Vaishnavakhanda 172
Vaiṣṇavakhaṇḍa 172
- Language
- Sanskrit
Contents
- 172.103 — 1 part
172.1
atha tumburu(ghoṇa)tīrthamāhātmyam || || śrīsūta uvāca || || atrāhaṃ saṃpravakṣyāmi
śaunakādyā mahaujasaḥ || ghoṇatīrthasya māhātmyaṃ sarvapātakanāśanam
172.2
tatra snānaṃ janānāṃ tu janmāntaratapaḥphalam || uttarāphalgunīyuktaśukla
pakṣīyaparvaṇi
172.3
tumbostīrthaṃ mīnasaṃsthe ravau tīrthāni sarvaśaḥ || aparāhṇe samāyānti gaṃgādyāni jagattraye
172.4
ṛṣaya ūcuḥ
bhagavansūta sarvajña sarvaśāstrārthapāraga || gaṃgādyāḥ saritaḥ sarvā ghoṇatīrthe'tipāvane
172.5
kimarthaṃ snāṃti vai tatra mīnasaṃsthe prabhākare
172.6
śrīsūta uvāca || || pāpino manujāḥ sarve hyasmāsu snānti yatnataḥ || visṛjya pāpajālāni kṛtārthā yāṃti vai janāḥ
172.7
asmākaṃ pāpa
jālaṃ tatkathaṃ naśyati sarvataḥ || evamālocya tīrthāni gaṃgādīni prayatnataḥ
172.8
saṃsmṛtya brahmaputrasya nāradasya mahātmanaḥ || vākyaṃ manoharaṃ
divyaṃ sarvapāpaniṣūdanam
172.9
gatvā śrīveṃkaṭaṃ śailaṃ brahmahatyādiśodhakam || tatra snātvā tīrthavarye svāmipuṣkariṇījale
172.10
anantaraṃ tato
viprā ghoṇatīrthe'tipāvane || uttarāphalgunīyuktaśuklapakṣīyaparvaṇi
172.11
snānti tīrthāni sarvāṇi mīnasaṃsthe prabhākare || tasya tīrthasya
māhātmyaṃ ko vetti bhuvanatraye
172.12
atha ghoṇatīrthasnānavimukhānāṃ mahādoṣavarṇanam || || tasmātpuṇyatamaṃ tīrthaṃ ghoṇatīrthaṃ dvijo
ttamāḥ
172.13
ārāmocchedakaṃ krūraṃ kanyāturagavikrayam || goṇasnānaparityaktaṃ tamāhurbrahmaghātukam
172.14
devadravyāpahantāraṃ tathā dattāpahārakam
goṇasnānaparityaktaṃ tamāhurbrahmaghātukam
172.15
taṭākasetubhettāraṃ parastrīsaṃgalolupam || goṇasnānaparityaktaṃ tamāhuḥ steyinaṃ budhāḥ
172.16
dadāmīti dvijāyoktā paścādyo nāstiko'dhamaḥ || goṇasnānaparityaktaṃ surāpaṃ taṃ vidurbudhāḥ
172.17
guruviprajanadveṣyamātmastutiparāyaṇam
goṇasnānaparityaktaṃ tamāhuḥ steyinaṃ budhāḥ
172.18
asaṃskṛtānnabhoktāraṃ pitṛśeṣānnabhojinam || goṇasnānaparityaktaṃ tamāhuḥ steyinaṃ dvijāḥ
172.19
pitṛśeṣānnadātāraṃ mātāpitṛvirodhinam || goṇasnānaparityaktaṃ tamāhuḥ steyinaṃ budhāḥ
172.20
parastrīsaṃganirataṃ bhrātṛbhāryāratipriyam
goṇasnānaparityaktaṃ tamāhurgurutalpagam
172.21
caṇḍālabhāṣiṇaṃ vipraṃ sadaivādarbhapāṇikam || goṇasnānaparityaktaṃ tatsaṃsargaṃ tu pañcamam
172.22
rajasvalāśvacaṇḍāladhvaniṃ śrutvānnabhojinam || goṇasnānaparityaktaṃ tatsaṃsargaṃ tu pañcamam
172.23
purāṇodvāhamauṃjyādidharmāṇāṃ vighnakārakam
goṇasnānaparityaktaṃ tamāhuḥ paśughātukam
172.24
śaraṇāgatahantāraṃ sarvatīrthaparāṅmukham || goṇasnānaparityaktaṃ tamāhurbhrūṇahaṃ budhāḥ
172.25
pitṛyajña
parityaktaṃ tyaktabhāryaṃ kulādhamam || goṇasnānaparityaktaṃ tamāhurgovighātukam
172.26
mahāpāpasamānāni kṣudrapāpāni yāni ca || goṇasnāna
parityaktamāśrayanti dvijottamāḥ
172.27
atha goṇasnānasya sarvapāpāpanodakatvavarṇanam || || mahāpāparataṃ viprāḥ śvapacaṃ vā kulādhamam || krūraṃ
kulāntakaṃ kaṣṭamadattaṃ karmavarjitam
172.28
paśughnaṃ ca paradrohamāśritaṃ piśunaṃ tathā || asatyabhāṣiṇaṃ dambhaparadārārataṃ tathā
172.29
mitradrohaṃ
kṛtaghnaṃ ca bhrūṇahaṃ cātipātakam || paradārārataṃ pāpaṃ parānārthasūcakam
172.31
annataṃ kṛṣikarmāṇaṃ svāmidrohaṃ ca vañcakam
172.30
salobhaṃ pitṛhantāraṃ sarvadevaparāṅmukham
172.31-2
ātmapraśaṃsāṃ kurvāṇaṃ dharmavighnakaraṃ śaṭham || apātravyayakartāraṃ sānukūlyavibhedakam
172.32
supacchavaphalopetavṛkṣavicchedakārakam || viśvāsaghātukaṃ caiva vīrahatyāparāyaṇam
172.33
anagnikamaputraṃ ca viṣakarmaprayogiṇam || gurudveṣakaraṃ
pāpaṃ dampatyorvirasāvaham
172.34
grāmādhipatyaṃ kurvāṇaṃ tathā devālayasya ca || bhūtakādhyāpakaṃ vipraṃ krūrakarmaparāyaṇam
172.35
prakṛtīkṛta
pāpaughaṃ guhyāghaughaparāyaṇam || ajñānādacakartāraṃ jñānādyuṣkarmakārakam
172.36
etānsarvāṃśca vipreṃdrā goṇatīrthaṃ manoharam || punāti snānapānādyai
raho tīrthasya vaibhavam
172.37
atha tumburvārūthagaṃdharvacaritam || || śrīsūta uvāca || || atretihāsaṃ vakṣyāmi purāṇaṃ pāpanāśanam
sarvapāpapraśamanamapavargaphalapradam
172.38
purā gāgryo mahātejāḥ sarvavidyāviśāradaḥ || sarvajño nītimānvipraḥ prāha cetthaṃ jitendriyaḥ
172.39
devalaṃ ca mahātmānaṃ namaskṛtya prasannadhīḥ || kathayasva mahābhāga mayi kāruṇiko bhava || ghoṇatīrthasya māhātmyaṃ sarvapāpaharaṃ śubham
172.40
devala uvāca || || tumbururnāma gandharvo bhāryāṃ śabbā pativratām || atra snātvā samabhyarcya veṃkaṭeśaṃ dayānidhim
172.41
prāptavānviṣṇulokaṃ vai punarāvṛttivarjitam
172.42
gārgya uvāca || || kimarthaṃ devala ṛṣe bhāryāṃ rūpavatīṃ priyam || tumbururnāma gandharvaḥ
sarvavidyāviśāradaḥ
172.43
śaptavānkena doṣeṇa bhāryāṃ sarvaguṇānvitām || tadvadasva mahābhāga śrotuṃ kautūhalaṃ hi me
172.44
atha svabhā
ryāyai tumburūpadiṣṭamāghasnānavidhiprakāraḥ || || tumbururnāma gandharvo bhāryāṃ prītyā hyuvāca ha || māghatraye mayā sākaṃ snānaṃ kuru malāpaham
172.45
māghamāsyudite sūrye sarvakalmaṣanāśane || tīre'sminviṣṇupūjārthaṃ gomayālepanaṃ kuru
172.46
raṃgavallyādibhiḥ śubhrapadmasvastika
dhātubhiḥ || śuśrūṣāṃ kuru me viṣṇormāse'sminmaṃgalaprade
172.47
māghe'sminmādhavasyāsya kuru tvaṃ dīpavartikām || sadhūpaṃ pāvakaṃ bhaktyā
samarpaya hareḥ puraḥ
172.48
kuru pākaṃ śucirbhūtvā mādhavāya mahātmane || pradakṣiṇānamaskārairbhaktyā māghe mayā saha
172.49
kuruṣva devadevasya
saparyāṃ viṣṇave'nvaham || purāṇaśravaṇaṃ viṣṇoḥ kuru nityamataṃdritā
172.50
nityaṃ snātvā prayatnena piba pādodakaṃ hareḥ || kṛṣṇa viṣṇo mukundeti
nārāyaṇa janārdana
172.51
acyutānanta viśvātmanniti kīrtaya santatam || krodhamātsaryalobhādīṃstyaktvā tvaṃ vratamācara
172.52
tena te jāyate
muktirviṣṇulokaśca śāśvataḥ || || atha bhāryāṃ prati tumburudattaśāpatadvimuktiprakārau || || itthaṃ sā bharturagaditaṃ śrutvā gaṃdharvavallabhā || bhartāramabravīt
kropādasahyaṃ durgatipradam
172.53
māghe codbhūtaśīte tu prātarmandodite ravau || kathaṃ nimajjayedasminmāghe śītārtide'nagha
172.54
yattvayoktāni karmāṇi na śakyāni mayā'sakṛt || na karomi pate snānaṃ prātaḥkāle tvayā saha
172.55
mṛtau śītātipātena na ca me rakṣako bhavān || ityeva
muditaṃ śrutvā patirgandharvaballabhaḥ
172.56
sa śānto'pi śaśāpātha bhāryāṃ cāpriyavādinīm || putraṃ ca dharmavimukhaṃ bhāryāṃ cāpriyabhāṣiṇīm
172.57
abrahmaṇyaṃ ca rājānaṃ sadyaḥ śāpena daṇḍayet || iti nyāyaṃ viciṃtyāsau śaśāpetthaṃ satīṃ tadā
172.58
veṃkaṭādrau mahāpuṇye sarvapātakanāśane || ghoṇa
tīrthasamīpe ca pippaladrumakoṭare
172.59
tatrāmburahite mūḍhe maṇḍūkā bhava kevalam || ityevaṃ bhartṛvākyaṃ tacchrutvā gaṃdharvaballabhā
172.60
patitvā pā
dayostasya tumbaruṃ prārthayatsatī || viśāpamavadatpaścādbhartā vai tumburustadā
172.61
agastyo vai mahābhāgastapasvī vijitendriyaḥ || ghoṇatīrthavare
snātvā paurṇamāsyāṃ mahātithau
172.62
śiṣyebhyo vai yadā tasminnaśvatthadrumasaṃnidhau || ghoṇatīrthasya māhātmyaṃ vakti vai brāhmaṇottamaḥ
172.63
tadā pippalavṛkṣasya koṭare tvaṃ samāhitā || śrutvā vai ghoṇatīrthasya māhātmyaṃ mokṣadāyakam
172.64
vidhūya sarvapāpāni mayā sākaṃ ramiṣyasi || ityuktvā viramātha dharmapatnī pativratā
172.65
bhartṛśāpānmahāghorāṃ maṃḍūkatanumāśritā || śeṣādriśikhare tasminghoṇatīrthasya dakṣiṇe
172.66
śanaiḥ śanairgatā nārī pippaladrumakoṭaram || arddhāyutaṃ gataṃ tasyā aśvatthadrumakoṭare
172.67
tataḥ kālāṃtare'gastyo veṃkaṭādriṃ manoharam
gatvā śrīsvāmitīrthe ca snātvā niyamapūrvakam
172.68
varāhasvāminaṃ devaṃ natvā tīrthasya dakṣiṇe || veṃkaṭeśālayaṃ gatvā śrīnivāsaṃ kṛpānidhim
172.69
vedavedyaṃ viśālākṣaṃ devadevaṃ sanātanam || natvā'gastyo mahābhāgo ghoṇatīrthaṃ tato yayau
172.70
tatra snātvā tīrthavaryeṃ svaśiṣyairyogināṃ varaḥ || pippaladrumacchāyāyāṃ śiṣyebhyo bhaktipūrvakam
172.71
ghoṇatīrthasya māhātmyaṃ brahmahatyāvināśakam || sarvamaṃgaladaṃ puṇyaṃ sarvasampatpradāyakam
172.72
uktvānyogināṃ śreṣṭho hyagastyo bhagavānyṛṣiḥ
172.73
atha ghoṇatīrthe agastyadarśanena tumburupatnyā varṣābhūtva nivṛttiḥ || tadā śrutvā tu varṣābhūḥ pādayostasya yoginaḥ || patitvā jñānadīpena viditvā vaibhavaṃ muneḥ
172.74
pūrvarūpaṃ samāsādya nārī rūpaṃ manoharam || agastya yogināṃ śreṣṭha rakṣarakṣa dayānidhe
172.75
māṃ rakṣa dayayā brahmanpativākyavirodhinīm || ityuktā taṃ viśālākṣī virarāma tataḥ param
172.76
agastya uvāca
kā tvaṃ suśroṇi bhadraṃ te bhekajanmapradāyakam || pāpaṃ pūrvabhave cāsīttaddasva ca mā ciram
172.77
nāryuvāca
tumbururnāma gandharvaḥ sarvavidyāviśāradaḥ || tasya bhāryāsmyahaṃ vipra hyagastya munisevita
172.78
bhartā me sarvadharmajñastumbururmunisattamaḥ || sarvadharmānmanojñā tvaṃ kuru nityaṃ mayā saha
172.79
pativākyaṃ tadā śrutvā paralokopakārakam || asahyaṃ vākyamatyugraṃ durgatipradameva hi
172.80
mayā coktaṃ hi durbuddhyā he tāta munisattama
172.81
athāgastyakathitapativratādharmāḥ
agastya uvāca
kuśāgrabuddhiste bhartā śaśāpa tvāṃ ruṣānvitaḥ || evaṃ śāpo yukta eva pativākyavirodhinīm
172.82
pativākyamanādṛtya svecchayā vartate tu yā || sā nārī niraye ghore patatyācandratārakam
172.83
na svātantryaṃ tu nārīṇāṃ nollaṃghyaṃ patibhāṣaṇam || pātivratyena puṇyena patiśuśrūṣaṇena ca
172.84
striyo viṣṇupadaṃ yānti na cānyairapi suvrataiḥ || patirmātā patirviṣṇuḥ patirbrahmā patiḥ śivaḥ
172.85
patirguruḥ patistīrthamiti
strīṇāṃ vidurbudhāḥ || pātivākyamapākṛtya yā nārī sukṛtaiḥ paraiḥ
172.86
sadaiva yujyate sāpi naiva śuddhā bhavetsakṛt || patihīnā tu yā nārī guru
bhirdharmavittamaiḥ
172.87
sā kṛtajñā vidadhyāctu vrataṃ dharmaphalapradam || patinā preritā saiva patibuddhiparāyaṇā
172.88
patipādāñjatīrthena yā snātā
sā haripriyā || sā snātā sarvatīrtheṣu gaṅgādiṣu na saṃśayaḥ
172.89
tasmāttvatkṛtadoṣastu tvāmāyātīti tatphalam || bhuñjantyāste'tra śṛṇvantyā
ghoṇatīrthasya vaibhavam
172.90
muktirāsīcchubhāṃgaṃ tanvārīrūpaṃ punaryathā || || tasmādghoṇasya tīrthasya tumbutīrthamitīha vai
172.91
loke
prasiddhirabhavadaho tīrthasya vaibhavam
172.92
atha ghoṇatīrthasnātṝṇāṃ nānāvidhaphalaprāptiḥ || || śrīsūta uvāca || || ghoṇatīrthe mahāpuṇye sarve
pāpavināśini || snānti ye paurṇamāsyāṃ vai śaunakādyā mahaujasaḥ
172.93
teṣāṃ kratuphalaṃ puṇyaṃ tīrthāyutaphalaṃ bhavet || kapilāgosahasraṃ tu yo
dadāti dinedine
172.94
tatphalaṃ samavāpnoti snānāctumburutīrthake || ratnakoṭisahasrāṇi yo dadāti dinedine
172.95
mattebhānāṃ sahasrāṇi
tathevāśvāyutānyapi || tatphalaṃ samavāpnoti ghoṇatīrthāvagāhanāt
172.96
kanyākoṭipradānena yatphalaṃ cārṣibhiḥ smṛtam || tatphalaṃ samavāpnoti
ghoṇatīrthācca pāvanāt
172.97
hemāṃbarasahasraṃ yaḥ kurukṣetre prayacchati || tatphalaṃ samavāpnoti ghoṇatīrthasya vaibhavāt
172.98
gurvarthe brāhmaṇārthe ca
svāmyarthe yastyajettanum || tatphalaṃ samavāpnoti ghoṇatīrthasya vaibhavāt
172.99
āpannārtiṃharāṇāṃ ca tīrthasevāparātmanām || satyavratānāṃ yatpuṇyaṃ
ghoṇatīrthācca tadbhavet
172.100
yatphalaṃ śrāddhakartṝṇāṃ pitṝṇāmindusaṃkṣaye || tatphalaṃ samavāpnoti ghoṇatīrthāddhi pāvanāt
172.101
gaṅgāyāṃ narma
dāyāṃ ca sarayūcandrabhāgayoḥ || sarveṣu puṇyatīrtheṣu yaḥ snānaṃ kurute naraḥ || tatphalaṃ samavāpnoti ghoṇatīrthāddhi pāvanāt
172.102
tasmātpuṇya
tamaṃ tīrthaṃ ghoṇatīrthaṃ vidurbudhāḥ
172.103
ya imaṃ śṛṇute'dhyāyaṃ sarvapāpanibarhaṇam || vājapeyaphalaṃ tasya viṣṇulokaśca śāśvataḥ
172.103.p1
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṅkaṭācalamāhātmye tumburutīrthamāhātmyavarṇanaṃnāma ṣaḍviṃśo'dhyāyaḥ