Vaishnavakhanda 162
Vaiṣṇavakhaṇḍa 162
- Language
- Sanskrit
Contents
- 162.47 — 1 part
162.1
atha śrīveṃkaṭādrau jaladānapraśaṃsā || || śrīsūta
uvāca || || veṃkaṭākhye mahāpuṇye tṛṣārtānāṃ viśeṣataḥ || jaladānamakurvāṇastiryagyonimavāpnuyāt
162.2
tasmādveṃkaṭaśailendre yathāśaktyanusārataḥ
jaladānaṃ hi kartavyaṃ sarveṣāṃ jīvanaṃ mahat
162.3
atraivodāharantīmamitihāsaṃ purātanam || viprasya gṛhagodhāyāḥ saṃvādaṃ paramādbhutam
162.4
atha
hemāṃgasya jaladānākaraṇena gṛhagodhikātvaprāptiḥ || || purā cekṣvākuvaṃśe'bhūddhemāṃga iti bhūmipaḥ || brahmaṇyo brahmabhūyiṣṭho jitāmitro jiteṃdriyaḥ
162.5
yāvanto bhūmikaṇikā yāvantastoyabindavaḥ || yāvantyaṃḍūni gagane tāvatīrgā dadātyasau
162.6
yeneṣṭayajñadarbhaiśca bhūmirbahiṣmatī smṛtā || gobhū
tilahiraṇyādaistoṣitā bahavo dvijāḥ
162.7
tenādattāni dānāni na vidyanta iti śrutam || tenādattaṃ jalaṃ caikaṃ sukhalabhyadhiyā dvijāḥ
162.8
bodhito brahmaputreṇa vasiṣṭhena mahātmanā || amūlyaṃ sarvatolabhyaṃ taddātuḥ kiṃ phalaṃ labhet
162.9
iti durdhīrheṃtuvādairna jalaṃ dattavānvibhuḥ || ala
bhyadāne puṇyaṃ syādityavādītsayuktikam
162.10
sa ānarca dvijānyajñāndaridrānvṛttikarśitān || nānarca śrotriyānviprānsajñānbrahmavādinaḥ
162.11
prakhyātānpūjayiṣyanti sarvalokāḥ sahāīṇaiḥ || anāthānāmavidyānāṃ vyaṅgānāṃ ca kuṭuṃbinām
162.12
daridrāṇāṃ gatiḥ kā vā tasmātte
mahayāspadāḥ || iti duṣṭeṣu pātreṣu dattavānkimapi svakam
162.13
tena doṣeṇa mahatā cātakatvaṃ trijanmasu || ekajanmani gṛdhratvaṃ śvatvaṃ vā sapta
janmasu
162.14
prāpya paścādgṛhe jāto bhūpo'yaṃ gṛhagodhikā || śrutakīrteṃstu bhūpasya mithilādhipaterdvijāḥ
162.15
gṛhadvārapratolyāṃ sma vartate
kīṭakāśanaḥ || aṣṭāśītiṣu varṣeṣu sthitaṃ tena durātmanā
162.16
atha śrutadevapādodakasevanena hemāṃgasya jātismaraṇam || || videhādhipategeṃha
kadācidvisattamaḥ || śrutadeva iti khyātaḥ śrānto madhyāhna āgamat
162.17
taṃ dṛṣṭvā sahasotthāya jātaharṣo narādhipaḥ || madhuparkaiḥ susaṃpūjya
tasya pādāvanejanīḥ
162.18
apo mūrdhnāvahatkṣipraṃ tadotkṣiptaiśca bindubhiḥ || daivopadiṣṭakālena prokṣitā gṛhagodhikā
162.19
sadyo jātismṛti
rabhūtkṛtakarmātiduḥkhitā || trāhi trāhīti cukrośa brāhmaṇaṃ gṛhamāgatam
162.20
tiryagjanturavaṃ śrutvā brāhmaṇo vismito'bhavat || kutaḥ kośasi
godhe tvaṃ dṛśyaṃ kena karmaṇā
162.21
upadevo'tha devo vā tvaṃ nṛpo'tha dvijottamaḥ || kastvaṃ brūhi mahābhāga tvāmadyāhaṃ samuddhare
162.22
ityuktaḥ
sa nṛpaḥ prāha śrutadevaṃ mahāprabhuḥ || ahamikṣvākukulajaḥ śāstravidyāviśāradaḥ
162.23
yāvanto bhūmikaṇikā yāvantastoyabindavaḥ
yāvantyuḍūni gagane tāvatīrgā adāmaham
162.24
sarvairyajñairmayā ceṣṭaṃ pūrtānyācaritāni me || dānānyapi ca dattāni dharmajātaṃ svanuṣṭhitam
162.25
tathāpi durgatirjātā na me cordhvagatirvibho || trivāraṃ cātakatvaṃ me gṛdhratvaṃ caikajanmani
162.26
saptajanmasu ca śvatvaṃ prātaṃ pūrvaṃ mayā dvija
dharatānena bhūpena cāpaḥ pādāvanejanīḥ
162.27
bindavo dūramutkṣiptāstaiḥ sikto'haṃ kathaṃcana || tadā janmasmṛtirabhūttena me hatapāpmanaḥ
162.28
godhājanmāni bhāvyānītyaṣṭāviṃśati me dvija || dṛśyante daivadiṣṭāni bibhyate janmabhirbhṛśam
162.29
na kāraṇaṃ prapaśyāmi tanme vistarato
vada || ityuktaḥ sa dvijaḥ prāha jñātaṃ vijñānacakṣuṣā
162.30
atha śrutadevadattapuṇyena hemāṃgasya godhikātvavimuktiḥ || || śṛṇu bhūpa pravakṣyāmi
tava durgatikāraṇam || na jalaṃ tu tvayā dattaṃ veṃkaṭāhvayabhūdhare
162.31
tajjalaṃ sulabhaṃ matvā na maulyamiti niścitaḥ || nādhagānāṃ dvijādīnāṃ
dharmakāle'pyajānatā
162.32
tathā pātraṃ samutsṛjya hyapātre pratipāditam || jvalantamagnimutsṛjya na hi bhasmani hūyate
162.33
tulasīṃ tu samutsṛjya bṛhatī pūjyate tu kim || anāthavyaṃgapaṃgutvaṃ na prayojakatāmiyāt
162.34
paṃgavādyā ye'pyanāthā hi dayāpātraṃ hi kevalam || taponiṣṭhā
jānaniṣṭhāḥ śrutiśāstraparāyaṇāḥ
162.35
viṣṇurūpāḥ sadā pūjyā netare tu kadācana || tatrāpi jñānino'tyarthaṃ priyā viṣṇoḥ sadaiva hi
162.36
jñānināmapi bhūpāla viṣṇureva sadā priyaḥ || tasmājjñānī sadā pūjyaḥ pūjyātpūjyataraḥ smṛtaḥ
162.37
na jalaṃ tu tvayā dattaṃ sādhavo vā na
sevitāḥ || tena te durgatiśceyaṃ prāptā cekṣvākunandana
162.38
veṃkaṭādrau kṛtaṃ puṇyaṃ tubhyaṃ dāsyāmi śāntaye || bhūtaṃ bhavyaṃ bhavattena karmajātaṃ
vijeṣyasi
162.39
ityuktvāpa upaspṛśya dadau puṇyamanuttamam || yaddattaṃ brāhmaṇenāpi snānaṃ caikadine kṛtam
162.40
tena dhvastākhilā''gāstu
tyaktvā ca gṛhagodhikā || rūpaṃ karmocitaṃ ghoraṃ sadyo'dṛśyata pūruṣaḥ
162.41
divyaṃ vimānamārūḍho divyasragvastrabhūṣaṇaḥ || paśyatāmeva sādhūnāṃ
maithilasya gṛhāntare
162.42
baddhāñjalipuṭo bhūtvā parikramya praṇamya ca || anujñāto yayau rājā stūyamāno'marairdivam
162.43
tatra śruktvā
mahābhogānvarṣāyutamatandritaḥ || sa eva cekṣvākukule kakutstho'bhūnmahārathaḥ
162.44
saptadvīpapratīpālo brahmaṇyaḥ sādhusaṃmataḥ || devendrasya samo
viṣṇoraṃśa evaṃ mahāprabhuḥ
162.45
bodhitastu vasiṣṭhena sarvāndharmānmanoharān || anuṣṭhāyākhilānrājā tena dhvastāśubhādikaḥ
162.46
divyaṃ jñānaṃ samāsādya viṣṇoḥ sāyujyamāptavān || tasmādveṃkaṭaśailendraḥ puṇyaḥ pāpavināśanaḥ
162.47
tasmiṃśca jaladānaṃ tu viṣṇulokapradāya
kam || evaṃ vaḥ kathitaṃ viprā jaladānasya vaibhavam || veṃkaṭādrau mahāpuṇye sarvapātakanāśane
162.47.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye jaladānavaibhavavarṇanaṃnāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ