Vaishnavakhanda 15
Vaiṣṇavakhaṇḍa 15
- Language
- Sanskrit
Contents
- 15.79 — 1 part
15.1
6
maheśvara uvāca
pratipakṣe caturthyāṃ tu pūjanīyo gaṇādhipaḥ || snātvā śuklatilaiḥ śuddhaiḥ śuklapakṣe sadā nṛbhiḥ
15.2
kṛtvā cāvaśyakaṃ sarvaṃ gaṇeśasyārcanakriyām || prayatnenaiva kurvīta gaṃdhamālyākṣatādibhiḥ
15.3
dhyānamādau prakartavyaṃ gaṇeśasya yathāvidhi || āgamā bahavo jātā gaṇeśasya yathā mama
15.4
bahudhopāsakā yasmāttamaḥsattvarajonvitāḥ || gaṇabhedena tānyeva nāmāni bahudhā'bhavan
15.5
paṃcavakro gaṇādhyakṣo daśabāhutrilocanaḥ || kāṃtasphaṭikasaṃkāśo nīlakaṃṭho gajānanaḥ
15.6
mukhāni tasya paṃcaiva kathayāmi yathātatham
15.7
madhyamaṃ tu mukhaṃ gauraṃ caturdaṃtaṃ trilocanam || śuṃḍādaṃḍamanojñaṃ ca puṣkare modakānvitam
15.8
tathānyatpītavarṇaṃ ca nīlaṃ ca śubhalakṣaṇam || piṃgalaṃ ca tathā śubhraṃ gaṇeśasya śubhānanam
15.9
tathā daśabhujeṣveva hyāyudhāni bravīmi vaḥ || pāśaṃ paraśupadme ca aṃkuśaṃ daṃtameva ca
15.10
akṣamālāṃ lāṃgalaṃ ca musalaṃ varadaṃ tathā || pūrṇaṃ ca modakaiḥ pātraṃ pāṇinā ca viciṃtayet
15.11
laṃbodaraṃ virūpākṣaṃ nivītaṃ mekhalānvitam || yogāsane copaviṣṭaṃ caṃdralekhāṃ
kaśekharam
15.12
dhyānaṃ ca sāttvikaṃ jñeyaṃ rājasaṃ hi nṛṇāmiva || śuddhacāmīkarābhāsaṃ gajānanamalaukikam
15.13
caturbhujaṃ trinayanamekadaṃtaṃ
mahodaram || pāśāṃkuśadharaṃ devaṃ daṃtamodakapātrakam
15.14
nīlaṃ ca tāmasaṃ dhyānamevaṃ trividhamucyate || tataḥ pūjā prakartavyā bhavadbhiḥ śīghrameva ca
15.15
ekaviṃśatidūrvābhirdbhyāṃ nāmnā pṛthakpṛthak || sarvanāmabhirekaiva dīyate gaṇanāyake
15.16
tathaiva nāmabhirdeyā ekaviṃśatimodakāḥ
daśanāmānyahaṃ vakṣye pūjanārthaṃ pṛthakpṛthak
15.17
gaṇādhipa namastestu umāputrāghanāśana || vināyakeśaputreti sarvasiddhipradāyaka
15.18
ekadaṃtebhavakreti tathā mūṣakavāhana || kumāragurave tubhyaṃ pūjanīyaḥ prayatnataḥ
15.19
evamuktā surānsadyaḥ pariṣvajya ca sādaram || viṣṇuṃ guhāśayaṃ
sadyo brahmāṇaṃ ca sadāśivaḥ
15.20
tirodhāna gataḥ sadyaḥ śaṃbhuḥ paramaśobhanaḥ || praṇamya śaṃbhuṃ te sarve gaṇādhyakṣārcane ratāḥ
15.21
tataḥ saṃpūjya
vidhivadgaṇādhyakṣārcane ratāḥ || upacārairanekaiśca dūrvābhiśca pṛthakpṛthak
15.22
saṃtuṣṭo hi gaṇādhyakṣo devānāṃ varado'bhavat || pradakṣiṇaṃ namaskṛtya
taiḥ sarvairabhitoṣitaḥ
15.23
tamoguṇānvitāḥ sarve hyasurā nābhyapūjayan || upahāsaparāste vai devānpratyasurottamāḥ
15.24
pūjayitvā śāṃkariṃ
te punaḥ kṣīrāṇvaṃ yayuḥ || brahmā viṣṇuśca ṛṣayo devadaityāḥ surottamāḥ
15.25
maṃthānaṃ maṃdaraṃ kṛtvā rajjuṃ kṛtvātha vāsukim || mamaṃthuśca tadā devā
viṣṇuṃ kṛtvātha sannidhau
15.26
mathyamāne tadābdhau ca nirgataścaṃdra agrataḥ || pīyūṣapūrṇaḥ sarveṣāṃ devānāṃ kāryasiddhaye
15.27
śaunaka uvāca || || arṇave kiṃ purā caṃdro nikṣiptaḥ kena suvrata || gajādikāni ratnāni kathitāni tvayā purā
15.28
etatsarvaṃ samāsena
ādau kathaya me prabho || jñātvā sarve vayaṃ sūta paścādāvarṇayāmahe
15.29
teṣāṃ tadvacanaṃ śrutvā sūto vākyamupādaade
15.30
caṃdra āpomayo viprā
atriputro guṇānvitaḥ || utpanno hyanasūyāyāṃ brahmaṇoṃ'śātsamudbhavaḥ || rudrasyāṃśāddhi durvāsā viṣṇoraṃśācca dattakaḥ
15.31
kṣīrābdhiṃ mathyamānaṃ
tu dṛṣṭvā caṃdro mudānvitaḥ || kṣīrābdhirapi caṃdraṃ ca dṛṣṭvā so'pyutsuko'bhavat
15.32
praviṣṭaścobhayaprītyā śṛṇvatāṃ bho dvijottamāḥ || caṃdro hyamṛta
pūrṇobhūdabhyato devasannidhau
15.33
dṛṣṭvā ca kāṃtiṃ tvarito'tha caṃdro nīrājito devagaṇaistadānīm || vāditraghoṣaistumulairanekairmṛdaṃgaśaṃkhaiḥ paṭahairanekaiḥ
15.34
namaścakuśca te sarve sasurāsuradānavāḥ || tadā gargaṃ pṛcchamānā balaṃ caṃdrasya tattvataḥ
15.35
gargeṇoktāstadā devāḥ sarveṣāṃ balamadya vai || keṃdrasthānagatāḥ
sarvaṃ bhavatāmuttamā grahāḥ
15.36
caṃdraṃ guruḥ samāyāto budhaścaiva samāgataḥ || ādityaśca tathā śukraḥ śaniraṃgārako mahān
15.37
tasmāccaṃdrabalaṃ
śreṣṭhaṃ bhavatāṃ kāryasiddhaye || gomaṃtasaṃjñakonāma muhūrto'yaṃ jayapradaḥ
15.38
evamāśvāsitā devā gargeṇaiva mahātmanā || mamaṃthurabdhiṃ tvaritā garjamānā
mahāvalāḥ
15.39
dviguṇaṃ balamāpannā mahātmāno dṛḍhavratāḥ || maheśaṃ smaramāṇāste gaṇeśaṃ ca punaḥpunaḥ
15.40
nirmathyamānādudadhergarjamānācca
sarvaśaḥ || nirgatā surabhiḥ sākṣādevānāṃ kāryasiddhaye
15.41
tuṣṭā kapilavarṇā sā ūdhobhāreṇa bhūyasā || taraṃgopari gacchaṃtī śanakaiḥ śanakaistataḥ
15.42
kāmadhenuṃ samāyāṃtīṃ dṛṣṭvā sarve surāsurāḥ || puṣpavarṣeṇa mahatā vavarṣuramitaprabhām
15.43
tadā tūryāṇyanekāni nedurvādyānyanekaśaḥ
ānītā jalamadhyācca saṃvṛtā gośatairapi
15.44
tāsu nīlāśca kṛṣṇāśca kapilāśca kapiṃjalāḥ || babhravaḥ śyāmakā raktā jaṃbūvarṇāśca piṃgalāḥ
ābhiryuktā tadā gobhiḥ surabhiḥ pratyadṛśyata
15.45
asurāsurasaṃvītāṃ kāmadhenuṃ yayā cire || ṛṣayo harṣasaṃyuktā devāndaityāṃśca tatkṣaṇāt
15.46
sarvebhyaścaiva viprebhyo nānāgotrebhya eva ca || surabhīsahitā gāvo dātavyā nātra saṃśayaḥ
15.47
tairyācitāste'tra surāsurāśca daduśca tā gāḥ
śivatoṣaṇāya || taiḥ svīkṛtāstā ṛṣibhiḥ sumaṃgalairmahātmabhiḥ puṇyatamaiḥ surabhyaḥ
15.48
puṇyāhaṃ munibhiḥ sarvaiḥ kāritāste tadā surāḥ
devānāṃ kāryasiddhyarthamasurāṇāṃ kṣayāya ca
15.49
punaḥ sarve susaṃrabdhā mamaṃthuḥ kṣīrasāgaram || mathyamānāttadā tasmādudadheśca tathā'bhavat
15.50
kalpavṛkṣaḥ pārijātaścataḥ saṃtānakastathā || tāndumānekataḥ kṛtvā gandharvanagaropamān || mamaṃthurugraṃ tvaritāḥ punaḥ kṣīrāṇvaṃ budhāḥ
15.51
nirmathyamānādudadherabhavatsūryavarcasam || ratnānāmuttamaṃ ratnaṃ kaustubhākhyaṃ mahāprabham
15.52
svakīyena prakāśena bhāsayaṃtaṃ jagattrayam || ciṃtāmaṇiṃ
puraskṛtya kaustubhaṃ dadyurhi te
15.53
sarve surā dadustaṃ vai kaustubhaṃ viṣṇave tadā || ciṃtāmaṇiṃ tataḥ kṛtvā madhye caiva surāsurāḥ || mamaṃthuḥ
punarevābdhiṃ garjaṃtaste balotkaṭāḥ
15.54
mathyamānāttatastasmādvaiḥ śravāḥ samadbhutam || babhūva aśvo ratnānāṃ punaścairāvato gajaḥ
15.55
tathaiva gajaratnaṃ ca catuḥṣaṣṭyā samanvitam || gajānāṃ pāṃḍurāṇāṃ ca caturdantaṃ madānvitam
15.56
tānsarvānmadhyataḥ kṛtvā punaścaiva mamaṃthire
nirmathyamānādudadhernirgatāni bahūnyatha
15.57
madirā vijayā bhṛṃgī tathā laśunagṛṃjanāḥ || atīva unmādakaro dhattūraḥ puṣkarastathā
15.58
sthāpitā naikapadyena tīre nadanadīpateḥ || punaśca te tatra mahāsurendrā mamaṃthurabdhiṃ surasattamaiḥ saha
15.59
nirmathyamānādudadhestadāsītsā divya
lakṣmīrbhuvanaikanāthā || ānvīkṣikīṃ brahmavido vadaṃti tathā cānye mūlavidyāṃ gṛṇaṃti
15.60
brahmavidyāṃ kecidāhuḥ samarthāḥ kecitsiddhirdṛddhimājñā
mathāśām || yāṃ vaiṣṇavīṃ yoginaḥ kecidāhustathā ca māyāṃ māyino nityayuktāḥ
15.61
vadaṃti sarve kenaisiddhāṃtayuktāṃ yāṃ yogamāyāṃ jñānaśaktyā
nvitā ye
15.62
dṛḍhaśustāṃ mahālakṣmīmāyāṃtīṃ śanakaistadā || gaurāṃ ca yuvatīṃ snigdhāṃ padmakiṃjalkabhūṣaṇām
15.63
susmitāṃ sudvijāṃ śyāmāṃ nava
yauvanabhūṣaṇām || vicitravastrābharaṇaratnānekodyataprabhām
15.64
biṃboṣṭhīṃ sunasāṃ tanvīṃ suthīvāṃ cārulocanām || sumadhyāṃ cārujaghanāṃ bṛhatkaṭitaṭāṃ
tathā
15.65
nānāratnapradīpaiśca nīrājitamukhāṃbujām || cāruprasannavadanāṃ hāranūpuraśobhitām
15.66
mūrdhni priyamāṇena cchatreṇāpi virāji
tām || cāmarairvījyamānāṃ tāṃ gaṃgākallolalohitaiḥ
15.67
pāṃḍuraṃ gajamārūḍhāṃ stūyamānāṃ maharṣibhiḥ || suradrumapuṣpamālāṃ bibhratīṃ mallikāyutām
15.68
karāgre śriyamāṇāṃ tāṃ dṛṣṭvā devāḥ samutsukāḥ || ālokanaparā yāvattāvattāndahaśe hyasau
15.69
devāṃśca dānavāṃścaiva siddhacāraṇapanna
gān || yathā mātā svaputrāṃśca mahālakṣmīstathā satī
15.70
ālokitāstathā devāstayā lakṣmyā śriyānvitāḥ || saṃjātāstatkṣaṇādeva rājya
lakṣaṇalakṣitāḥ || daityāste niḥśrikā jātā ye śriyā'navalokitāḥ
15.71
nirīkṣyamāṇā ca tadā mukundaṃ tamālanīlaṃ sukapolanāsam
vibhrājamānaṃ vapuṣā pareṇa śrīvatsalakṣmaṃ sadayāvalokam
15.72
dṛṣṭvā tadaiva sahasā vanamālayānvitā lakṣmīrgajādavatatāra suvismayaṃtī || kaṃṭhe sasa
rja puruṣasya parasya viṣṇormālāṃ śriyā viracitāṃ bhramarairupetām
15.73
vāmāṃgamāśritya tadā mahātmanaḥ sopāviśattatra samīkṣya tā ubhau
surāḥ sadaityā mudamāpuradbhutāṃ siddhāpsaraḥkiṃnaracāraṇāśca
15.74
sarveṣāmeva lokānāmekapadyena sarvaśaḥ || harṣo mahānabhūttatra lakṣmīnārāyaṇāgame
15.75
lakṣmyā vṛto mahāviṣṇurlakṣmīstenaiva saṃvṛtā || evaṃ parasparaṃ prītyā hyavalokanatatparau
15.76
śaṃkhāśca paṭahāścaiva mṛdaṃgānakagomukhāḥ
bheryaśca jharjharīṇāṃ ca sa śabdastumulo'bhavat
15.77
babhūva gāyakānāṃ ca gāyanaṃ sumahattadā || tatāni vitatānyeva ghanāni suṣirāṇi ca
15.78
evaṃ vādyaprabhedaiśca viṣṇuṃ sarvātmanā harim || atopayansugītajñā gaṃdharvāpsarasāṃ gaṇāḥ
15.79
tathā jagurnāradatuṃburādayo gaṃdharvayakṣāḥ surasiddha
saṃghāḥ || saṃsevamānāḥ paramātmarūpaṃ nārāyaṇaṃ devamagādhabodham
15.79.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māhe śvarakhaṇḍe kedārakhaṇḍe samudramanthanākhyāne lakṣmīprādurbhāvavarṇanaṃnāmaikādaśo'dhyāyaḥ