṇanāyake

15.16

tathaiva nāmabhirdeyā ekaviṃśatimodakāḥ
daśanāmānyahaṃ vakṣye pūjanārthaṃ pṛthakpṛthak

15.17

gaṇādhipa namastestu umāputrāghanāśana || vināyakeśaputreti sarvasiddhipradāyaka

15.18

ekadaṃtebhavakreti tathā mūṣakavāhana || kumāragurave tubhyaṃ pūjanīyaḥ prayatnataḥ

15.19

evamuktā surānsadyaḥ pariṣvajya ca sādaram || viṣṇuṃ guhāśayaṃ
sadyo brahmāṇaṃ ca sadāśivaḥ

15.20

tirodhāna gataḥ sadyaḥ śaṃbhuḥ paramaśobhanaḥ || praṇamya śaṃbhuṃ te sarve gaṇādhyakṣārcane ratāḥ

15.21

tataḥ saṃpūjya
vidhivadgaṇādhyakṣārcane ratāḥ || upacārairanekaiśca dūrvābhiśca pṛthakpṛthak

15.22

saṃtuṣṭo hi gaṇādhyakṣo devānāṃ varado'bhavat || pradakṣiṇaṃ namaskṛtya
taiḥ sarvairabhitoṣitaḥ

15.23

tamoguṇānvitāḥ sarve hyasurā nābhyapūjayan || upahāsaparāste vai devānpratyasurottamāḥ

15.24

pūjayitvā śāṃkariṃ
te punaḥ kṣīrāṇvaṃ yayuḥ || brahmā viṣṇuśca ṛṣayo devadaityāḥ surottamāḥ

15.25

maṃthānaṃ maṃdaraṃ kṛtvā rajjuṃ kṛtvātha vāsukim || mamaṃthuśca tadā devā
viṣṇuṃ kṛtvātha sannidhau

15.26

mathyamāne tadābdhau ca nirgataścaṃdra agrataḥ || pīyūṣapūrṇaḥ sarveṣāṃ devānāṃ kāryasiddhaye

15.27

śaunaka uvāca || || arṇave kiṃ purā caṃdro nikṣiptaḥ kena suvrata || gajādikāni ratnāni kathitāni tvayā purā

15.28

etatsarvaṃ samāsena
ādau kathaya me prabho || jñātvā sarve vayaṃ sūta paścādāvarṇayāmahe

15.29

teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā sūto vākyamupādaade

15.30

caṃdra āpomayo viprā
atriputro guṇānvitaḥ || utpanno hyanasūyāyāṃ brahmaṇoṃ'śātsamudbhavaḥ || rudrasyāṃśāddhi durvāsā viṣṇoraṃśācca dattakaḥ

15.31

kṣīrābdhiṃ mathyamānaṃ
tu dṛṣṭvā caṃdro mudānvitaḥ || kṣīrābdhirapi caṃdraṃ ca dṛṣṭvā so'pyutsuko'bhavat

15.32

praviṣṭaścobhayaprītyā śṛṇvatāṃ bho dvijottamāḥ || caṃdro hyamṛta
pūrṇobhūdabhyato devasannidhau

15.33

dṛṣṭvā ca kāṃtiṃ tvarito'tha caṃdro nīrājito devagaṇaistadānīm || vāditraghoṣaistumulairanekairmṛdaṃgaśaṃkhaiḥ paṭahairanekaiḥ

15.34

namaścakuśca te sarve sasurāsuradānavāḥ || tadā gargaṃ pṛcchamānā balaṃ caṃdrasya tattvataḥ

15.35

gargeṇoktāstadā devāḥ sarveṣāṃ balamadya vai || keṃdrasthānagatāḥ
sarvaṃ bhavatāmuttamā grahāḥ

15.36

caṃdraṃ guruḥ samāyāto budhaścaiva samāgataḥ || ādityaśca tathā śukraḥ śaniraṃgārako mahān

15.37

tasmāccaṃdrabalaṃ
śreṣṭhaṃ bhavatāṃ kāryasiddhaye || gomaṃtasaṃjñakonāma muhūrto'yaṃ jayapradaḥ

15.38

evamāśvāsitā devā gargeṇaiva mahātmanā || mamaṃthurabdhiṃ tvaritā garjamānā
mahāvalāḥ

15.39

dviguṇaṃ balamāpannā mahātmāno dṛḍhavratāḥ || maheśaṃ smaramāṇāste gaṇeśaṃ ca punaḥpunaḥ

15.40

nirmathyamānādudadhergarjamānācca
sarvaśaḥ || nirgatā surabhiḥ sākṣādevānāṃ kāryasiddhaye

15.41

tuṣṭā kapilavarṇā sā ūdhobhāreṇa bhūyasā || taraṃgopari gacchaṃtī śanakaiḥ śanakaistataḥ

15.42

kāmadhenuṃ samāyāṃtīṃ dṛṣṭvā sarve surāsurāḥ || puṣpavarṣeṇa mahatā vavarṣuramitaprabhām

15.43

tadā tūryāṇyanekāni nedurvādyānyanekaśaḥ
ānītā jalamadhyācca saṃvṛtā gośatairapi

15.44

tāsu nīlāśca kṛṣṇāśca kapilāśca kapiṃjalāḥ || babhravaḥ śyāmakā raktā jaṃbūvarṇāśca piṃgalāḥ
ābhiryuktā tadā gobhiḥ surabhiḥ pratyadṛśyata

15.45

asurāsurasaṃvītāṃ kāmadhenuṃ yayā cire || ṛṣayo harṣasaṃyuktā devāndaityāṃśca tatkṣaṇāt

15.46

sarvebhyaścaiva viprebhyo nānāgotrebhya eva ca || surabhīsahitā gāvo dātavyā nātra saṃśayaḥ

15.47

tairyācitāste'tra surāsurāśca daduśca tā gāḥ
śivatoṣaṇāya || taiḥ svīkṛtāstā ṛṣibhiḥ sumaṃgalairmahātmabhiḥ puṇyatamaiḥ surabhyaḥ

15.48

puṇyāhaṃ munibhiḥ sarvaiḥ kāritāste tadā surāḥ
devānāṃ kāryasiddhyarthamasurāṇāṃ kṣayāya ca

15.49

punaḥ sarve susaṃrabdhā mamaṃthuḥ kṣīrasāgaram || mathyamānāttadā tasmādudadheśca tathā'bhavat

15.50

kalpavṛkṣaḥ pārijātaścataḥ saṃtānakastathā || tāndumānekataḥ kṛtvā gandharvanagaropamān || mamaṃthurugraṃ tvaritāḥ punaḥ kṣīrāṇvaṃ budhāḥ

15.51

nirmathyamānādudadherabhavatsūryavarcasam || ratnānāmuttamaṃ ratnaṃ kaustubhākhyaṃ mahāprabham

15.52

svakīyena prakāśena bhāsayaṃtaṃ jagattrayam || ciṃtāmaṇiṃ
puraskṛtya kaustubhaṃ dadyurhi te

15.53

sarve surā dadustaṃ vai kaustubhaṃ viṣṇave tadā || ciṃtāmaṇiṃ tataḥ kṛtvā madhye caiva surāsurāḥ || mamaṃthuḥ
punarevābdhiṃ garjaṃtaste balotkaṭāḥ

15.54

mathyamānāttatastasmādvaiḥ śravāḥ samadbhutam || babhūva aśvo ratnānāṃ punaścairāvato gajaḥ

15.55

tathaiva gajaratnaṃ ca catuḥṣaṣṭyā samanvitam || gajānāṃ pāṃḍurāṇāṃ ca caturdantaṃ madānvitam

15.56

tānsarvānmadhyataḥ kṛtvā punaścaiva mamaṃthire
nirmathyamānādudadhernirgatāni bahūnyatha

15.57

madirā vijayā bhṛṃgī tathā laśunagṛṃjanāḥ || atīva unmādakaro dhattūraḥ puṣkarastathā

15.58

sthāpitā naikapadyena tīre nadanadīpateḥ || punaśca te tatra mahāsurendrā mamaṃthurabdhiṃ surasattamaiḥ saha

15.59

nirmathyamānādudadhestadāsītsā divya
lakṣmīrbhuvanaikanāthā || ānvīkṣikīṃ brahmavido vadaṃti tathā cānye mūlavidyāṃ gṛṇaṃti

15.60

brahmavidyāṃ kecidāhuḥ samarthāḥ kecitsiddhirdṛddhimājñā
mathāśām || yāṃ vaiṣṇavīṃ yoginaḥ kecidāhustathā ca māyāṃ māyino nityayuktāḥ

15.61

vadaṃti sarve kenaisiddhāṃtayuktāṃ yāṃ yogamāyāṃ jñānaśaktyā
nvitā ye

15.62

dṛḍhaśustāṃ mahālakṣmīmāyāṃtīṃ śanakaistadā || gaurāṃ ca yuvatīṃ snigdhāṃ padmakiṃjalkabhūṣaṇām

15.63

susmitāṃ sudvijāṃ śyāmāṃ nava
yauvanabhūṣaṇām || vicitravastrābharaṇaratnānekodyataprabhām

15.64

biṃboṣṭhīṃ sunasāṃ tanvīṃ suthīvāṃ cārulocanām || sumadhyāṃ cārujaghanāṃ bṛhatkaṭitaṭāṃ
tathā

15.65

nānāratnapradīpaiśca nīrājitamukhāṃbujām || cāruprasannavadanāṃ hāranūpuraśobhitām

15.66

mūrdhni priyamāṇena cchatreṇāpi virāji
tām || cāmarairvījyamānāṃ tāṃ gaṃgākallolalohitaiḥ

15.67

pāṃḍuraṃ gajamārūḍhāṃ stūyamānāṃ maharṣibhiḥ || suradrumapuṣpamālāṃ bibhratīṃ mallikāyutām

15.68

karāgre śriyamāṇāṃ tāṃ dṛṣṭvā devāḥ samutsukāḥ || ālokanaparā yāvattāvattāndahaśe hyasau

15.69

devāṃśca dānavāṃścaiva siddhacāraṇapanna
gān || yathā mātā svaputrāṃśca mahālakṣmīstathā satī

15.70

ālokitāstathā devāstayā lakṣmyā śriyānvitāḥ || saṃjātāstatkṣaṇādeva rājya
lakṣaṇalakṣitāḥ || daityāste niḥśrikā jātā ye śriyā'navalokitāḥ

15.71

nirīkṣyamāṇā ca tadā mukundaṃ tamālanīlaṃ sukapolanāsam
vibhrājamānaṃ vapuṣā pareṇa śrīvatsalakṣmaṃ sadayāvalokam

15.72

dṛṣṭvā tadaiva sahasā vanamālayānvitā lakṣmīrgajādavatatāra suvismayaṃtī || kaṃṭhe sasa
rja puruṣasya parasya viṣṇormālāṃ śriyā viracitāṃ bhramarairupetām

15.73

vāmāṃgamāśritya tadā mahātmanaḥ sopāviśattatra samīkṣya tā ubhau
surāḥ sadaityā mudamāpuradbhutāṃ siddhāpsaraḥkiṃnaracāraṇāśca

15.74

sarveṣāmeva lokānāmekapadyena sarvaśaḥ || harṣo mahānabhūttatra lakṣmīnārāyaṇāgame

15.75

lakṣmyā vṛto mahāviṣṇurlakṣmīstenaiva saṃvṛtā || evaṃ parasparaṃ prītyā hyavalokanatatparau

15.76

śaṃkhāśca paṭahāścaiva mṛdaṃgānakagomukhāḥ
bheryaśca jharjharīṇāṃ ca sa śabdastumulo'bhavat

15.77

babhūva gāyakānāṃ ca gāyanaṃ sumahattadā || tatāni vitatānyeva ghanāni suṣirāṇi ca

15.78

evaṃ vādyaprabhedaiśca viṣṇuṃ sarvātmanā harim || atopayansugītajñā gaṃdharvāpsarasāṃ gaṇāḥ

15.79

tathā jagurnāradatuṃburādayo gaṃdharvayakṣāḥ surasiddha
saṃghāḥ || saṃsevamānāḥ paramātmarūpaṃ nārāyaṇaṃ devamagādhabodham

15.79.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māhe śvarakhaṇḍe kedārakhaṇḍe samudramanthanākhyāne lakṣmīprādurbhāvavarṇanaṃnāmaikādaśo'dhyāyaḥ