Vaishnavakhanda 159
Vaiṣṇavakhaṇḍa 159
- Language
- Sanskrit
Contents
- 159.64 — 1 part
159.1
atha dharmaguptacaritravarṇanam || || śrīsūta uvāca || || bhūyopi saṃpra
vakṣyāmi svāmitīrthasya vaibhavam || yuṣmākamādareṇāhaṃ naimiṣāraṇyavāsinaḥ
159.2
nandonāma mahārājaḥ somavaṃśasamudbhavaḥ || dharmeṇa pālyā
māsa sāgarāntāṃ dharāmimām
159.3
tasya putraḥ samabhavaddharmagupta iti smṛtaḥ || rājyarakṣādhuraṃ nando nijaputre nidhāya saḥ
159.4
jiteṃdriyo jitā
hāraḥ praviveśa tapovanam || tāte tapovanaṃ yāte dharmaguptābhidho nṛpaḥ
159.5
medinīṃ pālayāmāsa dharmajño nītitatparaḥ || īje bahuvidhairyajñairdevānindra
purogamān
159.6
brāhmaṇānāṃ dadau vittaṃ kṣetrāṇi ca bahūni saḥ || sarve svadharmaniratāstasminnājani śāsati
159.7
kadācinnābhavanpīḍāstasmiṃ
śvorādisaṃbhavāḥ || kadāciddharmagupto'yamāruhya turagottamam
159.8
vanaṃ viveśa viprendrā mṛgayārasakautukī || tamālatālahintālakurabākuladiḍmukhe
159.9
vicacāra vane tasminsiṃhavyāghrabhayānake || mattālikulasannādasaṃmūrcchitadigantare
159.10
padmakalhārakumudanīlotpalavanākule
taṭāke rasasaṃpūrṇe tapasvijanamaṇḍite
159.11
tasminvane sañcarato dharmaguptasya bhūpateḥ || abhūddibhāvarī viprāstamasāvṛtadiḍmukhā
159.12
rājā
'pi paścimāṃ sandhyāmupāsya vinayānvitaḥ || jajāpa ca vane tatra gāyatrīṃ vedamātaram
159.13
siṃhavyāghrādibhītyāsminvṛkṣamekaṃ samāśrite
rājaputre tadabhyāśamṛkṣaḥ siṃhabhayārditaḥ
159.14
anvadhāvata vṛkṣaṃ tamekaḥ siṃho vanecaraḥ || anudrutaḥ sa siṃhena ṛkṣo vṛkṣamupāruhat
159.15
āruhya
ṛkṣo vṛkṣaṃ taṃ dadarśa jagatīpatim || vṛkṣasthitaṃ mahātmānaṃ mahābalaparākramam
159.16
uvāca bhūpatiṃ dṛṣṭvā ṛkṣo'yaṃ vanagocaraḥ || mā bhītiṃ kuru
rājendra vatsyāvo rajanīmiha
159.17
mahāsattvo mahākāyo mahādaṃṣṭrasamākulaḥ || vṛkṣamūlaṃ samāyātaḥ siṃho'yamatibhīṣaṇaḥ
159.18
rājyadharmaṃ
bhaja nidrāṃ tvaṃ rakṣyamāṇo mayodyataḥ || tataḥ prasuptaṃ māṃ rakṣa sarvaryadhaṃ mahāmate
159.19
iti tadvākyamākarṇya supte nandasute hariḥ
provāca ṛkṣaṃ supto'yaṃ nṛpo me tyajyatāmiti
159.20
taṃ siṃhamabravīddakṣo dharmajño dvijasattamāḥ || bhavāndharmaṃ na jānīte mṛgarāja vane
cara
159.21
viśvāsaghātināṃ loke mahākaṣṭaṃ bhavatyaho || na hi mitradruhāṃ pāpaṃ naśyedvjāyutairapi
159.22
brahmahatyādipāpānāṃ
kathañcinniṣkṛtirbhavet || viśvāsaghātināṃ pāpaṃ na naśyejjanmakoṭibhiḥ
159.23
nāhaṃ meruṃ mahābhāraṃ manye paścāsya bhūtale || mahābhāra
mimaṃ manye lokaviśvāsaghātakam
159.24
evamukto'tha ṛkṣeṇa siṃhastūṣṇīṃ babhūva ha || dharmagupte prabuddhe tu ṛkṣaḥ suṣvāpa bhūruhe
159.25
tataḥ siṃho'bravīdrūpamenamṛkṣaṃ tyajasva me || evamukto'tha siṃhena rājā sutamaśaṃkitaḥ
159.26
svāṃkanyastaśiraskaṃ tamṛkṣaṃ tattyāja bhūtale || pātya
mānastato rājñā samālambitapādapaḥ
159.27
ṛkṣaḥ puṇyavaśādvīkṣānna papāta mahītale || sa ṛkṣo nṛpamabhyetya kopādvākyamabhāṣata
159.28
kāmarūpadharo rājannahaṃ bhṛgukulodbhavaḥ || dhyānakāṣṭhābhidho nāmnā ṛkṣarūpamadhārayam
159.29
kasmādanāgasaṃ sutamatyākṣīnmāṃ bhavānnṛpa
macchāpādatiśīghraṃ tvamunmattaścara bhūtale
159.30
iti śabvā munirbhūpaṃ tataḥ siṃhamabhāṣata || na siṃhastvaṃ mahāyakṣaḥ kuberasacivaḥ purā
159.31
himavadgirimāsādya kadācittvaṃ vadhūsakhaḥ || ajñānādgautamābhyāśe vihāramatanormudā
159.20-2
gautamo'pyuṭajādvaitsamidāharaṇāya vai || nirgata
159.32
stvāṃ vivasanaṃ dṛṣṭvā śāpamudāharat
159.33
yasmānmamāśrame'dya tvaṃ vivastraḥ sthitavānasi || ataḥ siṃhatvamadyaiva bhavitā te na saṃśayaḥ
159.34
iti gautamaśāpena siṃhatvamagamatpurā || kuberasacivo yakṣo bhadranāmā bhavānpurā
159.35
kubero dharmaśīlo hi tadvṛttyāśca tathaiva hi || ataḥ
kimarthaṃ tvaṃ haṃsi māmṛṣiṃ vanagocaram
159.36
etatsarvamahaṃ dhyānājjānāmi hi mṛgādhipa || ityukto dhyānakāṣṭhena tyaktvā siṃhatvamāśu saḥ
159.37
yakṣarūpaṃ gato divyaṃ kuberasacivātmakam || dhyānakāṣṭhamasāvāha prāṃjaliḥ praṇato munim
159.38
adya jñātaṃ mayā sarvaṃ pūrvavṛttaṃ mahāmune || gautamaḥ śāpakāle me śāpāntamapi coktavān
159.39
dhyānakāṣṭhena saṃvāda ṛkṣarūpeṇa te yadā || tadā nirdhūya siṃhatvaṃ yakṣarūpamavāpsyasi
159.40
iti māmabravīdbahmangautamo munipuṅgavaḥ || adya siṃhatvanāśānme jānāmi tvāṃ mahāmune
159.41
dhyānakāṣṭhābhidhaṃ śuddhaṃ kāmarūpadharaṃ sadā || ityuktvā taṃ praṇamyātha dhyānakāṣṭhaṃ sa yakṣarāṭ
159.42
vimānavaramāruhya prayayāvalakāpurīm || unmattarūpaṃ taṃ dṛṣṭvā mantriṇastu nṛpottamam
159.43
pituḥ sakāśamāninyū revātīre nṛpottamam || tasmai nivedayāmāsurmatibhraṃśaṃ sutasya ca
159.44
jñātvā tu putravṛttāntaṃ pitā vai naṃdanastadā
159.45
atha jaiminivākyātsvāmitīrthasnātasya dharmaguptasyonmādanivṛttiḥ || || putramādāya sahasā jaiminerantikaṃ yayau || tasmai nivedayāmāsa putravṛttāntamāditaḥ
159.46
bhagavanjaimine putro mamādyonmattatā gataḥ || asyonmādavināśāya brūhyupāyaṃ mahāmune
159.47
iti pṛṣṭaściraṃ ddhyau jaiminirmunipuṃgavaḥ || dhyātvā tu suciraṃ kālaṃ nṛpanandanamabravīt
159.48
dhyānakāṣṭhasya śāpena hyunmattaste suto'bhavat || tasya śāpasya mokṣārthamupāyaṃ prabravīmi te
159.49
suvarṇamukharītīre veṃkaṭenāma parvate || sarvapāpahare puṇye nānādhātuvinirmite
159.50
svāmipuṣkariṇī ceti tīrthamasti mahattaram || pavitrāṇāṃ pavitraṃ hi maṃgalānāṃ ca maṃgalam
159.51
śrutisiddhaṃ mahāpuṇyaṃ brahmahatyādiśodhakam || nītvā tatra sutaṃ te'dya snāpayasva mahāmate
159.52
unmādastatkṣaṇādeva tasya naśyenna saṃśayaḥ || ityuktastaṃ praṇamyāsau jaiminiṃ munipuṃgavam
159.53
nandaḥ putraṃ samādāya svāmipuṣkariṇīṃ yayau || tatra ca snāpayāmāsa putraṃ niyamapūrvakam
159.54
snānamātrāttataḥ sadyo naṣṭonmādo'bhavatsutaḥ || svayaṃ sasnau sa nando'pi svāmipuṣkariṇījale
159.55
uṣitvā dinamekaṃ tu sahaputraḥ pitā tadā || sevitvā veṃkaṭeśaṃ ca śrīnivāsaṃ kṛpānidhim
159.56
putramāpṛcchya nandastaṃ prayayau tapase vanam || gate pitari putro'pi dharmagupto nṛpo dvijāḥ
159.57
pradadau veṃkaṭeśasya bahuvittāni bhaktitaḥ || brāhmaṇebhyo dhanaṃ dhānyaṃ kṣetrāṇi ca dadau tadā
159.58
prayayau mantribhiḥ sārdhaṃ svāṃ purīṃ tadanantaram || dharmeṇa pālayāmāsa rājyaṃ nihatakaṇṭaṃ
kam
159.59
pitṛpaitāmahaṃ viprā dharmaguptotidhārmikaḥ || unmādairapyapasmārairyaihairduṣṭaiśca ye narāḥ
159.60
grastā bhavanti viprendrāste'pi cātra
nimajjanāt || puṣkariṇyāṃ vimuktāḥ syuḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham
159.61
svāmipuṣkariṇīṃ tyaktvā tīrthamanyadvrajettu yaḥ || snigdhaṃ sa gopayastyaktvā
snuhīkṣīraṃ prayācate
159.62
svāmitīrthaṃ svāmitīrthaṃ svāmitīrthamiti dvijāḥ || triḥpaṭhanto narā evaṃ yatra kvāpi jalāśaye
159.63
snāṃti
sarve narāste vai yāsyanti brahmaṇaḥ padam || evaṃ vaḥ kathitā viprā dharmaguptakathā śubhā
159.64
yasyāḥ śravaṇamātreṇa brahmahatyā vinaśyati
159.64.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye svāmipuṣkariṇīmahimānu varṇanaṃnāma trayodaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Setukhaṇḍa — Sanskrit