Vaishnavakhanda 165
Vaiṣṇavakhaṇḍa 165
- Language
- Sanskrit
Contents
- 165.95 — 1 part
165.1
atha brahmādīnāṃ nairaṃtaryeṇa śrīveṃkaṭācale sthitivarṇanam || || śrīsūta uvāca || || athātaḥ saṃpravakṣyāmi veṃkaṭācalavaibhavam || yuṣmākaṃ sāvadhānena śṛṇudhvaṃ susamāhitāḥ
165.2
lakṣakoṭisahasrāṇi sarāṃsi saritastathā || samudrāśca mahāpuṇyā vanānyapyāśramā api
165.3
puṇyāni kṣetrajātāni vedāraṇyādikāni ca || munayaśca vasiṣṭhādyāḥ siddhacāraṇakiṃnarāḥ
165.4
lakṣmyā saha dharaṇyā ca bhagavānmadhusūdanaḥ || sāvitryā ca sarasvatyā sahaiva caturānanaḥ
165.5
pārvatyā saha deveśaruymbakatripurāṃtakaḥ || herambaṣaṇmukhādyāśca devāḥ sendrapurogamāḥ
165.6
ādityādi grahāścaiva tathāṣṭavasavo dvijāḥ || pitaro lokapālāśca tathānye devatāgaṇāḥ
165.7
mahāpātakasaṃghānāṃ nāśane lokapāvane || divāniśaṃ vasantyatra veṃkaṭācalamūrdhani
165.8
tasya darśanamātreṇa buddhisaukhyaṃ nṛṇāṃ bhavet || tanmūrdhani kṛtāvāsāḥ siddhacāraṇayoṣitaḥ
165.9
pūjayaṃti sadākālaṃ veṃkaṭeśaṃ kṛpānidhim || koṭayo brahmahatyānāmagamyāgamakoṭayaḥ
165.10
aṅgulayyā vinaśyaṃti veṃkaṭācalamārutaiḥ
165.11
atha śrīveṃkaṭācalā rohaṇasamayānusaṃdhyānakramaḥ || || veṃkaṭādriṃ giriṃ taṃ tu prārthayetpuṇyavardhanam || svarṇācala mahāpuṇya sarvadevaniṣevita
165.12
brahmādayo'pi yaṃ devāḥ sevante śraddhayā saha || taṃ bhavantamahaṃ padbhacāmākrameyaṃ nagottama
165.13
kṣamasva tadaghaṃ me'dya dayayā pāpacetasaḥ || tvanmūrdhani kṛtāvāsaṃ mādhavaṃ darśayasva me
165.14
prārthayitvā narastvevaṃ veṃkaṭādriṃ nagottamam || tato mṛdupadaṃ gacchetpāvanaṃ veṃkaṭācalam
165.15
veṃkaṭādrau mahāpuṇye sarva pātakanāśane || svāmipuṣkariṇītīrthe snātvā niyamapūrvakam
165.16
piṇḍadānaṃ tataḥ kuryādapi sarṣapamātrakam || śamīdalasamānānvā dadyātpiḍā nnipitṝnprati
165.17
svargasthā mokṣamāyāṃti svargaṃ narakavāsinaḥ
165.18
atha pāpavināśanākhyatīrthamāhātmyam || tatastasyopari mahatsarvalokeṣu viśrutam || sarvatīrthottamaṃ puṇyaṃ nāmnā pāpavināśanam
165.19
asti puṇyatame viprāḥ pavitre veṃkaṭācale || yasya saṃsmaraṇādeva garbhavāso na vidyate
165.20
tatprāpya tu naraḥ snāyātsvāmitīrthasya cottare || tatra snānānnarā yāṃti vaikuṇṭhaṃ nātra saṃśayaḥ
165.21
ṝṣaya ūcuḥ || || sūta pāpavināśākhyatīrthasya brūhi vaibhavam || vyāsena bodhitastvaṃ hi vetsi sarvaṃ mahāmune
165.22
śrīsūta uvāca
brahmāśramapade vṛttāṃ pārśve himavataḥ śubhe || vakṣyāmi brāhmaṇaśreṣṭhā yuṣmākaṃ tu kathāṃ śubhām
165.23
tadāśramapadaṃ puṇyaṃ brahmāśramapadaṃ
śubham || nānāvṛkṣasamākīrṇaṃ pārśve himavataḥ śubhe
165.24
bahugulmalatākīrṇaṃ mṛgadvipaniṣevitam || siddhacāraṇasaṃghuṣṭaṃ ramyaṃ puṣpitakānanam
165.25
yatibhirbahubhiḥ kīrṇaṃ tāpasairupaśobhitam || brāhmaṇaiśca mahābhāgaiḥ sūryajvalanasannibhaiḥ
165.26
niyamavratasampannaiḥ samākīrṇaṃ tapasvibhiḥ
dīkṣitairyāgaśīlaiśca yatāhāraiḥ kṛtātmabhiḥ
165.27
vedādhyayanasaṃpannairvedikaiḥ pariveṣṭitam || varṇibhiśca gṛhasthaiśca vānaprasthaiśca bhikṣubhiḥ
165.28
svā
śramācāranirataiḥ svavarṇoktavidhāyibhiḥ || bālakhilyaiśca ṛṣibhiḥ samaṃtātpariveṣṭitam
165.29
tatrā
śrame purā kaścicchūdro haḍhamatirdvijāḥ || sāhasī brāhmaṇābhyāśamājagāma mudānvitaḥ
165.30
āgato hyāśramapadaṃ pūjitaśca tapasvibhiḥ || nāmnā
haḍhamatiḥ śūdraḥ sāṅgaṃ praṇanāma vai
165.31
tānsa dṛṣṭvā munigaṇāndevakalpānmahaujasaḥ || kurvato vividhānyajñānsaṃprāhṛṣyata śūdrakaḥ
165.32
athāsya buddhirabhavattapaḥ kartumanuttamam || tato'bravītkulapatiṃ munimāgatya tāpasam
165.33
tapodhana namaste'stu rakṣa
māṃ karuṇānidhe || tava prasādādicchāmi yāgaṃ kartuṃ prasīda me
165.34
evamuktastu
śūdreṇa tamāha brāhmaṇastadā
165.35
yāge dīkṣayituṃ śakyo na śūdro hīnajanmabhāk || śrūyate yadi te buddhiḥ śuśrūṣā
nirato bhava
165.36
upadeśo na kartavyo jātihīnasya karhicit || upadeśe mahāndoṣa upādhyāyasya vidyate
165.37
nādhyāpayedbudhaḥ śūdraṃ tathā
neva ca yājayet || na pāṭhayettathā śūdraṃ śāstraṃ vyākaraṇādikam
165.38
kāvyaṃ vā nāṭakaṃ vāpi tathālaṃkārameva vā || purāṇamitihāsaṃ ca
śūdraṃ naiva tu pāṭhayet
165.39
yadi copadiśedvipraḥ śūdrasyaitāni karhicit || tyajeyurbrāhmaṇā vipraṃ taṃ grāmādbahisaṃkulāt
165.40
śūdrāya copadeṣṭāraṃ
dvijaṃ caṇḍālavattyajet || śūdraṃ cākṣarasaṃyuktaṃ dūrataḥ parivarjayet
165.41
tacchuśrūṣasva bhadraṃ te brāhmaṇāñchūdrayā saha || śūdrasya dvijaśuśrūṣā manvā
dibhirudīritā
165.42
na hi naisargikaṃ karma parityaktuṃ tvamarhasi || evamuktaḥ sa muninā sa śūdro'cintayattadā
165.43
kiṃ kartavyaṃ mayā tvaṣa
vrate śraddhā hi me parā || yathā syānmama sujñānaṃ yatiṣye'haṃ tathādya vai
165.44
iti niścitya manasā śūdro haḍhamatistadā || gatvāśramapadāddūraṃ kṛta
vānuṭajaṃ śubham
165.45
tatra vai devatāgāraṃ puṇyānyāyatanāni ca || puṣpārāmādikaṃ cāpi taṭākakhananādikam
165.46
śraddhayā kārayāmāsa tapaḥ
siddhacarthamātmanaḥ || abhiṣekāṃśca niyamānupavāsādikānapi
165.47
baliṃ kṛtvā ca hutvā ca devatānyabhyapūjayat || saṃkalpaniyamopetaḥ phalā
hāro jiteṃdriyaḥ
165.48
nityaṃ kandaiśca mūlaiśca puṣpairapi tathā phalaiḥ || atithīnpūjayāmāsa yathāvatsamupāgatān
165.49
evaṃ hi sumahānkālo
vyaticakrāma tasya vai
165.50
atha haḍhamataye sumatyākhyavipraprakāśitakarmānuṣṭhānakramaḥ || || athāśramamagāttasya sumatirnāma nāmataḥ || dvijo
gargakulodbhūtaḥ satyavādī jiteṃdriyaḥ
165.51
svāgatairmunimārādhya toṣayitvā phalādikaiḥ || kathayanvai kathāḥ puṇyāḥ kuśalaṃ paryapṛcchata
165.52
itthaṃ vipraḥ sa pādyārghairupacāraistu pūjitaḥ || āśīrbhirabhinandyainaṃ pratigṛhya ca satkriyām
165.53
tamāpṛcchatprahṛṣṭātmā svāśramaṃ punarāyayā || evaṃ
dinedine vipraḥ śūdre'sminpakṣapātavān
165.54
āgacchadāśramaṃ tasya draṣṭuṃ taṃ śūdrayonijam || bahukālaṃ dvijasyābhūtsaṃsargaḥ śūdrayoninā
165.55
snehasya vaśamāpannaḥ śūdroktaṃ nāticakrame || athāgataṃ dvijaṃ śūdraḥ prāha snehavaśīkṛtam
165.56
hanyakṛtyavidhānaṃ me brūhi tvaṃ tu gururmataḥ || evamuktaḥ
sa śūdreṇa sarvametadupādiśat
165.57
kārayāmāsa śūdrasya pitrakāryādikaṃ tadā || pitrakārye kṛte tena visṛṣṭaḥ sa dvijottamaḥ
165.58
atha śūdrasya
vedikakarmopadeśena sumatyanubhūtadurgatiḥ || || atha dīrgheṇa kālena poṣitaḥ śūdrayoninā || tyakto vipragaṇaiḥ so'yaṃ paścatvamagamadvijaḥ
165.59
vaiva
svatabhaṭairnītvā pātito narakeṣvapi || kalpakoṭisahasrāṇi kalpakoṭiśatāni ca
165.60
bhuktvā krameṇa narakāṃstadante sthāvaro'bhavat || gardabhastu
tato jajñe viḍvarāhastataḥ param
165.61
jajñe'tha sārameyo'sau paścādvāyasatāṃ gataḥ || atha caṇḍālatāṃ prāpya śūdrayonimagāttataḥ
165.62
gata
vānvaiśyatāṃ paścātkṣatriyastadanantaram || prabalairbādhyamāno'sau brāhmaṇo vai tadābhavat
165.63
upanītaḥ sa pitrā tu varṣe garbhāṣṭame dvijaḥ || vartamānaḥ
piturgehe svācārābhyāsatatparaḥ
165.64
gacchankadācidvahane gṛhīto brahmarakṣasā || rudanbhramanskhalanmūḍhaḥ pralapanprahasannasau
165.65
śaśvadvāheti ca
vadanvaidikaṃ karma so'tyajat || dṛṣṭvā sutaṃ tathābhūtaṃ pitā duḥkhena pīḍitaḥ
165.66
sutamādāya ca snehādgastyaṃ śaraṇaṃ yayau || suvarṇamukharītīre
tapasyantaṃ śivāgrataḥ
165.67
bhaktyā muniṃ praṇamyāsau pitā tasya sutasya vai || tasmai nivedayāmāsa svaputrasya viceṣṭitam
165.68
athāgastyo
kṛtyā durgatyapanodanārthaṃ sumatervaiṃkaṭādrigamanam || || abravīcca tadā vipraḥ kumbhajaṃ munipuṃgavam || eṣa me tanayo brahmangṛhīto brahmarakṣasā
165.69
sukhaṃ
na labhate brahmarakṣaṃ taṃ karuṇāhṛśā || nāsti me tanayo'pyanyaḥ pitṝṇāmṛṇamuktaye
165.70
tasya pīḍāvināśārthamupāyaṃ brūhi kumbhaja || tvatsamastriṣu
lokeṣu tapaḥśīlo na vidyate
165.71
tvāṃ vināsya paritrātā na me putrasya vidyate || putre dayāṃ kuru guro dayāśīlā hi sādhavaḥ
165.72
śrīsūta uvāca || || evamuktastadā tena kumbhajo dhyānamāsthitaḥ || dhyātvā tu suciraṃ kālamabravīdbāhmaṇaṃ tataḥ
165.73
agastya uvāca
pūrvajanmani te putro brāhmaṇo'yaṃ mahāmate || sumatirnāma vipro'yaṃ matiṃ śūdrāya vai dadau
165.74
karmāṇi vaidikānyeṣa sarvāṇyupadeśa vai || ato'yaṃ
narakānmuktā kalpakoṭisahasrakam
165.75
jāto bhuvi tadanteṣu sthāvarādiṣu yoniṣu || idānīṃ brāhmaṇo jātaḥ karmaśeṣeṇa te sutaḥ
165.76
yamena preṣitenātra gṛhīto brahmarakṣasā || krūreṇa pātakenādya pūrvajanmakṛtena vai
165.77
upāyaṃ te pravakṣyāmi brahmarakṣovināśane || śṛṇuṣva śraddhayā yuktaḥ
samādhāya ca mānasam
165.78
suvarṇamukharītīre ṛṣisaṃghaniṣevite || vartate daivataiḥ sevyaḥ pāvano veṃkaṭācalaḥ
165.79
tasyopari mahātīrthaṃ nāmnā
pāpavināśanam || asti puṇyaṃ prasiddhaṃ ca mahāpātakanāśanam
165.80
bhūtapretapiśācānāṃ vetālabrahmarakṣasām || mahatāṃ caiva rogāṇāṃ tīrthaṃ tannāśakaṃ
smṛtam
165.81
sutamādāya gaccha tvaṃ tattīrthaṃ girimadhyagam || prayataḥ snāpaya sutaṃ tīrthe pāpavināśane
165.82
snānena tridinaṃ tatra brahmarakṣo
vinaśyati || naivopāyāntaraṃ tasya vināśe vidyate bhuvi
165.83
tasmācchīghraṃ prayāhi tvaṃ veṃkaṭāhvayaparvatam || tatra pāpavināśākhyatīrthe snāpaya te
sutam
165.84
mā vilambaṃ kuruṣvātra tvarayā yāhi vai dvija || ityuktaḥ sa dvijo'gastyaṃ praṇamya bhuvi daṇḍavat
165.85
anujñātaśca tenāsau
prayayau veṃkaṭācalam || sutena sārdhaṃ vipro'sau gatvā pāpavināśanam
165.86
atha sumateḥ pāpanāśanasnānena durgatyapanodanam
saṃkalpapūrvaṃ saṃsnāpya dinatrayamasau sutam || sannau svayaṃ ca viprendraḥ pitā pāpavināśane
165.87
samāgataḥ papau toyaṃ kṛtvā cāpyāhnikakramam
atha tasya sutastatra vimukto brahmarakṣasā
165.88
samajāyata nīrogaḥ svasthaḥ sundararūpadhṛk || sarvasaṃpatsamṛddho'sau bhuktā bhogānanekaśaḥ
165.89
dehānte prayayau muktiṃ snānātpāpavināśane || pitāpi tatra snānena dehānte muktimāptavān
165.90
atha vaidikakarmānuṣṭhāturddhamaterdurgatiprāpya
panodanam || || tenopadiṣṭo'yaṃ śūdraḥ sa muktvā narakānkramāt || anekāsu janitvā ca kutsitāsvapi yoniṣu
165.91
gṛdhrajanmābhavatpaścā
ṅkaṭācalabhūdhare || sa kadācijjalaṃ pātuṃ tīrthaṃ pāpavināśane
165.92
samāgataḥ papau toyaṃ siṣice cātmanastanum || tadaiva divyadehaḥ sansarvā
bharaṇabhūṣitaḥ
165.93
divyaṃ vimānamāruhya prayayāvamarālayam
165.94
śrīsūta uvāca || || evamprabhāvametaddhi tīrthaṃ pāpavināśanam
pāpānāṃ nāśanāddviprāḥ pāpanāśābhidhaṃ hi tat
165.95
itthaṃ rahasyaṃ kathitaṃ munīndrāstaddhaibhavaṃ pāpavināśanasya || yatrābhiṣekātsahasā vimuktau
dvijaśca śūdraśca vinindyakṛtyo
165.95.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācala māhātmye pāpavināśanatīrthamahimānuvarṇanaṃnāmaikonaviṃśatitamo'dhyāyaḥ
Linked texts (1)
- Southern recension — Sanskrit