Vaishnavakhanda 181
Vaiṣṇavakhaṇḍa 181
- Language
- Sanskrit
Contents
- 181.70 — 1 part
181.1
atha suvarṇamukharyā kalyāṇadīsaṃgamaḥ || || bharadvāja
uvāca || || suvarṇamukharīṃ tatra saṃgatā maṃgalapradā || kalyānāma nadī puṇyā kālindī jāhnavīmiva
181.2
vṛṣabhācalasaṃbhūtā tīrtharājavirājitā
nadīnāmuttamā kalyā kaluṣaughavināśinī
181.3
nānātarulatāvātavibhūṣitataṭadvayā || munisaṃghasukhāvāsā puṇyāśramasamutkaṭā
181.4
dvijada
ttāghyavilasatkuśākṣatalasattaṭā || apsaraḥkucakastūrīpaṃkakṣālanapaṃkilā
181.5
dantāvalakaṭacyotanmadāmbusurabhīkṛtā || viprabhūpālavitatamakhayūpa
śatāvratā
181.6
anāvilajalāpūratoṣitāśeṣamānavā || ekaivālaṃ parā kartuṃ mahānyostu pātakam
181.7
tayoḥ saṃgatayoḥ stotuṃ mahimānaṃ ka ī
śate || yatra brahmaśilānāma sarinmadhye ca vartate
181.8
agastyatapasā paścādyathā sāṃnidhyameti ca || nadīdvayajale tatra snātā puṇye kurūdvaha
181.9
makhānāṃ pauṇḍarīkāṇāṃ śatasya phalamāpnuyuḥ || brahmahatyādipāpāni samāyāṃti parikṣayam
181.10
tatrābhiṣekapūtānāṃ nadīdvitayasaṃgame || saṅgatā
bhavanāśinyā kṛṣṇaveṇīva pāvanī
181.11
atha suvarṇamukharītīrasthitaśrīveṃkaṭācalavarṇanam || || rājate svarṇamukharī kalyayā saṃgatā
tadā
181.12
athodīcyāṃ mahānadyā yojanārdhe virājate || yojanotsedhasahito vikhyāto veṃkaṭācalaḥ
181.13
sarveṣāmeva tīrthānāmāśrayo'yaṃ
nagottamaḥ || añjanānantavṛṣabhanīlakesāripotriṇaḥ
181.14
etānyupavanānyadreḥ syurnārāyaṇaveṃkaṭau || varāhavapuṣā pūrvaṃ svīkṛtatvānmadhudviṣā
181.15
varāhakṣetramityāryaiḥ kīrtito'yaṃ mahīdharaḥ || suvarṇamukharītīre vikhyāte veṃkaṭācale
181.16
nivasatyacyuto nityamandhīndratanayānvitaḥ
tasmingirau śriyā sārddhaṃ vasantaṃ veṃkaṭādhipam
181.17
sevante siddhagandharvamunimānavadānavāḥ || tasminvinyastacittānāṃ bhaktānāṃ puruṣottame
181.18
vāṃchitānyāśu sidhyaṃti naśyaṃti vipado'rjuna || ye smaraṃti jagannāthaṃ veṃkaṭādrinivāsinam
181.19
nirastadoṣāṃste yāṃti śāśvataṃ padamavyayam
181.20
arjuna uvāca || || veṃkaṭādrau mahāpuṇye surāsuranamaskṛtaḥ || kathaṃ prādurabhūddevo bhagavānkamalāpatiḥ
181.21
kasya vā kṛtinastatra prasanno
nijamadbhutam || rūpaṃ prakāśayāṃcakre bhuktimuktiphalapradam
181.22
viṣṇordevādidevasya mahimānaṃ mahāmune || śrotumicchāmi tattvena tanme
kathaya vistarāt
181.23
atha śrīveṃkaṭācalavāsibhagavadbhaibhavavarṇanam || || bharadvāja uvāca || || śṛṇu veṃkaṭanāthasya mahimānaṃ
samāhitaḥ || vistareṇa samākhyātuṃ brahmaṇāpi na śakyate
181.24
dhanyo'si devadevasya māhātmyaṃ madhuvidviṣaḥ || yadbhaktiyuktābhūttāta śrotuṃ
matirarindama
181.25
kṛtapuṇyo'smyahaṃ pārtha sarvabhūtapaterhareḥ || pavitrāṇi caritrāṇi stoṣyante yanmayā'dhunā
181.26
purā bhāgī
rathītīre janakāya mahātmane || kratudīkṣāprasaktāya viśuddhajñānaśāline
181.27
vāmadevena kathitāṃ kathāṃ pāpapraṇāśinīm || kathayiṣyāmi
te pārtha viṣṇukīrtanapāvanīm
181.28
sarveṣāmeva bhūtānāmādyo nārāyaṇaḥ prabhuḥ || jaganmayo jagatkartā citsvarūpo nirañjanaḥ
181.29
sahasraśīrṣā bhagavānsahasrākṣaḥ sahasrapāt || yasya bhāsā jagadidaṃ vibhāti sacarācaram
181.30
tasmātparataraṃ tejastasmātpara
taraṃ tapaḥ || tasmātparataraṃ jñānaṃ yogastasmātparo na ca
181.31
vidyā tasmādapi parā nāsti pārtha nararṣabha || sarveṣvapi ca bhūteṣu sadā sannihitaḥ
prabhuḥ
181.32
sarvāṇyapi ca bhūtāni tasminnevāsate sukham || sa eva yajño yajvā ca sādhanaṃ sruksruvādikam
181.33
phalaṃ phalapradātā ca tatsaṃ
prāpyā gatistathā || vahnau praṇīte paśunā prokṣitena prajuhvati || ye taṃ yāṃti te yāṃti gatiṃ tatpratipāditām
181.34
karmabandhaṃ paśuṃ kṛtvā
jñānāgnau saṃpravartiṃte || ye juhvate tamuddiśya te tatsāyujyabhāginaḥ
181.35
hariḥ sadāśivo brahmā mahendraḥ paramaḥ svarāṭ || sarveśvarasya tasyaite
paryāyā: parikīrtitāḥ
181.36
samāhito'nusaṃdhatte ya idaṃ paramātmanaḥ || nārāyaṇasya māhātmyaṃ sa na yāti punarbhavam
181.37
cidānandamayaḥ
sākṣī nirguṇo nirupādhikaḥ || nityo'pi bhajate tāṃtāmavasthāṃ sa yadṛcchayā
181.38
pavitrāṇāṃ pavitraṃ yo hyagatīnāṃ parā gatiḥ || daivataṃ deva
tānāṃ ca śreyasāṃ śreya uttamam
181.39
bodhyānāṃ bodhya eko'sau dhyeyānāṃ dhyeya uttamaḥ || vinayānāṃ samadhiko vinayo nayasaṃyutaḥ
181.40
tejasāṃ janakaṃ tejaḥ prakṛṣṭaṃ tapasāṃ tapaḥ || ādhāraḥ sarvabhūtānāmanādyanto janārdanaḥ
181.41
tasyedaṃbhāvavijñāne mūḍhā brahmādayo'pi ca || ajo
gṛhṇāti jananaṃ sarvātmā hanti vidviṣaḥ
181.42
svatantro'pi svabhaktānāṃ paratantraḥ pravartate || sa sākṣī karmaṇāṃ devaḥ sarvajño garuḍadhvajaḥ
181.43
tasya svarūpaṃ munayo mṛgayante samāhitāḥ || saṅkarṣaṇo vāsudevaḥ pradyumnaśca tathā punaḥ
181.44
aniruddha iti khyātaṃ tanmūrtīnāṃ catuṣṭayam
kīrtitaḥ praṇavaḥ paścāddhṛdayaṃ tasya bhāsvaram
181.45
bhagavānvāsudevaśca mantro'yaṃ tatprakāśakaḥ
181.46
mantrarājamimaṃ nityaṃ prajapedyaḥ samāhitaḥ || sa viṣṇoḥ karuṇāyogātsiddhīnāṃ bhājanaṃ bhavet
181.47
atha bhagavatkṛtabhūtasṛṣṭyādivarṇanam || || āpannivārakaḥ saṃpattrāpako muktimuktidaḥ || yathā sasarja bhūtāni kalpādāveṣa mādhavaḥ
181.48
tatsarvaṃ kathayiṣyāmi samāhitamanāḥ śṛṇu || tasya cintayataḥ sargaṃ tejorūpaṃ paraṃ hareḥ
181.49
viriṃca iti vikhyātaṃ rājasaṃ guṇamāśritam || tasya devasya vadanācchuko devaḥ sapāvakaḥ || jajñe yaśca trilokeśaḥ pākakarmaṇi yaḥ prabhuḥ
181.50
manasaścābhavaccandraḥ karuṇānityaśītalāt || apāṃ sarvauṣadhīnāṃ ca viprāṇāṃ rakṣakaḥ sadā
181.51
netrābhyāmudabhūtsūryastasya viśvaprakāśakaḥ || śītoṣṇavarṣakṛtkālakāraṇaṃ tejasāṃ nidhiḥ
181.52
prāṇebhyo'sya jagatprāṇaḥ samīraḥ samajāyata || dhartā graharkṣasvargagāvimānānāṃ mahābalaḥ
181.53
nābhideśātsamutpannamantarikṣaṃ mahātmanaḥ || tasyāsīcchiraso vyoma bhūtasaṃbhava kāraṇam
181.54
pādāmbujābhyāmudabhūdbhūmirbhūtagaṇāśrayā || viniḥsṛtā diśaḥ sarvāḥ śrotrābhyāṃ paramātmanaḥ
181.55
bhūrbhuvādyāstathā lokāḥ smaraṇāttasya jajñire || rasātalādilokāśca yakṣarakṣogaṇādayaḥ
181.56
mukhabāhūrupādebhyo janayāmāsa sa kramāt || brāhmaṇānkṣatriyānvaiśyāñchūdrā dīṃśca kurūdvaha
181.57
chandāṃsi yajñasturagā gāvo meṣāvikādayaḥ || atarkyaprabhavāṃ tasmādutpattiṃ pratipedire
181.58
saṃkalpādevadevasya tasya sthāvarajaṃgamam || bhūtajātamabhūtkālo bhūto bhāvī bhavaṃstathā
181.59
pibatyambu samudrāṇāṃ vaḍavānalarūpadhṛk || kalpāntakāle tatsarvaṃ visṛja tyātmani sthitam
181.60
sañcārayati bhūtānāṃ vṛttiṃ sūryendurūpadhṛk || tamonirasanāñcāpi kāladharmapravartanāt
181.61
jaganti kalpavirame vinyasya svodarāntare || līlābālākṛtiḥ śete vaṭapatre mahāsbhudhau
181.62
atha codyabhogīndrabhogatalpe sukhocite || yoganidrāmavāpnoti sadvitīyo'ñjavāsyā
181.63
nābhikāsārasaṃbhūtājjanayāmāsa paṃkajāt
181.63-2
sarveṣāṃ jagatāṃ nātho vidhātāraṃ caturmukham
181.64
līlā
hyeṣā mukundasya svecchāyogapravartinaḥ || vijñāyate na kenāpi yathārthyena sa īśvaraḥ
181.65
yadā dharmasya hāniḥ syādadharmo vardhate yadā || yadā vā mahatīṃ pīḍāṃ bhajante devatāgaṇāḥ
181.66
yadāvalepadurvārā yāṃti vṛddhiṃ suradruhaḥ || bhūmerbhūmijanānāṃ ca yadodeti mahadbhayam
181.67
yadā vā nijabhaktānāṃ sādhūnāmanivāritā || durantātaṃkajananī vipatsamupajāyate
181.67-2
tadā tadanurūpāṇi rūpāṇyāsthāya kautukāt
adharmamavadhūyāśu kurute jagato hitam
181.69
sṛjati vidhisamākhyo rājasenātmanāsau vahati harisamākhyaḥ sattvaniṣṭhaḥ prapañcam || harati
harasamākhyastāmasīmetya vṛttiṃ madhumathanamahimnāmasti vettā na ko'pi
181.70
yajñāṅgaiḥ kṛtasakalāṅgasaṃdhibaṃdhaṃ vārāhaṃ vapuradhigamya lokanāthaḥ
śaile'sminnabhajadasau yathā nivāsaṃ tadvakṣye śṛṇu vibudhādhināthasūno
181.70.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye suvarṇamukharīmāhātmye viṣṇumāhātmyaprastāve sṛṣṭacādivarṇananāma pañcatriṃśo'dhyāyaḥ