Vaishnavakhanda 174
Vaiṣṇavakhaṇḍa 174
- Language
- Sanskrit
Contents
- 174.98 — 1 part
174.2
atha kaṭāhatīrthamāhātmyam || || ṛṣaya ūcuḥ || || sūta sarvārthatattvajña vedavedāntapāraga || śrīveṃkaṭācale tīrthaṃ kaṭāhākhyaṃ supāvanam
1||śrūyate tasya māhātmyaṃ ghuṣyate ca jagattraye || asmākametadbrūhi tvaṃ kṛpayā vyāsaśāsita
174.3
purā vai nāradaḥ śrīmānbrahmaputro mahānṛṣiḥ
dṛṣṭvā vai naimiṣāraṇyaṃ saṃprāpto dvijasattamaḥ
174.4
tadānīṃ brahmaputraṃ tamarghyapādyādibhiḥ śubhaiḥ || pūjayitvā yathānyāyaṃ pavitre ca kuśāsane
174.5
sanniveśya mahābhaktyā vinayānatakandharāḥ || praṇamya prārthayāmāsurime sarve maharṣayaḥ
174.6
tvāṃ vinā nārada śrīmannasmākaṃ bhuvanatraye
dharmopadeśakaḥ kaścinnāsti nāsti maharṣiṣu
174.7
veṃkaṭādrau mahāpuṇye sarvadevaniṣevite || vaikuṇṭhādāgate divye siddhagandharvasevite
174.8
kaṭāha
tīrthamāhātmyaṃ varṇayāva vanaukasām
174.9
śrīnārada uvāca || || śṛṇudhvamṛṣayaḥ sarve śaunakādyā mahaujasaḥ || kaṭāhatīrthamāhātmyaṃ
ko vetti bhuvanatraye
174.10
mahādevo vijānāti tasya tīrthasya vaibhavam || yāni kāni ca puṇyāni brahmāṇḍāntargatāni vai
174.11
tāni
gaṃgāditīrthāni svapāpapariśuddhaye || kaṭāhatīrthasevāṃ ca kurvanti dvijasattamāḥ
174.12
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścetarajātayaḥ || spṛśanti
tajjalamiti na pibedyo vimūḍhadhīḥ
174.13
sa hi caṇḍālatāṃ prāpya kumbhīpāke patiṣyati || brahmacārī gṛhastho vā vānaprastho yatīśvaraḥ
174.14
sevayā tasya tīrthasya prāpnoti paramaṃ padam || śrutismṛtipurāṇeṣu tattīrthasya praśaṃsanam
174.15
bahudhā varṇyate paṃcamahāpātakanāśanam || atya
dbhutataraṃ viprāḥ sarvalokaikapāvanam
174.16
brahmahatyāyutaṃ cāpi surāpānāyutaṃ tathā || ayutaṃ gurudārāṇāṃ gamanaṃ pāpakāraṇam
174.17
steyāyutaṃ
suvarṇānāṃ tatsaṃsargāśca koṭayaḥ || śīghraṃ vilayamāyāṃti tasya tīrthasya sevayā
174.18
yāni niṣkṛtihīnāni pāpāni vividhāni ca || tāni
sarvāṇi naśyaṃti tīrthasyāsya niṣevaṇāt
174.19
idaṃ tīrthaṃ mahāpuṇyaṃ bhagavatpādanissṛtam || kuṣṭhādirogayukto yaḥ pratyahaṃ ca pibedidam
174.20
atha kaṭāhatīrthamahimaśraddhāśūnyānāṃ mahānarakaprāptiḥ || || so'pi rogavihīnaḥ sanviṣṇulokaṃ ca gacchati || bhagavāñchaṃkaro devo
rahasyānubhave purā
174.21
pārvatyai kathayāmāsa tasya tīrthasya vaibhavam || ukteṣveteṣu sandeho na kartavyaḥ kadācana
174.22
arthavādo'ya
miti ca na vaktavyaṃ kadācana || ye'rthavādamidaṃ brūyusteṣāṃ vai nāstikātmanām
174.23
jihvāgre paraśuṃ tatraṃ prakṣipanti ca kiṃkarāḥ || tasmātkaṭā
hatīrthaṃ tu sevanīyaṃ prayatnataḥ
174.24
sarvaduḥkhapraśamanamapavargaphalapradam || yatra pītvā naro bhaktyā sarvānkāmānavāpnuyāt
174.25
evamukkā mahābhāgaḥ
kāśīṃ trailokyapāvanīm || saṃprāpto nāradaḥ śrīmānsūta paurāṇikottamam
174.26
saṃkṣepataśca bhagavānnaimiṣe huktavānkhalu || idānīṃ śrotumicchāmaḥ
kaṭāhasya ca vaibhavam
174.27
suvistareṇa cāsmākaṃ vada sūta kṛpāvaśāt
174.28
atha kaṭāhatīrthapānakramaḥ || || śrīsūta uvāca
bhobhostapodhanāḥ sarve naimiṣāraṇyavāsinaḥ || kaṭāhatīrthamāhātmyaṃ śṛṇudhvaṃ dvijasattamāḥ
174.29
kaṭāhatīrthaṃ bho viprāḥ sarva lokeṣu viśrutam || sarva
sampatkaraṃ śuddhaṃ sarvapāpapraṇāśanam
174.30
duḥsvapranāśanaṃ hyetanmahāpātakanāśanam || mahāvighnapraśamanaṃ mahāśāntikaraṃ nṛṇām
174.31
smṛ
timātreṇa yatkuṃsāṃ sarvapāpaniṣūdanam || mantreṇāṣṭākṣareṇaiva pibettīrthaṃ manoharam
174.32
athavā keśavādyaiśca nāmabhirvā pibejjalam || yadvā nāmatra
yenā'pi pibettīrthaṃ śubhapradam
174.33
āhosvidveṃkaṭeśasya mantreṇāṣṭākṣareṇa vai || pibetkaṭāhatīrthaṃ tadbhuktimuktipradāyakam
174.34
vinā maṃtreṇa
yo vipraḥ saṃpibetīrthamuttamam || pāpaṃ me nāśaya kṣipraṃ janmāntarakṛtaṃ mahat
174.35
ityukkā sa pibennityaṃ mokṣamārgaikasādhanam || svāmipuṣkari
ṇīsnānaṃ varāhaśrīśadarśanam
174.36
kaṭāhatīrthapānaṃ ca trayaṃ trailokyadurlabham || bahunā kimihoktena brahmahatyādināśanam
174.37
atha
keśavākhyadvijavṛttāntaḥ || || purā kaścidvijo mohātkeśavākhyo bahuśrutam || hattvā khaḍgena durvuddhacā brahmahatyāmavāptavān
174.38
so'pi tasmi
nmahātīrthe pītvā jalamanuttamam || keśavākhyo mahāpāpī vimukto brahmahatyayā
174.39
ṛṣaya ūcuḥ || || kasya putraḥ keśavākhyaḥ kathaṃ prāpto
bhayaṃkarīm || brahmahatyāmatikrūrāmasmākaṃ vaktumarhasi
174.40
śrīsūta uvāca || || tuṅgabhadrātaṭe ramye gandharvairupasevite || agrahāro mahānāsī
dredākhya iti nāmataḥ
174.41
tasminvedapure ramye brāhmaṇā vedapāragāḥ || śabdaśāstraparāḥ sarve jyotiḥśāstrapravartakāḥ
174.42
mīmāṃsātarkaśāstra
jñāḥ sarve vedāntavādinaḥ || dharmaśāstreṣu niratā annadānaparāḥ sadā
174.43
putravantaśca te sarve hyagrahāre mahājanāḥ || vedāṅgheḍapyagrahāre vai padmanābha
iti śrutaḥ
174.44
atha gaṇikālaṃpaṭasya keśavadvijasya brahmahatyāprātikramaḥ || || tasya putraḥ keśavākhyaḥ sarvakarmabahiṣkṛtaḥ || mātaraṃ
pitaraṃ tyaktvā bhāryāmapi pativratām
174.45
sarvadā gaṇikāsakto veśyāgāraṃ viveśa ha || dinadye ca tāṃ veśyāmanubhūya dvijastataḥ
174.46
niṣkadvayaṃ pradātavyaṃ haste dattvā gataḥ sukham || veśyayā cādhanastyaktastatsaṃyogaikatatparaḥ
174.47
itastataścorayitvā bahudravyāṇi santatam
dattvā tayā ciraṃ reme tadgṛhe bubhuje ca saḥ
174.48
ekena caṣakeṇāsau tayā saha surāṃ papau || sa kadācitkirātestu dravyaṃ haṃtuṃ yayau dvijaḥ
174.49
viprasya kasyacidgṛhe so'pi kairātaveṣadhṛk || keśavo viprabandhurvai sāhasī khaḍgahastavān
174.50
tadgṛhasvāminaṃ vipraṃ hatvā khaḍgena sāhasāt || samādāya bahu dravyaṃ veśyāgāraṃ viveśa ha
174.51
taṃ yāntamanuyāti sma brahmahatyā bhayaṃkarī || nīlavastradharā bhīmā bhṛśaṃ raktaśiroruhā
174.52
garjantī sāṭṭahāsaṃ sā kampayantī ca rodasī || anudrutastayā vipro babhrāma jagatītale
174.53
evaṃ bhramandharāṃ sarvāṃ viprabandhurdurātmavān
svagrāmaṃ prayayau bhītyā śaunakādyā mahaujasaḥ
174.54
anudrutastayā bhītaḥ prayayau svaniketanam || brahmahatyāpyanudrutya tena sākaṃ gṛhaṃ yayau
174.55
janakaṃ rakṣa rakṣeti keśavaḥ śaraṇaṃ yayau || mā bhaiṣīriti sa procya pitā rakṣitumudyataḥ
174.56
atha svasutarakṣaṇodyukte padmanābhe brahmahatyoktiḥ
krūrenaṃ brahmahatyā sā janakaṃ pratyabhāṣata
174.57
brahmahatyovāca || || mainaṃ tvaṃ pratigṛhṇīṣva padmanābha dvijottama || ayaṃ surāpī steyī ca brahmahā cātipātakī
174.58
mātṛdrohī pitṛdrohī bhāryātyāgī ca duṣṭadhīḥ || gaṇikāsaktacittaśca hyenaṃ muñca durātmakam
174.59
gṛhṇāsi cetsutaṃ vipra mahāpātakinaṃ vṛthā || tvadbhāryāmasya bhāryāṃ ca tvāṃ ca putramimaṃ dvija
174.60
bhakṣayiṣyāmi vaṃśaṃ ca tasmānmuñca durātmakam || imaṃ tyajasi cetputraṃ ghuṣmānmuñcāmi sāṃpratam
174.61
naikasyārthe kulaṃ hantumarhasi tvaṃ mahāmate || ityuktaḥ sa tayā tatra padmanābho'bravīcca tām
174.62
padmanābha uvāca || || bādhate māṃ sutasnehaḥ kathaṃ putraṃ parityaje || brahmahatyā tadākarṇya padmanābhaṃ tamabravīt
174.63
brahmahatyovāca
putro'yaṃ patito'bhūtte varṇāśramabahiṣkṛtaḥ || putresminmā kuru snehaṃ niṃditaṃ tasya darśanam
174.64
ityuktā brahmahatyā sā padmanābhasya paśyataḥ || hastena prajahārāsya sutaṃ keśavanāmakam
174.65
ruroda tātatātā iti janakaṃ prabuvanmuhuḥ || rurudurjanako mātā bhāryā tasya durātmanaḥ
174.66
atha padmanābhaṃ prati bharadvājakathito brahmahatyāvimuktyupāyaḥ || || tasminkāle mahābhāgo bharadvājo mahāmuniḥ || diṣṭyā samāyayau yogī śaunakādyā mahaujasaḥ
174.67
padmanābho'tha taṃ dṛṣṭvā bharadvājaṃ mahāmunim || stutvā praṇamya śaraṇaṃ yayāce putrakāraṇāt
174.68
bharadvāja mahābhāga sākṣādviṣṇvaṃśako bhavān || tvaddarśanamapuṇyānāṃ bhavitā na kadācana
174.69
brahmahā ca surāpī ca steyī cābhūtsuto mama || putraṃ mahartumā
yātā brahmahatyā bhayaṃkarī
174.70
bhūyādyathā me putroyaṃ mahāpātakamocitaḥ || ghoreyaṃ brahmahatyā ca yathā śīghraṃ layaṃ vrajet
174.71
tamupāyaṃ
vadasvādya mama putre dayāṃ kuru || eka eva hi putro me nānyo'sti tanayo mune
174.72
sute mṛte tu vaṃśo me samucchidyeta mūlataḥ || tataḥ pitṛ
bhyaḥ piṇḍānāṃ dātā'pi na bhaveddhruvam
174.73
tataḥ kṛpāṃ kuruṣva tvamasmāsu bhagavanmune || ityuktaḥ sa bharadvājaḥ sākṣānnārāyaṇāṃśakaḥ
174.74
dhyātvā tu suciraṃ kālaṃ padmanābhaṃ vaco'bravīt
174.75
bharadvāja uvāca || || padmanābha kṛtaṃ pāpamatikrūraṃ sutena te || nāsya pāpasya
śāntiḥ syātprāyaścittāyutairapi
174.76
tathā'pi te sutasyāhamasya pāpasya śāntaye || prāyaścittaṃ vadiṣyāmi padmanābha śṛṇu dvija
174.77
gaṅgāyā dakṣiṇe bhāge dviśatīyojane dvija || pūrvāmbhodheḥ paścime tu pañcabhiyojanairmite
174.78
suvarṇamukharītīre cottare krośamātrake || veṃkaṭā
dririti khyātaḥ sarvalokanamaskṛtaḥ
174.79
meruputro mahāpuṇyaḥ sarvadevābhivanditaḥ || vaikuṇṭhalokādānīto viṣṇoḥ krīḍācalo mahān
174.80
garutmatā vegavatā svarṇamukhyāstaṭe śubhe || vartate devasaṃghaiśca ṛṣisaṃghaiśca pūjitaḥ
174.81
tasminveṃkaṭaśailendre sākṣānnārāyaṇaḥ svayam
lakṣmīdevyā ca bhūdevyā nīlādevyā samāgataḥ
174.82
vartate veṃkaṭeśaḥ sa sākṣānmokṣapradāyakaḥ || tasya veṃkaṭanāthasya
hyālayasya tathottare
174.83
kaṭāhatīrthaṃ viprendra vartate maṅgalapradam || brahmahatyādipāpaghnaṃ vāñchitārthapradāyakam
174.84
sutena sākaṃ viprendra piba tīrthaṃ manoharam || bharadvājasya vākyaṃ tacchrutvā vai vedasaṃmitam
174.85
śirasā taṃ praṇamyātha yayau veṃkaṭaparvatam
174.86
atha bharadvājoktyā kaṭāhatīrthapānena keśavasya brahmahatyāvimuktiḥ || || taṃ gatvā veṃkaṭaṃ śailaṃ svāmipuṣkariṇījale || sutena sākaṃ
vipreṃdraḥ sasau niyamapūrvakam
174.87
varāhasvāminaṃ natvā śrīnivāsālayaṃ gataḥ || pradakṣiṇaṃ tataḥ kṛtvā vimānaṃ saṃpraṇamya ca
174.88
padmanābho
'tha putreṇa keśavena durātmanā || papau kaṭāhatīrthaṃ tadbrahmahatyāvināśakam
174.89
tadānīṃ brahmahatyā sā śīghrameva layaṃ gatā || anantaraṃ tato
gatvā veṃkaṭeśaṃ kṛpānidhim
174.90
putreṇa saha viprendraḥ padmanābho darśe saḥ || tadā prādurabhūdevo veṅkaṭeśo dayānidhiḥ
174.91
kaṭāhatīrtha
pānena toṣito vākyamabravīt
174.92
atha brahmahatyāvimuktasutena sahitaṃ padmanābhaṃ prati bhagavaduktiḥ || || śrībhagavānuvāca || || padmanābha
mahābuddhe vedavedāntapāraga || bharadvājasya vākyena prāpya veṃkaṭaparvatam
174.93
kaṭāhatīrthaṃ tvaṃ pītvā kṛtārtho'si na saṃśayaḥ || tava putraḥ keśavā
khyo vimukto brahmahatyayā
174.94
tasmātkaṭāhatīrthaṃ tu sevanīyaṃ prayatnataḥ || tasmiṃstīrthe mahābhāga pītvā jalamanuttamam
174.96
pāpino'pi
kṛtārthāḥ syuḥ satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ || māmakaṃ lokamāgatya sukhī bhava mahāmate
174.96-2
ityuktvā veṃkaṭeśo'sāvantardhānaṃ gatastataḥ
174.97
śrīsūta uvāca || || tasmāttapodhanāḥ sarve śaunakādyā mahaujasaḥ || kaṭāhatīrthamāhātmyamitihāsamanvitam
174.98
yathāśrutaṃ mayā samyakkathoktaṃ
bhavatāṃ dvijāḥ
174.98.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye sūtaśaunaka saṃvāde kaṭāhatīrthapraśaṃsananāmāṣṭāviṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Mānasakhaṇḍa — Sanskrit