Vaishnavakhanda 155
Vaiṣṇavakhaṇḍa 155
- Language
- Sanskrit
Contents
- 155.112 — 1 part
155.1
atha vasunāmakaniṣādavṛttāṃtaḥ || || dharaṇyuvāca || || kalau yuge
bhūmidhara kena tvaṃ drakṣyase priya || vimānaṃ kena te deva kāryate'sminmahīdhare
155.2
śrīnivāso'pi kenaiva drakṣyate subhagākṛtiḥ || etadvahi mama
prītyā śrotuṃ kautūhalaṃ vibho
155.3
śrīvarāha uvāca || || vakṣyāmi śṛṇu he devi bhaviṣyadyaddāmi te || asminmahīdhare puṇye niṣādo
vasunāmakaḥ
155.4
śyāmākavanapālo'bhūdbhaktimānpuruṣottame || śyāmākataṃḍulānpakkā madhunā pariṣicya ca
155.5
nivedya devadevāya śrībhūmi
sahitāya ca || evaṃ bhaktimatastasya bhāryā citravatī śubhā
155.6
asūta tanayaṃ bālā vīranāmānamuttamam || vasuḥ putreṇa sahito āryayā pati
bhaktyā
155.7
kasmiṃścidivase putraṃ śyāmākaṃ pālayeti ca || visṛjya patnyā sahito madhvanveṣaṇatatparaḥ
155.8
gato vanāntaraṃ śīghraṃ madhu
cchatradikṣayā || bālaḥ śyāmākapakkāni gṛhītvāgnau nidhāya ca
155.9
piṣṭvā nivedayāmāsa vṛkṣamūle śriyaḥ pateḥ || naivedyaṃ akṣayitvaiva vīrastvāsa
sukhena vai
155.10
tadantare vasuścāpi madhvādāya samāgataḥ || śyāmākānbhakṣitāndṛṣṭvā saṃtarjya sutamātmanaḥ
155.11
khaḍgamādāya taṃ hantuṃ tvarayā
hastamudau
155.12
atha sutahananodyuktaṃ vasuṃ prati bhagavaduktiḥ || || tadvṛkṣasthastadā viṣṇuḥ khaḍgaṃ jagrāha pāṇinā || khaḍgo gṛhītaḥ keneti
paśyanvṛkṣaṃ dadarśa saḥ
155.13
śaṅkhacakragadāpāṇiṃ vṛkṣārūḍhārdhavigraham || muktā vasuśca taṃ khaḍgaṃ praṇamyovāca keśavam
155.14
kimidaṃ devadeveśa
ceṣṭitaṃ kriyate tvayā
155.15
śrībhagavānuvāca || || vaso śṛṇu vaco me tvaṃ putraste bhaktimānmayi || tvatto'pi me priyatamastasmātpratyakṣa
māgataḥ
155.16
asya sarvatra tiṣṭhāmi tava svāmisarastaṭe || iti devavacaḥ śrutvā prītimānabhavadvasuḥ
155.17
etasminneva kāle tu pāṃḍyadeśātsamāga
taḥ || bālyātprabhṛti śūdro'pi viṣṇubhaktisamanvitaḥ
155.18
atha raṃgadāsasya śrīnivāsasevārthaṃ śrīśeṣācalāgamanam || || nārāyaṇapurīṃ prāpya
śrīvarāhaṃ praṇamya ca || tatra śrutvā śrīnivāsaṃ veṃkaṭādrinivāsinam
155.19
svayaṃbhuvaṃ devadevasevitaṃ prayayau tataḥ || suvarṇamukharīṃ prāpya snātvā cottī
ya tattaṭe
155.20
kamalākhye sarasi ca snātvā puṇyapradāyini || tattīravāsinaṃ devaṃ kṛṣṇaṃ rāmeṇa saṃyutam
155.21
namaskṛtya tataḥ prāyādvanaṃ gaja
ghaṭādyutam || śanaiḥ saṃprāpya śeṣādriṃ nirjharaṃ saṃdarśaṃ ha
155.22
tatsamīpaṃ samāsādya kapilāpūjitaṃ śivam || tatpuraścakratīrthaṃ tadagādhaṃ pāpanāśanam
155.23
tatra snātvā tato'gacchadveṃkaṭādriṃ śanaiḥśanaiḥ || ārāḍuṃ gacchatā mārge yukto vekhānasena ca
155.24
raṃgadāsastvāruroha bālo dvādaśavārṣikaḥ || svāmipuṣkariṇīṃ prāpya snātvā bhaktisamanvitaḥ
155.26
vaikhānasena muninā gopīnāthena pūjitam || vanamadhye tarormūle svāmipuṣkāriṇītaṭe
25||tiṣṭhantaṃ puṇḍarīkākṣaṃ śrībhūmisahitaṃ harim || ākāśasthaṃ saṃdadarśa pītanīlākṛtiṃ śubham
155.27
pārśvasthaśaṃkhacakrābhyāṃ gadāsibhyāṃ niṣevitam || pakṣau vistārya cākāśe devamūrdhni vitānavat
155.28
sthitaṃ ca garuḍeśānaṃ paścācchārṅgaṃ śaraṃ tathā
155.29
atha śrīnivāsārthaṃ raṃgadāsakṛtadivyo
dhyānamaṇḍapādinirmāṇāni || || evaṃ dṛṣṭvā śrīnivāsaṃ vismito raṃgadāsakaḥ || asya devasya cārāmaṃ kariṣyāmītyacintayat
155.30
niścitya manasā sarvaṃ tarumūle'vasatsudhīḥ || kṛtvā vaikhānasādriṣṇornaivedyaṃ ca dinedine
155.31
śanaiśchittvā vanaṃ ghoraṃ vṛkṣāṃściccheda pārśvagān || āsthānacihnāṃ devasya ramāyāścampakaṃ tarum
155.32
devājñapto varjayitvā tābubhau devasevitau || devasya parito bhūmau śilākuḍayaṃ tadākarot
155.33
tatkuḍyasyaiva
paritaḥ puṣpārāmāṃścakāra ha || mallikākaravīrābjakundamaṃdāramālatīḥ
155.34
tulasīcampakānāṃ tu vanānyeva cakāra ha || khanitvā tatra kūpaṃ tu vardhayaṃstajjalairvanam
155.35
ārāmapuṣpāṇyādāya svayaṃ dāmānyathākarot || vicitrāṇi tadā baddhvā pūjakasya kare dadau
155.36
ādāya pūjakastāni skandhe mūrdhni vavandha ca || śrīnivāsasya devasya śrībhūmisahitasya ca
155.37
evaṃ devasya kaiṃkaryaṃ kurvaṃstasthāvudāradhīḥ || tasyaivaṃ vartamānasya samā svā saptatergatāḥ
155.38
kurvāṇe puṣpāvacayaṃ raṃgadāse mahātmani
155.39
atha raṃgadāsasya gandharvakrīḍādarśanena bhagavatkaiṃkaryavismṛtiḥ
ārāme sarasi snātuṃ gandharvaḥ kaścidāyayau || gandharvarājakanyābhistaruṇībhiḥ samanvitaḥ
155.40
jalakrīḍāṃ karoti sma divi sthāpya vimānakam || surūpābhiśca sahitaṃ krīḍantaṃ kamalākare
155.41
paśyañchrīraṃgadāso'yaṃ vyasmaranmālyasañcayam || jitendriyo'pi tatkrīḍāṃ paśyannetraiḥ sasarja ha
155.42
paśyatastasya sarasaḥ samuttīrya manoharam || divyavastrāṇi cācchādya kāntābhiḥ saha sasmitam
155.43
adhiruhya vimānaṃ tu yayau sa dhanadālayam || gate gandharvarāje tu raṃgadāso vimohitaḥ
155.44
tyaktvā ca tāni mālyāni snātvā sarasi lajjitaḥ || punarāhṛtya puṣpāṇi śanairdevālayaṃ yayau
155.45
vaikhānasastu taṃ dṛṣṭvā pūjākālamatītya ca
āgataṃ kimiti prāha sakhe'tikramya cāgataḥ
155.46
na baddhā mālikāścāpi tvayā''rāme ca kiṃ kṛtam
155.47
śrīvarāha uvāca || || itthaṃ pṛṣṭo raṃgadāso nāvadacchajjayā tataḥ || lajjitaṃ raṃgadāsaṃ taṃ provāca madhusūdanaḥ
155.48
atha svarūpānu
sandhānena lajjitaṃ raṃgadāsaṃ prati śrīnivāsavacanam || || śrībhagavānuvāca || || lajjayā kiṃ raṃgadāsa mayā tvaṃ mohito hyasi || tvaṃ tāvajji
takāmo'si dhīro bhava mahāmate
155.49
gandharvarājavadrājā bhavitāsi mahītale || tatra bhuktvā mahābhogānbhaktimānmayi sarvadā
155.50
prākāraṃ ca vimānaṃ ca kārayiṣyasi me tadā || tatra muktiṃ pradāsyāmi prītyā paramayā yutaḥ
155.51
atraiva kuru sevāṃ tvamāśarīravimokṣaṇāt
madbhaktānāṃ sakāmānāmevaṃ muktirbhaviṣyati
155.52
ityuktvā bhagavānviṣṇuḥ punarnovāca kiṃcana || śrutvā tadraṃgadāso'pi cakārārāmamuttamam
155.53
atha toṇḍamānnāmakanṛpavṛttāntaḥ || || sāgraṃ śatābdaṃ sevitvā gataḥ svargamamandadhīḥ || jātaḥ somakule tuṃge toṇḍamāniti
viśrutaḥ
155.54
suvīratanayo vīro nandinīgarbhasaṃbhavaḥ || sa paṃcavarṣāduddhūtaviṣṇubhaktiḥ svayaṃ sudhīḥ || sauśīlyaśauryavīryādiguṇānāmā
karo mahān
155.55
pāṇḍyasya tanayāṃ padmāmupayeme manoharām || tato rājā śataṃ kanyā nānādeśyāḥ svayaṃvarāḥ
155.56
reme devendravadbhūmau
nārāyaṇapure vasan || anujñāṃ prāpya pitṛtaḥ putraḥ paṃcāsyavikramaḥ
155.57
uddiśya mṛgayāṃ vīro veṅkaṭādreḥ samīpataḥ
155.58
atha toṇḍamānnṛ
pasya mṛgayārthaṃ śrīśeṣācalagamanam || || pādacāreṇa vicaranparivāraiḥ samanvitaḥ || madadhārāṃ vimuṃcataṃ dadarśa gajayūthapam
155.59
taṃ dṛṣṭvā
vismito bhūtvā grahītuṃ tamanudrutaḥ || suvarṇamukharīṃ tīrtvā brahmāṣa śukamuttamam
155.60
namaskṛtyābhyanujñātastato'gacchadvanādvanam || dadarśa
reṇukāṃ devīṃ valmīkākārasaṃsthitām
155.61
iṣṭadāmiṣṭabhaktānāṃ divyārāmanivāsinīm || parivāraiḥ sadopetāṃ pūjitāṃ tridaśairapi
155.62
toṇḍamānapi tāṃ natvā tataḥ paścānmukho yayau
155.63
atha śrīnivāsasamīpasthapaṃcavarṇaśukavṛttāntaḥ || || paṃcavarṇaṃ śukaṃ dṛṣṭvā taṃ jighṛkṣuranu
drutaḥ || sa vadanśrīnivāseti giriṃ śīghrataraṃ yayau
155.64
anudravansa rājāpi girirājaṃ samāruhat || darīśca vividhāḥ paśyaṃśchakharāṇi samaṃtataḥ
155.65
śukamanveṣamāṇo'sau śyāmākavanameyivān || tamaddṛṣṭvā śukavaraṃ vanapālaṃ dadarśa ha
155.13-2
taṃ tu rājānamāyāṃtaṃ pratyudgacchansa satvaraḥ
155.66
praṇamya vinayopetaḥ kṛtāñjalipuṭaḥ sthitaḥ
155.67
toṇḍamānapi saṃpūjya taṃ papraccha vanecaram || paṃcavarṇaḥ śukaḥ kaściddṛṣścātrāgatastvayā
155.68
śrīnivāseti ca vadanka gato'sau vanecara
155.69
vanecara uvāca || || sa paṃcavarṇo rājendra śrīnivāsapriyaḥ sadā || pārśvavartī sadā
tasya śrībhūmibhyāṃ vivardhitaḥ
155.70
svāmipuṣkariṇītīre sadāste devasannidhau || grahītuṃ sa śukaḥ śrīmānna tu kenāpi śakyate
155.71
vihatya svecchayā nityamasmingirivare śubhe || dināṃte devamāsādya tatsamīpe vasatyayam
155.72
taṃ devamārādhayituṃ gamiṣyāmi nṛpātmaja || viś
myatāṃ vṛkṣamūle yāvadāgamanaṃ mama
155.73
putreṇānena sahito vihara tvaṃ yathāsukham
155.74
rājovāca || || tvayā sahāgamiṣyāmi draṣṭuṃ
devaṃ janārdanam || tvaṃ me darśaya deveśaṃ veṃkaṭādrinivāsinam
155.75
tasya rājño vacaḥ śrutvā śyāmākaṃ madhumiśritam || cūtapatrapuṭe kṣiptvā
rājā saha yayau harim
155.76
atha toṇḍamānnṛpasya niṣādena saha śrīnivāsasamīpāgamanam || || gatvā sudūramadhvānaṃ paśyantau tau śilāta
lam || muhūrtādeva saṃprāptau svāmipuṣkariṇīṃ śubhām
155.77
snātvā tatra vidhānena rājā saha niṣādapaḥ || darśayāmāsa deveśaṃ rājastasya mahātmanaḥ
155.78
svāmipuṣkariṇītīre sthitaṃ śrīvṛkṣamūlake || atasīpuṣpasaṃkāśamaṃbujāyatalocanam
155.79
caturbhujamudārāṅgamīṣatsmitamukhāṃbujam
divyapītāṃbaradharaṃ kirīṭakaṭakojjvalam
155.80
pārśvasthābhyāṃ surūpābhyāṃ śrībhūmibhyāṃ samanvitam || paritaḥ śaṃkhacakrāsigadāśārṅgeṣusevitam
155.81
anyairdivyāyudhaiścāpi divyamālyairniṣevitam || skandenārādhyamānaṃ taṃ trisandhyaṃ puruṣottamam
155.82
valmīkagūḍhapādāñjamājānupuruṣo
ttamam || tato dṛṣṭvā mudā devaṃ praṇematurubhau tadā
155.83
rājā tu prāṃjalirbhūtvā vismayotkullalocanaḥ || ānaṃdalaharīṃ prāpya na prājñāyata kiṃcana
155.84
niṣādo'pi nivedyaiva śyāmākaṃ madhumiśritam || rājñe tadardhaṃ dattvaiva śiṣṭārdhaṃ bhuktavānsvayam
155.85
pītvā puṣkariṇītoyaṃ tena rājñā
samanvitaḥ || sa punaḥ śyāmakavane puṇyāṃ parṇakuṭīṃ yayau
155.86
uṣitvā caikarātraṃ tu prātarutthāya bhūmipaḥ || svasainyena samāyukto nivṛttaḥ svapuraṃ
yayau
155.87
atha toṇḍamānnṛpaṃ prati reṇukoktiḥ || || punardevīvanaṃ gatvā hayādavatatāra ha || caitraśuddhanavamyāṃ tu pūjayāmāsa reṇukām
155.88
haviṣyaṃ paramānnaṃ ca sopaskaramanekaśaḥ || paśūpahārasahitaṃ dhūpadīpasamanvitam
155.89
surāghaṭīśataṃ dattvā jātīkesaravāsitam || evaṃ saṃpūjitā
devī prītā rājñe varaṃ dadau
155.90
āviṣṭaḥ puruṣaḥ kaścidavadannṛpasattamam || śṛṇu rājanbhaviṣyaṃ te rājyaṃ nihatakaṃṭakam
155.91
rājaṃstaveva
nāmnātra rājadhānī bhaviṣyati || matsamīpe mahārāja ciraṃ rājyaṃ kariṣyasi
155.92
devadevaprasādaśca bhaviṣyati tavānagha || iti dattvā varaṃ
tasmā āviṣṭaḥ prakṛtiṃ yayau
155.93
tato labdhavaro rājā yayau śukramuniṃ punaḥ
155.94
atha śukavarṇitapadmasarovaramāhātmyam
abhi
vādya muniṃ tena pūjito mudito'bhavat || māhātmyaṃ saraso brūhi kamalākṣyasya me mune
155.95
śrīśuka uvāca
purā durvāsasaḥ śāpād
vatīrṇā surālayāt || padmā padmākṣadayitā viṣṇunā sahitā nṛpa
155.96
saraḥ kāṃcanapadmābyamidaṃ prāpya maheśvarī || tapaścakāra varṣāṇāṃ divyā
nāmayutaṃ ramā
155.97
tato devā vicinvantaḥ śriyaṃ viṣṇusamanvitām || puraṃdareṇa saṃyuktā rājannasminsarovare
155.98
sthitāṃ
suvarṇakamale puṇḍarīkākṣasaṃyutām || dṛṣṭvā prītisamāyuktāḥ praṇamyāṃbujadhāriṇīm || kṛtāñjalipuṭāḥ sendrāstuṣṭuvurlokamātaram
155.99
atha devādikṛtaśrīlakṣmīstutiḥ
devā ūcuḥ
namaḥ śriyai lokadhātryai brahmamātre namonamaḥ || namaste padma
netrāyai padmamukhyai namonamaḥ
155.100
prasannamukhapadmāye padmakāntyai namonamaḥ || namo bilvavanasthāyai viṣṇupatnyai namonamaḥ
155.101
vici
trakṣaumadhāriṇyai pṛthuśroṇyai namonamaḥ || pakvabilvaphalāpīnatuṃgastanyai namonamaḥ
155.102
suraktapadmapatrābhakarapādatale śubhe || suratnāṃgadakeyūra
kāṃcīnūpuraśobhite || yakṣakardamasaṃliptasarvāṃge kaṭakojvale
155.103
māṃgalyābharaṇaiścitrairmuktāhārairvibhūṣite || tāṭaṃkairavataṃsaiśca śobhamānamukhāṃ
buje
155.104
padmahaste namastubhyaṃ prasīda harivallabhe || ṛgyajuḥsāmarūpāyai vidyāyai te namonamaḥ
155.105
prasīdāsmānkṛpāhaṣṭipātairālo
kayābdhije || ye dṛṣṭāste tvayā brahmarudreṃdratvaṃ samāpnuyuḥ
155.106
atha iṃdrādīnprati stutiprasannalakṣmīvacanam
śrīśuka uvāca
iti stutā tadā daivairviṣṇuvakṣaḥsthalālayā || viṣṇunā saha saṃdṛśyā ramā prītāvadatsurān
155.107
śrīruvāca
surārīnsahasā hatvā
svapadāni gamiṣyatha || ye sthānahīnāḥ svasthānādbhraṃśitā ye narā bhuvi
155.108
te māmanena stotreṇa stutvā sthānamavāpnuyuḥ || akhaṃḍairbilva
patrairmāmarcayaṃti narā bhuvi
155.109
stotreṇānena ye devā narā yuṣmatkṛtena vai || dharmārthakāmamokṣāṇāmākarāste bhavanti ve
155.110
idaṃ padma
saro devā ye kecana narā bhuvi || prāpya jñānaṃ kariṣyanti māṃ stutvā viṣṇuvallabhām
155.111
te'pi śriyaṃ dīrghamāyurvidyāṃ putrānsuvarcasaḥ
labdhvā bhogāṃśca bhuktā'nte narā mokṣamavāpnuyuḥ
155.112
iti dattvā varaṃ devī devena saha viṣṇunā || āruhya garuḍeśānaṃ vaikuṇṭhasthānamāyayau
155.112.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye dharaṇīvarāhasaṃvāde vasu nāmakaniṣādavṛttāntapadmasaromāhātmyādivarṇanaṃnāma navamo'dhyāyaḥ