Pramāṇa · Search · About · API

Vaishnavakhanda 157

Vaiṣṇavakhaṇḍa 157

Language
Sanskrit

Contents

157.1

cha
śrīsūta uvāca || || atha kāśyapasya svāmipuṣkariṇīsnānena mahāpātakanāśaḥ || || athātaḥ saṃpravakṣyāmi svāmipuṣkariṇīṃ śubhām
lakṣīkṛtya kathāmekāṃ pavitrāṃ dvijasattamāḥ

157.2

kāśyapākhyo dvijaḥ pūrvamasmiṃstīrthavare śubhe || snātvātimahataḥ pāpādvimukto narakapradāt

157.3

etannaḥ śraddadhānānāṃ
ṛṣaya ūcuḥ || || mune kāśyapanāmāsāvakarotkiṃ hi pātakam || snātvā tīrthavare hyatra yasmānmukto'bhavatkṣaṇāt

157.4

etannaḥ śraddadhānānāṃ
brūhi sūta kṛpābalāt || tvadvaco'mṛtatṛptānāṃ na pipāsāpi vidyate

157.5

śrīsūta uvāca || || śrīsvāmipuṣkariṇyāśca māhātmyaprati
pādakam || itihāsaṃ pravakṣyāmi paṭhatāṃ pāpanāśanam

157.6

atha parīkṣidvṛttāntaḥ || || abhimanyusuto rājā parīkṣitnāma nāmataḥ
adhyāsta hāstinapuraṃ pālayandharmato mahīm

157.7

sa rājā jātu vipine cacāra mṛgayārataḥ || ṣaṣṭivarṣavayā bhūpaḥ kṣuttṛṣṇāparipīḍitaḥ

157.8

naṣṭamekaṃ sa vipine mārgayanmṛgamādarāt || dhyānārūḍhaṃ muniṃ dṛṣṭvā prāha bhūpālakottamaḥ

157.9

mayā bāṇena vipine mṛgo viddho'dhunā
mune || dṛṣṭaḥ sa kiṃ tvayā viddhanviddhuto bhayakātaraḥ

157.10

samādhiniṣṭho maunitvānna kiṃcidapi so'bravīt || tato dhanuraṭanyā sa skandhe
tasya mahāmuneḥ

157.11

nidhāya mṛtasarpaṃ tu kupitaḥ svapuraṃ yayau || munestasya sutaḥ kaścicchṛṃgīnāma babhūva vai

157.12

sakhā tasya kṛśā
nyo'bhūcchṛṃgiṇo dvijasattamaḥ || sakhāyaṃ śṛṃgiṇaṃ prāha kṛśākhyaḥ sa sakhā tataḥ

157.13

pitā tava mṛtaṃ sarpaṃ skandhena vahate'dhunā || mā
bhūddarpastava sakhe mā kudhyastvamidaṃ vṛthā

157.14

so'bhavatkupitaḥ śṛṃgī ditsuḥ śāpaṃ nṛpāya vai || mattāteṃ śavasarpaṃ yo nyastavānmūḍhacetanaḥ

157.15

sa saptarātrānniścayatāṃ saṃdṛṣṭastakṣakāhinā || śaśāpaivaṃ munisutaḥ saubhadreyaṃ parīkṣitam

157.16

śamīkākhyaḥ pitā tasya śataṃ śrutvā
sutena tam || nṛpaṃ provāca tanayaṃ śrṛṅgiṇaṃ munipuṃgavaḥ

157.17

rakṣakaṃ sarvalokānāṃ nṛpaṃ kiṃ śaktavānasi || arājake vayaṃ loke sthāsyāmaḥ
kathamañjasā

157.18

krodhena pātakaṃ bhūyādyayā prāpyate sukham || yaḥ samutpāditaṃ kopaṃ kṣamayaiva nirasyati

157.19

iha loke paratrāsāvatyaṃtaṃ
sukhamaśnute || kṣamāyuktā hi puruṣā labhaṃte śreya uttamam

157.20

tataḥ śamīkaḥ svaṃ śiṣyaṃ prāha gauramukhābhidham || bho gauramukha gatvā tvaṃ vada
bhūpaṃ parīkṣitam

157.21

imaṃ śāpaṃ matsutoktaṃ takṣakādhipadaṃśanam || punarāyāhi śīghraṃ tvaṃ matsamīpaṃ mahāmate

157.22

evamuktaḥ śamīkena yayau
gauramukho nṛpam || sametya cābravīdbhūpaṃ saubhadreyaṃ parīkṣitam

157.23

dṛṣṭvā sarpaṃ pituḥ skandhe tvayā vinihitaṃ mṛtam || śamīkasya sutaḥ
śṛṅgī śaśāpa tvāṃ ruṣānvitaḥ

157.24

etadinātsaptame'hni takṣakeṇa mahāhinā || daṣṭo viṣāgninā dagdho bhūyādāśvabhimanyujaḥ

157.25

evaṃ
śaśāpa tvāṃ rājanchṛṃgī tasya muneḥ sutaḥ || etadrukaṃ pitā tasya prāhiṇonmāṃ tvadantikam

157.26

itīrayitvā taṃ bhūpamāśu gauramukho yayau
gate gauramukhe paścādrājā śokaparāyaṇaḥ

157.27

abhraṃlihamathottuṅgamekastaṃbhaṃ suvistṛtam || madhyegaṅgaṃ vyatanuta maṇḍapaṃ nṛpapuṅgavaḥ

157.28

mahāgāruḍamantrajñairoṣadhijñaiścikitsakaiḥ || takṣakasya viṣaṃ hantuṃ yatnaṃ kurvansamāhitaḥ

157.29

anekadevabrahmarṣirājarṣipravarānvitaḥ || āste tasminnṛpastuṅge maṇḍape viṣṇubhaktimān

157.30

tasminnavasare vipraḥ kāśyapo māntrikottamaḥ || rājānaṃ rakṣituṃ prāyāttakṣakasya mahāviṣāt

157.31

saptame'hani viprendro daridro dhanakāmukaḥ || atrāṃtare takṣako'pi viprarūpī samāyayau

157.32

madhyemārgaṃ vilokyātha kāśyapaṃ pratya bhāṣata || brāhmaṇa tvaṃ kutra yāsi vada me'dya mahāmune

157.33

iti pṛṣṭastadā'vādītkāśyapastakṣakaṃ dvijaḥ || parīkṣitaṃ mahārājaṃ takṣako'dya viṣā
jhinā

157.34

dhakṣyate taṃ śamayituṃ tatsamīpamupaimyaham || ityuktaḥ sa ca taṃ vipraṃ takṣakaḥ punarabravīt

157.35

takṣako'haṃ dvijaśreṣṭha mayā daṣṭaścikitsitum || na śakyo'daśatenā'pi mahāmantrāyutairapi

157.36

cikitsituṃ cenmaddaṣṭaṃ śaktirasti tavādhunā || anekayojanocchrāyaṃ daśāmyunnīvaya drumam

157.37

tato bhavānsamartho hītyevaṃ me bhāti he dvija || itīrayitvā taṃ vṛkṣamadaśattakṣakastadā

157.38

abhavadbhasmasātso'pi vṛkṣotyantasamucchritaḥ || pūrvameva naraḥ kaścittaṃ vṛkṣamadhirūḍhavān

157.39

takṣakasya viṣolkābhiḥ so'pi dagdho'bhavattadā || tannaraṃ na vijajñāte tau ca kāśyapatakṣakau

157.40

kāśyapaḥ pratijajñe'tha takṣakasyāpi śṛṇvataḥ || manmantraśaktiṃ paśyantu sarve viprādayo'dhunā

157.41

itīrayitvā taṃ vṛkṣaṃ bhasmībhūtaṃ viṣāgninā || ājīvayanmantraśaktyā kāśyapo māntrikottamaḥ

157.42

sa narastena vṛkṣeṇa sākamujjīvito'bhavat || athābravīttakṣakastaṃ kāśyapaṃ mantrakovidam

157.43

yathā na munivāṅmithyā bhavedevaṃ kuru dvija || yatte rājā dhanaṃ dadyāttato'pi dviguṇaṃ dhanam

157.44

dadāmyahaṃ nivartasva śīghrameva dvijottama || ityuktānargharatnāni tasmai dattvā sa takṣakaḥ

157.45

nyavartayatkāśyapaṃ taṃ brāhmaṇaṃ mantrakovidam || alpādhupaṃ nṛpaṃ matvā jñānadṛṣṭyā sa kāśyapaḥ

157.46

svāśramaṃ prayayau tūrṇīṃ labdharatnaśca takṣakāt || so'bravīttakṣakaḥ sarpānsarvānāhūya tatkṣaṇe

157.47

yūyaṃ taṃ nṛpatiṃ prāpya munīnāṃ veṣadhāriṇaḥ || upahāraphalānyāśu prayacchata parīkṣite

157.48

tathetyuktvā sarvasarpā daddū rājñe phalānyamī || takṣako'pi tathā tatra kasmiṃścidbadarīphale

157.49

kṛmiveṣadharo bhūtvā vyatiṣṭhadśituṃ nṛpam || atha rājā pradattāni sarvairbrāhmaṇarūpakaiḥ

157.50

parīkṣinmantrivṛddhebhyo dattvā sarvaphalānyapi

157.51

kautūhalena jagrāha sthūlamekaṃ kare phalam || tasminnavasare sūryo'pyastācalamagāhata

157.52

mithyā ṛṣivaco mā bhūditi tatratyamānavāḥ || anyo'nyamabadansarve brāhmaṇāśca nṛpāstadā

157.53

evaṃ vadatsu sarveṣu phale tasminnadṛśyata || sādhu raktaḥ kṛmiḥ sarvaiṃ rājñā cāpi parīkṣitā

157.54

ayaṃ kiṃ māṃ daśedadya kṛmirityuktavānnṛpaḥ || nidadhe tatphalaṃ kaṇṭhe sakṛmi dvijasattamāḥ

157.55

takṣako'sminsthitaḥ kaṇṭhe kṛmirūpī phale tadā || nirgatya tatphalādāśu nṛpadehamaveṣṭayat

157.56

takṣakāveṣṭite bhūpe pārśvasthā dudruvurbhayāt || anantaraṃ nṛpo viprāstakṣakasya viṣāgninā

157.57

dagdho bhūdrasmasādāśu saprāsādo balīyasā || kṛtvaurdhvadehikaṃ tasya nṛpasya sapurohitāḥ

157.58

saṃtriṇastatsutaṃ rājye janamejayanāmakam || rājānamabhyaṣiñcanve jagadrakṣaṇavāñchayā

157.59

takṣakādrakṣituṃ bhūpamāyātaḥ kāśyapābhidhaḥ || yo brāhmaṇo muniśreṣṭhaḥ sa sarvairnindito janaiḥ

157.60

babhrāma sakalāndeśāñjiccheṣṭaḥ sarvaiśca dūṣitaḥ || avasthānaṃ na lebhe sa grāme vāpyāśrame'pi vā

157.61

yānyāndeśānasau yātastatra tatra mahājanaiḥ
tattaddeśānnirastaḥ sañchākalyaṃ śaraṇaṃ yayau

157.62

praṇamya śākalyamuniṃ kāśyapo nindito janaiḥ || idaṃ vijñāpayāmāsa śākalyāya mahātmane

157.63

kāśyapa uvāca || || bhagavansarvadharmajña śākalya harivallabha || munayo brāhmaṇāścānye māṃ nindaṃti suhṛjjanāḥ

157.64

nāsyāhaṃ kāraṇaṃ
jāne kiṃ māṃ nindaṃti mānavāḥ || brahmahatyā surāpānaṃ gurustrīgamanaṃ tathā

157.65

steyaṃ saṃsargadoṣo vā mayā nācaritaṃ kacit || anyānyapi ca
pāpāni na kṛtāni mayā mune

157.66

tathāpi nindaṃti janā vṛthā māṃ bāndhavādayaḥ || jānāsi cettvaṃ śākalya mayā doṣaṃ kṛtaṃ vada

157.67

utko'tha kāśyapenaiva śākalyākhyo mahāmuniḥ || kṣaṇaṃ dhyātvā babhāṣe taṃ kāśyapaṃ dvijasattamāḥ

157.68

atha śāka
lyoktadharmāḥ || || śākalya uvāca || || parīkṣitaṃ mahārājaṃ takṣakādrakṣituṃ bhavān || āyāsīdardhamārge tu takṣakeṇa nivāritaḥ

157.69

cikitsituṃ samartho'pi viṣarogādipīḍitam || yo na rakṣati lokesmiṃstamāhurbrahmaghātakam

157.70

krodhātkāmādbhayāllobhānmātsaryā
nmohato'pi vā || yo na rakṣati vipreṃdra viṣarogāturaṃ naram

157.71

brahmahā ca surāpī vā steyī ca gurutalpagaḥ || saṃsargadoṣaduṣṭaśca nāpi tasya
viniṣkṛtiḥ

157.72

kanyāvikrayiṇaścāpi hayavikrayiṇastathā || kṛtaghnasyāpi śāstreṣu prāyaścittaṃ tu vidyate

157.73

viṣarogāturaṃ
yastu samartho'pi na rakṣati || na tasya niṣkṛtiḥ proktā prāyaścittāyutairapi

157.74

na tena saha paṅktau ca bhuñjīta sukṛtī janaḥ || na tena saha
bhāṣeta na paśyettaṃ naraṃ kacit

157.75

tatsaṃbhāṣaṇamātreṇa mahāpātakabhāgbhavet || parīkṣitsa mahārājaḥ puṇyaślokaśca dhārmikaḥ

157.76

viṣṇubhakto mahāyogī cāturvarṇyasya rakṣitā || vyāsaputrāddharikathāṃ śrutavānbhaktipūrvakam

157.77

arakṣitvā nṛpaṃ taṃ tu vacasā takṣakasya yat
nivṛttastena viprendrairbāndhavairapi dūṣyase

157.78

sa parīkṣinmahārājo yadyapi kṣaṇajīvitaḥ || tathāpi yāvanmaraṇaṃ budhaiḥ kāryaṃ cikitsitam

157.79

yāvatkaṇṭhagatāḥ prāṇā mumūrṣormānavasya hi || tāvaccikitsā kartavyā kālasya kuṭilā gatiḥ

157.80

iti prāhuḥ purā ślokaṃ bhiṣagvidyāgdhi
pāragāḥ || tataścikitsāśakto'pi yasmādakṛtabheṣajaḥ

157.81

ardhamārganivṛttaśca tena tvaṃ garhito hyasi || śākalyenaivamuditaḥ kāśyapaḥ pratya
bhāṣata

157.82

kāśyapa uvāca || || mamaitaddoṣaśāntyarthamupāyaṃ vada suvrata || yena māṃ pratigṛhnīyurbāndhavāḥ sahṛjjanāḥ

157.83

kṛpāṃ mayi kuruṣva tvaṃ śākalya harivallabha || kāśyapenaivamuktastu śākalyo'pi munīśvaraḥ

157.84

kṣaṇaṃ dhyātvā jagādaivaṃ
kāśyapaṃ kṛpayā tadā

157.85

śākalya uvāca || || asya pāpasya śāntyarthamupāyaṃ pravadāmi te || tatkartavyaṃ
tvayā śīghraṃ vilambaṃ mā kṛthā dvija

157.86

suvarṇamukharītīre lakṣmīpatinivāsabhūḥ || veṃkaṭādririti khyātaḥ sarvalokeṣu pūjitaḥ

157.87

tasmin
ṛṣeṣagirau puṇye surāsuranamaskṛte || brahmahatyāsurāpānasvarṇasteyādināśake

157.88

svāmipuṣkariṇī ceti sarvapāpāpanodinī || uttare śrīni
vāsasya vartate maṃgalapradā

157.89

taṃ gatvā veṃkaṭaṃ śailaṃ svāmipuṣkariṇīṃ śubhām || snātvā saṃkalpapūrvaṃ tu varāhasvāminaṃ harim

157.90

sevitvā paścime tīre nirgatya harimandiram || gatvā tatra vidhānena svarṇācalanivāsinam

157.91

śrīnivāsaṃ paraṃ devaṃ bhaktānāmabhayapradam
śaṅkhacakradharaṃ devaṃ vanamālāvibhūṣitam

157.92

dṛṣṭvā nirdhūtapāpo'si saṃśayaṃ mā kṛthā dvija || śākalyenaivamuktastu kāśyapo munipuṃgavaḥ

157.93

gatvā veṃkaṭaśailendraṃ surāsuranamaskṛtam || puṣkariṇyāṃ śubhāyāṃ tu snāto niyamapūrvakam

157.94

svastho'bhūtkāśyapo vipro bhiṣagvidyābdhi
pāragaḥ || sarve baṃdhujanā viprāḥ kāśyapaṃ brāhmaṇottamam

157.95

pūjayitvā vidhānena pūjyo'si na ca saṃśayaḥ || evaṃ vaḥ kathitaṃ viprā veṃkaṭā
calavaibhavam

157.96

yaḥ śṛṇoti naro bhaktyā viṣṇuloke mahīyate

157.96.p1

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ sahitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṃḍe śrīveṃkaṭācalasthasvāmipuṣkariṇīmāhātmye kāśyapadoṣanivṛttirnāmaikādaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (3)