Vaishnavakhanda 182
Vaiṣṇavakhaṇḍa 182
- Language
- Sanskrit
Contents
- 182.65 — 1 part
182.1
atha varāhakṛtadharaṇyuddharaṇakramaḥ || || bharadvāja uvāca || || purā niśātyaye dhātuḥ prabuddho madhusūdanaḥ || punaḥ pravṛttiṃ bhūtānāmanviṣeṣa dhiyā
bhṛśam
182.2
vinā vasumatīmanye bhūtaughadharaṇakṣamāḥ || na bhavantīti hṛdaye tarkastasyājaniṣṭa ca
182.3
apaśyatpraṇidhānena mahīṃ pātālagocarām
atimātrabhayodvignāṃ parītāṃ mahatāmbunā
182.4
pratipede tadā rūpaṃ bhūtamuddharaṇocitam || upakarmoṣṭhamanalajihvaṃ praṇavaghoṣaṇam
182.5
caturāśrāyacaraṇaṃ
prāyaścittakhurāṃcitam || prāgvaṃśakāyaṃ vilasaddaṃṣṭrabharemāvalīyutam
182.6
pravagryāvartasaṃpannaṃ dakṣiṇāgnyudarānvitam || sruktuṇḍamakhilaiḥ sarvaiḥ saṃvi
bhaktāṃgasandhikam
182.7
divyasūktasaṭājālaṃ parabrahmaśirastathā || havyakavyarayopetaṃ viśuddhapaśujāṅgukam
182.8
uktyatyuktādikacchandomārgamaṃtra
balānvitam || sarvayajñamayaṃ divyaṃ vārāhaṃ rūpamāsthitaḥ
182.9
anveṣṭuṃ dharaṇīmantherviveśa salilāṃtaram || daṃṣṭrābālaśaśāṃkotthalasatkāṃticayairhaṭhāt
182.10
kalpāṃtasamayasphītaṃ tamisramapasārayan || abhibhūtāṃbubhṛdghoṣairmuhurbrahmāṇḍakandarām
182.11
ninādamukharāṃ kurvangāḍhairghurughurusvanaiḥ || khuraprakhura
vinyāsairjarjarīkṛtavigraham
182.12
itastato viluṭhayannuragāṇāmadhīśvaram || tīvrairniḥśvāsapavanairāpātālaṃ saritpateḥ
182.13
prāpayannatalaspa
rśamantaraṃ darśanīyatām || atidīrgheṇa pātreṇa magnonmagnena vāridheḥ
182.14
saṃkṣobhitāni pāthāṃsi kurvannantaryayau tadā || saptapātālamūlādhaḥ
sthitāṃ toye bhayākulām
182.15
vepamānāṃ samālokya dharaṇīṃ hṛṣṭamānasaḥ || tāmāropya svadaṃṣṭrāgramunmamajja saritpateḥ
182.16
saṃstuya
māno munibhirjanalokanivāsibhiḥ || tasminnudvahati premṇā deve vasumatīṃ kṣaṇam
182.17
pratisārā babhūvādho vāridhermaṅgalocitā || taduttāraṇa
velāyāṃ varāhavapuṣo'rjuna
182.18
gambhīraghoṣairambhodhiḥ prāpa maṃgalatūryatām || udbhattavīcivikṣiptaśīkarāsārasaṃgataḥ
182.19
bheje muktāphalacayo
maṃgalākṣatavibhramam || udyūḍhā tena devena sā babhau salilāplutā
182.20
gāḍharāgasamutpannasvedaklinnatanūriva || itthamuddhṛtya bhagavānmahīṃ pātāla
mūlataḥ
182.21
sudṛḍhaṃ sthāpayāmāsa madhye'mbunidhipāthasām || tenoddhṛtāyāṃ medinyāṃ pūrṇaṃ tadvanabhontare
182.22
jalaṃ tatkṛtamaryādā''khyavacchicha
nnamabhūttadā || saṃsthāpya pṛthivīmitthaṃ tadīyādhārasiddhaye
182.23
diggajānahirājaṃ ca kamaṭhaṃ ca nyaveśayat || teṣāmapi ca sarveṣāmādhāratvena
sādaram
182.24
avyaktarūpāṃ svāṃ śaktiṃ yuyoja ca dayānidhiḥ || tato dharāṃ samuddhṛtya sthitaṃ kiṭitanuṃ harim
182.25
tuṣṭuvuḥ sanakādyāstaṃ
janalokanivāsinaḥ || tadā varāhavapuṣamārādhya puruṣottamam
182.26
tadājñayā jagaddhātrā yathāpūrvamakalpayat
182.27
arjuna
uvāca || || kalpāntasalile magnā kathaṃ tiṣṭhati bhūriyam || saptapātālalokādhaḥ kimādhārā mahāmune
182.28
kalpakālaḥ kiyā
neṣa syāttadvṛttiśca kīdaśī
182.29
atha kalpavṛttāṃtavarṇanapūrvakaṃ śvetavarāhāvatāravarṇanam || || etadvistārya sakalaṃ mama brahmanmune
vada
182.30
bharadvāja uvāca || || vināḍikānāṃ ṣaṣṭacā syānnāḍikaikā dinaṃ bhavet || tatṣaṣṭaccā divasārtriśanmāsaḥ pakṣadvayātma
kaḥ
182.31
māsau dvāvṛturityuktastaiḥ ṣaḍbhirvatsaro bhavet || ayanadvitayākāraḥ śītavarṣoṣṇasaṃśrayaḥ
182.32
devāsurāṇāmanyonyamahorātraṃ
viparyayāt || uttaraṃ dakṣiṇaṃ bhānorayane te yathākramam
182.33
mānuṣābdaiḥ khaṃkhaṃgyaimakhāṃkṣipāvaikasāṃgaraiḥ || mahāyugaṃ bhavetpārtha kṛtādyākārasaṃyutam
182.34
saptatyā saikayā kālo yugānāmantaraṃ manoḥ || asmiñchvetavarāhākhye kalpe jātānmanūñchṛṇu
182.35
svāyaṃbhuvaḥ syātprathamastataḥ
svārociṣo manuḥ || uttamastāmasākhyaśca raivataścākṣuṣāhvayaḥ
182.36
ete gatāḥ prāṅmanavaḥ ṣaṭ sendrasuratāpasāḥ || vaivasvato vartate'dya saptamo
manurarjuna
182.37
ādityavasurudrādyāstatkāle devatāgaṇāḥ || iṃdrāśvamedhaśatakaṃ tejasvī prāpa śakratām
182.38
viśvāmitro
'haimatriśca jamadagniśca kaśyapaḥ || vasiṣṭho gautamaścaiva te vai saptarṣayo'rjuna
182.39
ikṣvākupramukhāḥ śūrā manuputrā mahābalāḥ || avarni pālayāmā
surnityaṃ dharmaparāyaṇāḥ
182.40
sūryadakṣabrahmadharmarudrāṇāṃ pañca sūnavaḥ || sāvarṇiraucyabhaumādyā bhaviṣyanmanusaptakam
182.41
caturdaśaṃ vidhātuste
bhavanti manavo'hani || tatkalpasaṃjñaṃ tasyānte niśā syāttatsamā śṛṇu
182.42
dināvasānasamaye brahmaṇaḥ pāṇḍunandana || jāyate'thaho ghoraḥ
pṛthivyāṃ śatavārṣikaḥ
182.43
tasminnavagrahe pṛthavyāṃ nīrasāyāṃ dhanañjaya || caturvidhāni bhūtāni samāyānti parikṣayam
182.44
tadā tatśikhākā
rairupeto dharmadīdhitiḥ || mayūkhairagnisahaśairvamadbhiḥ pāvakacchaṭāḥ
182.45
vinaṣṭagrāmanagaraśailavṛkṣādikānanā || kūrmapṛṣṭhopamorvī syāttatāyaḥpiṇḍa
sannibhā
182.46
tato vidhāturgātrebhyaḥ samutpannā mahāghanāḥ || ācchādayanto gaganaṃ garjitadhvānabandhurāḥ
182.47
sitapītāruṇaśyāmāścitra
varṇāśca bhīṣaṇāḥ || śailebhasaudhavṛkṣādinānārūpasamanvitāḥ
182.48
te śatābdamitaṃ kālaṃ mahāvṛṣṭiṃ vitanvate || tenāmbhasā śamaṃ yāti sūryodbhūto
mahānalaḥ
182.49
bhūyaśca śatavarṣāṇi varṣantyugraṃ mahāghanāḥ || tadambhasā samudrelā vikṛtiṃ yānti vārddhayaḥ
182.50
kalpāntāmbudanirmuktaṃ lokā
nvyāpnoti tajjalam || bhūrbhuvaḥsvarmaholokānāvṛṇoti tamo mahat || tadā nimagnā salile mahī pātālamūlagā
182.51
anaṣṭā kathamapyāste brahma
śaktyavalambitā || atha niḥśvāsasaṃbhūto māruto brahmaṇo'rjuna
182.52
utsārayati tānsarvānkalpāntotthānmahāghanān || evaṃ prabṛddhaḥ pavanaḥ
śatasaṃvatsarātmakam
182.53
kālaṃ nirantaraṃ yāti durnivārayotthitaḥ || tamugramanila hitvā harernābhisaroruhe
182.54
yoganidrāmavāpnoti tasminpāthasi padmabhūḥ || yoganidrānuṣaktasya yāti tasya jagadvibhoḥ
182.55
tāvatī śarvarī pārtha dinaṃ yāvatpramāṇakam || niśāyāṃ samatītāyāmutthito vegavānpunaḥ
182.56
sṛjatyakhilajantūṃvai pūrvavacchāsanāddhareḥ || kalpekalpe samucitai rūpaiḥ pāti jagaddhariḥ
182.57
asminkalpe śvetavarṇā prāptā vānyajñapotritām || varāhavapuṣā devo viharannavanītale
182.58
svapūrvaniyatāvāsaṃ prapede veṃkaṭācalam || svāmipuṣkariṇītīre caraṃściramadhokṣajaḥ
182.59
bhaktyā paramayā yuktamapaśyajjalajāsanam || saṃpūjya prārthayāmāsa brahmā taṃ bhūtabhāvanam
182.60
purātanīṃ nijāṃ svāminbhaja divyāṃ tanumiti || gṛhī
tvānunayaṃ tasya tyaktvā tāṃ sūkarākṛtim
182.61
ananyabhajanīyāṃ svāṃ prāpa viśvātmikāṃ tanum || tathā sthitaṃ girau tatra kṛtvāpyutsāhamūrjitam
182.62
draṣṭuṃ na śekuḥ sarve'pi kālena bahunā'pi ca
182.63
arjuna uvāca || || darśanasmaraṇādīnāṃ hariritthamagocaraḥ || kathaṃ pratyakṣatāṃ prāpa mānuṣāṇāṃ mahāmune
182.64
bhāgyabhūto'tha jagatāṃ yaḥ ko vā''rādhya taṃ vibhum || ihaiṃ prakāśayāmāsa kathāmetāṃ nivedaya
182.65
harikathāśravaṇaṃ duritāpahaṃ kathayatāṃ sakalāgamavidvavān || sukṛtināṃ nannu saṃprati dhuryatā munivareṇya samādya samāgatā
182.65.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍe śrīveṃkaṭācalamāhātmye suvarṇamukharīmāhātmyapraśamāyāṃ varāhāvatārakīrtanaṃ nāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ