Vaishnavakhanda 153
Vaiṣṇavakhaṇḍa 153
- Language
- Sanskrit
Contents
- 153.72 — 1 part
153.1
atha dharaṇīdevyai bakulamālikāniveditaśrīnivāsodantaḥ || || dharaṇyuvāca || || kaiṣā brūta varā kanyā yuṣmābhiḥ saṃgatā
kutaḥ || kimarthamāgatā ceha pūjyaiṣā pratibhāti me
153.2
kanyakā ūcuḥ || || eṣā divyāṅganā devī tvayi kāryārthamāgatā || devālaye saṅgateyama
smābhiḥ śivasannidhau
153.3
pṛṣṭāvadacca bhavatīṃ draṣṭumevāgateti vai || śakyā draṣṭuṃ rājagṛhe mayā rājñī sukhena vā
153.4
evaṃ pṛṣṭāstato bhramaḥ sahāsmā
bhiśca gamyatām || vayaṃ tu dharaṇīdāsyo gamiṣyāmo nṛpālayam
153.5
ityukkāsmābhirāyātā tvatsamīpaṃ vasundhare || bhavatyā pṛcchayatāmeṣā kimi
tyāgamanaṃ tava
153.6
śrīvarāha uvāca || || iti tāsāṃ vacaḥ śrutvā tāmapṛcchadvasundharā
153.7
dharaṇyuvāca || || kutastvamāgatā
devi kiṃ vā kāryaṃ mayā tava || brūhi satyaṃ kariṣyāmi tvadāgamanakāraṇam
153.8
bakulamālikovāca || || veṅkaṭādreḥ samāyātā nāmnā baku
lamālikā
153.9
svāmī nārāyaṇo'smākamāste śrīveṃkaṭācale || kadācidcayamāruhya haṃsaśuklaṃ manojavam
153.10
mṛgayārthaṃ gato rājño veṃkaṭādreḥ
samīpataḥ || vanāni vicarankāle śobhane kusumākare
153.11
paśyanmṛgāngajāṃnisahāngavayāñcharabhānrurūn || śukānpārāvatānhaṃsānpatriṇo'nyā
nvanāntare
153.12
gajarājaṃ tatra kaścidyūthapaṃ madavarṣiṇam || kareṇusahitaṃ tuṃgamanvagacchatsurottamaḥ
153.13
atha śrīnivāsoktyā śaṃkhanṛpasya
svāmitīrthe tapaḥkaraṇam || || vanādvanāntaraṃ gatvā nṛpaṃ śaṃkhamupāgamat || tapasyantaṃ bṛhacchaile pratiṣṭhāpya janārdanam
153.14
śrībhūmisahitaṃ nitya
marcayantaṃ ca bhaktitaḥ || śaṃkhanāgabilaṃnāma saraḥ pāvanamuttamam
153.15
tatsarastīramāsādya turaṃgādavaruhya ca || rājaveṣaṃ samāsādya tamapṛccha nṛpotta
mam
153.16
kriyate kiṃ nṛpaśreṣṭha pāde'smincheṣabhūbhṛtaḥ
153.17
śaṃkha uvāca || || ahaṃ haihayadeśīyaḥ putraḥ śvetasya bhūbhṛtaḥ || mahāviṣṇoḥ
prītaye'tra kṛtavānakhilānkṛtūn
153.18
adarśanānmahāviṣṇornirviṇṇo'haṃ nṛpātmaja || tadānīmavadaddivyā vāṇī sarvārttināśinī
153.19
rājannatra bhaviṣyāmi pratyakṣaste vacaḥ śṛṇu || gaccha nārāyaṇādriṃ tvaṃ tapaḥ kurviti māṃ sphuṭam
153.20
tato deśamahaṃ tyaktvā tapasā''rādhayāmyaham
atra devaṃ nṛpācityaṃ pratiṣṭhāpya śriyaḥ patim
153.21
agastyānugrahānnityamarcayāmi vidhānataḥ || iti tasya vacaḥ śrutvā sotprāsaṃ prāha taṃ vibhuḥ
153.22
gaccha nārāyaṇādriṃ tvamasya pāde kimāsyate || āruhyānena mārgeṇa paścime śikhare sthitam
153.23
praṇamya viṣvaksenaṃ tvaṃ bālaṃ
nyagrodhamūlataḥ || svāmipuṣkariṇīṃ gatvā snātvā tīre'tha paścime
153.24
aśvatthaṃ tatra valmīkaṃ drakṣyase nṛpanandana || tayormadhyaṃ
samāsādya tapaḥ kurvityacodayat
153.25
kaściccheto varāho'sminvalmīke carati dhruvam || sa tu puṇyavatāmeva darśanaṃ yāti bhūpate
153.26
śrīvarāha uvāca || || ityādiśya hayārūḍho jagāma mṛgayāṃ vibhuḥ || caranvanādranaṃ subhrūḥ samāsādyāraṇīṃ nadīm
153.27
avaruhya hayāttatra
vicacāra taṭe śubhe || vanāntādāgato vāyuḥ padmakahlāraśītalaḥ || śramāpanayano mandaṃ siṣeve puruṣottamam
153.28
taravaḥ puṣpavarṣāṇi vikirantaḥ
siṣevire || evaṃ sa vicarandevaḥ puṣpabhārānatāṃstarūn
153.29
vicinvangajarājaṃ taṃ puṣpalāvīrdadarśa ha || kanyāḥ suveṣā rucirā megheṣviva
śatahradāḥ
153.30
tāsāṃ madhyagatāṃ tanvīṃ dadarśātimanoharām || lakṣmīsamāṃ hemavarṇāṃ tasyāṃ saktamanā abhūt
153.31
tāṃ gṛdhnurāha tāḥ kanyāḥ
keyamityeva pūruṣaḥ || uktastābhiriyaṃ kanyā viyadrājo mahābela
153.32
idaṃ śrutvā vacastāsāṃ hayamāruhya vegavān || ājagāmāśu bhagavānsvā
layaṃ ruciraṃ girim
153.33
tatra svālayamāsādya svāmipuṣkariṇītaṭe || māmāhūyāvadaddevo halā bakulamālike
153.34
viyadrājapuraṃ gatvā
praviśyāntaḥpuraṃ sakhi || tatpatnīṃ dharaṇīṃ prāpya pṛṣṭvā kuśalameva ca
153.35
yācasva tanayāṃ tasyā rucirāṃ kamalālayām || rājñobhimatamā
jñāya śīghramāgaccha bhāmini
153.36
itthaṃ devena cājñaptā devi tvadrūhamāgatā || yathocitaṃ kuruṣveha rājā maṃtriyutena ca
153.37
atha bakula
mālikoktyā dharaṇyādikṛtavivāhaniścayaḥ || || kanyayā ca vicāryaiva procyatāmuttaraṃ vacaḥ
153.38
śrīvarāha uvāca || || atha tasyā vacaḥ
śrutvā prītā rājñī babhūva ha || āhūyākāśarājaṃ tamupetya kamalālayām
153.39
maṃtrimadhye'vadaddevī vacanaṃ bakulasrajaḥ || śrutvā prīto'vadadrājā
maṃtriṇaḥ sapurohitān
153.40
ākāśarāja uvāca || || kanyā tvayonijā divyā subhagā kamalālayā || arthitā devadevena veṃkaṭādri
nivāsinā
153.41
pūrṇo manoratho me'dya brūta kiṃ saṃmataṃ tuvaḥ || śrutvā maṃtrigaṇāḥ sarve rājo vacanamuttamam
153.42
procuḥ suprītamanaso
viyadrājaṃ mahīpatim || vayaṃ kṛtārthā rājendra kulaṃ sarvonnataṃ bhavet
153.43
bhavatkanyeyamatulā śriyā saha ramiṣyati || dīyatāṃ devadevāya śārṅgiṇe
paramātmane
153.44
ayaṃ vasantaḥ śrīmāṃśca śubhaṃ śīghraṃ vidhīyatām
153.45
atha bṛhaspatyuttyā vivāhalagnasthirīkaraṇam || || āhūya
dhiṣaṇaṃ lagnaṃ vivāhārthaṃ vidhīyatām
153.46
tathāstvityāhvayāmāsa suralokādbṛhaspatim || papraccha kanyāvarayorvivāhārthaṃ nareśvaraḥ
153.47
rājovāca || || kanyāyāṃ janmanakṣatraṃ mṛgaśīrṣamiti smṛtam || devasya śravaṇarkṣantu tayoryogo vicāryatām
153.48
śrutvā'bravītsa dhiṣaṇasta
yoruttaraphalgunī || saṃmatā sukhavṛddhyarthaṃ procyate daivaciṃtakaiḥ
153.49
tayoruttaraphalgunyāṃ vivāhaḥ kriyatāmiti || vaiśākhamāse vidhivatkriyatā
miti so'bravīt
153.50
śrīvarāha uvāca || || rājā tu dhiṣaṇaṃ tatra saṃpūjyātha visṛjya ca || devasya dūtikāmāha gaccha devālayaṃ śubhe
153.51
vaiśākhe devadevāya kalyāṇaṃ vada suvrate || vaivāhikavidhānaṃ tu kṛtvā cāgamyatāmiti
153.52
tato devyāḥ priyakaraṃ śukaṃ dūtaṃ tayā saha
visṛjya vāyuṃ svasutamindrādyānayane'sṛjat
153.53
atha viśvakarmā'dikṛtapurālaṃkārādikramaḥ || || āhūya viśvakarmāṇaṃ purālaṃkārakarmaṇi
niyojayāmāsa so'pi nirmame nimiṣāṃtarāt
153.54
indro'sṛjatpuṣpavṛṣṭiṃ nanṛtuścāpsarogaṇāḥ || dhanado dhanadhānyādyaiḥ pūrayāmāsa veśma tat
153.55
yamastu rogarahitāṃścakāra manujānbhuvi || varuṇo ratnajālāni mauktikādīnyapūrayat
153.56
evaṃ saṃpādya sarvāṇi yayurdevā vṛṣācalam
153.57
atha śukena saha bakulāyāḥ śrīnivāsasamīpe gamanam || || śrīvarāha uvāca || || tataḥ sā hayamāruhya śukena sahitā
yayau || śrīveṃkaṭādrimāsādya devālayasamīpataḥ
153.58
avaruhya turaṃgātsā saśukā'bhyantaraṃ yayau || dṛṣṭvā devaṃ ratnapīṭhe śriyā saha sulocanam
153.59
praṇamya hyavadatprītā kṛtyaṃ tatra kṛtaṃ vibho || māṃgalyavārtāṃ vaktuṃ vai śuka eṣa samāgataḥ
153.60
atha śrīnivāsāya śukāvedita
padmāvatīpariṇayavṛttāntaḥ || || vadeti devenājñaptaḥ śuko natvā tamabravīt || || śuka uvāca || || tvāṃ pratyāha sutā bhūmermāmaṃgīkuru mādhava
153.61
vadāmi tava nāmāni smarāmi tvadpussadā || ghriyante tava cihnāni bhujādyaṃgai ramāpate
153.62
tvadraktānarcayāmīha paṃcasaṃskārasaṃyutān
tvatprītaye hi karmāṇi karomi madhusūdana
153.63
evaṃ sadaivācaraṃtyāḥ pitroranumate mama || kuru prasādaṃ deveśa māmaṃgīkuru mādhava
153.64
iti vijñāpayāmāsa kamalasthā dharāsutā || śukasya vacanaṃ śrutvā supriyaṃ tvātmano hariḥ
153.65
atha padmāvatyāḥ śukadattaśrīnivāsamālā
dhāraṇam || || śrībhagavānuvāca || || kartuṃ kalyāṇamudvāhamāgamiṣyāmi cā'maraiḥ || śuka gaccha vadaivaṃ tāmitthaṃ devo'bravīditi
153.66
śukaḥ
śrutvā devavākyamādāya vanamālikām || devadattāṃ yayau śīghraṃ viyadrājasutāṃ prati
153.67
tulasīmālikāṃ dattvā mṛganābhisugaṃdhinīm
praṇamya devīmavadacchuko devavacaḥ śubham
153.68
śrutvā tanmālikāṃ gṛhya bhūmijā śirasā dadhau || cakre'laṃkāramucitaṃ devāgamanakāṃkṣiṇī
153.69
viyadrājo'pi sānandamindumāhūya sādaram || annaṃ vidhīyatāṃ rājannividhaṃ rasasaṃyutam
153.70
viṣṇornaivedyayogyaṃ yatparamānnaṃ vidhīyatām || devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca narāṇāmapi saṃmatam
153.71
caturvidhaṃ sugandhāḍhyamamṛtāṃśaiḥ sudhākara || evaṃ kṛtvā saṃvidhānaṃ pratīkṣyāgamanaṃ vibhoḥ
153.72
sabhāyāṃ maṃtrisahitaḥ samāsta prītamānasaḥ || putrīmalaṃkṛtāṃ kṛtvā dharaṇīsahito nṛpaḥ
153.72.p1
iti śrīskāṃde mahā purāṇa ekāśītisāhasyāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye dharaṇīvarāhasaṃvāde dharaṇīdevye bakulamālikānivedita śrīnivāsodantakamalālayākalyāṇavidhyādivṛttāṃtavarṇanaṃnāma saptamo'dhyāyaḥ